Ang Pagduaw sa Papa sa Australia—Balaanon ba Lamang nga Pagduaw?

Sinulat sa koresponsal sa “Pagmata!” sa Australia

NIADTONG Lunes, Nobyembre 24, 1986, ang usa ka Air New Zealand Boeing 767 nga ayroplano mitugpa sa Canberra, ang kaulohan sa Australia. Sakay niadto si Papa Juan Paulo II, nga nagduaw sa kinagamyang kontinente sa kalibotan ingong bahin sa iyang kinadugayan-sukad nga paglibot sa laing nasod.

Misugat kaniya ang gobernador-heneral ug ang primer ministro sa Australia, uban ang ilang mga asawa, ug, siyempre, ang daghang kadagkoan sa Iglesya Romana Katolika, kay kadto usa man ka pagduaw sa usa nga dili lamang pangulo sa relihiyon kondili pangulo usab sa estado.

Sa pagkahuman sa mga pormalidad, gitumong ni Juan Paulo ang iyang pangbukas nga diskurso ngadto sa tanang Australiano, dili ra ngadto sa mga Romano Katoliko. Siya misugod: “Sa tanang Australiano, nga usa ka katawhan sa dili-kaduhaduhaang maayong kabubut-on, ako mianhi ingong higala. . . . Akong giapil ang tibuok nasod: ang batag tigulang, maluya ug kusgan, kadtong nagtuo ug kadtong kang kansang kasingkasing nabug-atan sa pagduhaduha.”

Kon “kadtong nagtuo” nagkahulogan sa mga Romano Katoliko, ang gidaghanon sa Australia maoy duolag 4 ka milyon—25 porsiento sa populasyon. Ug bisan pag ang Australia dugay nang giisip nga usa ka sekular nga katilingban, ang proporsiyon sa nagatuman nga mga Katoliko niining yutaa may pagkataas. Sa pagkamatuod, 35 ngadto 38 porsiento sa Australianong mga Katoliko regular nagatambong sa Misa.

Ugaling, bisan pa niini ang Iglesya Katolika sa Australia dunay mga suliran. Sa katuigang 1950 ang iglesya nabahin tungod sa usa ka panaglalis bahin sa pamuo, nga misangpot sa pagkaugmad sa mga pundok nga sa mausbawon nahimong kritiko sa usag usa. Gawas pa, ang mga tumatambong sa Misa nagakadiyutay, ug ang mga ranggo sa mga pari nagkamenos. Dugang pa, dugang ug dugang sa ginsakpang Katoliko wala manumbaling sa mga pagtulon-an sa iglesya bahin sa kontra-pagpanganak, aborsiyon, ug diborsiyo.

“Tan-awa, Pamatia, ug Dayon Hukmi”

Ang tema nga gipili alang sa papanhong pagduaw maoy “Si Kristo ang dalan, ang kamatuoran ug ang kinabuhi.” Kadto maoy maayo Kasulatanhong tema, ug daghan ang naghinamhinam nga ang Papa mopatin-aw sa pila ka giya ug kamatuoran bahin sa mga suliran nga ginaatubang karong adlawa sa mga Katoliko ug mga Australiano sa katibuk-an. Gidahom sa pipila nga basin iyang sawayon ang nukleyar nga pagsulay sa Pasipiko—usa ka sulirang sa literal anaa sa hagdan sa Australia. Ang uban maikagong makabati nga iyang paluyohan ang mga katungod sa yuta sa Aborigines o mga lumad o mopahayag bahin sa mga panaglalis bahin sa pamuo ug tingali mohisgot sa mga katungod sa kababayen-an.

Ang nag-organisar sa paglibot, ang Australianong Monsenyor Brian Walsh, usa ka pari sa 30 anyos na, malaomon nga hisgotan ang importanteng mga butang diha sa pipila sa mga diskurso sa papa. Busa iyang gidasig ang tanan, bisan ang mga maduhaduhaon, nga “tan-awa, pamatia, dayon hukmi.”

“Pagtrapo sa Ilang mga Kamot sa Nawong sa Papa”

Si Papa Juan Paulo nakahimo nag kapin sa 30 ka pagbiyahe sa laing nasod una moadto sa Australia, ug ang 60 ug kapin pang kanasoran nga iyang giduaw nakakitag mga handumanan sa tanang kabatbatan nga gigama aron sa paghandom sa okasyon ug, nga malaomon, makasapi alang sa mga promotor. Ang Australia wala mahilain. Ang iglesya naningkamot sa pagbatog kontrolar sa maong mga pamaligya sa paglaom nga “walay bisan unsang bug-os mangil-ad ang mogawas.” Apan kini sa kanunay usa ka talandogong bahin. Pananglitan, ang usa ka iladong Katolikong madre mireklamo bahin sa handumanang mga tuwalya ug katawhang “nagtrapo sa ilang mga kamot sa nawong sa papa.” Ang mao mismong madre miingon usab: “Tiaw na ang Wali sa Bukid nga gipahayag, nga gilibotan sa mga nanindag mga sobenir, hot dog, mga kamera sa TV ug Portaloos [madaladalang mga kasilyas].”

Bisan pa niana, dili ang kapid-ang medalyon, kutsara, T-shirt, ug poster ang nakadanig kinadaghanang komento. Kadto mao ang katibuk-ang esponsor. Ang usa ka esponsor mao ang usa ka tagbuhat ug serbesa nga nagpagawas sa mga lata sa serbesa nga nagdala sa putong sa ulo sa papa. Kay ang mga Australiano apil man sa labing kusog nga mga tig-inom ug serbesa sa kalibotan, ang maong proyekto dakong sapi. Apan kadto nakapahinabo usab sa panaglalis ug prangkang pagsaway.

Ang laing esponsor mao ang usa ka Australianong kompaniya sa minahan nga nailhang hugot nga nagasupak sa mga katungod sa yuta sa mga Aborigine, usa ka isyu nga nasayrang gipaluyohan pag-ayo sa papa. Busa dili katingad-ang ang pag-aprobar sa maong pag-esponsor giingong talagsaon. Sa pagkamatuod, ang pipila prangka kaayo kon nganong gikinahanglan pa ang pag-esponsor. Ang laing madre nagpahayag sa iyang pagsupak sa pag-ingon: “Kon si Jesus ang moanhi, walay mausa ang moesponsor Kaniya. Mahimo pang sawayon niya ang bug-os nga ideya sa pag-esponsor sa mga korporasyon.”

Kinsay Miabaga sa Gastos?

Bisan pag daghang imbitasyon naggikan sa Iglesya Katolika, mopatim-aw nga ang papa nagaduaw lamang sa mga nasod diin ang imbitasyon nadawat gikan sa gobyerno o pangulo sa estado. Kadto nagpasabot nga alang sa Australianong pagduaw, ang pederal ug estado nga mga gobyerno nagbahin sa gastos.

Ang pila ka dili-Katoliko mibating inhustisya nga paapilon sa pagbayad sa gastos, ilabina kay nagtuo ang pipila nga ang bag-ong pagduaw sa Arsobispo sa Canterbury milabay nga halos wala himatikdi. Ang labi pang nakapikal sa uban mao ang kamatuoran nga ang gastos gibanabanang 12 ka pilo sa kantidad nga nagasto sa unaunang pagduaw ni Queen Elizabeth II.

Panaghiusa—Pinasukad sa Kang Kansang mga Kondisyon?

Sa paningkamot nga ihatag ang ekumenikal nga kinaiya sa pagduaw, hinunoa, ang papa nagpakigpulong ngadto sa usa ka katigoman sa mga hawas sa 14 ka laing relihiyosong pundok sa Melbourne ug naghimo sa usa ka serbisyo sa daghang denominasyon didto, nga nag-awhag sa tanan nga ihiklin ang ilang mga kalainan ug mag-ampo alang sa kalinaw. Siya miduaw sa St. Paul’s Anglikanong Katedral sa Melbourne, militok sa usa ka pag-ampo alang sa kalinaw, ug nagdagkot ug kandila sa pagpasimbolo sa gilaomang pagkahiusa pag-usab sa Kristohanong mga iglesya.

Sa malangkobong pagkasulti, ang Australianong mga Protestante matinahoron ug maayog-gawi panahon nga ang papa diha sa nasod. Apan ang pila ka denominasyon sama sa mga Anglikano, Presbyteriano, ug mga Baptist, nagtin-aw nga wala nila dawata ang papa ingong pangulo sa tanang Kristohanon ni sa pag-angkong si apostol Pedro nahimong obispo sa Roma. Ilang gipasiugdang ang maong mga pangangkon walay suportar sa Kasulatan o sa kasaysayan sa iglesya. Sa lahing bahin, ang Uniting Church, nga daghag sumusunod sa Australia, nag-abiabi sa pagduaw, nga miingong alang sa daghang tawo sa ilang iglesya, ang papa sa usa ka diwa mao ang ilang papa usab.

“Gikinahanglan Niya Tingali ang Bag-ong Magsusulat sa Pakigpulong”

Lagmit, ang tanang pakigpulong sa papa gisulat sa Australia ug gipadala ngadto sa Roma, diin ang papa mismo nagsulat kanila diha sa Polako, nga nagdugang sa bisan unsang bahin nga sa iyang hunahuna kinahanglanon. Ang lain maoy naghubad niana balik sa Ingles, ug ang usa ka Australianong obispo naglantaw sa kataposang produkto. Unya gibansay sa papa ang mga pakigpulong atubangan sa presenteng tagdumala sa mga seremonyas sa papa, kinsa usa ka Irlandes.

Ang beteranong mga koresponsal sa Batikano nakadungog sa daghang panahon kon unsay isulti sa papa diha sa iyang inandam nga mga pakigpulong. Bisan pa niana, ang pinulongang gianggaang papalese mahimong lisod sabton, bisan alang sa hanas nga mga reporter. Usa ka tigpamaba gikan sa usa ka Italyanhong ahensiya sa balita mibating ang mga pakigpulong sa papa kadaghanan hanap ug taas kaayo. Ang usa ka Australianong reporter mipahayag ug kahiubos nga ang mga pakigpulong sa papa walay lami ug puno sa dayag-sa-kaugalingon nga mga kamatuoran o truisms. Ang laing magsusulat, sa pagsulat diha sa mantalaang Sunday Telegraph, miingon: “Ang iyang mga pakigpulong maoy konserbatibo, nga kadaghanan nagapahayag sa dayag nga butang, ug usahay hanap. . . . Gikinahanglan niya tingali ang usa ka bag-ong magsusulat sa pakigpulong . . . Kon ang iyang mga pakigpulong makapalibog sa eksperyensiadong mga koresponsal kana sila makapalibog gayod sa kasarangang tawong nagapangitag kalamdagan.”

“Bukas ang mga Bukton sa Iglesya Alang Kaninyo”

Bisan pa sa kalibog nga giangkon sa pila ka koresponsal, hinuon, ang iglesya naglaom nga ang mga pakigpulong dili makapalibog sa kasarangang tawong nagapangitag kalamdagan. Ang katawhan gidasig nga ‘umari kamo, tan-awa, ug pamatia,’ ug sila nangadto nga tinaglibo. Ang kinatas-ang tumatambong sa usa ka dapit mao ang gibanabanang un-kuwarto sa milyon sa Sydney Randwick Racecourse. Sa iyang wali didto, si Juan Paulo naghatag sa iyang bug-os nga pagtagad ilabina niadtong iyang giisip nga namiya nga mga Katoliko. Uban sa mga bukton nga gibuklad pag-ayo, siya nangaliyupo: “Ngadto sa tanang nahisalaag gikan sa ilang espirituwal nga balay buot kong ipahayag, Balik kamo! Ang Iglesya nagabukas sa iyang mga bukton alang kaninyo, ang Iglesya nahigugma kaninyo.”

Sa lawasnon, kadto tinong hago nga biyahe alang sa usa ka tawong 66 anyos. Tanantanan, ang papa mibiyaheg mga 6,800 milya (11,000 km) sa halos usa ka semana ug mitambong sa kapin sa 50 ka separadong okasyon, apil ang pagsaulog sa Eukarista (Misa) sa mga kaulohan sa estado, ingon man sa Darwin ug sa Alice Springs. Alang sa daghang magtutuo, kadto usa ka emosyonal nga kasinatian. Usa ka lalaki sa Kasadpang Australia mikomento: “Sa pag-abot sa Papa [sa Perth] kadto nahisama sa pagsulod ni Kristo sa Jerusalem.” Ang lain sa Melbourne mikomento mahitungod sa iyang presensiya: “Siya nagbaton sa pinulongan sa lawas nga makita diha sa pila ka Indian nga okulto.” Daghan ang mihilak sa dayag.

Ang mga tig-organisar sa paglibot malangkobong natagbaw sa daghang mga tumatambong sa mga tigom. Ang kadaghanan niadtong nanambong nahimuot sa talan-awon sa 14-instrumentong bandang rock, binansay-kaayong mga koro, 21-pusil nga pagsaludar sa pag-abiabi, mga guwardiya sa papa, mga prosisyon, ug mga bandera. May mga komikero pa gani, nga giingong gihikay “aron butangan ug mga pahiyom ang mga nawong sa katawhan.”

Usa ka Katolikong pari, nga usa usab ka kolumnista sa Sydney Sunday Telegraph, misulat: “Busa, kini ang paaging ang nagduaw nga Papa magaanhi sa pagtagbo sa katawhan sa Australia: mga dili Katoliko ug mga Katoliko sa usa ka paspas, mahudyakaon, multi-milyon dolyar nga pasundayag.” “Ang Papa miabot ingong balaang dumuduaw uban ang tanang pagpagawal ug kahugyaw sa usa ka bantog kaayong bituon.” Usa ka editoryal sa Sydney Morning Herald mikomento bahin sa daw pagpasiugda sa “pasundayag” nga anggulo: “Ug ania ang pamasing ginahimo sa dumuduaw nga Papa. Ang pasundayag, daw mao ang mensahe. . . . Ang nagasamok nga pangutana mao: unsa ka malungtaron kaha ang epekto?”

Mensahe Alang sa Australianong Katawhan

Alang sa kaliboan nga miabot sa pagpamati, unsang mensahe ang unod sa mga pakigpulong (nga giandam sa Australia)?

Alang sa Baldado: Ang lawasnong mga limitasyon pinaagi sa gugma ni Kristo mahimong himoon nga butang maayo ug matahom ug makapatakos sa usa sa dulnganan nga alang niana siya gilalang.

Bahin sa Panarbaho: Kinahanglang ilhon sa sosyal nga kahikayan nga ang mga tawo labaw pang hinungdanon kay sa mga butang. Kinahanglang hinumdoman kanunay sa katawhan nga ang trabahante labi pang hinungdanon kay sa mga ganansiya o sa mga makina.

Alang sa Tigbalita: Kinahanglang ilhon nila ang ilang responsabilidad nga dili lamang motaho bahin sa pagkadaotan kondili motabang sa paghanaw niana, ang hagit nga dili lamang itaho ang maayong binuhatan kondili idasig kana.

Alang sa mga Lumad: Ang nahimo na dili na malaglag. Ang mga reserbasyon sa lumad nagalungtad gihapon karong adlawa ug nagkinahanglan sa makataronganon ug tukmang paghusay nga wala pa gihapon makab-ot.

Si Juan Paulo namulong usab mahitungod sa panginahanglan sa kalinaw samtang ang 1986 Internasyonal nga Tuig sa Kalinaw hapit nang matapos. Sa pagdiskurso ngadto sa usa ka panon sa kapin sa 30,000 nga nalangkoban ilabina sa mga batan-on sa usa ka Selebrasyon sa mga Batan-on sa Sydney, ang papa miingon: “Kon buot ninyo ang kalinaw, pagbuhat alang sa hustisya, . . . panalipdi ang kinabuhi, . . . imantala ang kamatuoran, . . . trataha ang uban maingon nga buot ninyong kamo tratahon nila.”

Sa iyang panamilit nga pakigpulong, iyang giawhag ang Australianong katawhan sa paghinumdom kon kinsa sila ug asa sila nagpadulong, nga nagsulti kanila nga ingong usa ka nasod sila gitawag alang sa kabantog. Dayon, sa paluyong musika sa mga awit nga “God Bless Australia” ug “On the Road to Gundagai,” si Juan Paulo II misaka sa mga hagdan sa nag-idlak sa kaputing Qantas nga jet nga mipadulong sa Roma agi sa Seychelles Islands.

May Malungtaron Bang Resulta?

Unsa ba ang mga resulta sa pagduaw sa papa? Ang Brisbane Courier Mail midangat sa mosunod makapukaw-sa-hunahunang konklusyon: “Kadto usa ka biyahe nga may tag-as ug ubos nga mga punto, mga katingalahan ug mga kahiubos. . . . Ang Australianong Iglesya Katolika kinahanglang maghunahuna pag-ayo. Kon si Papa Juan Paulo II, usa ka tawong may talagsaong karisma, dili makahaylo sa mga Katoliko sa pagbalik sa sulod sa mga bungbong sa simbahan mopatim-awng dili lagmit molampos ang bisan unsang itanyag sa iyang lokal nga mga obispo.”

[Blurb sa panid 13]

“Kon moanhi si Jesus, walay mag-esponsor Kaniya”

[Blurb sa panid 14]

“Ang Papa mianhi ingong usa ka balaang dumuduaw uban ang tanang pagpagawal ug kahugyaw sa usa ka bantog kaayong bituon”

[Letrato sa panid 15]

Ang mga tawong lumad naglinya aron mohalok sa kamot ni Papa Juan Paulo II

[Tinubdan]

Reuters/Bettmann nga mga Letrato