Pagpaniid sa Kalibotan
1986—Tuig sa Kalinaw?
Giproklamar ang miaging tuig sa Hiniusang Kanasoran ingong Internasyonal nga Tuig sa Kalinaw. Apan, sa 1986 mas daghan hinoong gubat sa tibuok-yuta kay sa bisan unsang panahon sukad sa Gubat sa Kalibotan II. Kining konklusyona ang naabot sa tem sa unibersidad sa Hamburg nga naglista sa mga gubat tapos sa 1945 ug sa ilang mga hinungdan. Sumala sa pamantalaan sa Alemanya nga Schwäbische Zeitung, nakaihap ang mga tigdukiduki ug 37 ka gubat sa yugto sa 1986—ang pipila niini gisangka sulod sa 20 ka tuig.
Balita Bahin sa Sip-on ug Ubo
Kausa ka ra “matakdan” sa virus sa sip-on ug ubo. Human niana dili ka na madutlan. Apan adunay mga 200 ka virus nga maoy hinungdan sa sip-on ug ubo. Maoy hinungdan nga sa magpanuigon ug 60, ang kadaghanang mga tawo sip-on ug ubhon lamang kas-a sa usa ka tuig, kon takboyan man, samtang ang mga bata sip-onon ug ubhon unom o walo ka besis sa usa ka tuig. Sa unsang paagi mokaylap ang kagaw sa sip-on ug ubo? Panagsa ra pinaagi sa hangin tungod sa pag-ubo o paghatsing, miingon ang mga doktor. Ang paghikap mao karon ang gituohang mao ang pangunang paagi sa pagpasa. Hikapon sa nag-antos ang iyang ilong ug makakaylap sa mga kagaw pinaagi sa iyang mga kamot sa bisan unsang butang nga iyang mahikap. “Mabuhi kini sila sa daghang mga oras diha sa mga kamot, sa gahing mga dapit ug sa mga panyo,” miingon si Dr. Sheldon L. Spector, usa ka propesor sa klinika sa medisina sa U.C.L.A. “Makakuha ang himsog nga mga tawo ug kagaw pinaagi sa ilang mga kamot ug mohatag sa ilang kaugalingon ug impeksiyon pinaagi sa paghikap sa ilang mga ilong ug mga mata.” Ang paghunaw sa kamot kanunay ug ang paggamit sa mga pamatay sa kagaw nakitang mao ang labing maayo sa pagsanta sa pagkaylap o sa pagkatakod sa sip-on ug ubo.
Giprograma Alang sa mga Pahulay?
Ang tawo giingon nga adunay usa ka matang sa orasan sa sulod sa lawas nga mosubay sa iyang kapasidad sa pagtulog, mitaho ang El Universal, usa ka pamantalaan sa Mexico. Ang mga tigdukiduki, si Juergen Zullev ug Scot Campbell sa Max Planck Psychiatric Institute sa Munich, Alemanya, nag-ingon nga ang tawo sa sikolohikal nga paagi giprograma sa tulo ka pahulay sa adlaw-adlaw dugang pa sa iyang normal nga panahon sa pagkatulog sa gabii. Apan, sumala sa pagtuon, nasanta sa tawo ang iyang panginahanglag mga pahulay pinaagi sa pagtrabaho ug sa pag-inom ug kape.
Bag-ong Marian nga Tuig
Usa ka espesyal nga tuig ang gipahinungod kang Birheng Maria ang gideklarar ni Papa Juan Paulo II. Magsugod kini sa Hunyo ug sa unang Marian nga tuig nga gisaulog sa mga Katoliko sukad sa 1953-54. Kadtong tuiga gideklarar aron saulogon ang ika-100 nga anibersaryo sa doktrina sa Immaculada Concepcion, nga nagpatuo nga si Maria natawo nga walay napanunod nga sala. Ang bag-ong Marian nga tuig, miingon ang papa, saulogon sa pagpangandam “alang sa ikatulong milenyo sa Kristohanong katuigan.” Siya mitapos sa iyang sermon pinaagi sa pag-ingon: “Hinaot ang 1987 maoy tuig diin ihiklin sa katawhan sa kataposan ang pagkabahinbahin sa miagi, usa ka tuig diin, diha sa kaugmaran ug pagkalig-on, ang matag kasingkasing magapangitag pakigdait.”
Relihiyosong Pagkapukaw Pag-usab
Ang relihiyon ba mibalik sa Tinipong Bansa? Oo, miingon ang U.S.News & World Report. “Ang pilosopiya nga patay ang Diyos patay na,” miingon ang magasin. “Ang siyensiya wala makahatag sa tanang tubag sa kinabuhi.” Ang mga tawo nga relihiyoso karon giingon nga masaligon mahitungod sa pagpahayag sa ilang mga pagtuo. Ang mga ginikanan, nga nagapangitag malig-ong mga prinsipyo nga ilang gibati nga gitagana sa iglesya, nagahatag sa ilang mga anak ug edukasyon sa relihiyon. Daghang iladong mga tawo sa politika bukas nga mipahayag sa relihiyon ingong dakong puwersa sa ilang mga kinabuhi. Ang surbi nagpakita nga nagkabililhon ang relihiyon sa katilingban. “Ang batasan sa relihiyon gitamod na usab,” miingon ang teologong si Martin Marty. Apan siya midugang: “Adunay maayong mga katarongan usab sa pagkahadlok sa relihiyon: Ang mga tawo mopatay sa ngalan sa Diyos, o pinaagi sa pagpasa ug mga balaod ilang pugson ang minoriya sa mga dili-magtutuo o ‘ubang mga magtutuo.’”
Balikong mga Prinsipyo
Samtang 800 ka milyong mga tawo sa nagakaugmad nga kalibotan “nagkinabuhi sa sobrang kakabus ug kawalad-on,” miingon ang The Courier, “kapin sa $1.5 ka milyon matag minuto” ang gigamit sa tibuok-yuta diha sa mga galastohan sa militar. Ang publikasyon sa UNESCO dugang miingon: “Sa kada sundalo ang aberids nga gasto sa kalibotan sa militar maoy $20,000. Alang sa kada batang nagtungha ang aberids nga gasto sa edukasyon maoy $380. Alang sa matag 100,000 ka tawo sa kalibotan adunay 556 ka sundalo, apan 85 lamang ka doktor. Ikalimang bahin lamang sa tuigtuig nga gasto sa mga hinagiban makawala na sa kagutom sa kalibotan sa tuig 2000.”
Katulogon nga mga Piloto
Bisan pa sa mga reglamento sa kaluwasan, “ang mga piloto sa de-pasaherong mga ayroplano . . . usahay . . . makatulog samtang nagpalupad ug ayroplano sa hataas tibuok-gabii nga mga panaw,” mitaho ang The Mexico City News. “Apan, may mga panahon nga ang tanan diha sa kabina sa piloto makatagpilaw samtang naglupad ang ayroplano sa automatic pilot,” miingon ang usa ka tigdukiduki. Gibasol ni Dr. Martin C. Moore-Ede, usa ka eksperto bahin sa pag-iskedyol sa trabaho ug katulog, ang problema sa “kalaay ug kawalay katinoang mga iskedyol nga nakapugos sa mga piloto sa pagtrabaho sa dili-tukmang mga oras nga walay panahon ang ilang lawas sa pagpaangay.” Gibase ni Moore-Ede ang iyang mga konklusyon diha sa pagtuon nga gihimo sa usa ka kompaniya sa ayroplano maingon man sa mga interbiyo sa mga tripulante sa kabina. Diha sa usa ka pagpalupad tabok sa kontinente paingon sa Los Angeles, ang ayroplano mitipas ug 100 ka milya (160 km) sa paglupad ibabaw sa Dagat sa Pasipiko sa wala pa pukawa sa mga tripulante sa yuta ang nakatulog nga tripulante pinaagi sa pagbatingting sa mga chimes diha sa kabina. “Sa dihang anaa ka na sa kabina ug ang imong ulo magtuyatuya ug katulogon ka,” miingon si Dr. Moore-Ede, “hinumdomi lang nga ang lalaki nga anaa sa atubangan, tawo usab.”
Timo nga “Kahayag”
Ang tulo ka tiil (1 m) nga gitas-ong bitin gidala ngadto sa ospital sa mga mananap sa Unibersidad sa Florida aron masusi. Ang X ray sa bitin nagpakita nga kini nakatulon ug 15-bohiyas nga bombelya. Tagsaong pagkaon sa bitin, dili ba? Dili kon itlog pa sila sa himungaan, miingon ang doktor sa mga mananap, kinsa nagtuo nga mao tingali kini ang anaa sa hunahuna sa bitin bahin sa bombelya. Kon unsa may katarongan sa iyang pagbag-o ug diyeta, gikuha pinaagig operasyon ang bombelya, mitaho ang New Scientist. Si Elliot Jacobson, ang doktor sa mananap nga miopera, naglaom nga bug-os nga maayo ang bitin aron makabalik sa lasang.
Mga Teloponong Malabay
Ang mga telepono makapaharuhay o makapasamot sa imong pag-istar sa ospital. Ang katarongan mao nga ang mga telepono mapuy-an ug daghang matang sa mga kagaw ug malisod nga madisimpektar. Didto sa Tinipong Bansa hapit duha ka milyong mga pasyente ang naimpeksiyon samtang naospital sila—ang kadaghanan pinaagi sa paggamit sa telepono. Ang pagtuon sa CDC (Centers for Disease Control) sa Atlanta nagpakita nga gikan sa 20,000 ngadto sa 30,000 kanila ang nangamatay. Karon, ingong mga panagana, ang ubang mga ospital mohatag sa ilang mga pasyente ug nahinloan gikan sa kagaw, inempake, plastik nga mga telepono nga mahimo nilang ilabay o dalhon tapos sa pag-istar sa ospital. Ang malabay nga mga telepono mobalor ug $5 ngadto sa $15 matag usa ug may garantiya nga usa ka tuig. Ang paggamit kanila nakatabang usab sa mga ospital sa pagpakubos sa makawat o madaot nga mga telepono.
Nalibre ang mga Saksi
Ang bisan kinsa nga makapamatuod nga “seryoso ug katuohang pagkahimong sakop sa relihiyosong pag-ubanay sa mga Saksi ni Jehova” malibre gikan sa pagserbisyo sa militar. Mao kini ang desisyon nga gipakanaog sa Federal Administration Tribunal sa Berlin, miingon ang pamantalaang Tagesspiegel. Sumala sa opinyon sa mga maghuhukom, ang pagtug-an sa relihiyosong doktrina sa mga Saksi karon madawat ingong balidong pamatuod sa pagtutol sa pagserbisyo sa militar tungod sa konsensiya.
Mga Lawak sa Otel Alang sa mga Dili-tigtabako
Ang mga restawran ug mga kompaniya sa ayroplano wala na mag-inusara sa pagtanyag sa mga kustomer ug mga lawak alang sa mga dili-tigtabako. “Karong bag-o, ang mga otel usab nagpasiugda ug batok sa pagtabako nga uso nga misilhig sa T.B.,” miingon ang The Wall Street Journal. Nagsugod sa pipila lamang ka lawak nga gilimpiyohan ug gitagana alang sa mga kustomer nga naglagot sa nagpabiling baho sa tabako ug sigarilyo, ang ubang mga otel karon nagagahin ug 15 porsiento sa ilang mga lawak ingong no-smoking nga mga lawak ug nagsugod sa pagpadako sa maong serbisyo. Dili lamang napamatud-an kining popular sa mga kustomer kondili nakabenepisyo usab niini ang mga otel, sanglit nakakuha kinig 26 porsientong panahon sa paghinlo sa walay aso nga mga lawak.