Maye̱se̱
Ngisu, 1 ba Maye̱se̱
Mba na mombwa nde Yehova.—Mik. 7:7.
Di yo̱ki kusa bediedi ba bebokedi tongwea na batudu ba mwemba masu, muboled’edondo, mukanjo m’ebolo to̱ Dibe̱le̱ di madie̱le̱ bena be mongwane̱ biso̱ o jowe̱ lasu. Nde nje bola yete̱na ponda iwo̱ di titi so̱ṅtane̱ ońola nje ba bolino̱ biso̱ be bediedi e? Je nde ná je̱ne̱ buka te̱ ne̱ni be bediedi beno̱ ná be bola ná mambo ma bate be̱ biso̱ ndutu. Je ná di botea soke̱ mo̱nge̱le̱ o mawuse̱ ma ba bonasango ba boli bediedi. Niponda jeno̱ dangwa na dube̱ di lakisan ná Yehova nde a madie̱le̱ bebokedi bao, a bi pe̱ bete̱medi basu. Nik’e mabola ná di mapomane̱ sengane̱, di mabola pe̱ nika na mo̱nge̱le̱ ma bwam. (Bon. 13:17) Di bi ná sengane̱ lasu di mongwane̱ ná jatingane̱ di be̱ o mwemba. (Efe. 4:2, 3) Je mbaki ná to̱ná bonasango ba madie̱le̱ ba titino̱ ke̱nge̱nge̱, Yehova a me̱nde̱ namse̱ biso̱ ke̱ je sengane̱. (1 Sam. 15:22) O ponda ni te̱nge̱n, a me̱nde̱ te̱se̱ mambo me̱se̱ mangame̱n te̱se̱be̱. w25.03 23-24 § 13-14
Done̱su, 2 má Maye̱se̱
Loba . . . [a] mabīse besoka.—Dan. 2:28.
O nin pond’asu mambo ma mweńa jita me o bolane̱! Buńa te̱ di me̱ne̱ ne̱ni bedinge̱ ba Bibe̱l be malondano̱. Di me̱ne̱ ewe̱nji ye oteten a “kiṅ’a pongo” na “kiṅ’a mikondo” o bia nja nu maneye̱ wase. (Dan. 11:40) Je o je̱ne̱ ne̱ni myango ma bwam ma Janea la Loba myeno̱ langwabe̱ o wase ńe̱se̱ o mbadi ni si ta ni máje̱ne̱ne̱, na ne̱ni lodun la bato leno̱ o kasa mo̱. (Yes. 60:22; Mat. 24:14) Di makusa pe̱ da la mudī njoasoa “o ponda ńangame̱n.” (Mat. 24:45-47) Yehova a mabenga jongwane̱ biso̱ o be̱ne̱ so̱ṅtane̱ la bwam la mambo ma mweńa ma me̱nde̱ bolane̱ son a ponda. (Min. 4:18 ) Di be̱ mbaki ná obiana ndenge̱ ninde̱ne̱ e mabotea, di me̱nde̱ bia nje ye̱se̱ jangame̱nno̱ bia ná di we̱le̱ lembe̱ ni pond’a ndutu di kombe̱ pe̱ jalatane̱ lasu. Nde jangame̱n jemba ná mambo mō̱ me jombwea kie̱le̱ ni maye̱ mena di si bino̱. w24.05 8 § 1-2
Esabasu, 3 má Maye̱se̱
Nu nu titi minda n’eyem’ao.—Mye. 15:3.
Lambo diwo̱ mulo̱ngedi a tubino̱ dina le nde minda. Mo̱ nje ye minda e? Nika ńe nde kwala mambo ma mpoṅ me ná ma ńamse̱ dina la moto. Myenge 15:3 mi mo̱nge̱le̱ pe̱ biso̱ ná mwe̱n a Yehova a si mabolane̱ nupe̱pe̱ bobe, to̱ sambwe̱le̱ mako̱m mao. (Mye. 15:1) Ne̱ni moto eno̱ ná a sambwe̱le̱ nupe̱pe̱ e? Je ná di sambwe̱le̱ moto esibe̱ m’boṅsan ke̱ di langwedi bape̱pe̱ mambo ma bobe jombwea mo̱. Di no̱nge te̱ ben byembilan belalo: (1) munańango mō̱ embe̱ ebol’ao ya paonia, (2) babaedi bō̱ ba si mabolea pe̱ o Bete̱l, (3) munasango mō̱ a titi pe̱ mutudu to̱ muboledi o mwemba. Mo̱ e me̱nde̱ te̱nge̱ne̱ ná di kumwe langwea bape̱pe̱ njo̱m yena di mo̱nge̱le̱no̱ ná mo̱ nde i boli ná nik’e po̱ye̱ babo̱ e? Ye ná e be̱ ná bete̱medi babu be tuko nde ońola njo̱m ipe̱pe̱ yena di si bino̱. Nde di si dimbea pe̱ to̱ ná nu ńe mwe̱n o muno̱ko̱ ma Yehova e nde moto nu titi “minda n’eyem’ao, nu si mabole̱ nupe̱pe̱ bobe, to̱ sambwe̱le̱ munasango.” w24.06 11 § 11-13
Eti, 4 má Maye̱se̱
Yehova a te̱m mba oboso ponda ye̱se̱; kana a te̱mno̱ o dia lam la mom, na si maponga.—Mye. 16:8.
Ná jouse̱ bo̱ngo̱ di be̱nno̱ ońola Yehova jangame̱n nde jombwea ne̱ni do̱lisane̱ mo̱ o bedomsedi be̱se̱ di mano̱ngo̱no̱. Ponda weno̱ langa myango ma Bibe̱l baise̱ wame̱ne̱ ná: ‘Na be̱ te̱ o be bete̱medi njika bedomsedi na wusano̱ no̱ngo̱ e?’ K’eyembilan, dutea ná o te̱m owa we o senga di dom la banedi ba Israel di mabola bolangi babu ba bobe ombusa lomabe̱ labu ka pe̱pi o bia ne̱ni ekombo Yehova a tano̱ a kakane̱ Bonaisrael yeno̱. Mo̱ o wusa dube̱ bo bolangi, wese̱le̱ ná bo̱ngo̱ bwaleye wa, nga ndol’ango̱ ońola Yehova na ńo̱ng’a do̱lisane̱ mo̱ ba wusa be̱ ngińa buka bo bo̱ngo̱ e? Ńo̱ṅo̱n po̱ ńa Irsael ńe̱se̱ e s’embi mbale̱ ńena Yosua na Kaleb ba langono̱. Nik’e boli ná ba s’ingedi o ekombo a dikaki.—Mis. 14:10, 22, 23. w24.07 10 § 7
Mo̱su, 5 má Maye̱se̱
Yehova nde a mawase̱ milema.—Min. 17:3.
Gome̱r, munj’a muto̱ped’a mudī Hosea a dī Hosea, ala bupe̱ bome bape̱pe̱. Mo̱ a si ta pe̱ ńai eno̱ ná ate̱le̱ e? Kana a malangano̱ milema, Yehova a kwalane̱ nde Hosea ná: “Ala pe̱te̱, o to̱nde muto nu be̱n jomba na ńena ńe musonje. Nika nde Yehova a to̱ndino̱ bana ba Israel bena ba mabupe̱ be̱n ba maloba.” (Hos. 3:1; Min. 16:2) Maka ná ponda Yehova a kwalane̱no̱ Hosea be byala, munj’ao a ta a dia a mawite̱ musonje, mwena mwe nde bobe bonde̱ne̱. Nde Yehova a langwedi Hosea ná a lakise̱ munj’ao, a no̱nge pe̱te̱ mo̱ o mboa. Mulemlem pe̱, Yehova a si caki tumba lao la pamo. To̱ná ba tano̱ ba bola myobe minde̱ne̱, Yehova a ta te̱ nde a to̱ndo̱ babo̱. A bengi pe̱ loma bato̱pedi bao ba mudī o jome̱le̱ babo̱ ná bate̱le̱, ba tukwe pe̱ bedangwedi babu. Yen eyembilan e mokwe̱le̱ biso̱ ná Yehova ńena nu “mawase̱ milema,” a me̱nde̱ benga jongwane̱ moto ńe o bole̱ bobe bonde̱ne̱ ná ate̱le̱. w24.08 10 § 7
Kwasu, 6 má Maye̱se̱
Mbenda ńaledi edinge̱ding’a mambo ma bwam ma me̱nde̱ po̱.—Bon. 10:1.
Bonayuda bena ba timbi kriste̱n a boso ba lembe̱ mitakisan minde̱ne̱. O pambo a ponda po̱, Bonayuda ba ta nde tumba Yehova a po̱sino̱. O Yerusalem nde Kiṅe̱ Yehova a tano̱ a te̱se̱ e tano̱ ńanea, oten pe̱ nde tempe̱l ni ta epol’a jowe̱ la bosangi e tano̱. Bonayuda be̱se̱ ba jemea ba ta ba bupe̱ mbend’a Mose ńena badiedi b’ebasi ba tano̱ ba tele̱ye̱ babo̱. Be belēdi be ta bombwea nje ba madano̱, jo̱nge̱le̱ labu jombwea bwendi, na mulatako mabu na basibi. Nde Yehova a si ta pe̱ a kasa mabea ma Bonayuda ombusa kwed’a Yesu. Nik’e ta so̱ nde makekisan ońola kriste̱n a Bonayuda yena i ta i ko̱lo̱ngo̱ne̱ bupe̱ mbenda. (Bon. 10:1, 4, 10) E ta na mo̱me̱ne̱ kriste̱n you ka ńamuloloma Petro ndutu o ko̱lo̱ngo̱ne̱ ma mawengisan. (Bebolo 10:9-14; Gal. 2:11-14) Ońola be belēdi ba peńa yi kriste̱n i ta i takisabe̱ na badiedi b’ebas’a Bonayuda. w24.09 9 § 4
Muko̱su, 7 má Maye̱se̱
O̱nge̱le̱ badiedi bańu bena ba ta ba langwea bińo̱ eyal’a Loba.—Bon. 13:7.
Ponda te̱ Yehova a mabolano̱ baboledi bao ebolo a mapula ná ba bole mo̱ na o̱da. (1 Kor. 14:33) K’eyembilan, jemea la Loba le nde ná myango ma bwam mi langwabe̱ o wase ńe̱se̱. (Mat. 24:14) Yehova a bake̱ nde Yesu m’bē̱ ma die̱le̱ y’ebolo. Yesu a bakise̱ pe̱ ná y’ebolo e bolabe̱ na o̱da. O ebwe’a mbu yaboso, kana myemba mi tano̱ mi te̱se̱be̱ o bepolo jita, batudu o mwemba te̱ ba ta so̱ ba tombe̱le̱ bonasango bedomsedi. (Bebolo 14:23) O Yerusalem dibo̱to̱ diwo̱ la batudu lena di ta di be̱ne̱ bamuloloma na bome bou, di ta be̱ di no̱ngo̱ bedomsedi bena myemba me̱se̱ mi tano̱ mangame̱n bupe̱. (Bebolo 15:2; 16:4) “Myemba mi ta mi benga jembame̱ o jemea na to̱ndo̱ pe̱ o muso̱ngi” ebanja bonasango ba ta ba bupe̱ bediedi ba kusino̱.—Bebolo 16:5. w24.04 8 § 1
Ngisu, 8 má Maye̱se̱
Na Maria ńa Magdala a po̱, a langwea bokwedi ná e̱n Sango—Yohane 20:18.
Idib’a 16 Nisan, bito bō̱ ba jemea ba ta bala o so̱ngo̱ owe̱ni Yesu a tano̱ a we̱le̱be̱. (Lukas 24:1, 10) Jombweye myango ma mō̱ ńabu, Maria ńa Magdala. A po̱ino̱ o so̱ngo̱, a bomane̱ nde ná ńe ewolo. A ńī mīla o langwea Petro na Yohane nika, nde a bupe̱ pe̱ babo̱ ponda ba ńīno̱ mīla o wala o so̱ngo̱. Ba bakise̱no̱ ná so̱ngo̱ ńe ewolo, ba bome ba timbi nde o mboa. Nde Maria a si timbi. A jai wa, eya mbembe. A si ta a bia ná Yesu a ta ombwa mo̱. E̱n ná nu mut’a jemea e o jeya, a puli pe̱ lo̱ko̱ mo̱. A busedi so̱ Maria nde a bola lambo di si ta tobotobo lena lembe̱ Maria. A kwali na mo̱ nde a bake̱ pe̱ mo̱ m’bē̱ ma mweńa ná a langweye bonasango ao ná a pumbo.—Yohane 20:17, 18. w24.10 13 § 7
Done̱su, 9 má Maye̱se̱
Na mabola jita lam la byemban na betańsedi o ekombo a Egipto.—Bbu. 7:3.
Mose a ta muto̱ped’a mudī, mukaisedi, mwaned’a mulo̱ṅ ma bila, na mutiledi. A busise̱ tumba la Israel o mikoma o Egipto, e̱ne̱ pe̱ na miso̱ jita la betańsedi ba Yehova. Yehova a bolane̱ mo̱ o tila kalati itanu yaboso ya Bibe̱l, kalat’a Myenge 90, na pondapo̱ kalat’a Myenge 91. Yen ebe mo̱ pe̱ nde a tili kalat’a Hiob. Son a ponda obiana a mawo̱, o 120 ma mbu, Mose a ko̱te̱le̱ bana ba Israel be̱se̱ o jo̱nge̱le̱ babo̱ mambo be̱nno̱ Yehova a mabola ońol’abu. Be̱n byemban na betańsedi bena Yehova a bolino̱ na beko̱kisedi bao te̱nge̱ne̱ bato ba Egipto. (Bbu. 7:4) Be̱n ne̱ni Yehova abino̱ madiba ma munj’a mu mole̱ mongo maba, na babo̱ ba dangwa oten, be̱ne̱ pe̱ ne̱ni a ńamse̱no̱ mulo̱ṅ ma bila ma Farao. (Bbu. 14:29-31) O eyaṅ, be̱n ne̱ni Yehova a tatino̱ babo̱ ombwea pe̱ babo̱. (Ndim. 8:3, 4) Bonaisrael ba ta be̱be̱ o jingea o ekombo a dikaki, ońola nika nde Mose a pulino̱ jembe̱ tumba obiana a mawo̱. w24.11 8-9 § 3-4
Esabasu, 10 má Maye̱se̱
Moto a dedi te̱ yen ewolo, a mabe̱ longe̱ nate̱na o bwindea. . . . Ewolo mba na mabolano̱ ye nde ńol’am ńena na me̱nde̱no̱ bola ońola longe̱ la wase.—Yohane 6:51.
Nje Yesu a langwedino̱ bamuloloma bao niponda ba tano̱ ba bolise̱ Da la Sango ye diwengisan na nje a langwedino̱ dimuti o Galilea. Ke̱ Yesu e o Galilea o mbu 32 P.A., a ta a kwalisane̱ Bonayuda bena ba ta ba pula ná a bole babo̱ da buka te̱. To̱ na nika, ongwane̱ babo̱ o so̱ṅtane̱ ná lambo diwo̱ la mweńa le lena di buki da, di me̱nde̱ bole̱ babo̱ longe̱ la bwindea. Yesu a kwali pe̱ ná ba bena ba wedi be ná ba pumbwabe̱le̱ o buńa bosukan nde ba be̱ longe̱ o bwindea. A si ta a kwalea ońola ngus’a bato ba po̱so̱be̱, ka nje a bolino̱ ombusa ponda o bolise̱ la Da la Sango. O Galilea a bonde̱ nde minam bato be̱se̱ ba me̱nde̱no̱ kusa. w24.12 11 § 10-11
Eti, 11 má Maye̱se̱
A bome, to̱ndo̱ bito bańu.—Kol. 3:19.
Yehova a singe̱ moto ńe njo. (Mye. 11:5) A singe̱ tobotobo bome be njo na bito babu. (Mal. 2:16) Mome a s’ombwedi te̱ munj’ao bwam nik’e me̱nde̱ ńamse̱ mulatako mao na Loba. Yehova e ná a si senge mika mao. (1 Pet. 3:7) Bome bō̱ ba matuse̱ bito babu na byala ba njo na be mabwesane̱ ndutu. Nde Yehova a singe̱ “malinga, pidi, myambo, na dibena.” (Efe. 4:31, 32) Mome nu makwalisane̱ munj’ao na njo a mańamse̱ nde diba lao na mulatako mao na Loba. (Yak. 1:26) Mulemlem pe̱ na mome nu mombwe̱ bedinge̱dinge̱ ba mbamba a si mabola munj’ao edube, a mańamse̱ pe̱ mulatako mao na Yehova. Yehova a mengane̱ mome ná a benge be̱ munj’ao jemea seto̱ buka te̱ o bebolo nde o mo̱nge̱le̱ pe̱. Yesu a kwali ná moto nu mombwe̱ muto na bepuledi ba bobe, ke̱ a máwite̱ nde musonje o “mulema mao.”—Mat. 5:28, 29. w25.01 9 § 6-8
Mo̱su, 12 má Maye̱se̱
Moto a mate̱se̱be̱ nde na sim . . . buka te̱ ońola dube̱ lao la Kristo Yesu.—Gal. 2:16.
Te̱se̱be̱ ná sim nik’e mapula nde kwala ná eto̱m di be̱nno̱ ońola myobe di bolino̱ e sumwabe̱, ewu asu pe̱ e dimsabe̱. Na nika Yehova a si kwe̱m bete̱sedi bao ba te̱me̱ la sim. A si mate̱se̱ biso̱ ná sim ońolana di boledi nika to̱ ońolana a mabwane̱ myobe masu muńe̱nge̱. Nde ońolana di dube̱ bete̱sedi ba te̱ l’ebula na mususedi ma diko̱ti mu sawabe̱, Yehova a be̱n so̱ njo̱m a bwam o dimse̱ ewu asu. (Rom. 3:24) Nje nik’e mapulano̱ kwala ońola mō̱ ńasu te̱ e? Ba bena ba po̱so̱be̱ o janea mwemba na Yesu o mo̱ń ba máte̱se̱be̱ ná sim o be̱ bana ba Loba. (Tito 3:7; 1 Yohane 3:1) Myobe mabu mi málakisabe̱. Bobe to̱ bō̱ bo si maso̱ngo̱be̱le̱ pe̱ babo̱, ońola nika be ńai ni dongame̱n o Janea. (Rom. 8:1, 2, 30) Ba bena ba be̱n dipita la be̱ longe̱ o wase ba te̱se̱be̱ ná sim o be̱ mako̱m ma Loba, myobe mabu pe̱ mi lakisabe̱.—Yak. 2:21-23. w25.02 5 § 17; 7 §18
Kwasu, 13 má Maye̱se̱
Mo̱nge̱le̱ mo̱ngo̱ ma titi ma Loba, nde ma bato.—Mat. 16:23.
Jombweye mudio mō̱ ńamuloloma Petro a s’embilane̱no̱ mbad’a dutea ńa Yehova. Yesu a ta a langwea bokwedi bao ná a ta angame̱n wala o Yerusalem, a damabe̱le̱ na badiedi b’ebasi be owo, a kusa ndenge̱, o sukan a bwabe̱. (Mat. 16:21) E wusa be̱ Petro ndutu o jemea ná Yehova a me̱nde̱ jese̱le̱ ná Yesu ńe musunged’a Israel na Mesia ńa dikaki a bwabe̱. (Mat. 16:16) Petro a no̱ngi so̱ Yesu o mbasan a kwalane̱ mo̱ ná: “Loba a bwe ndedi, a Sango; nika e si po̱ye̱ wa tomtom!” (Mat. 16:22) Kana Petro a s’embilane̱no̱ mbad’a dutea ńa Yehova o di to̱ti, a si ta so̱ jo̱nge̱le̱ diwo̱ na Yesu. Petro a ta a be̱ne̱ mo̱nge̱le̱ ma bwam yen ebe, nde Yesu a si kasi malea mao. Belēdi be nde ná: Mwano ma Yehova ońola Yesu mu si ta ná a kote̱le̱ longe̱ lao. O mu mudio, Petro oko ná angame̱n dutea mbadi Loba a maduteano. w25.03 9 § 5-6
Muko̱su, 14 má Maye̱se̱
Yehova a bakam na babe̱ne̱ milema mi ńo̱sedi, a mongwane̱ babe̱ne̱ mudī mu sibi.—Mye. 34:19.
Mo̱ mulema mu ńo̱sedi wa ońolana moto o tano̱ o lakisane̱ a boli lambo di bwese̱ wa ndutu e? E be̱ to̱ njika lambo moto a bolane̱no̱ wa, Sango ango̱ ńe o mo̱ń a to̱ndi wa. Yete̱na moto di tano̱ di lakisane̱ a bwese̱ biso̱ ndutu, byala ba David ba text a we̱nge̱ be ná be lo̱ko̱ biso̱. Kalati po̱ e makwala ná ba bena ba be̱n “mudī mu sibi,” nika ńe nde ba bena ba si be̱n dipita to̱ diwo̱ ońola kie̱le̱ ni maye̱. Ne̱ni Yehova a mongwane̱no̱ ba bena ba mo̱nge̱le̱ nika e? Ka sango a muna ńa ndolo nu makwe̱ dia la mun’ao ńe o jeye mbembe nde a lo̱ko̱ mo̱, Yehova “a bakam” na biso̱—e ndedi, e pe̱ be̱be̱ o jongwane̱ biso̱ yete̱na di ńo̱sedi ońola bobe bwena moto di tano̱ di lakisane̱ a bolane̱no̱ biso̱. E be̱be̱ o lo̱ko̱ mulema masu mu ńo̱sedi na mudī masu mu mabwe̱ ndutu. A mabola pe̱ biso̱ mambo jita mena ma mongwane̱ biso̱ o jenge̱le̱ na we̱lisane̱ pe̱ mitakisan di be̱nno̱ tatan.—Yes. 65:17. w24.12 23 § 13-14
Ngisu, 15 má Maye̱se̱
Lo makusane̱ [Yehova] . . . musawedi.—Kol. 3:24.
We̱nge̱, batudu be ná ba be̱ mbaki ná Yehova a me̱ne̱ ebol’abu ya bwam, ye pe̱ mo̱ tiki. O sumo te̱ ná ba mombwea mwemba, ba malee̱, ba mate̱ pe̱ dikalo, jita ba mano̱ngo̱ dongo o bebolo ba longa na ba wana la jongwane̱ o pond’a mbeu a ńolo. Bape̱pe̱ be o bepepa be mape̱pe̱le̱ baboedi to̱ o muso̱ngi ma bonasango ba mabole̱ ebolo na mado̱kita (CLH.) Batudu ba mabola nde ma mambo me̱se̱ ebanja ba bi ná mwemba mwe nde ma Yehova. Ba mabolea mwemba na mulema mwe̱se̱, be pe̱ mbaki ná Yehova a me̱nde̱ bola babo̱ bowe̱n ońol’ebol’abu (Kol. 3:23, 24) Bato be̱se̱ ba titi ná ba be̱ batudu. Nde biso̱ be̱se̱ di be̱n lambo jeno̱ ná di bola Yehova. A mabwa muńe̱nge̱ jita ke̱ di mabolea mo̱ na ngud’asu ńe̱se̱. Yehova a me̱ne̱ mabea ma wonja di mabolano̱ o sue̱le̱ bebolo ba bebokedi, to̱ ma sala nde, na ke̱ di lakise̱ moto nu wusane̱ biso̱. Be̱ mbaki ná Yehova a mabwane̱ nje o mawe̱le̱no̱ bola muńe̱nge̱. A to̱ndi wa, a me̱nde̱ pe̱ bola wa bowe̱n ońola nje o mabolano̱.—Lukas 21:1-4. w24.06 23 § 12-13
Done̱su, 16 má Maye̱se̱
Mulema mańu mu si bupe̱ nge’ao, to̱ yo̱mbo̱ o wuma a madangwano̱!—Min. 7:25.
Myango ma mu mpesa ma moto Salomo a kwaledino̱ mi malee̱ biso̱ nje ye ná e po̱ye̱ to̱ njika muboled’a Yehova. E ná a bola bobe bonde̱ne̱ na mo̱ e̱ne̱ nde biana mambo ma tombi nde o mbad’epańpań. To̱so̱ e ná a kwala ná “Mambo ma po̱i nde nika.” Nde a dutedi te̱ o nje e tombi a me̱nde̱ so̱ṅtane̱ ná a no̱ngi bedomsedi ba bobe be tute̱le̱ mo̱ o bola bo bobe. Yen ebe a ta a be̱ne̱ mindenge ma bobe a be̱ne̱ pe̱ mbad’a longe̱le̱ la ńolo ńa bobe, milomba ma internet a tano̱ a so̱lo̱, to̱ bepolo a tano̱ ala be si ta bwam ońola kriste̱n. Pondapo̱ a si ta pe̱ a kane̱, langa Bibe̱l, jukea o ndongame̱n, to̱ te̱ dikalo. Kapo̱ ka mu mpesa ma moto kalat’a Minia e kwaledino̱, a si boli bo bobe o mbad’epańpań. Njika belēdi di mabusane̱no̱ o mi myango e? Di s’angame̱n buka te̱ samba bobe nde na mambo ma matute̱le̱ biso̱ o ko̱ o bobe. Salomo a bonde̱ di to̱ti ombusa mo̱ nande̱le̱ myango.—Mat. 5:29, 30. w24.07 16 § 10-11
Esabasu, 17 má Maye̱se̱
Di be̱n nde din diwuta la bema o bewa ba weya.—2 Kor. 4:7.
Nje ye di diwuta la bema e? Le nde ebol’a dikalo la myango ma bwam ma janea e masunge̱ malonge̱. (2 Kor. 4:1) Nje pe̱ ye bewa ba weya e? Be nde baboledi ba Yehova ba mabīse̱ bato myango ma bwam ma Janea. O mińa ma Paulo, bato ba ńunga ba ta ba bolane̱ bewa ba weya ońola mambo ma mweńa ka da, wań, na mo̱ni. Mulemlem pe̱ nde Yehova a bake̱no̱ biso̱ ebol’a mweńa ye nde bīse̱ la myango ma bwam. Na jongwane̱ lao, je ná di kusa ngińa ni mapule̱ o benga langwa myango ma bwam. Ponda iwo̱, je ná di bwa bo̱ngo̱ ná bato ba te̱nge̱ne̱ biso̱ to̱ ná ba si kasa mwe̱ndi masu. Ne̱ni jeno̱ ná di buka bo bo̱ngo̱ e? Jombweye muka ma bamuloloma ponda bekino̱ babo̱ ná ba si te̱ pe̱ dikalo. O mulopo ná ba bwe bo̱ngo̱, ba baise̱ nde Yehova ná ongwane̱ babo̱ o benga to̱po̱ na bokenju. Na Yehova alabe̱ muka mabu dibokime̱ne̱. (Bebolo 4:18, 29, 31) Yete̱na ponda iwo̱ bo̱ngo̱ ba bato bo meka wa o te̱ye̱ babo̱ dikalo, baise̱ Yehova ná ongwane̱ wa ná ndolo o be̱nedino̱ bato e tute̱le̱ wa o buka bo̱ngo̱ ba te̱ye̱ babo̱ dikalo. w24.04 16 § 8-9
Eti, 18 má Maye̱se̱
A Tete̱ ńasu ńe o mo̱ń, dina lo̱ngo̱ di sangisabe̱.—Mat. 6:9.
Ndol’asu ońola Yehova e matute̱le̱ biso̱ o sangise̱ dina lao. Di mapula langwea bato ná mambo ma bobe Satan a kwalino̱ jombwea Yehova ma titi mbale̱. (Bbt. 3:1-5; Hiob 2:4; Yohane 8:44) Niponda jeno̱ te̱ dikalo, ńo̱ng’asu ninde̱ne̱ ńe nde ná di lingeye Loba lasu, di langweye ba be̱se̱ ba me̱nde̱ sengane̱ biso̱ ne̱ni eno̱ na mbale̱. Di mapula ná moto te̱ a bie ná ede̱mo ao yaboso ye nde ndolo, ná mbad’ao ńa die̱le̱ ńe bwam e te̱m pe̱ ná sim, ná son a ponda Janea lao di me̱nde̱ bo̱le̱ take ńe̱se̱ di wanea pe̱ bato ba benama musango na bonam. (Mye. 37:10, 11, 29; 1 Yohane 4:8) Niponda jeno̱ o langwea bato mbale̱ jombwea Yehova, je nde o sangise̱ dina lao. Di mabwa pe̱ muńe̱nge̱ jita ebanja je nde londise̱ nje dina lasu di mapulano̱ kwala. w24.05 18 § 12
Mo̱su, 19 má Maye̱se̱
O boṅsan te̱ ndema, bele̱ batuedi na babeboki na bam’boko na bandima, nde o me̱nde̱ be̱ bonam; ebanja ba titi ná ba we̱le̱ timbise̱le̱ wa; nde nika e me̱nde̱ timbisabe̱le̱ wa o bepumbwedi ba bate̱m na sim.—Lukas 14:13, 14.
A bonasango, lo malee̱ ná le nde bato ba “to̱ndi jese̱ be̱n” ke̱ lo mabolea bane̱ bwam, na ba bena ba titi mako̱m mańu ma batabata. (1 Pet. 4:9) Byalati bō̱ ba Bibe̱l be makwala ná moto nu to̱ndi jese̱ be̱n e muyao to̱ na bato a si bino̱ e pe̱ muńe̱nge̱ o bele̱ babo̱ o mboa ao. Baise̱ wame̱ne̱ ná: ‘Mo̱ na biane̱ ka moto nu to̱ndi kasa be̱n e?’ (Bon. 13:2, 16) Moto nu to̱ndi kasa be̱n a malee̱le̱ be̱n be̱se̱ muyao. Ba bena ba si be̱n bekusedi jita, bonasango bena ba mabole̱ ebolo na ngińa o jembe̱ bonasango ka baboledi b’ebondo na bonasango ba myemba mipe̱pe̱ ba mapo̱ bola bekwali ba ntelele.—Bbt. 18:2-8; Min. 3:27; Bebolo 16:15; Rom. 12:13. w24.11 21 § 6
Kwasu, 20 má Maye̱se̱
Ngo̱ndedi yena i ta i boṅsane̱ yingedi na mo̱ o ndema la diba.—Mat. 25:10.
O munia ma ngo̱ndedi, Yesu a kwaledi ońola dom la ngo̱ndedi yalo o dongame̱ne̱ mubaedi. (Mat. 25:1-4) Ye̱se̱ i ta i pite̱ ná i madie̱le̱ mubaedi o ndema la diba. Yesu a kwali ná itanu i ta “jangwa” yine̱ itanu pe̱ “elemā.” Ngo̱ndedi ya jangwa i ta i boṅsane̱ o jenge̱le̱ mubaedi to̱ njika ponda, to̱ e be̱ nde ná a wusa nde po̱ oteten a bulu. I wan so̱ betrukaṅ be mabolane̱ mula ná be bole babo̱ mwaye oteten a mwititi. I bo̱ṅsane̱ pe̱ mula mape̱pe̱ o bewa ná mongwane̱ yete̱na yen ebe mubaedi indedi o po̱. I boṅsane̱ so̱ ná betrukaṅ babu be benge jońa. (Mat. 25:6-10) Ponda mubaedi a po̱ino̱, ngo̱nded’a jangwa yalo mwemba na mo̱ o ndabo a ndema la diba. Mulemlem pe̱, kriste̱n yo̱kisabe̱ yena i bengi lee̱le̱ jemea na jangwa nate̱na o bepo̱yedi ba kristo i me̱nde̱ kusa bowe̱n ba wala mwemba na Mubaedi Yesu, o Janea lao la mo̱ń.—Bbī. 7:1-3 w24.09 21 § 6
Muko̱su, 21 má Maye̱se̱
Na mba nombwa . . . dimuti dinde̱ne̱ . . . bato ba bekombo be̱se̱.—Bbī. 7:9.
Jombwedi te̱ ne̱ni ebol’a dikalo yeno̱ jongwane̱ bato o wase ńe̱se̱ we̱nge̱, nik’e matute̱le̱ biso̱ o benga te̱ dikalo na ko̱di. Mbu te̱, lodun la bato lo mukea o jo̱nge̱le̱ la kwed’a Yesu lo mokwa pe̱ Bibe̱l na biso̱. Bebwea ba lokoli be madubisabe̱ be lata pe̱ na biso̱ o ebol’a dikalo. Di si bi bato baninga ba me̱nde̱ kase̱ dikalo lasu la myango ma bwam, nde di bi ná Yehova e o ko̱te̱le̱ dimuti dinde̱ne̱ lena di me̱nde̱ jongisabe̱ o ndenge̱ ninde̱ne̱ ni maye̱. (Bbī. 7:9, 14) Sango a mumbwa e mbaki ná bato ba me̱nde̱ kasa myango ma bwam, di be̱n so̱ njo̱m a bwam o benga te̱ dikalo. (Lukas 10:2) Bokwedi ba Yesu ba mbale̱ ba biane̱ nde tongwea na dikalo ba mate̱no̱ na ko̱di ponda ye̱se̱. Ponda bato be̱nno̱ bokenju ba bamuloloma, “bembi babo̱ ka bato bena ba ta na Yesu.” (Bebolo 4:13) Bato ba mombwa te̱ biso̱ o ebol’a dikalo, ba me̱ne̱ ná biso̱ pe̱ di membilane̱ nde ko̱d’a Yesu. w25.03 18 § 15; 19 § 17-18
Ngisu, 22 má Maye̱se̱
A Yehova, moto e nde nje ná o mabia mo̱ e?—Mye. 144:3.
Bibe̱l e mokwe̱le̱ biso̱ ná Yehova a mombwea ba bena bane̱ ba si me̱ne̱no̱ mweńa. Yehova a ta a loma muto̱ped’a mudī Samuel o mboa Isai ná o̱kise̱ mun’ao mō̱ o timba kiṅ’a Israel. Isai a bele̱ bana bao samba oteten a lo̱mbi o po̱ je̱ne̱ Samuel, nde a si bele̱ David, nu ta ngoka. Nde David nde a ta nu ńena Yehova a po̱sino̱. (1 Sam. 16:6, 7, 10-12) Yehova a ta e̱ne̱ njika pat’a moto David a tano̱—eso̱mb’a moto yena e ta ye̱ne̱ mambo ma mudī mweńa. Dutea te̱ ne̱ni Yehova a lee̱le̱no̱ ná a mombwea wa. A mabola wa malea ma mapule̱ wa. (Mye. 32:8) Ne̱ni eno̱ ná a bola nika yete̱na a si bi wa bwam e? (Mye. 139:1) O we̱le̱ te̱ malea Yehova a mabolano̱ wa o ebolo we̱ne̱ pe̱ ne̱ni ma mongwane̱no̱ wa, o me̱nde̱ bata be̱ mbaki ná Yehova a mombwea wa. (1 Myan. 28:9; Bebolo 17:26, 27) Yehova a me̱ne̱ miwe̱n o mapo̱ngo̱no̱. A me̱ne̱ bede̱mo bo̱ngo̱ ba bwam a mapula pe̱ be̱ diko̱m lo̱ngo̱.—Yer. 17:10. w24.10 25-26 § 7-9
Done̱su, 23 má Maye̱se̱
A bwea mo̱ ndedi, ebanja di ta nde ka mido̱ngi mi si be̱n mutatedi.—Marko 6:34.
Esibe̱ penda o to̱ndi Yehova o mapula pe̱ bolea bane̱. Nje ye ná yongwane̱ wa o be̱ne̱ ni ńo̱ngi e? Dutea ońola muńe̱nge̱ bolea la bonaso̱ngo̱ di me̱nde̱no̱ wanea wa. Yesu mo̱ ná: “Bola le bonam buka kusa.” (Bebolo 20:35) A we̱le̱ ben bete̱sedi o ebolo o longe̱ lao. A ta bonam o bolea bane̱. Jombweye eyembilan ye o Marko 6:31-34 Nin ngedi, Yesu na bamuloloma bao ba ta ba wo̱lo̱. Ba ta bala we̱nge̱me̱ye̱ o wum’eyaṅ ná ba wumse̱ son. Nde dimuti jalo babo̱ oboso, na dipita ná Yesu a mokwe̱le̱ babo̱. Nde a wusa kwala ná ke̱m ońolana mo̱ na bokwedi bao ba si ta to̱ ba be̱ne̱ “pond’a da.” Yesu a wusa jokwe̱le̱ babo̱ mbale̱ po̱ to̱ iba nde a langwea babo̱ ná bale. Nde kana ndolo nde e ta e tute̱le̱ mo̱ o bola mambo, a kumo nde “lee̱ babo̱” nate̱na “ponda ni tombi.”—Marko 6:35. w24.11 16 § 9-10
Esabasu, 24 má Maye̱se̱
Bebolo bańu be me̱nde̱ sawabe̱le̱.—2 Myan. 15:7.
A bayedi, bińo̱ ongwane̱ mun’ańu o wasa bete̱medi be ná be bola mo̱ epolo o langwea bane̱ mbale̱ ye o Bibe̱l. (Rom. 10:10) We ná o kobisane̱ miwe̱n a mapo̱ngo̱no̱ o tele̱ye̱ bape̱pe̱ dube̱ lao na miwe̱n moto a mapo̱ngo̱no̱ o jokwa bolane̱ elongisan a musiki. O bebotedi, moto nu mokwe̱ musiki a mokwa nde myenge mi wam. Na ponda, musiki mu mabe̱ nde mo̱ lambo di wam. Mulemlem pe̱, eso̱mb’a kriste̱n ye ná e botea te̱ dikalo o mbadi ni wam. Ye ná e baise̱ diko̱m l’esukulu ná: “Mo̱ o bi ná bamabie̱ ba yo̱ki nde jembilane̱ bewekedi o lule̱ mambo e? Ombwa te̱ nin sinima ńa bwam.” Ombusa mo̱ lee̱ sinima po̱ ńa yi i mabupane̱le̱ i be̱n tema ná Mo̱ ma wekabe̱ nde e? e ná a kwala ná: “Yete̱na ńadibie̱ mō̱ a makusa musesako ońola lambo lena embilane̱no̱ o bewekedi, nja ńangame̱n esese ońola mambo ma wekabe̱ di me̱ne̱no̱ e?” Yen ebe ni mbad’a botea ekwali ńe ná e tute̱le̱ y’eso̱mb’a moto o bata be̱ne̱ ńo̱ngi, a pula pe̱ jokwa mambo mape̱pe̱. w24.12 19 § 17-18
Eti, 25 má Maye̱se̱
Bobe bo po̱i nde o wase ońola moto mō̱, kwedi pe̱ ońola bobe.—Rom. 5:12.
O te̱se̱ biso̱ wonja na bobe na kwedi, Yehova a lom Yesu ná a bole diko̱ti. Nde ne̱ni jabea la moto mō̱ ńe ke̱nge̱nge̱ leno̱ ná di te̱se̱ lodun la bato wonja e? Ńamuloloma Paulo a tele̱ye̱ ná: “Kana ońola mayaṅako ma moto mō̱ [Adam] jita ba timbisabe̱no̱ babobe, nika pe̱ nde ońola sengane̱ la moto mō̱ [Yesu] jita ba matimbisabe̱no̱ bate̱m na sim.” (Rom. 5:19; 1 Tim. 2:6) O pula kwala ná, biso̱ be̱se̱ di timbi nde bakom ba bobe na kwedi ońolana moto mō̱ nu ta ke̱nge̱nge̱ a si sengane̱. Ońola nika, ná di be̱ wonja moto mō̱ ńe ke̱nge̱nge̱ pe̱ a ta angame̱n sengane̱ Loba. Mo̱ Yehova a si wusa buka te̱ no̱ngo̱ bedomsedi ná mbot’a Adam ńena ńe sengane̱ e be̱ longe̱ o bwindea e? O miso̱ ma bato ba benama ba titi ke̱nge̱nge̱, nik’e wusa je̱ne̱ne̱ ka mbad’a bwam na ni te̱nge̱n ńa te̱se̱ mambo. Nde ońola Yehova, nik’e si wusa be̱ lambo di te̱nge̱n o bola. Kana Yehova a te̱mno̱ na sim, to̱ buńa a si wusa kwese̱ miso̱ o bobe bonde̱ne̱ Adam a bolino̱ na m’boṅsan. w25.01 20-21 § 3-4
Mo̱su, 26 má Maye̱se̱
Di madangwa nde na dube̱, seto̱ na je̱ne̱ la miso̱.— 2 Kor. 5:7.
O ponda po̱ ńa longe̱ lao ńamuloloma Paulo a ta a bia ná a me̱nde̱ bwabe̱ son a ponda, nde a ta a be̱ne̱ njo̱m jita o bwa muńe̱nge̱ ońola mbadi a die̱le̱no̱ longe̱ lao. Ombono̱ mambo a bolino̱, a kwali ná: “Na mádomse̱ lo̱ndo̱ lam, na kombe̱ dube̱.” (2 Tim. 4:6-8) Paulo a ta a no̱ngo̱ bedomsedi ba bwam o be̱ kriste̱n, a ta pe̱ mbaki ná Yehova a ta a bwane̱ mo̱ muńe̱nge̱. Biso̱ pe̱ di mapula no̱ngo̱ bedomsedi ba bwam ná di do̱lisane̱ Loba. Ne̱ni jeno̱ ná di bola nika e? Paulo a kwali ońola mo̱me̱ne̱ na ońola yine̱ Kriste̱n a jemea ipe̱pe̱ ná: “Di madangwa nde na dube̱, seto̱ na je̱ne̱ la miso̱.” O Bibe̱l, eyala ná “dangwa” e makwalea nde ponda iwo̱ ońola mbadi moto a mapo̱so̱no̱ o die̱le̱ longe̱ lao. Moto nu madangwe̱ na dube̱ a mano̱ngo̱ nde bedomsedi be se̱medi o lakisane̱ a be̱nedino̱ Yehova Loba. Bebolo bao be malee̱ ná e mbaki ná Loba a me̱nde̱ bola mo̱ bowe̱n, ná a me̱nde̱ tombwane̱ yete̱na a bupe̱ malea ma Yehova me o Eyal’ao.— Mye. 119:66; Bon. 11:6. w25.03 20 § 1-2
Kwasu, 27 má Maye̱se̱
Tukwa bińo̱me̱ne̱, lo timbise̱ mo̱nge̱le̱ mańu peńa.—Rom. 12:2.
Na jongwane̱ la mudī musangi, jita la ba bena ba ta ba be̱ne̱ bede̱mo ba ngińa, ba timbi wana mawengisan mande̱ne̱ o longe̱ labu. (Yes. 65:25) Ba po̱ngi miwe̱n minde̱ne̱ o tukwa bede̱mo babu ba bobe. (Efe. 4:22-24) O ka ye̱se̱, nika baboledi ba Yehova ba titino̱ ke̱nge̱nge̱ ba me̱nde̱ benga po̱ngo̱ mawuse̱. Nde Yehova a lati “bato be̱se̱” ba to̱ndi mo̱ na bena ba to̱ndo̱ne̱ mō̱ na nune̱ ná ba be̱ne̱ musango na jalatane̱. (Tito 2:11) Nika ńe nde betańsedi bena be mawe̱ nde buka te̱ na Loba la ngum! Byala bao be mbale̱ ponda ye̱se̱. (Yes. 55:10, 11) We̱nge̱ paradisi ńa mudī ńe na mbale̱. Yehova a weki mbia ma mudī mu si be̱n elangisan. Kana jeno̱ dongo diwo̱ la mu mbia, je musango je pe̱ mbo̱le̱ oten etum na was’a njo ńa Satan. (Mye. 72:7) Ońola yi njo̱m nde di mapulano̱ jongwane̱ bato jita o be̱ na biso̱ o mu mbia masu ma mudī. Je ná di bola nika tongwea n’ebol’a timbise̱ la bato bokwedi.—Mat. 28:19, 20. w24.04 23 § 13, 15
Muko̱su, 28 má Maye̱se̱
Biso̱ di be̱n jo̱nge̱le̱ la Kristo.—1 Kor. 2:16.
Yesu a ta a to̱ndo̱ Yehova na jo̱nge̱le̱ lao le̱se̱. A ta a bia jemea la Loba ońol’ao a ta pe̱ a le̱le̱me̱ o bola mambo kaponda di jemea, to̱ná bola la nika di tano̱ jangame̱n wanea mo̱ mitakisan. Kana Yesu a tano̱ a walame̱ne̱ o bola jemea la Sango ao, a s’ese̱le̱ ná to̱ lambo to̱ diwo̱ dipe̱pe̱ di be̱ mweńa buka di o longe̱ lao. Petro na bamuloloma bape̱pe̱ ba ta ba be̱ne̱ epol’a tobotobo o be̱ na Yesu ponda ye̱se̱ na be̱ bato ba se̱le̱ jokwe̱ bia ne̱ni a maduteano̱. Ponda Petro a tilino̱ leta lao laboso ome̱le̱ kriste̱n ná i bomeye mulemlem ma jo̱nge̱le̱ kana di la Kristo. (1 Pet. 4:1) Petro a bolane̱ nde eyal’a bila ke̱ a matila ná: “Bińo̱… bomea.” Kriste̱n yembilane̱ so̱ te̱ jo̱nge̱le̱ la Yesu to̱ mbad’ao ńa dutea, i me̱nde̱ be̱ne̱ ewesan a ngińa e me̱nde̱ jongwane̱ babo̱ o janane̱ ńo̱ng’a bola bobe na te̱nge̱ne̱ pe̱ was’a Satan.—2 Kor. 10:3-5; Efe. 6:12. w25.03 8-9 § 1-3
Ngisu, 29 má Maye̱se̱
Mwano ma moto mwe nde ka munja ma njiba, nde ńajangwa a bi toa oten.—Min. 20:5.
Nje wangame̱nno̱ bia jombwea nune̱ moto ponda bińo̱ leno̱ o yengane̱le̱ e? Obiana besengedi bo̱ngo̱ be mabe̱ ngińa, bińo̱ langame̱n kwalea ońola mambo mō̱ ma mweńa. Ne̱ni weno̱ ná o bia ne̱ni moto eno̱ na mbale̱ e? We ná o baise̱ mo̱ myuedi nde o lambe̱ pe̱ toi bwam o senga malabe̱ mao. Mō̱ ńanu te̱ angame̱n be̱ mbale̱ ponda eno̱ jalabe̱, a langwa pe̱ nje a masengano̱ na mbale̱. (Yak. 1:19) Lambo diwo̱ le ná longwane̱ bińo̱ o bola nika le nde ná lo bole mambo ma mongwane̱ bińo̱ o kwala na bo̱bise̱ la ńolo, k’eyembilan, da mwemba, wala o miyenga wuma bato beno̱, na te̱ pe̱ dikalo mwemba. Le pe̱ ná lo bata biane̱le̱ ke̱ lo matombise̱ ponda na mako̱m na mbia mańu. Te̱se̱ pe̱ o bola mambo ma me̱nde̱ jongwane̱ wa o bia bedangwedi ba nu moto o bete̱medi be diwengisan na ke̱ e na ńai na ńai a bato. w24.05 27-28 § 6-7
Done̱su, 30 má Maye̱se̱
Bińo̱ be̱ so̱ bato ba membilane̱ Loba, ka bana ba to̱ndo̱be̱.—Efe. 5:1.
O mińa mi maye̱, di me̱nde̱ so̱be̱ o bete̱medi be ndutu jita, e me̱nde̱ so̱ pula ná di lakisane̱ Yehova ni ponda buka kwaṅ. Myango me o Bibe̱l na myango ma baboledi ba Yehova ba we̱nge̱ mi me̱nde̱ jongwane̱ o je̱ne̱ ne̱ni Loba a sue̱le̱no̱ babo̱. No̱ngo̱ ponda o dutea ońola mi myango. Nika ńe ná ńongwane̱ wa o bola ná Yehova a be̱ Dale lo̱ngo̱. Di me̱nde̱ pe̱ be̱ ńai ni dongame̱n o jembe̱ bonasango na bonańango asu. K’eyembilan Yesu a boli Simon dina ná Kefa (ba tukono̱ ná “Petro”), di mapule̱ kwale̱ ná “epas’a dale.” (Yohane 1:42) Yesu a ta nde a lee̱ ná Petro a me̱nde̱ lo̱ko̱ bane̱ o mwemba, embe̱ pe̱ dube̱ labu. Bibe̱l e makwala ná batudu be nde ka “mulo̱lo̱ko̱ ma dale dinde̱ne̱.” Nik’e mapula kwala ná ba matata mwemba. (Yes. 32:2) Nde mwemba mu matombwane̱ yete̱na be̱se̱ ba mapo̱ngo̱ miwe̱n o jembilane̱ bede̱mo ba Yehova. w24.06 28 § 10-11
Esabasu, 31 má Maye̱se̱
Yehova e . . . ko̱di.—Ndim. 4:24.
Kiṅ’a Israel yena Yehova e̱nno̱ ka yi ye jemea i ta i tingame̱ o jowe̱ la mbale̱. Jita la kiṅe̱ Yehova a langino̱ ka i titi jemea y’ese̱le̱ mbend’ao. (1 Ki. 21:25, 26; 2 Myan. 12:1) Ońola nje to̱ti la jowe̱ di tano̱ mweńa o miso̱ ma Yehova e? Njo̱m po̱ ńe nde ná kiṅe̱ nde i ta i be̱ne̱ m’bē̱ ma jongwane̱ tumba o jowe̱ Yehova o mbadi ni te̱nge̱n. Njo̱m nipe̱pe̱ ńe nde ná ponda tumba di tano̱ lowe̱ losango, nik’e ta e tute̱le̱ babo̱ o bola mambo ma bobe. (Hos. 4:1, 2) Omo̱ń a nika, kiṅe̱ na tumba ba ta nde ba bake̱ babo̱me̱ne̱ na Yehova. Ońola nika nde Bibe̱l e makobisane̱no̱ so̱lo̱ labu o jowe̱ di kwedi na musonje. (Yer. 3:8, 9) Moto nu bai to̱ nu babe̱ a wite̱ te̱ musonje, a mabola nde bobe te̱nge̱ne̱ mom’ao to̱ munj’ao a sengise̱ pe̱ mo̱ sese jita. Mulemlem pe̱, moto nu no̱ngi ngaban o bolea Yehova nde a so̱lo̱ pe̱ o jowe̱ di kwedi, a mabola nde bobe te̱nge̱ne̱ Yehova a sengise̱ pe̱ mulema mao sese jita.—Ndim. 4:23. w24.07 22-23 § 12-15