Korte Suprema sa Uropa Naglaban sa Katungod sa Pagsangyaw sa Gresya

NGANONG ang usa ka tawo nga gidayeg sa iyang mga silingan dakpon kapin sa 60 ka beses sukad sa 1938? Nganong kining matinud-anong tigbaligya gikan sa isla sa Creta sa Gresya gitaral sa Gregong mga korte sa 18 ka beses ug gibilanggo sulod sa kapin sa unom ka tuig? Oo, nganong kining kugihan nga lalaking pamilyado, si Minos Kokkinakis, gipalayo sa iyang asawa ug lima ka anak ug gidestiyero ngadto sa lainlaing mga isla nga silotanan?

Ang mga balaod nga gipasa niadtong 1938 ug 1939 nga nagdili sa pagpangabig maoy dakong hinungdan. Kining mga balaora gihimo sa Gregong diktador nga si Ioannis Metaxas, kinsa milihok ubos sa impluwensiya sa Gregong Ortodoksong Iglesya.

Ingong resulta niining maong pamalaod, gikan sa 1938 hangtod sa 1992, dihay 19,147 ka pagpangdakop sa mga Saksi ni Jehova, ug ang mga korte nagpahamtang ug mga sentensiya nga mikabat ug 753 ka tuig, nga ang 593 niana sa aktuwal gialagaran. Kining tanan gihimo tungod kay ang mga Saksi sa Gresya, sama ra sa bisan diin, nagsunod sa mga instruksiyon ni Jesu-Kristo sa “paghimog mga tinun-an sa mga tawo sa tanang nasod, . . . nga magtudlo kanila sa pagtuman sa tanang butang” nga iyang gisugo.​—Mateo 28:19, 20.

Apan sa Mayo 25, 1993, nakab-ot ang dakong kadaogan dapig sa kagawasan sa pagsimba! Nianang petsaha ang Uropanhong Korte sa Tawhanong Katungod sa Strasbourg, Pransiya, midapig sa katungod sa molupyo sa Gresya sa pagtudlo sa iyang mga pagtulon-an ngadto sa uban. Sa ingon nianang paghukom, ang maong Uropanhong korte suprema nagpatunghag dagkong mga panalipod sa relihiyosong kagawasan nga mahimong may halalom nga epekto diha sa mga kinabuhi sa mga tawo bisag asa.

Himoon nato ang suod nga pagtan-aw sa mga hitabo, lakip ang pagpakaulaw nga giantos sa usa lang ka Gregong molupyo, nga mitultol niining hinungdanong hukom sa korte.

Unang Panghitabo

Niadtong 1938 kining maong molupyo, si Minos Kokkinakis, nahimong una sa mga Saksi ni Jehova nga gihukmang sad-an ubos sa balaod sa Gresya nga naghimo sa pagpangabig nga usa ka kalapasan. Bisan wala bistaha, siya gidestiyero sulod sa 13 ka bulan sa Aegeanhong isla sa Amorgos. Niadtong 1939 kaduha siya sentensiyahi ug gibilanggo sulod sa duha ka bulan ug tunga matag panahon.

Niadtong 1940, si Kokkinakis gidestiyero sulod sa unom ka bulan ngadto sa isla sa Melos. Sa misunod nga tuig, panahon sa Gubat sa Kalibotan II, siya nabilanggo sa militaryonhong bilanggoan sa Atenas sulod sa kapin sa 18 ka bulan. Mahitungod nianang maong yugto, siya nahinumdom:

“Misamot pa ang kakulang sa pagkaon sa bilanggoan. Naluya kaayo kami nga dili na makalakaw. Kon dili pa tungod sa mga Saksi gikan sa Atenas ug Piraeus kinsa nagtagana kanamog pagkaon gikan sa ilang kakabos, kami mamatay na unta.” Sa ulahi, niadtong 1947, siya gisentensiyahan na usab ug nag-alagad ug laing upat ka bulan ug tunga sa bilanggoan.

Niadtong 1949, si Minos Kokkinakis gidestiyero sa isla sa Makrónisos, ang ngalan nga nagpahinumdom sa mga Grego sa makalilisang nga mga hulagway tungod sa bilanggoan didto. Lakip sa mga 14,000 ka piniriso nga nabilanggo sa Makrónisos, mga 40 ang Saksi. Ang Gregong ensiklopedia nga Papyros Larousse Britannica nag-ingon: “Ang mga paagi sa mapintas nga pagpaantos, . . . ang mga kahimtang sa pagpuyo, nga dili dalawaton sa sibilisadong nasod, ug ang makauulaw nga paggawi ngadto sa mga piniriso . . . maoy pagpakaulaw sa kasaysayan sa Gresya.”

Si Kokkinakis, kinsa migugol ug usa ka tuig sa bilanggoan sa Makrónisos, mibatbat sa kahimtang: “Ang mga sundalo, sama sa mga membro sa Inkwisisyon, magsukitsukit sa matag piniriso gikan sa buntag hangtod sa gabii. Dili mabatbat ang mga pagpaantos nga ilang gipahamtang. Daghang binilanggo ang nabuang; daghan ang gipatay; daghan ang nahimong baldado. Panahon niadtong makalilisang nga mga gabii samtang nadungog namo ang mga singgit ug agulo niadtong gipaantos, kami nag-ampo ingong grupo.”

Human makalabang sa mga kalisdanan sa Makrónisos, si Kokkinakis gidakop na usab ug unom pa ka beses sulod sa mga 1950 ug nabilanggo sulod sa napulo ka bulan. Sa mga 1960 siya gidakop sa dugang upat ka beses ug gisentensiyahan ug walo ka bulan sa bilanggoan. Apan hinumdomi, si Minos Kokkinakis usa lamang sa ginatos ka Saksi ni Jehova kinsa latas sa katuigan gidakop ug gibilanggo tungod kay sila nagsulti sa uban sa ilang pagtuo!

Sa unsang paagi ang makalilisang nga mga inhustisya nga gihimo batok sa mga Saksi ni Jehova sa Gresya sa kataposan giatubang sa Uropanhong Korte sa Tawhanong mga Katungod?

Ang Sumbanan nga Kaso

Ang kaso nagsugod sa Marso 2, 1986. Nianang petsaha si Minos Kokkinakis, nga niadtong panahona usa ka retiradong 77-anyos nga negosyante, ug ang iyang asawa miduaw sa balay ni Gng. Georgia Kyriakaki sa Sitia, Creta. Ang bana ni Gng. Kyriakaki, kinsa usa ka kantor sa lokal nga Ortodoksong simbahan, mipahibalo sa mga polis. Ang mga polis miabot ug midakop kang G. ug Gng. Kokkinakis, kinsa gidala niadtong tungora sa lokal nga estasyonan sa polis. Didto sila napugos sa pagpalabay sa kagabhion.

Unsa man ang sumbong batok kanila? Ang susama nga gihimo batok sa mga Saksi ni Jehova mga linibo ka beses sulod sa miaging 50 ka tuig, nga mao, sila nanagpangabig. Ang Gregong Batakang Balaod (1975), Artikulo 13, nag-ingon: “Gidili ang pagpangabig.” Tagda pa ug dugang ang Gregong balaod, seksiyon 4, numero 1363/1938 ug 1672/1939, nga naghimo sa pagpangabig nga usa ka kalapasan. Kini nag-ingon:

“Ang ‘pagpangabig’ nagkahulogan, sa linain, ug bisan unsang direkta o dili-direktang pagsulay sa pagpanghilabot sa relihiyosong mga pagtulon-an sa usa ka tawo sa laing relihiyon . . . , uban sa tumong sa pagdaot sa maong mga pagtuo, pinaagi ba sa bisan unsang matang sa pagdani o saad sa pagdani o moral nga pagpaluyo o materyal nga hinabang, o pinaagi sa panikas o pinaagi sa pagpahimulos sa iyang kakulang sa kasinatian, pagsalig, panginahanglan, ubos nga kaalam o kawalay-alamag.”

Ang Kriminal nga Korte sa Lasithi, Creta, nagbista sa kaso niadtong Marso 20, 1986, ug nakakaplag kang G.  ug Gng. Kokkinakis nga sad-an sa pagpangabig. Ang duha gisentensiyahan sa upat ka bulan sa bilanggoan. Sa paghukom nga sad-an ang magtiayon, ang korte mipahayag nga ang mga sinumbong nanghilabot sa “relihiyosong mga pagtulon-an sa Ortodoksong mga Kristohanon . . . pinaagi sa pagpahimulos sa ilang kakulang sa kasinatian, sa ilang ubos nga kaalam ug sa ilang kawalay-alamag.” Ang mga sinumbong dugang pang giakusar nga “nag-awhag kang [Gng. Kyriakaki] pinaagi sa ilang maalamon, mahanasong mga saysay . . . aron usbon ang iyang Ortodokso nga Kristohanong mga pagtuo.”

Ang desisyon giapelar sa Korte sa Apelasyon sa Creta. Sa Marso 17, 1987, kining maong korte sa Creta naghukom nga dili-sad-an si Gng. Kokkinakis apan naghukom nga nangdani ang iyang bana, bisan tuod kini nagkunhod sa sentensiya niya sa bilanggoan ngadto sa tulo ka bulan. Sumala sa hukom si G. Kokkinakis “nagpahimulos sa kakulang ug kasinatian ni [Gng. Kokkinakis], sa iyang ubos nga kaalam ug sa iyang kawalay-alamag.” Kini nag-ingon nga siya “mibasa sa mga teksto gikan sa Balaang Kasulatan, nga mahanason niyang gianalisar sa paagi nga ang Kristohanong babaye, tungod kay kulang sa tukmang pasukaranan sa doktrina, dili makalalis.”

Sa sukwahing desisyon, usa sa mga huwes sa apelasyon misulat nga si G. Kokkinakis “kinahanglan usab nga hukmang walay sala, kay walay pamatuod nga si Georgia Kyriakaki . . . sa linain walay-kasinatian sa Ortodokso Kristohanong doktrina, ilabinang siya naminyo sa usa ka kantor, o sa linain ubos ug kaalam o sa linain walay-alamag, nga ang sinumbong makapahimulos ug . . . [busa] magdani kaniya nga mahimong membro sa sekta sa mga Saksi ni Jehova.”

Si G. Kokkinakis miapelar sa kaso ngadto sa Korte Suprema sa Gresya. Apan kanang maong korte misalikway sa apelasyon niadtong Abril 22, 1988. Busa sa Agosto 22, 1988, si G. Kokkinakis miaplay sa Uropanhong Komisyon sa Tawhanong mga Katungod. Ang iyang petisyon sa kataposan gidawat niadtong Pebrero 21, 1992, ug gidawat sa Uropanhong Korte sa Tawhanong mga Katungod.

Mga Isyu sa Kaso

Sanglit ang Gresya maoy membrong-estado sa Konseho sa Uropa, kini obligadong mopahiuyon sa mga Artikulo sa Uropanhong Kombensiyon sa Tawhanong mga Katungod. Ang Artikulo 9 sa Kombensiyon mabasa: “Ang tanan may katungod sa kagawasan sa panghunahuna, konsensiya ug relihiyon; kining maong katungod naglakip sa kagawasan sa pag-usab sa iyang relihiyon o pagtuo ug kagawasan, mag-inusara man o duyog sa uban ug sa publiko o pribado, sa pagpadayag sa iyang relihiyon o pagtuo, diha sa pagsimba, pagtulon-an, kagawian ug pagsunod.”

Busa, ang Gregong gobyerno nahimong sinumbong sa Uropanhong korte. Kini giakusar sa dayag nga paglapas sa pasukaranan nga tawhanong katungod sa Gregong molupyo sa pagtuman sa relihiyon ingong pagsunod sa sugo ni Jesu-Kristo, nga mao, ‘ang pagpanudlo ug paghimog mga tinun-an.’ (Mateo 28:19, 20) Dugang pa, ang apostol Pedro nag-ingon: “[Si Jesus] nagsugo kanamo sa pagsangyaw sa katawhan ug paghatag ug bug-os nga pamatuod.”​—Buhat 10:42.

Usa ka espesyal 1992 nga isyu sa European Magazine on Human Rights nagdala sa ulohan sa hapin nga “Gresya​—Tinuyong mga Paglapas sa Tawhanong mga Katungod.” Ang magasin nagsaysay sa panid 2: “Ang Gresya mao lamang ang nasod sa EC [European Community] ug sa Uropa nga may balaod nga nagtaganag mga multa ug mga sentensiya sa pagkabilanggo nga ipahamtang kang bisan kinsa nga nagtukmod sa laing tawo sa pag-usab sa iyang relihiyon.”

Busa niadtong tungora dihay kahinam ug pagdahom sa sulod ug gawas sa legal nga mga pundok. Unsa may ihukom sa Gregong balaod nga nagdili sa pagtudlo sa mga tinuohan sa usa ngadto sa uban?

Bista sa Strasbourg

Sa kataposan miabot ang adlaw sa pagbista​—Nobyembre 25, 1992. Dag-omon ang kalangitan sa Strasbourg, ug makapakurog ang kabugnaw, apan sa sulod sa Korte ang mga manlalaban mainitong nagpahayag sa ilang mga argumento. Sulod sa duha ka oras ang pamatuod gipresentar. Si Propesor Phedon Vegleris, usa ka manlalaban ni Kokkinakis, mipunting sa dugokan sa isyu, nga nangutana: ‘Kini bang mapig-otong balaod nga gidesinyo aron sa pagpanalipod sa mga membro sa Grego Ortodoksong Iglesya gikan sa pagkadani sa laing relihiyosong mga pagtulon-an angay magpadayong naglungtad ug ipatuman?’

Nga nagpakitang siya nalibog sa maong butang, si Propesor Vegleris nangutana: “Nahibulong ako nganong kining balaod [sa pagpangabig] nagtandi sa ortodoksiya sa kabuangan ug ignoransiya. Kanunay akong nahibulong nganong ang ortodoksiya nagkinahanglan ug panalipod gikan sa kabuangan, gikan sa espirituwal nga kakulangan . . . Kini maoy usa ka butang nga nagsamok ug nakapakurat kanako.” Makahuloganon, ang hawas sa gobyerno wala makahatag ug usa ka hitabo nga kining balaora gipadapat kang bisan kinsa gawas sa mga Saksi ni Jehova.

Ang ikaduhang manlalaban dapig kang Kokkinakis, si G. Panagiotis Bitsaxis, nagpakita kon unsa ka dili-makataronganon ang balaod sa pagpangabig. Siya miingon: “Ang pagdawat sa nahiusang impluwensiya maoy pasiunang kondisyon sa pag-estoryahanay tali sa hamtong nga mga tawo. Kon dili, kita mahisakop sa usa ka katingad-ang sosyedad sa hilomon talamayong mga tawo, kinsa makahunahuna apan dili makapahayag sa ilang kaugalingon, kinsa mosulti apan dili makapasabot, kinsa naglungtad apan dili makig-uban sa paglungtad.”

Si G. Bitsaxis nangatarongan usab nga si “G. Kokkinakis gihukman dili ‘tungod sa usa ka butang nga iyang gihimo’ apan [tungod sa] ‘kon unsa siya.’” Busa, gipakita ni G. Bitsaxis, ang mga prinsipyo sa relihiyosong kagawasan wala lamang nalapas apan bug-os nga nabungkag.

Ang mga hawas sa Gregong gobyerno misulay sa pagpresentar ug hulagway nga lahi sa tinuoray, nga nag-angkon nga ang Gresya maoy “usa ka paraiso alang sa tawhanong mga katungod.”

Ang Hukom

Ang dugayng gipaabot nga petsa sa paghatag sa hukom miabot​—Mayo 25, 1993. Sa 6 ka huwes batok sa 3, ang Korte mimando nga ang Gregong kagamhanan naglapas sa relihiyosong kagawasan sa 84-anyos nga Minos Kokkinakis. Dugang pa sa pagbindikar sa iyang dalan sa kinabuhi nga publikong ministeryo, kini naghatag kaniyag danyos nga $14,400. Busa ang Korte nagsalikway sa katarongan sa Gregong gobyerno nga si Kokkinakis ug ang mga Saksi ni Jehova naggamit ug mga paagi sa pagpamugos sa dihang nagsulti sa ilang mga pagtulon-an sa uban.

Bisan kon ang Gregong Batakang-Balaod ug usa ka karaang Gregong balaod lagmit nagdili sa pagpangabig, ang korte suprema sa Uropa nagmando nga ang paggamit niining balaora aron sa paglutos sa mga Saksi ni Jehova maoy sayop. Kini dili kaharmonya sa Artikulo 9 sa Uropanhong Kombensiyon sa Tawhanong mga Katungod.

Ang desisyon sa korte nagpatin-aw: “Ang relihiyon maoy bahin sa ‘padayon nagabag-ong agos sa tawhanong hunahuna’ ug imposible ang paghunahuna nga dili kini ilakip sa publikong lantugi.”

Usa ka nahiuyon nga opinyon sa usa sa siyam ka huwes nag-ingon: “Ang pagpangabig, nga gibatbat ingong ‘kadasig sa pagpakaylap sa pagtuo,’ dili mahimong kasilotan sa ingon niana; kini maoy paagi​—nga sa kaugalingon niini hingpit nga nahasubay sa balaod​—sa ‘pagpadayag sa relihiyon sa usa ka tawo.’

“Sa presenteng kaso ang aplikante [G. Kokkinakis] gihukmang sad-an tungod lamang sa pagpakita sa maong kadasig, nga walay bisan unsang kasaypanan sa iyang bahin.”

Mga Sangpotanan sa Desisyon

Ang tin-awng mando sa Uropanhong Korte sa Tawhanong mga Katungod mao nga ang mga opisyal sa Gregong gobyerno mohunong sa sayop nga paggamit sa balaod nga nagdili sa pagpangabig. Hinaot, ang Gresya motuman sa mando sa korte ug mohunong sa paglutos niini sa mga Saksi ni Jehova.

Dili katuyoan sa mga Saksi ni Jehova ang pagpailaila ug sosyal nga mga kausaban o ang pag-usab sa legal nga sistema. Ang ilang pangunang kabalaka mao ang pagsangyaw sa maayong balita sa Gingharian sa Diyos ingong pagtuman sa sugo ni Jesu-Kristo. Hinuon, aron sa pagbuhat niini sila malipay sa ‘paglaban ug pagpamatuod sa legalidad sa maayong balita,’ sama sa gibuhat ni apostol Pablo sa unang siglo.​—Filipos 1:7.

Ang mga Saksi ni Jehova maoy masinundanon sa balaod nga mga molupyo sa tanang nasod diin sila nagpuyo. Hinuon, labaw sa tanan sila naaghat sa pagsugot sa balaang balaod ingon sa gitala sa Balaang Bibliya. Busa, kon ang balaod sa bisan unsang yuta nagdili kanila sa pagsulti sa ilang gibase sa Bibliya nga mga pagtulon-an ngadto sa uban, sila mapugos sa pagsunod sa baroganan sa mga apostol: “Kinahanglang sugton namo ang Diyos ingong magmamando inay ang mga tawo.”​—Buhat 5:29.

[Kahon sa panid 28]

DUGANG PAGLUTOS NGA GIAWHAG SA KLERO

Ang pagsulay sa klero sa Gresya sa ‘pagmugnag kasamok pinaagi sa balaod’ nagapadayon sulod sa mga dekada. (Salmo 94:20) Laing hitabo sa isla sa Creta ang bag-o lang nga nasulbad. Balik niadtong 1987 ang usa ka lokal nga obispo ug 13 ka pari nag-akusar sa siyam ka Saksi sa pagpangabig. Sa kataposan, niadtong Enero 24, 1992, ang kaso gibista.

Napuno ang lawak sa hukmanan. Mga 35 ka pari ang presente aron sa pagpaluyo sa mga sumbong sa tigdemanda. Ugaling, kadaghanan sa mga lingkoranan giokupar na sa mga Saksi ni Jehova kinsa miadto aron sa pagdasig sa ilang Kristohanong mga igsoon. Bisan sa wala pa magsugod ang pagbista, ang abogado sa mga sinumbong nagpunting sa pila ka seryosong legal nga mga kasaypanan sa piskal.

Ang sangpotanan mao nga kadtong nalangkit sa bista mibiya alang sa pribadong komperensiya. Human sa duha ka oras ug tunga nga panagsabotsabot, ang Presidente sa Korte mipahayag nga husto ang abogado sa mga sinumbong. Busa ang mga sumbong batok sa siyam ka Saksi gikanselar! Siya mihukom nga ang mga pagsukitsukit kinahanglang sugdan pag-usab aron sa pagpamatuod kon ang sinumbong sad-an sa pagpangabig.

Sa dihang gipahibalo kadto, nahitabo ang kasamok sa lawak sa hukmanan. Ang mga pari misinggit ug mga hulga ug mga insulto. Usa ka pari miatake sa abogado sa mga Saksi ni Jehova ginamit ang krus ug gisulayan siyag pugos sa pagsimba niana. Kinahanglang mopataliwala ang mga polis, ug ang mga Saksi sa kataposan nakabiya nga hilom.

Human gikanselar ang bista, ang piskal naghikay ug bag-ong sumbong batok sa siyam ka Saksi. Ang bista gieskedyol sa Abril 30, 1993, tulo lamang ka semana sa wala pa himoa sa Uropanhong Korte sa Tawhanong mga Katungod ang iyang desisyon sa kaso ni Kokkinakis. Sa makausa pa daghang pari ang mitambong.

Ang mga abogado nga dapig sa siyam ka sinumbong pormal nga mitunol sa pagtutol nga ang mga tigdemanda sa mga Saksi dili presente sa korte. Sa iyang pagdalidali ug hikay ug bag-ong kiha, ang piskal nakahimog seryosong sayop sa wala pagpadalag pahibalo sa mga nag-akusar nga moatubang sa korte. Busa ang mga abogado sa mga Saksi mihangyo sa korte nga kanselahon ang bista pinasukad niining seryosong kasaypanan.

Ingong resulta sa maong hangyo, ang mga huwes mibiya sa lawak sa hukmanan ug nagsabotsabot sulod sa duolan sa usa ka oras. Sa ilang pagbalik, ang Presidente sa Korte, nga nagduko, mipahayag nga ang siyam ka Saksi dili-sad-an sa mga sumbong nga gipasaka.

Ang mga Saksi sa Gresya mapasalamaton sa resulta niining kasoha, maingon man sa desisyon sa Uropanhong Korte sa Tawhanong mga Katungod nga gipakanaog sa kaso ni Kokkinakis niadtong Mayo 25 niining tuiga. Ang ilang mga pag-ampo mao nga ingong resulta niining maong legal nga mga kadaogan, sila makapadayon sa ilang Kristohanong kinabuhi nga ‘mahusay, malinawon, ug uban sa bug-os nga diyosnong debosyon ug kaugdang.’​—1 Timoteo 2:1, 2.

[Hulagway sa panid 31]

Si Minos Kokkinakis uban sa iyang asawa