Kapitulo 1​—Pagkaluwas Ngadto sa Usa ka Bag-ong Yuta

Unsay Mahitabo sa Planetang Yuta?

1. Unsang matanga sa kaugmaon ang imong gipaabot, ug ngano?

Unsay imong kaugmaon ingong usa sa bilyonbilyong mga tawo nga karon nagkinabuhi sa planetang Yuta? Buot ba nimong usa kini ka kinabuhi sa kalinaw ug kasegurohan, taliwala sa mga tawo nga tinuod gayod nga naghigugmaay sa usag usa? Kana ug daghan pa maimo. Apan dili mao kana ang umaabot nga gipaabot sa kadaghanan. Nganong dili?

2, 3. Sa unsang paagi ang hulga sa nukleyar nga gubat nakaimpluwensiya sa paagi sa paghunahuna sa daghang tawo sa umaabot?

² Ang hulga sa nukleyar nga gubat nakabangon ug seryosong mga pagduhaduha kon aduna pa bay kaugmaon alang sa kinabag-ang bahin sa tawhanong rasa. Sa unang gigamit ang bomba atomika sa gubat sa 1945, kapin sa 70,000 ka lalaki, babaye ug kabataan ang namatay dihadiha. Naagoman sa libolibo pa ang masakit nga mga kamatayon sa mga adlaw ug mga tuig nga misunod. Apan karon ang usa ka warhead may kusog nga katumbas sa tanang mga bomba nga gihulog sa panahon sa Gubat sa Kalibotan II. Adunay tinagpulo ka libong nukleyar nga mga hinagiban ang giandam alang sa dinaliang paggamit. Dugang pa ang kalibotan nagagasto ug duolan sa $2,000,000,000 sa usa ka adlaw sa lumba sa armas nga nakahatag kahadlok sa mga tawo.

³ Apan komusta kon aduna lamay “limitadong nukleyar nga gubat”? Ang resulta makalilisang gihapon. Sumala kang Carl Sagan, usa ka iladong siyentista, kon gamiton sa mga nasod bisan ang gamayng bahin sa ilang nukleyar nga katakos, “walay duhaduha nga ang atong sibilisasyon sa tibuok globo malaglag. . . . Ug daw adunay posibilidad nga mapuo ang tawhanong espisye.” Giwala sa daghang tawo kining palaabutona diha sa ilang mga hunahuna, apan wala kana makakuha sa hulga. Ang tulin nga mitubong gidaghanon sa mga tawo nagporma ug mga katilingbang mabalak-on sa kaluwasan. Uban sa paglaom nga maluwas ang pipila, nagtukod sila ug mga dapit nga kadangpan sa hilit nga mga lugar ug gipundohan kinig mga pagkaon ug mga tambal, ug mga armas aron sa pag-abog sa dili mga sakop.

4. Nganong ang pag-abuso sa palibot gilantawng dakong hulga?

⁴ Gawas sa nukleyar nga gubat, nagpasidaan ang mga siyentista sa posibleng kalaglagan sa tibuok globo sumala sa paagi sa pag-abuso sa palibot. Ang hugaw sa hangin nga atong gihingos maoy tuboran sa dakong kabalaka. Gipang-upawan ang mga lasang sa makahahadlok nga proporsiyon; apan bililhon kini sa siklo sa oksihino sa yuta, sa siklo sa ulan ug sa pagtipig sa yuta. Tungod sa pagkawalay hibangkaagan ug kahakog, ang bililhong yutang katamnan gidaot. Ang mga tuboran sa tubig gihugawan, sa kasagaran sa makamatayng mga kemikal. Apan kining mga tuborana maoy mga kinahanglanon sa pagpatunhay sa tawhanong kinabuhi.

5, 6. Unsang ubang mga kahimtang ang nakapugong sa mga tawo sa pagpaabot ug kinabuhing may kasegurohan ug malipayon?

⁵ Ang mas labi pang gikabalak-an, tingali imong gibati, mao ang kamatuoran nga ang mabangis nga krimen nagpahimo sa mga tawo nga mga binilanggo sa ilang kaugalingong mga balay. Ang kagubot sa politika ug sa katilingban naghimo sa kinabuhi nga peligroso. Ang kaylap nga pagkawalay trabaho ug ang nagtaas nga implasyon miresulta ug kawalad-on ug pagkawalay paglaom. Ang panimalaynong kinabuhi sa kadaghanan dili makatagbaw; ang mga higot sa gugma nga nagabugkos sa pamilya kasagarang wala. Bisan asa ang tinamdan sa mga tawo mao “Ako una!”

⁶ Nan, asa, makakita ang tawo ug makataronganong sukaranan sa pagpaabot ug kinabuhing may kasegurohan? Kon ang atong umaabot ingong mga molupyo sa yuta nasandig lamang sa mga butang nga andam nga buhaton ug ikaarang sa mga tawo ug mga nasod nga may tulobagon niining mga sulirana, ang palaabuton tinuod gayod nga madulom. Apan mao ba kana ang kahimtang?

MGA KAMATUORANG DILI IKASALIKWAY

7. (a) Unsay pamatuod nga Pulong sa Diyos ang Bibliya? (b) Nganong hinungdanong mahibalo ang mga tawo sa gipamulong sa Bibliya?

⁷ Sa ilang mga pagbanabana, kasagarang kalimtan sa mga tawo ang Maglalalang sa yuta ug sa katawhan. Apan sa unsang paagi atong mahibaloan kon unsa ang lyang katuyoan? Gisultihan kita sa Bibliya. Sa masubsob gipahayag ning maong Libro nga ang sulod niini gikan sa balaan nga tinubdan, gidasig sa Diyos. Tinuod ba kining pangangkona? Kon mao, nagadepende ang imong kinabuhi sa paglihok sibo niana. Tungod sa pagkabililhon ning butanga, among gidasig kamo sa pagsusi sa Bibliya sa personal. Imong makita ang tagsaong mga tagna niini nga nagpakita sa detalyadong kahibalo sa umaabot. Dili hitupngan ang kaalam niini kon maghisgot kinig mga butang nga labing hinungdanon alang sa imong dumalayong kalipay. Masaligon kami nga, kon imong tagdon sa bukas nga hunahuna ang ebidensiya, imong maila nga nagagikan ang Bibliya sa usa lamang ka labaw-tawhanong tuboran, gikan sa usa ka Diyos nga tinuod nga nahigugma sa katawhan.* Nasudlan ang Bibliya ug impormasyong hinungdanon sa atong kaluwasan ning kritikal nga panahon sa tawhanong kasaysayan. Sa tukma, kini mao ang labing kaylap nga pagkaapod-apod nga libro sa yuta.—Tan-awa ang 2 Pedro 1:20, 21; 3:11-14; 2 Timoteo 3:1-5, 14-17.

8. Pinaagi sa unsang ngalan gipaila sa Bibliya ang Maglalalang sa planetang Yuta?

⁸ Ang unang bersikulo sa Bibliya nagpahayag ug pasukaranang kamatuoran nga “gibuhat sa Diyos ang mga langit ug ang yuta.” (Genesis 1:1)* Bisag gipalabi sa mga tawo nga walay ngalan ang Diyos, ang Bibliya wala. Nagpaila sa ngalan sa Maglalalang, ang Genesis 2:4 nagpahibalo kanato nga “gibuhat ni Jehova nga Diyos ang yuta ug ang langit.” (Tan-awa usab ang Genesis 14:22; Exodo 6:3; 20:11.) Ang dakong bahin sa Bibliya gisulat sa orihinal sa Hebreohanon, ug diha sa Hebreohanong teksto sa Bibliya ang personal nga ngalan sa Diyos makita hapit 7,000 ka beses ingong balaang tetragrammaton (יהוח). Gihubad kini sa ubang mga maghuhubad nga Yahweh, apan sa Ingles ang labing komun nga gigamit nga porma sa ngalan mao ang Jehovah.

9. (a) Diin gikan kanang ngalana sa Diyos? (b) Unsa ka bililhon ang ngalan sa Diyos alang kanato? (Joel 2:32; Miqueas 4:5)

⁹ Kining ngalana wala mugnaa sa debotadong mga tawo. Kini gipili sa Maglalalang mismo. (Exodo 3:13-15; Isaias 42:8) Kining ngalana dili mahimong ibaylo sa Buddha, Brahma, Allah o Jesus. Sa tukma gipahinumdoman ni propetang Moises ang karaang nasod sa Israel: “Hibaloi niining adlawa, ipahaluna mo sa imong kasingkasing nga si Jehova [Hebreohanon: יהוח] mao ang tinuod nga Diyos sa mga langit sa itaas ug sa yuta dinhi sa ubos. Wala nay lain.” (Deuteronomio 4:39) Mao kini ang Diyos nga giampoan ni Jesu-Kristo, ang Usa nga iyang gitawag nga mao “ang bugtong matuod nga Diyos.” Karon Siya gisimba sa may kahibalong mga tawo gikan sa tanang nasod sa yuta.—Juan 17:3; Mateo 4:8-10; 26:39; Roma 3:29.

10. Nganong ang hulga sa nukleyar nga gubat ug ang kadaot nga mahimo sa polusyon dili makapugong sa katuyoan sa Diyos alang sa yuta?

¹⁰ Tungod sa kamatuoran nga si Jehova mao ang Maglalalang sa yuta, iya ang tibuok planeta, ug ang palaabuton niini nasandig sa iyang mga kamot. (Deuteronomio 10:14; Salmo 89:11) May katakos ang Diyos sa pagsulbad sa mga suliran sa katawhan. Ang posibilidad nga mahitabo ang nukleyar nga gubat nagpahadlok sa mga tawo. Apan kang kinsang kabalaoran ang nagakontrolar sa nukleyar nga mga reaksiyong mahitabo sa dakong gisangkaron diha dili maisip bilyonbilyong mga bitoon? Dili ba may kahibalo ug gahom ang Diyos nga gikinahanglan sa pagpanalipod sa kinabuhi sa planetang Yuta? Sa susama, ang mga suliran nga mitungha tungod kay ang tawo sa pagkawalay hibangkaagan ug sa pagkahakog nagahugaw sa ilang palibot dili makababag sa katuyoan sa Diyos nga Labing Makagagahom. Ang usa nga may kaalam ug gahom nga gikinahanglan sa paglalang sa yuta ug sa katingalahang mga porma sa kinabuhi nga anaa niana makahatag usab kanila ug mahinlong pagsugod kon mao kana ang iyang kabubut-on. (Isaias 40:26; Salmo 104:24) Nan, unsa, ang katuyoan ni Jehova may labot sa atong pinuy-anang planeta?

HANGTOD KANUS-A MAGPABILIN ANG YUTA?

11. (a) Unsay gituohan sa ubang mga siyentista nga maoy mahitabo sa ulahi sa yuta? (b) Kinsa ang mas nahibalo sa mga butang kay kanila, ug ngano?

¹¹ Katuyoan ba sa Diyos nga laglagon ang yuta ug ang tanang buhing butang nga anaa niana? May teoriya ang ubang mga astronomo nga ang atong adlaw sa ulahi modako ug lamyon ang yuta. Ang uban nangatarongan nga, tungod sa kinaiyahan sa pisikal nga uniberso, moabot ang panahon nga dili na unya mosidlak ang adlaw ug ang yuta dili na makapatunhay ug kinabuhi. Apan husto ba sila? Unsay gipamulong sa Maglalalang—ang Usa nga nagpatungha sa enerhiya ug butang, ang Usa nga gigikanan sa mga balaod nga niini nagadepende ang atong kaugalingong paglungtad?—Job 38:1-6, 21; Salmo 146:3-6.

12. Sa unsang paagi napamatud-ang tinuod ang mga Pulong sa Ecclesiastes 1:4?

¹² Gidasig ni Jehova ang dinasig nga Haring Solomon sa pagsulat bahin sa gitas-on sa kinabuhi sa tawo kon itandi sa paglungtad sa yuta mismo. Diha sa Ecclesiastes 1:4 gisulat ni Solomon kining mga pulonga: “Usa ka kaliwatan moagi, ug usa ka kaliwatan moabot; apan ang yuta mopabilin sa panahong walay katinoan.” Ang kasaysayan sa tawo nagpamatuod nga kini tinuod. Bisag ang usa ka kaliwatan sa katawhan napulihan ug lain, ang yuta, ang globo nga atong gipuy-an, nagpabilin. Apan hangtod kanus-a? Sumala sa literal nga pagkahubad sa New World Translation of the Holy Scriptures, kini mopabilin sa “panahong walay katinoan.” Unsay kahulogan niana?

13. (a) Unsay kahulogan sa “panahon nga walay katinoan”? (b) Sa unsang paagi makaseguro kita, nianang panahona, nga magpabilin sa walay kataposan ang yuta?

¹³ Ang Hebreohanong pulong ‘oh-lam’ gihubad dinhi nga “panahong walay katinoan,” nagkahulogang yugto sa panahon, nga sumala sa panghunahuna karon, walay katinoan o natago sa panan-aw apan taas ug tagal. Mahimong magkahulogan kana nga walay kataposan. Tinuod ba kini ning kahimtanga? O kini bang ekspresyona nagpasabot nga tingali sa walay katinoang panahon sa umaabot, nga karon natago gikan kanato, nga modangat sa iyang kataposan ang yuta? Ang ubang mga butang nga gipamulong sa Bibliya nga magpadayon sa “panahong walay katinoan” sa pagkatinuod natapos. (Itandi sa Numeros 25:13; Hebreohanon 7:12.) Apan gilangkit usab sa Kasulatan ang ‘oh-lam’ sa butang nga walay kataposan—pananglitan, sa Maglalalang mismo. (Itandi sa Salmo 90:2 ug 1 Timoteo 1:17.) Kon unsay kahulogan sa ekspresyon may kalabotan sa yuta, wala kita pasagding magduhaduha. Diha sa Salmo 104:5 kita gisultihan: “Siya mao ang nagpahuluna sa mga patukoranan sa yuta, kini dili gayod matarog sa panahong walay katinoan, o walay kataposan.”*—Tan-awa usab ang Salmo 119:90.

14. Sa unsang paagi atong masayran nga ang globo sa umaabot dili mahimong umaw nga kagun-oban?

¹⁴ Ang mopabilin sa walay kataposan dili kay usa lamang ka umaw, dili makapamungang globo. Diha sa Jeremias 10:10-12 kita gipahibalo: “Si Jehova mao ang matuod nga Diyos. . . . Siya ang Magbubuhat sa yuta pinaagi sa iyang gahom, ang Usa nga malig-ong nagtukod sa mabungahong yuta pinaagi sa iyang kaalam, ug ang Usa nga pinaagi sa iyang salabotan nagbuklad sa kalangitan.” Matikdi nga dili lamang nga iyang “gibuhat ang yuta” kondili malig-ong nagtukod sa “mabungahong yuta.” Baylo ning ulahi nga ekspresyon, gihubad sa daghang maghuhubad kining Hebreohanong pulong te·vel’ ug yanong “kalibotan.” Apan, sumala sa Old Testament Word Studies ni William Wilson, ang te·vel’ nagkahulogan sa “yuta, nga tambok ug ginapuy-an, ang mapuy-ang globo, kalibotan.” May labot sa katuyoan ni Jehova mahitungod ning tambok, ginapuy-ang yuta, ang Salmo 96:10 masaligong nag-ingon: “Si Jehova nagahari. Ang mabungahong yuta lig-ong natukod aron kini dili matarog.”—Tan-awa usab ang Isaias 45:18.

15. Sa unsang paagi nagkauyon kining mga karnatuorana sa pag-ampo nga gitudlo ni Jesus sa iyang mga sumusunod?

¹⁵ Bahin sa planetang Yuta nga atong gipuy-an nga nanudlo si Jesu-Kristo sa iyang mga sumusunod nga maoy iampo sa Diyos: “Paanhia ang imong gingharian. Matuman ang imong kabubut-on, sa langit, maingon man usab sa yuta.”—Mateo 6:9, 10.

16. (a) Unsang matang sa katawhan ang magpuyo unya sa yuta? (b) Unsa kining “bag-ong yuta” nga gihisgotan sa Bibliya?

¹⁶ Dili kabubut-on ni Jehova nga puy-an ang yuta sa mga tawo nga walay pagtagad sa Tag-iya niini ug walay gugma sa usag usa. Sa dugay nang panahong miagi siya misaad: “Ang mga mamumuhat ug daotan pagalaglagon, apan kadtong nagahulat kang Jehova ang makapanunod sa yuta. Ang mga matarong magapuyo sa yuta, ug sila magapuyo niini sa walay kataposan.” (Salmo 37:9, 29) “Ang gipuy-ang yuta sa umaabot,” nga gihisgotan sa Bibliya, puy-an sa mga tawo nga may kahadlok sa Diyos ug tim-os nga nahigugma sa ilang isigkatawo. (Hebreohanon 2:5; itandi sa Lucas 10:25-28.) Busa dako kaayo ang kausabang mahitabo ilalom sa langitnong pagmando sa Gingharian sa Diyos nga gihisgotan sa Bibliya nga “usa ka bag-ong yuta”—dili lahi nga globo, kondili bag-ong tawhanong katilingban nga magkinabuhi diha sa samag paraisong mga kahimtang nga maoy katuyoan sa Maglalalang sa katawhan sukad pa sa pagsugod niya sa paglalang sa yuta.—Pinadayag 21:1-5; Genesis 2:7-9, 15.

17. Nganong hinungdanon ang pagtuon sa mga kinahanglanon sa Diyos alang sa kaluwasan karon?

¹⁷ Sa pagtukod sa “bag-ong yuta,” kinahanglang aduna unay dakong kalaglagan—nga labaw sa bisan unsa nga naeksperyensiyahan sa katawhan. Alang sa ikaayo sa yuta ug sa tanang tinuod nga mapasalamaton sa Maglalalang niini, siya “magalaglag niadtong nagalaglag sa yuta.” (Pinadayag 11:17, 18) Ang panahon sa Diyos sa paghimo niini haduol na kaayo! Kon matapos na kini, usa ba unya ikaw sa maluwas?—1 Juan 2:17; Proverbio 2:21, 22.

[Mga footnote]

Tan-awa ang librong Tinuod ba nga Pulong sa Diyos ang Bibliya?, gipatik sa Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.

Gawas kon gipaila, ang mga teksto ning libroha gikutlo sa New World Translation of the Holy Scriptures, 1981 nga edisyon.

Busa gisabot sa ubang lexikograpo ang ‘ohlam’ sumala sa pagkagamit diha sa Ecclesiastes 1:4 nga nagkahulogan “walay kataposan.” Ang The New English Bible, Revised Standard Version, The Jerusalem Bible, The Bible in Living English, King James Version ug uban pa naghubad niini nianang paagiha.