Ang Bibliya ug Ang Moralidad sa Tin-edyer

“Ang mga tin-edyer daw nakapanunod sa labing mangil-ad sa kalibotan may labot sa ilang pagkaladlad sa mga mensahe bahin sa sekso: Ang mga sine, mga musika, radyo, ug TV nagatudlo kanila nga ang sekso romantiko, kulbahinam, makalipay . . . Apan, sa samang panahon, ang mga batan-on nakasabot sa mensahe nga ang buotang mga dalaga angay moingon ug dili.”—The Alan Guttmacher Institute.

ANG mga batan-on karong mga adlawa nanagko diha sa usa ka katuigang lubog ang moral. Apan, ang Bibliya, nagtanyag ug matin-aw, dili-lubog nga pagtultol bahin sa seksuwal nga moralidad. Samtang ang mga programa sa edukasyon sa sekso nagasentro sa paglikay sa pagsabak, ang Bibliya nagapakita nga ang sekso sa dili pa maminyo maoy butang nga kinahanglang likayan. “Makatino ka nga walay bisan kinsang tawong makihilawason [nga naglakip sa sekso sa dili pa maminyo] o mahugaw o mahilayon . . . ang may mapanunod sa gingharian sa Diyos,” nagaingon ang Bibliya. (Efeso 5:5, The Jerusalem Bible) Sa matin-aw, ang mga relasyon sa sekso iya lamang sa minyo.

Ang tubag sa problema sa pagsabak sa tin-edyer mao, dili ang pagtudlo sa mga batan-on sa pagpugong sa pagpanganak, kondili sa paghatag kanilag moral ug espirituwal nga giya. Ang Bibliya yanong nagpakita kon kang kinsang resonsibilidad napatong kining paggiya. “Kamong mga amahan, ayaw ninyo pagsuk-a ang inyong mga anak, kondili matutuon hinoon ninyo sila uban sa pagbansay ug pagpahamatngon ni Jehova.”—Efeso 6:4.

Apan, sa usa ka surbi, ang mga batan-on gipangutana “sa paggrado sa ilang mga ginikanan gikan sa dili-makatagbaw ngadto makatagbaw kaayo ingong mga tuboran sa impormasyon sa sekso. Ang mga grado sa mga batan-on nga gihatag sa ilang mga inahan sa kadaghanan ubos sa dili makatagbaw. Nakadawat ang mga amahan ug mga grado nga tuman ka dili makatagbaw.” Nan, realistiko ba, ang paglaom sa mga ginikanan sa paghatag sa ilang mga anak ug giya bahin sa seksuwal nga mga butang?

Paghatag sa mga Batan-on ug Moral nga Giya

Diha sa Proverbio 4:1-4, giawhag ni Haring Solomon ang mga batan-on: “Pamatia, mga anak ko, ang pahamatngon sa usa ka amahan . . . Kay nakita akong usa ka tinuod nga anak nga lalaki sa akong amahan, malumo ug mao ray pinalangga sa panan-aw sa akong inahan. Ug iyang gitudloan ako ug miingon kanako: ‘Hinaot tipigan sa imong kasingkasing ang akong mga pulong.’” Sa matin-aw si Solomon nakahimo sa paghisgot bisan sa pribadong mga butang sa iyang amahan; si Solomon mismo mipadayon sa paghisgot sa seksuwal nga imoralidad sa prangka kaayong paagi.—Proverbio 5:1-19.

Taliwala sa mga Saksi ni Jehova, daghang mga pamilya adunay samang bukas nga komunikasyon sa ilang mga anak—ug uban sa dakong kalamposan! Nagahimo sila ug labaw pa kay sa yanong pagsulti sa ilang mga anak “Ayaw!” mahitungod sa seksuwal nga mga relasyon. Ang Bibliya nagatabang kanila sa paghatag sa ilang mga anak ug makataronganong mga rason sa paglikay sa kahilayan. Palandonga, pag-usab, ang mga pulong ni Solomon. Diha sa Proverbio 5:3, 4, iyang gidasig ang mga batan-ong lalaki sa paglikay sa seksuwal nga relasyon uban sa pampam. “Ang mga ngabil sa dumuloong nga babaye [pampam] nagpatulo ug dugos, ug ang iyang baba labi pang mahamloy kay sa lana.” Oo, ang pagpangagpas sa imoralidad daw madanihon. Apan, si Solomon nagpasidaan: “Ang sangpotan gikan kaniya mas mapait pa kay sa panyawan; mahait ingon sa usa ka espada nga duhay sulab.”

Sama kang Solomon, ang mga ginikanan makapangatarongan sa ilang mga anak bahin sa mga resulta sa seksuwal nga mga relasyon. Makabaton kag konsensiya nga nagatulisok, wala-kinahanglanang mga pagsabak, sakit nga napasa sa sekso sama sa AIDS—kini mao ang mapait nga mga balos sa pipila ka gutlo sa madanihong kalipay. Si Solomon dugang nagtambag sa mga batan-on sa dili “paghatag sa ilang dungog ngadto sa uban.” (Proverbio 5:9) Dili ba pagpakita kinig kakulang sa pagtahod kon ihatag sa mga batan-on ang iyang kaugalingon ngadto sa usa ka tawong dili interesadong magminyo? Dili ba makauulaw nga gamiton ingong kasangkapan sa pagtagbaw sa hakog nga kailibgon sa kaugalingon o sa ubang tawo? Ang mga ginikanan makatabang sa ilang mga anak sa pagsabot niining mga kamatuorana.

Si Solomon dugang mihatag ug tambag bahin sa imoral nga tawo: “Ipahilayo ang imong dalan gikan kaniya, ug ayaw pagpaduol sa pultahan sa iyang balay.” (Proverbio 5:8) Sa susama, ang mga ginikanan makahatag sa mga batan-on ug praktikal nga tambag sa paglikay sa peligrosong mga kahimtang. Sila makatambag kanila sa dili pakigdeyt sa walay-prinsipyong mga indibiduwal. Ug dihang ilang maabot ang punto nga makahimo na sa pagpangulitawo, sila madasig sa paghimog praktikal nga mga lakang aron malikayan ang makasasala nga paggawi. Pananglitan, ang managtrato tingali maghikay ug usa ka tawong ikakuyog nila sa mga deyt. Kinaraan ba? Tingali. Apan mas maayong managana kay sa “mag-agulo sa kaulahian sa diha nga mangaut-ot ang imong unod ug ang imong lawas. Ug magaingon ka unya: ‘Pagkadako sa akong pagdumot sa pahamangno . . . Ug ako wala mamati sa tingog sa akong mga magtutudlo.’”—Proverbio 5:11-13.

Pagtabang sa mga Batan-on sa Pagkahadlok Kang Jehova

Sumala sa ubang mga pagbanabana, dunay kapin sa 12 ka milyong mga batan-on nga aktibo sa sekso diha sa Tinipong Bansa lamang. Bisan ang epidemiya nga AIDS walay nahimo sa pagpukgo niining imoral nga sulog. Apan, ang mga Saksi ni Jehova nagapaningkamot sa pagpasilsil diha sa ilang mga anak ug usa ka butang nga mas gamhanan kay sa kahadlok sa AIDS o sa pagsabak: usa ka mahimsog nga kahadlok kang Jehova nga Diyos. Gipahinumdoman ni Solomon ang mga batan-on diha sa Proverbio 5:21: “Kay ang mga dalan sa tawo anaa sa atubangan sa mga mata ni Jehova, ug nagasud-ong sa tanan niyang mga dalan.” Busa si John, usa sa mga Saksi ni Jehova ug amahan sa upat ka anak, mihatag niining tambaga: ‘Makatabang kon ang mga anak dunay mahigugmaong kahadlok kang Jehova. Ayaw kahadlok sa pagpahibalo sa inyong anak nga masubo si Jehova sa atong hakog nga mga buhat.’—Itandi sa Proverbio 27:11.

Siyempre, aron mahimong epektibong babag sa imoralidad ang kahadlok sa Diyos, ang Diyos kinahanglang buhi gayod sa usa ka batan-on. (Itandi sa Hebreohanon 11:27.) Makatabang ang mga ginikanan sa ilang mga anak sa pag-ugmad ug tinuod nga relasyon sa Diyos pinaagi sa regular nga pagtuon sa Bibliya, sa adlaw-adlawng pag-ampo, ug sa tinuod nga kinabuhing eksperyensiya. Dihang makasabot ang batan-on nga ang Diyos nagamahal kaniya, siya mopalihok sa paglikay sa paggawi nga makapasuko Kaniya.—1 Pedro 5:7.

Makaikag, ang relasyon sa batan-on sa Diyos makatabang usab sa pagpuno sa pila ka mga panginahanglan nga sagad dili-makab-ot sa daghang batan-on. Ang mga eksperto nangangkon, pananglitan, nga ang kahilayan sa kasagaran maoy paagi sa batan-on sa pakig-away sa mga pagbati sa pagkawalay-gahom o sa kakulang sa pagtamod sa kaugalingon. Apan, kining mga pagbatia, dili angay mohampak sa usa ka tawo nga dunay panaghigalaay kang Jehova! Kining mga batan-ona makaingon: “Ang Diyos mao ang akong magtatabang; si Jehova nagauban kanila nga nagasapnay sa akong kalag.”—Salmo 54:4.

Usa ka Timbang nga Hunahuna Bahin sa Sekso ug Kaminyoon

Siyempre, dili gusto ang mga ginikanan nga ang ilang mga anak makaugmad ug maulawon o negatibong hunahuna bahin sa seksuwal nga mga relasyon. Samtang gitunglo sa Bibliya ang pakighilawas, kini nagapakita usab nga ang seksuwal nga relasyon matahom—sulod sa gambalay sa kaminyoon, pagaingnon pa. Migamit ug magaraynong pinulongan, si Solomon midugang: “Papanalangini ang imong tuboran, ug pagmalipayon diha sa asawa sa imong pagkabatan-on . . . Tugoti nga ang iyang mga dughan magatagbaw kanimo sa tanang panahon. Ug tugoti nga hupngon ka kanunay sa iyang gugma.”—Proverbio 5:18, 19.

Sa pagpalandong ning hataas nga mga hunahuna sa mga relasyon sa kaminyoon, walay katarongang batiog kagil-as ang mga ginikanan sa paghisgot sa pribadong mga butang. Miingon si John (nga gihisgotan sa sinugdan): “Prangka kaming makigsulti kanila, busa ang ulohan bahin sa sekso dili kay usa ka sekretong butang. Among ginapasiugda kini ingong gasa gikan sa Maglalalang, si Jehova, nga tagamtamon sa bana ug asawa sa tukmang panahon.” Miingon ang laing amahan sa duha ka tin-edyer nga lalaki: “Sukad pa sa bata pa, prangka na namong nahisgotan uban kanila ang bahin sa sekso. Among gitudloan silag matinahuron, taas nga paglantaw sa gugma ug sa sekso. Among gihuptan ang padayong komunikasyon.” Busa, ang ilang mga anak nagpabiling maputli.

Paghimo sa mga Batan-on nga “Maalamon Alang sa Kaluwasan”

“Ang mga daotan ug ang mga mini mosamot pa ka daotan,” mitagna si apostol Pablo. (2 Timoteo 3:13) Busa padayong nagakaus-os ang moral nga mga sukdanan. Ang kahilay sa tin-edyer ug ang pagsabak magpadayon sa paghampak sa katilingban.

Ang diyosnong mga ginikanan modangop sa Bibliya aron sa paghimo sa ilang mga anak nga “maalamon alang sa kaluwasan.” (2 Timoteo 3:15) Kon ikaw nakaamgo nga ikaw mismo nagkinahanglan ug instruksiyon sa Bibliya, pakigkontak sa mga Saksi ni Jehova pinaagi sa pagsulat sa mga magpapatik niining magasina. Malipay sila sa paghikay aron ikaw makadawat niining mga instruksiyona nga walay bayad. Ang mga Saksi ni Jehova makatagana usab kanimo ug mga publikasyon sama sa librong Ang Imong Pagkabatan-on—Pagpahimulos sa Labing Maayo Niini.a Kini nasudlan sa Kasulatanhong impormasyon nga nakatabang sa libolibong mga batan-on sa paglikay gikan sa imoral mga lit-ag sa kalibotan.

Apan, unsay ikasulti bahin sa mga dalagita nga nakaagi sa trahedya sa pagkapinaangkan? Dunay paglaom pa kining mga kahimtanga. Ang Diyos ‘nagapasaylo sa madagayaon gayod’ sa usa ka tawong tinuod nagbasol sa iyang dalan sa paggawi. (Isaias 55:7) Samtang dili masayon ang pagkahimong usa ra ka ginikanan, molampos siya niini pinaagi sa pagpadapat sa mga prinsipyo sa Bibliya. Ang usa ka babaye nga napaangkan ug tulo ka anak sa wala pa mahimong Kristohanon nakahimo niana. Naningkamot gayod siya sa pagpadapat sa Pulong sa Diyos diha sa iyang pamilya. Pinaagi sa suod nga pagpakig-uban sa kongregasyon sa mga Saksi ni Jehova, nakabaton siyag dakong paglipay ug pagpalig-on. Siya miingon: “Katingalahan gayod ang pag-alagad sa Diyos nga mapinasayloon, ug sa pagbaton ug igsoong mga lalaki ug mga babaye nga masinabtanon kaayo. Sa unang higayon sa akong kinabuhi, mibati akog kahinlo ug kahimsog, sa espirituwal ug sa pisikal.”

Siyempre, maayong likayan ang mga problema sa sekso sa dili pa maminyo sa sinugdan pa. Sa makalilipay, ang libolibong mga batan-on karon nagahimo niana tungod kay ilang gisunod ang walay kinutobang tambag sa Bibliya.

[Mga footnote]

[Blurb sa panid 6]

Ang mga Saksi ni Jehova nagapaningkamot sa pagpasilsil sa ilang mga anak ug usa ka butang nga mas epektibo kay sa kahadlok sa AIDS

[Blurb sa panid 6]

Sumala sa pila ka pagbanabana, dunay kapin sa 12 ka milyong mga batan-on nga aktibo sa sekso sa Tinipong Bansa lamang

[Mga hulagway sa panid 5]

Ang mga ginikanan makahimo sa pagbaton ug bukas nga komunikasyon sa ilang mga anak kon bahin na sa seksuwal nga mga butang o sa pagsabak: usa ka himsog nga kahadlok kang Jehova nga Diyos

[Mga hulagway sa panid 7]

Likayan sa mga batan-ong Kristohanon ang paggawi nga makadaot sa ilang relasyon sa Diyos