Unsang Matang sa Relihiyon ang Gisunod sa mga Taga-Asirya?
ANG relihiyon sa Asirya napanunod ilabina gikan sa Babilonya, ug bisan pag ang ilang kaugalingong nasodnong diyos nga si Asshur giisip nga supremo sa mga taga-Asirya, sila padayong nag-isip sa Babilonya nga maoy pangunang sentro sa relihiyon. Ang hari sa Asirya nagsilbing hataas nga saserdote ni Asshur. Usa ka timri nga nakaplagan ni A. H. Layard sa kagun-oban sa usa ka Asiryanhong palasyo ug karon napreserbar diha sa British Museum, naghawas sa diyos nga si Asshur nga tulog ulo. Ang pagtuo sa mga trinidad sa mga diyos ingon man ang pentad, o lima ka diyos, ilado sa Asiryanhong pagsimba. Ang pangunang trinidad gilangkoban ni Aner, nga naghawas sa langit; ni Bel, nga naghawas sa rehiyong gipuy-an sa tawo, sa mga hayop, ug sa mga langgam; ug si Ea, nga naghawas sa katubigan sa ibabaw ug sa ilalom sa yuta. Ang ikaduhang trinidad gilangkoban ni Sin, ang bulan-diyos; ni Shamash, ang adlaw-diyos; ug ni Ramman, ang diyos sa bagyo, bisan pag ang iyang dapit sagad pulihan ni Ishtar, ang hara sa kabituonan. (Itandi ang 2 Hari 23:5, 11.) Dayon nagsunod ang lima ka diyos nga naghawas sa lima ka planeta. Sa pagkomento bahin sa mga diyos nga naglangkob sa mga trinidadnong grupo, ang Unger’s Bible Dictionary (1965, p. 102) nag-ingon: “May panahong ang maong mga diyos ampoan nga linain sa mga pamulong nga morag magtuboy sa matag usa nga turnoturno ngadto sa kahimtang nga labaw kay sa uban.” Hinuon, ang ilang pundok sa mga diyos naglakip sa dimaihap nga ubang ginagmayng mga diyos, nga ang daghan nagsilbing mga patron sa mga lungsod. Si Nisroch gihisgotan nga gisimba ni Senakerib panahon nga siya gipatay.—Isaias 37:37, 38.
Ang relihiyong gisunod maylabot sa maong mga diyos maoy animista, nga mao, ang mga taga-Asirya nagtuo nga ang matag butang ug hitabo sa kinaiyahan gipalihok sa usa ka espiritu. Kini may pagkalahi sa ubang pagsimba sa kinaiyahan nga naglungtad sa palibot nga mga nasod sa pagkaaging ang gubat mao ang labing matuod nga kapahayagan sa nasodnong relihiyon. Busa, si Tiglath-pileser I miingon mahitungod sa iyang pakig-away: “Ang akong Ginoo si ASHUR maoy nag-agda kanako.” Sa iyang mga kasaysayan, si Ashurbanipal nag-ingon: “Tungod sa sugo ni ASSUR, SIN, ug SHAMAS, ang dagkong mga diyos sa akong mga ginoo nga nanalipod kanako, ako misulod sa Minni ug mimartsang madaogon.” (Records of the Past: Assyrian and Egyptian Monuments, London, 1875, Tomo V, p. 18; 1877, Tomo IX, p. 43) Si Sargon regular nga nangaliya sa panabang ni Ishtar sa dili pa moadto sa gubat. Ang mga kasundalohan nagmartsa luyo sa mga estandarte sa mga diyos, nga lagmit kahoy o metal nga mga simbolo nga gitaod sa mga tukon. Gihatagag dakong bili ang mga tilimad-on, nga gitino pinaagi sa pagsusi sa mga atay sa gihalad nga mga hayop, sa paglupad sa mga langgam, o pinaagi sa posisyon sa mga planeta. Ang librong Ancient Cities, ni W. B. Wright (1886, p. 25) nag-ingon: “Ang pagpakig-away mao ang opisyo sa nasod, ug ang mga saserdote mao ang way-hunong nga mga tigsiba sa gubat. Sila suportado ilabina sa mga inagaw sa pagpamukan, nga ang pihong porsiento niana gigahin kanila sa dili pa ang uban magbahin, kay ang maong kaliwatan sa mga manglulungkab tuman ka relihiyoso.”