Unsay Anaa sa Likod sa Misteryo sa Kinabuhi?
ANG molekulang DNA nagahimog katingalahang mga butang. Ang DNA nagadula sa mga papel nga gikinahanglan sa imong mga selula gikan sa genetikanhong materyal. Una, ang DNA hingpit nga kopyahon aron ang impormasyon mahatod gikan sa selula ngadto sa selula. Ikaduha, ang nagsunod nga DNA magsugo sa selula kon unsang protina ang gamaon, sa ingon magtino kon mahimong unsa ang selula ug unsang buluhaton ang himoon niini. Apan, ang DNA dili mohimo niini nga mga proseso sa iyang kaugalingon. Daghang linaing mga protina ang nalangkit.
Ang DNA lamang dili makapatunghag kinabuhi. Kini nasudlan sa tanang instruksiyon nga gikinahanglan aron sa paggama sa tanang protina nga gikinahanglan sa buhing selula, apil na mismo ang mga instruksiyon nga nagakopya sa DNA alang sa sunod nga kaliwatan sa selula ug kanang nagatabang sa DNA sa paghimog bag-ong mga protina. Sa gihapon, ang katingalahang gidaghanon sa impormasyong napondo diha sa DNA nga mga gene walay kapuslanan kon walay RNA ug linaing mga protina, nga naglakip sa mga ribosome, nga gikinahanglan aron “mabasa” ug magamit kanang impormasyona.
Ni makapatunghag kinabuhi ang mga protina lamang. Ang usa ka protina dili makamugnag gene nga nasudlan sa kodigo sa paghimog daghan pa nianang samang matang sa protina.
Busa, unsay gipakita sa pagkabadbad sa misteryo sa kinabuhi? Ang modernong genetika ug biolohiya sa molekula nakahatag ug igong ebidensiya sa komplikado kaayo ug nag-inagarayng mga relasyon tali sa DNA, RNA, ug protina. Kining mga kaplag nagpasabot nga ang kinabuhi nagadepende sa pagkabaton niining tanang elemento nga dungan. Sa ingon, ang kinabuhi dili gayod motungha lag iya nga sulagma.
Ang makataronganon lamang nga katin-awan mao nga usa ka intelihente kaayong Maglalalang maoy nagbutang sa mga instruksiyon diha sa DNA ug dungang gihimo ang bug-os nang napormang mga protina. Ang interaksiyon nilang duha maayo kaayong pagkadisenyo nga sa dihang makasugod, kini nga proseso magtino nga ang mga protina magpadayon sa pagkopya sa DNA aron maghimog dugang pang mga gene, samtang ang ubang mga protina magbadbad sa mga gene aron maghimog dugang pang mga protina.
Tin-aw, ang katingalahang siklo sa kinabuhi gipalihok sa Dakong Tigdisenyo, si Jehova nga Diyos.
Katingalahang Pagkahimo
Bisag dili usa ka basahon sa siyensiya, ang Bibliya naghatag ug kadan-agan sa papel sa Maglalalang, nga maoy naghimo sa kodigo sa kinabuhi. Duolan sa tulo ka libo ka tuig kanhi, si Haring David sa Israel, nga walay alamag sa mga kauswagan sa panukiduki sa genetika karon, miingon sa balaknong pinulongan ngadto sa iyang Maglalalang: “Ikaw ang naglalang sa akong mga sulod nga bahin, ug gibutang mo ako sa tagoangkan sa akong inahan; alang niining tanang misteryo ako nagpasalamat kanimo: sa pagkakatingalahan sa akong kaugalingon, sa pagkakatingalahan sa imong mga buhat. Ikaw bug-os gayod nga nahibalo kanako, gikan sa pagkakita sa akong mga bukog nga nagkaporma sa dihang gibuhat ako sa tago, nga gitagik diha sa sulod sa tagoangkan.”—Salmo 139:13-15, Jerusalem Bible.
Busa sa makausa pa, tan-awag maayo ang imong kaugalingon sa salamin. Matikdi ang kolor sa imong mga mata, ang grano sa imong buhok, ang kolor sa imong panit, ug ang porma sa imong lawas. Hunahunaa kon sa unsang paagi kining mga kinaiyaha napanunod gikan sa mga kaliwatang nangagi ug kon sa unsang paagi kini mapasa ngadto sa imong anak. Karon, hunahunaa ang Usa nga naghikay niining katingalahang mekanismo. Ikaw tingali mapukaw sa pagsubli sa mga pulong nga gisulat ni apostol Juan: “Takos ikaw, Jehova, nga mismo nga among Diyos, nga modawat sa himaya ug sa dungog ug sa gahom, tungod kay ikaw ang naglalang sa tanang butang, ug tungod sa imong kabubut-on sila milungtad ug nalalang.”—Pinadayag 4:11.
[Kahon/Mga hulagway sa panid 10]
Buta ba nga Sulagma?
Napamatud-an sa bag-ong mga nadiskobrehan sa duha ka Britanikong mga siyentipiko nga ang genetikong kodigo dili kay produkto lamang sa pinataka nga sulagma. “Ang ilang pagtuki nagpakita nga [ang genetikong kodigo] maoy usa sa kinamaayohan sa kapin sa usa ka bilyong posibleng mga kodigo,” nag-ingon ang magasing New Scientist. Sa duolan sa 1020 (1 sundan ug 20 ka sero) ka posibleng mga genetikong kodigo, usa lamang ang gipili sa unang kasaysayan sa kinabuhi. Nganong kini man nga espesipikong usa? Tungod kay magpamenos kini sa mga sayop nga mahimo panahon sa proseso sa paggamag protina o mga sayop nga ipahinabo sa genetikong mga kausaban. Sa laing pagkasulti, ang espesipikong mga kodigo nagagarantiya nga ang mga balaod sa mapanunod estriktong sundon. Bisan tuod nga gipasidungog sa uban ang pagpili niining genetikong kodigo diha sa “strong selective pressures,” ang duha ka tigdukiduki nakahinapos nga “wala gayoy kalagmitan nga ang maong episyenteng kodigo motunghang sulagma lamang.”