Ang Pagpangitag Kagawasan sa Senegal
HALAYOG diyutay sa baybayon sa Dakar, ang modernong kaulohan sa Senegal, nahimutang ang gamayng Gorée Island. Diha niana nagbarog ang mapintas nga pahinumdom sa usa ka mangiob nga bahin sa kasaysayan—ang balay sa mga ulipon nga gitukod sa 1776.
Usa kini sa daghang mga balay nga diha niana ihan-ok ang 150 ngadto sa 200 ka ulipon diha sa makaluluoyng mga kahimtang hangtod sa tulo ka bulan sa dili pa ipadala ngadto sa halayong mga lugar. Ang mga pamilya nagkabulag, ang mga membro wala na gayod magkita pa pag-usab; ang amahan tingali ipadala ngadto sa Louisiana sa Norte Amerika, ang inahan ngadto sa Brazil o Cuba, ug ang mga anak ngadto sa Haiti, Guyana, o Martinique. Pagkadakong pagkawalay pagtagad sa tawhanong kagawasan! Kini maoy usa usab ka kusganong pahinumdom nga ang kagawasan maoy hamiling pribilehiyo nga wala maangkon sa tanang tawo.
Akong nahibaloan kini gikan sa brosyur sa turista nga akong gibasa samtang nagsakay sa ayroplano nga nagpaingon sa Senegal, ang kasadpang bahin diha sa dakong bukid sa Kasadpang Aprika. Ang savanna nga rehiyon sa Senegal nahimutang sa tunga sa mga disyerto paamihanan ug pasidlakan ug ang bagang mga kalasangan pahabagatan. Dinhi makakita kag habog, taas-ug-kinabuhing kahoyng baobab, nga ang katingalahang bunga gitawag ug pan sa unggoy, nga gikan niini ginahimo ang tartar. Yuta usab kini sa mga unggoy ug sa mabulokong mga langgam ug sa gagmayng mga balangay nga nasabak diha sa kamanggahan.
Misandig ako ug naghunahuna labot sa dugay nang gipaabot nga pagbisita niining ganghaan sa Kasadpang Aprika. Karon, ang Senegal, uban sa pito ka milyong molupyo gikan sa nagkalainlaing etnikong kagikan, nagapahimulos sa bug-os nga kagawasan. Apan mahimo ba nga ang tawo may kagawasan sa lawasnon, apan nabilanggo sa mga batasan ug mga pagtuotuo nga nagakuha sa ilang tinuod nga kagawasan? Naghinamhinam ako sa paghimamat sa akong espirituwal nga mga igsoon ug sa pagkahibalo mismo sa kauswagan, diha sa maong bahin sa kalibotan, sa kamatuoran nga nagahatag sa mga tawo ug kagawasan.—Juan 8:32.
‘Buot ni Jehova nga Mainyo Kining Maong Tinukod’
Una diha sa akong buluhaton mao ang pagduaw sa sangang buhatan sa Watch Tower ug sa balay sa misyonero diha sa Dakar. Sa nahiabot kami diha sa usa ka modernong tinukod sa mahilom nga lugar, nakakita akog dakong letrang J diha sa atubangan. Ang una kong pangutana sa pagtan-aw sa sangang buhatan mao kon unsay kahulogan sa letrang J.
“Makaiikag kaayo kini,” matud pa sa akong giya. “Samtang nangita kamig dakong lugar alang sa mga pasilidad sa sanga sa 1985, among gitan-aw kining maong tinukod, nga kamulo pag tukod. Apan gibati namo nga dako ra kaayo kini alang sa among mga panginahanglan. Sa dihang nakadungog ang tag-iya nga kami mga Saksi ni Jehova, gusto gayod niya nga kami maoy moabang sa tinukod, sanglit nahibalo man siya sa among pagkamatinud-anon. ‘Segurado ako nga ang inyong Diyos, si Jehova, buot nga mainyo kining maong tinukod,’ siya miingon. ‘Aw, tan-awa! Gani duna pay dakong letrang J diha sa atubangan. Sa akong gipabutang kini diha, abi nakog kana nagbarog sa akong ngalang John, apan karon segurado ako nga kini maoy alang sa ngalan sa Diyos, Jehova!’ Malipayon kami nga nakabaton niining matahom nga tinukod sa miaging lima ka tuig.”
Sunod buot kong masayod kon sa unsang paagi nagsugod ang buluhatong pagsangyaw sa Senegal.
“Ang mga tubig sa kamatuoran nga nagahatag ug kagawasan gisugdan sa Senegal sa sayong mga tuig sa 1950 sa usa sa mga Saksi ni Jehova nga miabot gikan sa Pransiya alang sa kontrata nga trabaho. Sa 1965 nabuksan ang sangang buhatan sa Dakar aron sa pag-atiman sa buluhaton sa Pranses ug pinulongang mga nasod sa Senegal, Mali, ug Mauritania, ug sa Ingles ug pinulongang nasod sa Gambia. Sukad sa 1986 kami maoy nag-atiman sa buluhaton usab sa Guinea-Bissau, nga sa maong dapit Portuges ang sinultihan.”
Nahibalo nga kapin sa 90 porsiento sa populasyon dinhi dili man mga Kristohanon, nangutana ako kon unsa nay nahimong pag-uswag. “Tinuod nga daghang tawo niining nasora dili pamilyar sa Bibliya,” miingon ang akong giya, “apan ang buluhaton anam-anam nga nagauswag. Niadtong Enero 1991 nalipay kami sa pagtan-aw sa 596 ka mga magmamantala sa Gingharian. Kana nagpakita nga ang lokal nga mga igsoon ug ang mga misyonero kugi kaayong nagapamatuod.”
“Nahibaloan ko nga daghang misyonero ang nag-alagad dinhi,” miingon ako.
“Oo, kami adunay duolan sa 60 nga natudlo sa nagkalainlaing mga teritoryo nga among giatiman, ug sila gikan sa 13 ka nasod. Sila kugi kaayong nagatrabaho ug nakaamot ug dako aron ang buluhaton mamalig-on. Kini nga espiritu gipakita sa lokal nga mga igsoon tungod sa ilang gugma ug kadasig alang sa kamatuoran. Bisag nagaatubang ug mga problema sama sa pagkawalay trabaho ug kakabos, daghang igsoon nakagugol ug 15 oras ug kapin pa diha sa pag-alagad sa kanataran kada bulan. Nanghinaot kami nga mahimamat nimo ang pipila niining madasigong mga mamumuo sa imong pagduaw.”
Gipaabot ko kana.
Diha sa Kanataran Uban sa mga Misyonaryo
Si Margaret (nga nag-alagad ingong misyonero kapin na sa 20 ka tuig sa wala pa siya mamatay dili pa dugay) mibuluntaryo sa pagdala kanako sa iyang teritoryo sa sentro sa siyudad. Misakay kami ug car rapide aron makasinatig diyutay sa lokal nga kinabuhi. Kadto, sa pagkamatuod, maoy usa ka gamayng bus nga kanunayng mohunong. Kini makasulod ug 25 ka pasahero, ug kon silang tanan niwang, akong makita nga haruhay ang pagbiyahe. Ang duha ka babaye nga tapad nako dili niwang, apan akong gidawat nga mapahiyomon ang situwasyon.
“Sa akong teritoryo sa siyudad, makakita kag daghang makaiikag nga mga butang,” miingon si Margaret sa dihang nakaabot kami sa among destinasyon. “Nakita ba nimo kanang daghag kolor nga mga senilas?” siya nangutana, nagtudlo sa pipila ka baligyaanang-lamesa diha sa asiras. “Hinimo sila sa tininang mga panit sa karnero ug kanding.” Among giduol ang tighimog senilas, ug misugod si Margaret sa pagpahayag kanila sa ilang pinulongan, nga Wolof. Sila namati pag-ayo ug nalingaw sa mga dibuho ni Adan ug Eva sa daghag-kolor nga brosyur.
Wala magdugay giduol kami sa mga magbabaligya, nga nailhan dinhi nga bana-bana, nga namaligyag nagkadaiyang mga baligyaon. Ang uban dunay mga silhig; ang uban namaligyag mga senina, mga kandado, tambal, pitaka, kahil, ug bisan buhi nga mga langgam. Gibaligyaan ako sa usa ka tawo ug kora, de-kuwerdas nga musikal nga instrumento nga hinimo gikan sa kabhang sa gitunga nga kalabasa, nga lipak ang tapuyanan; kini patokaron sa duha ka kamot. Akong namatikdan nga sa likod niini dihay gamayng larawan sa usa ka maskara nga hinimo gikan sa panit, sungay sa kanding, ug gamayng anting-anting nga mga kinhason alang sa “maayong suwerte.” Among gipatin-aw nga dili kami mopalit ug bisan unsang butang nga gidayandayanan ug mga timaan nga may kalabotan sa diwata o dili-kristohanong mga rituwal. Sa among kakurat, ang bana-bana miuyon, miingon nga usa siya ka Muslim. Iyang gitago ang kora sa ilalom sa iyang nagkayabkayab nga kapa, o boubou, ug namati pag-ayo samtang gipresentar ni Margaret ang brosyur, nga Arabiko ang pinulongan. Naikag kaayo siya nga mikuha siyag brosyur ug gibasa dayon niya kana. Hilabihan kaayong nakapasalamat kanamo, milakaw siya dala ang brosyur ug ang wala mahalin nga kora. Nagtuo kami nga iyang tun-an ang brosyur sa balay.
Sa ulahi, nag-estorya kami ni John, nga usa usab ka misyonero kapin na sa 20 ka tuig.
“Ang mga tawo dinhi mahigalaon kaayo, ug makahimo ka sa pagpakigsulti halos sa tanan nga imong mahibalag,” gisultihan ako ni John. “Ang popular nga pangomusta mao ang ‘assalam alaikum’ nga nagkahulogan ‘ang kalinaw maanaa kanimo,’ ug halos ang tanang mga tawo makigdaiton. Kini mao ang yuta sa teranga, o pagkamaabiabihon, ug kini ipakita pinaagi sa kalulot, tawhanong kasuod, ug kasadya.” Nakita ko dayon kon nganong daghan kaayong langyawng mga batan-ong mga Saksi makabiya sa ilang mga pamilya ug mga higala aron sa pag-alagad niining misyonerong kanataran.
Nakabatog Kagawasan Aron Mapadayon ang Bug-os Panahong Ministeryo
Ang misyonerong espiritu dunay dakong impluwensiya sa lokal nga mga Saksi. Ilabinang tinuod kini tungod kay ang kaylap nga pagkawalay trabaho nagpahimo sa bug-os panahong payunir nga pag-alagad nga usa ka tinuod nga hagit. Si Marcel ug Lucien, kinsa nakabaton ug kagawasan gikan sa daghang makadaot nga batasan pinaagi sa pagkakat-on sa kamatuoran sa Bibliya, misaysay:
“Buot namong ipakita ang among apresasyon pinaagi sa pagsulod sa payunir nga pag-alagad. Apan ang part-time nga trabaho lisod pangitaon. Gisulayan na namo ang pagpananom, apan kini wala moobra. Ang pagdawat ug labada nagakuha sa kadaghanan sa among panahon. Karon nangluto kami ug tinapay, nga dunay pipila ka tindahan nga among regular nga mga kustomer, ug miobra kini.” Dayag nga nagkinahanglan silag dakong pagtuo ug pagkamamugnaon, apil ang tim-os nga paningkamot, apan kini nagpamatuod nga posible ang pagsulod sa bug-os panahong pag-alagad bisag lisod ang kahimtang sa panalapi.
Sa dihang nagsugod ang mga Saksi ni Jehova sa pagtuon sa Bibliya kang Michel, siya nag-eskuyla sa unibersidad sa Dakar. “Naguol kaayo ako sa imoral nga espiritu sa kadaghanang mga estudyante, ug gitugaw ako sa makalibog nga mga pangutana,” siya miasoy. “Nganong naulipon man ang tawo sa maong makadaot nga mga batasan ug mga kahimtang? Gihatagan ako sa Bibliya ug mga tubag. Ingon nga daw ang usa ka mabug-at nga luwan nakuha gikan sa akong mga abaga. Bisag miinsister ang akong mga ginikanan nga kinahanglang magpadayon ako sa akong pagtuon, nakigbahin ako sa pag-alagad ingong auxiliary payunir ug unya nag-alagad ingong regular payunir sa nahibilin sa panahon sa akong pagtungha sa unibersidad. Akong nakita nga ang pakig-ambit sa maayong balita sa uban ingong payunir, dili ang pagpangitag karera diha sa usa ka sistema nga matapos sa dili madugay, nakahatag kanakog dakong kalipay.” Si Michel karon nag-alagad na ingong espesyal payunir sa Mbour.
Pagkadaghag Asawa Kontra sa Kristohanong Usay Asawa
Ang lokal nga kustombre dili kanunay magkauyon sa Kristohanong mga prinsipyo, ug kini mohatag ug linain nga mga hagit. Si Alioune, ang nagadumalang magtatan-aw sa usa sa unom ka kongregasyon sa mga Saksi ni Jehova sa siyudad sa Dakar ug sa kasikbit nga mga lugar, miasoy: “Sa akong unang pagkadungog sa kamatuoran nga nakahatag kagawasan, duha ang akong asawa. Ingong usa ka Muslim, gitugotan ako sa akong relihiyon sa pagbaton ug daghan pa. Ang akong amahan upat ug asawa, ug ang kadaghanan sa akong mga higala daghag asawa. Gidawat kini dinhi sa Aprika.” Apan unsay epekto niining paagiha sa kinabuhi?
“Ang pagbaton ug sobra sa usa ka asawa mopahinabog daghang problema,” miingon si Alioune, “ilabina maylabot sa mga anak. Duna akoy napulo ka anak sa akong unang asawa ug duha sa akong ikaduha. Diha niining mga pamilyaha, ang amahan sagad dili suod sa iyang mga anak, busa sila dili makabatog kaayohan gikan sa iyang tabang ug disiplina. Apan, ang pagkadaghan ug asawa wala makapanalipod kanako gikan sa panapaw. Hinunoa, ang pagpugong sa kaugalingon, ang bunga sa espiritu sa Diyos, ang nakahimo niana.” Busa, unsay gihimo ni Alioune?
“Akong giuli ang akong ikaduhang asawa sa balay sa iyang ginikanan,” siya mipadayon, “ug sa mataktikanhon gipatin-aw nako nga dili buot ingnon nga wala akoy gusto niya, apan kadto maoy sa pagsunod sa mga kinahanglanon sa Diyos. Naghimo ako ug linain nga mga kahikayan aron maatiman nako ang akong tanang mga anak sa materyal ug sa espirituwal, ug mapasalamaton ako nga karon sila usab nag-alagad na kang Jehova. Sa siyam nga mga magmamantala na, lima ang bawtismado, duha nag-alagad ingong mga espesyal payunir, ug ang tulo pang uban ingong regular ug auxiliary payunir. Ang kamatuoran tinuod gayod nga nakahatag kanakog kagawasan gikan sa daghang mga problema nga nalangkit sa pagmatuto ug mga anak.”
Pagsimbag mga Anito Kontra sa Matuod nga Pagsimba
Sunod sa akong listahan mao ang pagduaw sa Casamance sa rehiyon sa habagatan. Nakadayeg kaayo ako sa pagkapresko ug pagkalunhaw tan-awon ang palibot. Natubigan ug maayo sa dakong Subang Casamance nga duolan sa 300 kilometros, ang dapit abunda sa mga abot nga humay, mais, ug mga mani. Nakatag sa tibuok nga banika mao ang linginon, dos-andanas nga mga payag, nga pawod ug atop nga morag porma sa imbudo aron matigom ang tubig sa ulan sa panahon sa ting-init. Ang kaulohan, ang Ziguinchor, gitukod diha sa ilalom sa kalubian. Nalipay ako sa paghibalag sa madasigong kongregasyon sa katawhan ni Jehova dinhi.
Si Dominic, usa ka misyonero nga maoy nagkobre sa sulod ug sa gawas sa Ziguinchor, miingon kanako nga ang buluhatong pagsangyaw niining dapita maayo ang pag-uswag. “Sa miaging napulo ka tuig,” siya miingon, “dihay 18 ka magmamantala sa Kongregasyon sa Ziguinchor. Karon 80 na. Aron maatiman ang dakong pag-uswag, nagtukod kami ug maanindot nga bag-ong Kingdom Hall, ginamit ang yutang-kolonon nga makita diha mismo sa lugar nga tukoran. Ang proyekto nakitang usa ka dakong pamatuod sa komunidad. Maayong mga komento ang gipahayag sa mga tawong nakakita sa daghang nagkalainlaing mga tribo nga nagtambayayong sa pagtrabaho nga malinawon. Sa dili pa dugay nga sirkitong asembliya, 206 ang kinadaghanang tumatambong, ug 4 ang nabawtismohan.”
Daghang tawo niining bahina sa Senegal nagsunod gihapon sa pagsimba ug mananap sa ilang mga kagikan, nagsimba sa mga anito bisag nangangkong mga Kristohanon o Muslim. Namati ako pag-ayo sa sugilanon nga giasoy ni Victor, usa ka ansiano sa Kongregasyon sa Ziguinchor.
“Natawo ako diha sa dakong pamilya nga nagsimba sa mga anito sa Guinea. Sa akong pagkatawo, gipahinungod ako sa akong amahan sa usa ka espiritu, o demonyo. Aron makuha ang iyang kahimuot, kanunay akong magbutang ug itom nga malita sa ilalom sa katre, magbutang ug gamayng altar, ug maghalad ug dugo diha sa sungay nga naghawas sa akong tigpanalipod nga demonyo. Bisan human nga nahimo akong Katoliko, gibati ko gihapon nga naulipon sa mga demonyo. Human nga mibalhin ako ngadto sa Senegal, gisugdan ako sa pagtuon sa mga Saksi ni Jehova sa Bibliya. Natun-an sa akong asawa ug ako nga dili kami makahimo sa pagpadayon sa ‘pagkaon sa lamesa ni Jehova ug sa lamesa sa mga demonyo.’ (1 Corinto 10:21) Apan sa dihang mihunong ako sa paghalad, ang mga demonyo misugod sa pag-atake kanako. Nahadlok ako sa paglabay sa itom nga malita nga gisudlan sa tanang mga butang nga nalangkit sa demonyo tungod kay may nailhan akong tawo nga nabuang sa dihang iyang gihimo kadto.” Pagkalisod sa kahimtang ni Victor!
“Sa kataposan ang mga pulong sa Roma 8:31, 38, 39 naghatag kanamo sa gikinahanglang kusog aron sa pagdispatsar sa tanang butang nga nalangkit sa pagsimba sa anito. Karon nga misalig na kami kang Jehova, kami tinuod gayod nga nakabaton ug kagawasan. Ang tibuok nakong panimalay may katingalahang paglaom sa kinabuhing walay kataposan diha sa usa ka paraiso sa yuta, nga niana ang tanang katawhan mahigawas sa tanang impluwensiya sa daotang mga demonyo.”
Sa kataposan, panahon na nga mogikan. Samtang nanghipos ako, akong gipalandong ang akong dili-makalimtang pagduaw sa Senegal. Unsa ka makapalig-on sa pagtuo alang kanako ang paghimamat ug pagpakigsulti sa daghan kaayong mga tawo nga nakabaton ug kagawasan gikan sa pagkaulipon sa pag-abuso sa droga, imoralidad, ug patuotuo ug karon nagapahimulos sa tinuod nga kagawasan. Bisan pa sa malisod nga kahimtang sa ekonomiya, sila nakakaplag ug kalipay ug katagbawan sa pag-alagad kang Jehova, nga maoy naghatag kanila sa seguradong paglaom sa kinabuhing dayon diha sa usa ka paraiso sa yuta. Pagkadako sa among pasalamat kaniya nga maoy nagpaposible nga ang maong maayong balita mawali dili lamang sa Senegal kondili sa tibuok-kalibotan usab sa panahon sa “tuig sa maayong kabubut-on ni Jehova!” (Isaias 61:1, 2)—Tinampo.
[Mapa sa panid 8]
(Alang sa aktuwal nga pagkahan-ay, tan-awa ang publikasyon)
SENEGAL
St. Louis
Louga
Thiès
Dakar
Kaolack
GAMBIA
Banjul
[Mga hulagway sa panid 9]
Ang makahatag kagawasang mga tubig sa kamatuoran dagayang gipaambit diha sa mga balangay
Balay sa misyonero ug sangang buhatan sa mga Saksi ni Jehova sa Dakar, Senegal
[Hulagway sa panid 10]
Duol sa dagat, usab, ang mga tawo sa Senegal nakadungog sa Kristohanong balita