Nganong Sulayan ang Pagkatukma sa Bibliya?

Unsay imong hunahuna sa Bibliya? Ang uban lig-ong nagtuo nga kini maoy pinadayag sa Diyos ngadto sa tawo. Ang uban nagtuo nga ordinaryo nga libro lamang kini. Ang uban pa wala-makahukom. Kon nagduda ka sa sinugdan sa Bibliya, adunay mapugsanong mga katarongan kon nganong angay nimong susihon kini ug husayon ang isyu.

HANGTOD sa ika-18ng siglo, ang Bibliya kaylap nga ginatahod nga mao ang Pulong sa Diyos sa kayutaan sa Kakristiyanohan. Apan gikan sa ika-19ng siglo paunahan, usa ka nagatubong gidaghanon sa mga edukador, mga siyentipiko, ug bisan mga teologo ug mga lider sa simbahan ang misugod sa pagpahayag sa publiko sa ilang pagduhaduha bahin sa pagkatukma sa Bibliya.

Ingong resulta, ang pagsaway sa Bibliya mikaylap sa hilabihan nga daghan ang mohukom dayon nga wala gani mahibalo sa unod sa Bibliya. Puli sa Bibliya, ginalantaw sa daghang tawo sa Kakristiyanohan karon ang mga pilosopiya sa mga tawo. Lain pa, ang modernong pilosopiya wala makapatunghag luwas o mas malipayong kalibotan. Kana ang usa ka maayong katarongan aron susihon ang Bibliya ug tan-awon kon ang giya niini mohatag bag kalipay ug kalamposan.

Ang laing katarongan sa pagsulay sa pagkatukma sa Bibliya mao ang katingalahang palaabuton nga gitanyag niini alang sa katawhan. Pananglitan, ang Salmo 37:29 nag-ingon: “Ang mga matarong magapanunod sa yuta, ug sila magapuyo diha niini sa walay kataposan.” (Pinadayag 21:3-5) Unsay epekto niining mga saara diha kanimo? Tino nga igo na kining mga katarongan sa pagsusi sa Bibliya ug sa pagtan-aw kon kini ba kasaligan.

Kining magasina nagabayaw kanunay sa pagkatinuod sa Bibliya ug sa masubsob nagahatag ug mga pamatuod sa pagkatukma niini. Adunay daghang dapit diin masulayan ang pagkatukma sa Bibliya. Ang nagkalainlaing isyu sa Ang Bantayanang Torre motabang kanimo sa pagtubag niining maong mga pangutana: Ang nahibaloang mga kamatuoran sa karaang kasaysayan mosibo ba sa Bibliya? Ang mga tagna ba niini tukma? Ang tambag ba niini praktikal, o ang modernong mga edukador ba ug mga pilosopo nakapamatuod nga ang Bibliya dili na mosibo sa panahon?

Ang geograpiya maoy laing dapit diin imong masulayan ang pagkatukma sa Bibliya. Ang paganong mga sugilambong kasagarang lahi sa geograpikal nga mga kamatuoran. Pananglitan, daghang karaang tawo nagaasoy ug mga sugilanon bahin sa mga panaw ngadto sa gitawag nga kalibotan sa mga patay. Mahitungod sa karaang mga Grego, ang librong A Guide to the Gods nagpatin-aw: “Ang kalibotan gituohang patag ang ibabaw nga gilibotan ug dako kaayong luna sa tubig nga gitawag ug Kadagatan. Sa tumoy niini mao ang Laing-kalibotan, usa ka mangitngit awaaw nga yuta nga adunay daghang itom ug walay bunga nga mga kahoy.” Sa dihang napamatud-an kini nga usa ka sugilambong, gibalhin sa paganong mga pilosopo sa laing dapit ang ilang gitawag nga laing-kalibotan. “Usa ka maayong dapit ang nakit-an, ilalom sa yuta, nga konektado niining kalibotana pinaagi sa nagkalainlaing mga langob,” miingon ang awtor nga si Richard Carlyon. Karong adlawa, kita nahibalo nga sugilambong usab kini. Walay ingon niini nga kalibotan sa ilalom o agianan ang naglungtad.

Dili sama sa mga sugilambong sa karaang mga tawo, ang Bibliya wala masudli ug sayop nga ideya nga ang yuta patag. Hinunoa, gipahayag niini ang siyentipikanhong kamatuoran nga ang yuta lingin nga nagbitay sa walay gibitayan. (Job 26:7; Isaias 40:22) Unsay ikasulti bahin sa ubang geograpikanhong mga hubit nga gihisgotan sa Bibliya? Kini ba sugilambong, o mahanduraw ba uban sa katukma ang mga hitabo sa Bibliya sa dihang moduaw sa presenteng-adlaw nga Ehipto karon, lakip ang Peninsula sa Sinai, ug ang modernong-adlaw nga Israel?

[Hulagway sa panid 3]

“Adunay Usa nga nagapuyo sa ibabaw sa sirkulo sa yuta.”​—Isaias 40:22

“Iyang . . . gibitay ang yuta sa walay gibitayan.”​—Job 26:7