Nganong 30 Lang ka Buok nga Salapi?

SA HAPIT na ang Paskuwa 32 K.P., si Judas, duyog sa ubang mga apostoles, gipadala sa pagsangyaw. (Mateo 10:1, 4, 5) Wala magdugay human nga nakapauli si Judas, ug walay usa ka tuig human nga gihimo siya nga usa ka apostoles, gisaway siya ni Kristo atubangan sa kadaghanan, bisag wala hinganli. Gibiyaan sa ubang mga tinun-an si Jesus, kay nakurat sa iyang mga gipanudlo, apan si Pedro miingon nga ang 12 mounong kang Kristo. Agig pagsanong si Jesus midawat nga siya ang nagpili sa 12 apan miingon: “Ang usa kaninyo tigbutangbutang [Grego, di·aʹbo·los, nga nagkahulogang “yawa” o “tigbutangbutang”].” Ang asoy nagbatbat nga ang usa nga tigbutangbutang mao si Judas, nga maoy “mobudhi kaniya, bisag usa sa napulog-duha.”​—Juan 6:66-71.

Maylabot niining hitaboa si Juan miingon: “Sukad pa sa sinugdan si Jesus nasayod . . . kon kinsa ang mobudhi kaniya.” (Juan 6:64) Gikan sa mga tagna sa Hebreohanong Kasulatan si Kristo nahibalo nga siya budhian sa usa ka suod nga kauban. (Salmo 41:9; 109:8; Juan 13:18, 19) Ang Diyos usab, tungod sa iyang paggamit sa pagkahibalong-daan, nakakita nga siya mahimong magbubudhi, apan supak sa mga hiyas sa Diyos ug sa nangaging mga pakiglabot ang paghunahuna nga kinahanglang mapakyas si Judas, nga morag gitino nang daan nga maoy iyang dangatan. (Tan-awa ang FOREKNOWLEDGE, FOREORDINATION, sa Insight on the Scriptures.) Hinunoa, sumala sa gihisgotan na, sa sinugdan sa iyang pagkaapostoles si Judas matinumanon sa Diyos ug kang Jesus. Busa dayag nga ang gipasabot ni Kristo sa “sukad pa sa sinugdan” mao ang panahong misugod si Judas sa pagkahimong daotan, nagpadala sa pagkadili-hingpit ug sa makasasalang mga kiling, nga naila ni Jesus. (Juan 2:24, 25; Pinadayag 1:1; 2:23) Mahimo nga nahibalo si Judas nga siya mao ang “tigbutangbutang” nga gihisgotan ni Jesus, apan siya nagpadayon sa pagpanaw uban kang Jesus ug sa matinumanong mga apostoles ug dayag nga siya wala magbag-o.

Dili detalyado ang paghisgot sa Bibliya bahin sa mga motibo sa iyang daotang dalan, apan ang usa ka hitabo sa Nisan 9, 33 K.P., lima ka adlaw una pa mamatay si Jesus, mohatag ug kadan-agan niining bahina. Sa Betanya sa balay ni Simon nga sanlahon, gihaplasan ni Maria, nga igsoon ni Lazaro, ug lana nga pahumot si Jesus nga balor ug 300 ka denaryo, halos usa ka tuig nga suhol sa usa ka mamumuo. (Mateo 20:2) Supak kaayo si Judas kay ikabaligya man unta ang lana ug ang salapi “ihatag sa mga tawong kabos.” Dayag ang ubang mga apostoles yanong miuyon sa usa ka punto nga daw makataronganon, apan gibadlong sila ni Jesus. Ang tinuod nga katarongan sa pagtutol ni Judas mao nga siya ang tigtipig sa panudlanan sa kuwarta ug siya “usa ka kawatan . . . ug kapnan niya” ang isulod sa panudlanan. Busa si Judas hakog, usa ka kawatan.​—Juan 12:2-7; Mateo 26:6-12; Marcos 14:3-8.

Kantidad sa Pagbudhi

Sa walay duhaduha si Judas nasakitan sa pagbadlong ni Jesus bahin sa paggamit sa salapi. Niining higayona si “Satanas misulod kang Judas,” lagmit sa diwa nga gitugyan sa mabudhiong apostoles ang iyang kaugalingon sa kabubut-on sa Yawa, gitugotan ang iyang kaugalingon nga mahimong kasangkapan sa pagtuman sa laraw ni Satanas sa pagsanta kang Kristo. Sa milabay ang pipila ka adlaw, sa Nisan 12, miadto si Judas sa punoan sa mga saserdote ug sa mga kapitan sa templo sa pagsusi kon pilay ilang ibayad sa pagbudhi kang Jesus, nga nagpakita na usab sa iyang pagkahinapi. (Mateo 26:14-16; Marcos 14:10, 11; Lucas 22:3-6; Juan 13:2) Niadtong adlawa nagtigom ang punoan sa mga saserdote ug ang mga kapitan sa templo uban sa “mga tigulang sa katawhan,” ang impluwensiyal nga mga lalaki sa Sanhedrin. (Mateo 26:3) Tingali gidala ang mga kapitan sa templo tungod sa ilang impluwensiya ug sa paghatag ug legal nga pabor sa bisan unsang plano sa pagdakop kang Jesus.

Ang katloan ka buok nga salapi ($66, kon mga siklo) mao ang kantidad nga gitanyag. (Mateo 26:14, 15) Ang kantidad nga gitino sa relihiyosong mga pangulo mopatim-aw nga gilaraw sa pagpakita sa ilang kasuko kang Jesus, gilantaw siya nga walay bili. Sumala sa Exodo 21:32, ang kantidad sa usa ka ulipon maoy 30 ka siklo. Dugang pa niini, sa iyang trabaho sa pagkamagbalantay sa katawhan, si Zacarias gisuholan ug “katloan ka salapi.” Gitamay ni Jehova kini tungod sa pagkagamay kaayo sa kantidad niini, nga nag-isip sa suhol nga gihatag kang Zacarias ingon nga pagtasal kon unsay paglantaw sa mga tawong walay-pagtuo sa Diyos mismo. (Zacarias 11:12, 13) Busa, sa pagtanyag ug 30 lamang ka buok nga salapi alang kang Jesus, giisip sa relihiyosong mga lider si Jesus nga gamay ra kaayog bili. Apan, sa samang panahon, ilang gituman ang Zacarias 11:12, gitratar si Jehova nga ubos ug bili pinaagi sa paghimo niini diha sa hawas nga iyang gipadala sa pagbantay sa Israel. Ang daotang Judas “miuyon [sa kantidad], ug siya misugod sa pagpangitag higayon sa pagtugyan kaniya [Jesus] ngadto kanila nga walay panon sa katawhan.”​—Lucas 22:6.

Kataposang Gabii Uban Kang Jesus

Bisan pa nga giluiban si Jesus, si Judas nagpadayon sa pagpakig-uban kaniya. Siya nakigtigom uban kang Jesus ug sa mga apostoles sa Nisan 14, 33 K.P., sa pagsaulog sa Paskuwa. Samtang nanihapon sa Paskuwa gialagaran ni Jesus ang mga apostoles, mapaubsanong naghugas sa ilang mga tiil. Ang maot nga si Judas misugot nga buhaton ni Jesus kadto diha kaniya. Apan si Jesus miingon, “Dili tanan kaninyo mga mahinlo.” (Juan 13:2-5, 11) Siya miingon usab nga budhian siya sa usa sa mga apostoles diha sa lamesa. Tingali aron dili sad-ang tan-awon, si Judas nangutana kon siya ba. Aron dugang nga maila, gihatagan ni Jesus si Judas ug tinapay ug gisultihan siya sa pagbuhat sa madali sa iyang pagabuhaton.​—Mateo 26:21-25; Marcos 14:18-21; Lucas 22:21-23; Juan 13:21-30.

Dihadiha gibiyaan ni Judas ang grupo. Ang pagtandi sa Mateo 26:20-29 sa Juan 13:21-30 nagpakita nga siya migawas na una pa gisugdan ni Jesus ang Panihapon sa Ginoo. Ang pagpresentar ni Lucas sa hitabo dayag nga wala hustong isunodsunod sumala sa pagkahitabo, kay si Judas tino nga nakapahawa na sa panahong gidayeg ni Kristo ang pundok tungod sa pag-unong uban kaniya; kana dili mohaom kang Judas, ni siya gidala ngadto sa “pakigtugon . . . alang sa usa ka gingharian.”​—Lucas 22:19-30.

Nakit-an sa ulahi ni Judas si Jesus uban sa matinumanong mga apostles diha sa tanaman sa Gethsemane, usa ka dapit nga sinati kaayo ang mabudhion, tungod kay nagkatigom na sila didtong dapita niadto. Siya ang nanguna sa dakong panon sa mga tawo, apil ang mga sundalong Romano ug usa ka komander sa militar. Nagdalag mga pospos ug mga espada ug mga sulo ug mga lampara ang dakong panon sa mga tawo, nga ilang gikinahanglan kon matabonan sa panganod ang takdol nga bulan o kon dili makita diha sa kangitngit si Jesus. Ang mga Romano tingali wala makaila kang Jesus, busa, sumala sa usa ka gikasabotang signal, gisugat ni Judas si Jesus ug sa usa ka lihok sa pagkasalingkapaw “malulutong gihalokan siya,” busa nagpaila kaniya. (Mateo 26:47-49; Juan 18:2-12) Sa ulahi gibati ni Judas ang pagkadako sa iyang sala. Sa pagkabuntag misulay siya sa pag-uli sa 30 ka buok nga salapi, apan wala modawat ang punoan sa mga saserdote. Sa kataposan, gilabay ni Judas ang salapi ngadto sa templo.​—Mateo 27:1-5.

Kamatayon

Sumala sa Mateo 27:5, si Judas naghikog. Apan ang Buhat 1:18 nag-ingon, “nahulog nga nag-una ang ulo ang iyang tiyan mibuto ug nakay-ag ang iyang tinai.” Mopatim-aw nga naghisgot si Mateo sa paagi sa pagsulay sa paghikog, samtang ang Buhat nagbatbat sa resulta. Kon itapo kining duha ka asoy, si Judas mopatim-aw nga misulay sa paghikog ibabaw sa usa ka pangpang, apan ang pisi o sanga sa kahoy naputol mao nga siya nahulog ug nabungkag sa mga bato sa ubos. Ang nawong sa yuta sa palibot sa Jerusalem nagpahimo sa maong hitabo nga katuohan.

Nalangkit usab sa iyang kamatayon mao ang pangutana kon kinsay mipalit sa uma nga kalubngan sa kantidad nga 30 ka buok salapi. Sumala sa Mateo 27:6, 7, ang punoan sa mga saserdote mihukom nga dili nila ikabutang sa balaang panudlanan ang salapi busa ilang gigamit kini sa pagpalit sa uma. Ang asoy sa Buhat 1:18, 19, naghisgot bahin kang Judas, nga nag-ingon: “Busa, kining tawhana mipalit ug usa ka uma gikan sa gisuhol kaniya sa pagkadili-matarong.” Ang tubag mopatim-aw nga ang mga saserdote ang mipalit sa uma, apan sanglit si Judas man ang mitagana sa salapi, siya ang malantaw nga mao ang mipalit. Si Dr. A. Edersheim miingon: “Dili makataronganong ibutang sa panudlanan sa salapi sa Templo, aron ipalit ug sagradong mga butang, ang salapi nga nakuha sa dili-maayong paagi. Sa maong mga kaso ang Kasugoang Hudiyohanon nagtagana nga ang salapi iuli ngadto sa naghatag, ug, kon siya moinsister sa paghatag niini, siya agdahon nga gastohon kini sa usa ka butang nga [mapuslan] sa publiko. . . . Makataronganong ikaingon nga ang salapi iya gihapon ni Judas’, ug nga iyang gihatag aron ipalit sa iladong ‘uma sa magkokolon.’” (The Life and Times of Jesus the Messiah, 1906, Tomo II, p. 575) Kini nga pagpalit nakatuman sa tagna diha sa Zacarias 11:13.

Ang dalan nga gipili ni Judas maoy tinuyo, nga nalangkit ang daotang tinguha, kadalo, garbo, pagkamaot, ug pagkamalinlangon. Siya sa kataposan nagbasol tungod sa kabug-at sa sala, nga sama sa bation sa usa ka tinuyo nga mamumuno tungod sa resulta sa iyang nahimong krimen. Apan si Judas sa iyang kaugalingong pagbuot nakighangyo pa sa mga tawong gihisgotan ni Jesus nga nagdanig mga kinabig nga doble pa kanila sa pagkaangayan sa Gehenna, nga takos usab sa “paghukom sa Gehenna.” (Mateo 23:15, 33) Sa kataposang gabii sa iyang yutan-ong kinabuhi, si Jesus mismo miingon, mahitungod kang Judas: “Maayo pang wala matawo kadtong tawhana.” Sa ulahi gitawag siya ni Kristo nga “anak sa kalaglagan.”​—Marcos 14:21; Juan 17:12; Hebreohanon 10:26-29.

Kapuli

Tali sa pagkayab ni Jesus sa langit ug sa adlaw sa Pentekostes 33 K.P., si Pedro, nga nagpadapat sa tagna diha sa Salmo 109:8, mipatin-aw sa usa ka pundok nga duolan sa 120 ka tinun-ang nagtigom nga daw tukma ang pagpilig kapuli ni Judas. Duha ka kandidato ang gisugyot ug dihay gihimong ripa, nga misangpot kang Matias nga napili nga “maoy mokuha sa dapit niini nga pagpang-alagad ug sa pagkaapostol, nga gibiyaan ni Judas nga miadto sa iyang kaugalingong dapit.”​—Buhat 1:15, 16, 20-26.