Kapitulo 5—Pagkaluwas Ngadto sa Usa ka Bag-ong Yuta
Kasaligang mga Paglarawan sa Kaugmaon sa Tawo
1. Nganong napamatud-ang tukma kanunay ang tagna sa Bibliya?
Kita may maayong mga katarongan sa pagsalig sa gipamulong sa Bibliya kanato mahitungod sa umaabot. Ang mga tagna niini wala ipasukad sa mga panagna sa mga tawo nga nakatuon sa mga kiling sa panahon ug dayon nagapanagna. “Walay propesiya sa Kasulatan ang arang kahimoan sa kaugalingong interpretasyon. Tungod kay walay propesiya nga miabot pinaagi sa kabubut-on sa tawo, hinunoa minandoan sa balaang espiritu nanagpanulti ang mga tawo gikan sa Diyos.” (2 Pedro 1:20, 21) Tungod niana, ang tagna sa Bibliya napamatud-ang tukma sa tanang detalye.
2. Paghatag ug mga pananglitan sa mga tagna mahitungod sa mga kalihokan sa kalibotan?
2 Kini nagtagna sa pagtukod ug pagkapukan sa mga imperyo sa kalibotan sa ngalan—Babilonya, Medo-Persia ug Gresya. Kini gipahayag hapit duha ka siglong abante kon sa unsang paagi mapukan ang Babilonya ug sa ngalan sa magpupukan niini. Natuman kini sa tanang detalye. Kini nagtagna nga ang siyudad sa Babilonya sa ulahi mahimong kagun-oban, nga dili na gayod pagapuy-an. Kanang kahimtanga nagpadayon hangtod sa atong panahon. (Daniel 8:3-8, 20-22; Isaias 44:27-45:2; 13:1, 17-20) Ang ubang mga nasod nga wala hisgoti sa Bibliya abanteng gilarawan sa detalyadong paagi nga makaila dayon kanila ang edukadong mga tawo.
3. May mga tagna ba nga dili tagnang pamation?
3 Apan, kinahanglang masayran, nga dunay labaw pa sa usa ka matang sa matagnaong impormasyon ang makita sa Bibliya. Atong nakita na kini diha sa mga milagro ni Jesus, nga nagsilbing mga timaan kon unsay maekperyensiyahan unya sa katawhan ilalom sa Gingharian sa Diyos. Ang ubang bahin sa Kasulatan wala mogamit ug matagnaong mga pinulongan apan naundan usab ug matagnaong mga elemento.
Katingalahang Matagnaong mga Sumbanan
4. Sa unsang paagi gipabantay kita bahin sa matagnaong kahulogan sa Mosaikong Kasugoan
4 Ang basahon sa Bibliya sa Hebreohanon, pananglitan, nagbukas sa atong mga mata sa matagnaong kahulogan sa mga butang nga tan-awon sa kasuwal nga magbabasa ingong simpleng kasaysayan. Kini nagbutyag nga “ang [Mosaiko] nga Kasugoan maoy landong sa maayong mga butang sa umaabot.”—Hebreohanon 10:1.
5. Unsay nag-ilustrar nga ang mga butang mahimong naglarawan sa usa ka butang nga mas dako?
5 Usahay gigamit ang mga butang aron sa paghimog matagnaong mga sumbanan. Pananglitan, mahitungod sa balaang balongbalong, o tabernakulo, nga gitukod ni Moises ilalom sa pagdumala ni Jehova, lakip sa mga serbisyo nga gihimo diha niana, ang dinasig nga magsusulat sa Hebreohanon nagbatbat nga kadto maoy “hulad ug landong sa langitnong mga butang.” Kadto naglarawan sa dakong espirituwal nga templo ni Jehova, ang Labing Balaan nga anaa sa mga langit. Busa, “dihang miabot si Kristo ingong hataas nga saserdote sa maayong mga butang nga nanagpangabot, nan pinaagi sa labi pang dako ug labi pang hingpit nga tabernakulo nga dili hinimog kamot, sa ato pa, dili iya sa yutan-ong kabutang, nga siya misulod, dili, dili sa dugo sa mga kanding ug sa nating baka kondili sa iyang kaugalingong dugo, nga sa ingon niana nagkab-ot sa katubsanan nga dayon alang kanato . . . Si Kristo misulod, dili sa balaang dapit nga hinimog kamot, nga hulad lamang sa tinuod, apan sa langit mismo, sa pagpangatubang karon alang kanato sa atubangan sa Diyos.” (Hebreohanon 8:1-5; 9:1-14, 24-28) Dagkong mga kaayohan ang moabot sa mga Kristohanon gikan sa espirituwal nga mga kamatuoran nga gibatbat dinhi, ug ang pagpabili niini kinahanglang makita diha sa atong dalan sa kinabuhi.—Hebreohanon 9:14; 10:19-29; 13:11-16.
6. Unsang magtagnaong kahulogan ang gihatag ngadto sa mga tawo sa (a) Galacia 4:21-31? (b) Mateo 17:10-13?
6 Ang mga tawo nga gipunting sa Kasulatan nag-alagad usab ingong matagnaong mga larawan. Diha sa Galacia 4:21-31 ang detalyadong pananglitan niini gibatbat sa kaso sa asawa ni Abraham si Sarah (nga giingong katugbang sa “Jerusalem sa itaas”) ug sa ulipong si Hagar (giila nga mao ang yutan-ong “Jerusalem karon”) ug sa ilang mga anak. Sa laing kaso gitabangan ni Jesus ang iyang mga disipulo sa pagsabot nga katugbang si propetang Elias kang Juan Bawtista, kinsa, sama kang Eliseo, maisogong miyagyag sa salingkapawng relihiyosong mga buhat.—Mateo 17:10-13.
7. Sa unsang paagi naghulagway si Jesu-Kristo ni (a) Solomon? (b) Melchesedec?
7 Si Solomon, nga bantogan tungod sa iyang kaalam ug kauswagan ug kalinaw sa iyang pagmando, tukmang naglarawan kang Jesu-Kristo. (1 Hari 3:28; 4:25; Lucas 11:31; Colosas 2:3) Bisan pag lakbit lamang ang asoy sa Genesis mahitungod sa paghibalag ni Abraham kang Melchesedec, ang Salmo 110:1-4 nagpakita nga kadto usab natuman nga may kahulogan, tungod kay ang Mesiyas nahimong “saserdote sa panahong walay katinoan sa paagi ni Melchesedec,” sa ato pa, iyang nadawat ang iyang pagkasaserdote pinaagi sa direktang pagtudlo sa Diyos, dili tungod sa pamilya nga niini siya natawo. Sa ulahi, gipadako diha sa sulat ngadto sa mga Hebreohanon kini ug gilangkit ang pagpabili niining mga kamatuorana diha sa Kristohanong pagkahamtong, nga usa ka hinungdanong hiyas alang niadtong nagapaningkamot sa pagpahimuot sa Diyos.—Hebreohanon 5:10-14; 7:1-17.
8. (a) Unsang pananglitan ang nagpakita nga ang mga eksperyensiya sa kinabuhi mahimong matagnaon? (b) Ang tanan bang bahin sa maong kasinatian kinahanglang may katugbang nga katumanan?
8 Matin-aw nga ang matagnaong mga katugbang naglangkit ug labaw pa kay sa katungdanan kun posisyon sa mga tawo. Naglakip usab sila sa ilang mga eksperyensiya sa kinabuhi. Sa usa ka okasyon dihang ang Hudiyohanong mga lider sa relihiyon mipakita sa ilang pagkawalay pagtuo, si Jesus miingon kanila: “Ang daotan ug mananapawng kaliwatan mangita gayod ug mga ilhanan ni Jonas nga propeta. Kay maingon nga si Jonas nga didto sa tiyan sa dakong isda sulod sa tulo ka adlaw ug tulo ka gabii, maingon man usab ang Anak sa tawo adto sa kapinasuoran sa yuta sulod sa tulo ka adlaw ug tulo ka gabii.” (Mateo 12:38-40; Jonas 1:17; 2:10) Apan, wala mag-ingon si Jesus nga ang tanang butang sa kinabuhi ni Jonas naglandong sa iyang naeksperyensiyahan mismo. Dihang gihatagan ug buluhaton ni Jehova, wala midagan si Jesus, sama kang Jonas nga midagan sa Tarsis. Apan sumala sa gipakita ni Jesus, ang ksperyensiya ni Jonas sa tiyan sa dakong isda gilakip diha sa rekord sa Bibliya tungod kay nag-alagad kini sa pagtaganag matagnaong mga detalye bahin sa kaugalingong kamatayon ug pagkabanhaw ni Jesus.—Mateo 16:4, 21.
9. (a) Unsang matagnaong mga bahin ang gipunting ni Jesus sa duha ka yugto sa kasaysayan? (b) Ilalom sa pagdasig, unsang dugang kahulogan sa mga detalye ang gihisgotan ni Pedro?
9 Ang pipila ka yugto sa kasaysayan nagtagana usab ug mga tagna nga ilabinang makaiikag kanato. Dihang naghisgot ug panahon nga mitultol sa iyang kaugalingong pagkapadayag sa gahom sa Gingharian, mihatag si Jesus ug kaamgiran sa duha ka okasyon dihang ang balaang paghukom gipakanaog diha sa daotang katawhan. Naghisgot siya mahitungod sa “mga adlaw ni Noe” ug sa “mga adlaw ni Lot” nga makahuloganon, ilabina sa gihatagag pagtagad ang gibuhat sa mga tawo niadto sa adlaw-adlawng mga kalihokan sa kinabuhi. Iyang gidasig kita sa paghimog dinaliang aksiyon ug dili mobalik nga mahidlawon sa mga butang nga gitalikdan, sama sa gihimo sa asawa ni Lot. (Lucas 17:26-32) Diha sa ikaduhang dinasig nga sulat ni apostol Pedro dugang gihisgotan ang makahuloganong mga detalye—ang pag-alsa sa mga manulonda sa wala pa ang Lunop, ang kalihokan ni Noe sa pagsangyaw, ang kasubo nga gibati ni Lot tungod sa malinapasong pagpatuyang sa mga tawo sa Sodoma, ang kamatuoran nga pinaagi sa paglaglag sa daotan sa iyang tinakdang panahon ang Diyos naghatag ug sumbanan sa mga butang nga moabot, ug ang pamatuod nga ang Diyos makahimo ug sa walay pagkapakyas sa pagluwas sa iyang matinumanong mga alagad.—2 Pedro 2:4-9.
10. Pinaagi sa pagtandi sa Jeremias diha sa Pinadayag, ipakita nga ang natumang mga tagna may dugang matagnaong kahulogan.
10 Sa nangatuman ang mga tagna, wala kini magpasabot nga sila karon maoy mga makasaysayanhong interes na lamang. Ang abanteng pagpahibalo sa mahitabo sa umaabot ug ang paaging matuman kini matagnaon sa mas dagko pang mga hitabo sa umaabot. Tinuod kini sumala sa narekord may labot sa karaang Babilonya, usa ka imperyo nga relihiyoso kaayo ug ang impluwensiya niini mabati sa tibuok kalibotan sa atong adlaw. Bisag napukan ang Babilonya sa mga Medianhon ug sa mga Persianhon sa 539 W.K.P., ang basahon sa Pinadayag, gisulat sa kataposan sa unang siglo K.P., migamit ug pinulongan ni propetang Jeremias ug nagpunting sa umaabot pa nga aplikasyon sa mga tagna, may labot sa Babilonyang Bantogan, ang kalibotang imperyo sa bakak nga relihiyon. Ingong pananglit niini, itandi ang Pinadayag 18:4 sa Jeremias 51:6, 45; Pinadayag 17:1, 15 ug 16:12 sa Jeremias 51:13 ug 50:38; Pinadayag 18:21 sa Jeremias 51:63, 64.
11. Unsang matagnaong kahulogan ang makita dina sa rekord sa pakig-atubang ni Jehova sa apostatamg Israel ug Sa Juda dihang wala magmatinumanon? Ngano?
11 Sa samang paagi, ang pakig-atubang ni Jehova sa apostatang napulo ka tribong gingharian sa Israel ug sa walay pagtuong mga hari ug mga saserdote sa duha ka tribong gingharian sa Juda matagnaon. Ang duha ka tagna nga aplikado niadtong karaang mga gingharian ug sa ilang katumanan, narekord sa Kasulatan, naghulagway ug tin-awng larawan kon unsaon sa Diyos sa pag-atubang sa modernong adlawng Kakristiyanohan, nga nag-angkon usab nga nag-alagad sa Diyos sa Bibliya apan dayag nga naglapas sa iyang matarong nga mga sugo.
12. Sa unsang paagi kita sa personal nakabaton ug kaayohan sa maong mga asoy?
12 Busa, kining tanang mga asoy, may kahulogan karon. Sila makatabang kanato sa pagsabot kon unsay paglantaw sa Diyos sa mga kahimtang sa atong adlaw ug kon unsa ang atong buhaton aron maluwas sa umaabot nga dakong kasakitan. Busa kita matabangan sa pagpabili ug dugang pa sa kamatuoran nga ang “tanang Kasulatan . . . mapuslanon sa pagpanudlo, sa pagbadlong, sa pagtul-id sa mga butang, sa pagmatuto sa pagkamatarong.”—2 Timoteo 3:16, 17.
Kadto Bang Tanan Gihikay Nang Daan?
13. Sa unsang paagi nasayod kita nga wala magdaldal si Jehova sa mga tawo sa pagpakasala aron mahimo ang matagnaong mga sumbanan?
13 Masabot ba nato gikan niining tanan nga ang paggawi sa mga tawo ug kanasoran nga narekord sa Bibliya gihikay nang daan sa Diyos aron kini adunay matagnaong kahulogan? Tataw nga nakig-atubang mismo ang Diyos sa iyang mga alagad sa nangagi sa usa ka paagi aron sa paghatag ug sumbanan sa mas dagkong mga butang nga anaa sa iyang hunahuna sa umaabot. Apan komusta ang mga lihok sa mga tawo? Ang uban kanila nakahimog seryosong mga sala. Gidaldal ba sila sa Diyos sa paghimo niini aron may ikasulat diha sa Bibliya? Ang Kristohanong magsusulat sa Bibliya nga si Santiago mitubag: “Ang Diyos dili arang matintal sa daotang mga butang ug walay bisan kinsa nga iyang pagatintalon.” (Santiago 1:13) Wala sila palihoka sa Diyos sa paghimog daotan aron adunay matagnaong mga sumbanan.
14. (a) Sa unsang paagi nahibalo si Jehova kon unsay buhaton sa mga tawo, o ni Satanas, sa umaabot? (b) Sa unsang paagi ang pagkasayod ni Jehova sa iyang kaugalingon ug sa iyang katuyoan nalakip sa mga tagna sa Bibliya?
14 Ayaw kalimot nga si Jehova mao ang Maglalalang sa katawhan. Siya nasayod sa atong pagkagama ug kon unsay mopalihok sa mga tawo sumala sa ilang ginalihok. (Genesis 6:5; Deuteronomio 31:21) Siya sa tukma makatagna sa dangatan sa mga tawong nagkinabuhi nga nahiuyon sa iyang matarong nga mga prinsipyo ug sa mga dangatan niadtong dili magtagad sa ilang panginahanglan ug Diyos o baliko sa ilang mga dalan. (Galacia 6:7, 8) Siya nasayod nga ang Yawa magpadayon sa paggamit sa iyang mga taktika sama niadtong iyang gigamit sa nangagi. Nasayod usab si Jehova kon unsay iyang himoon sa maong mga sirkumstansiya, nga siya molihok sibo sa hataas nga mga hiyas sa pagkamatarong, walay pagpinig, gugma ug kaluoy, nga iyang gipakita sa tanang panahon. (Malaquias 3:6) Sanglit piho nga matuman ang mga katuyoan ni Jehova, siya makatagna sa mga dangatan ug sa mga lakang nga iyang himoon aron matuman sila. (Isaias 14:24, 27) Busa makapili siya ug mga hitabo gikan sa mga kinabuhi sa mga tawo ug sa mga nasod ug sa paglakip niini diha sa Bibliya sa pagtaganag mga paglarawan sa umaabot.
15. Sa unsang paagi gipasiugda ni apostol Pablo nga labaw pa kay sa yanong kasaysayan lamang ang Bibliya?
15 Busa, sa tukma, tapos nag-asoy sa mga hitabo sa kasaysayan sa Israel, si apostol Pablo mipahayag ngadto sa iyang isigka-Kristohanon: “Karon kining mga butanga nahitabo kanila ingon nga pasidaan, ug gisulat ingon nga tugon alang kanato karon nga hing-abutan sa kataposan sa mga sistema sa mga butang.” (1 Corinto 10:11) Ug ngadto sa mga Kristohanon sa kongregasyon sa Roma siya misulat: “Ang tanang mga butang nga gisulat kaniadto gisulat kini sa pagtudlo kanato, aron nga pinaagi sa pailob ug pinaagi sa paglipay gikan sa kasulatan makabaton unta kitag paglaom.” (Roma 15:4) Busa kon atong pabilhan ang mga asoy sa Bibliya nga dili kay usa lamang ka kasaysayan, makakuha kita kanila ug matahom nga mga paglarawan sa umaabot sa katawhan.