Mga Batan-on Nangutana . . .

‘Ang Tanan Nagtabakog Marijuana—Nganong Ako Dili?’

GITAWAG kini sa mga siyentista nga cannabis. Apan mas nakaila ka niini ingong marijuana, pot, reefer, grass, ganja, o sa yano weed o sagbot. Tawga kini sa bisan unsay imong gusto, ang pagtabakog marijuana maoy regular nga palabay sa panahon sa milyonmilyong batan-on.

Ang librong The Private Life of the American Teen-ager mitaho sa surbi sa 160,000 ka tin-edyer sa U.S. Mga 70 porsiento, sa 16 ngadto sa 18 anyos nga gisurbi miadmiter nga nakatilaw sa marijuana. Mga katunga miingon nga regular kini nilang gigamit. Ug bisan pa nga usa ikaw sa pipila nga bug-os milikay sa mga droga, nasayod ka kon unsa ka kaylap ang impluwensiya sa marijuana. Gihimaya kini sa mga pulong sa musikang rock. Bukas nga gigamit kini sa imong kauban sa eskuylahan. “Bisan ang mga guwardiya sa tunghaan namaligyag droga,” miingon ang usa ka batan-on. Ang mga gamit sa droga bukas nga ginadispley ug ginabaligya. Gani, komun na kaayo ang paggamit sa marijuana nga nakaingon ang 14-anyos nga si Katie: “Dili na kini uso. Kini nahimo nang bahin sa kinabuhi halos sa tanan.”

Bisan pa, dili ‘tanan’ ang nagtabakog marijuana. Sa pagkatinuod, sumala sa dili pa dugayng surbi nga gihimo sa Tinipong Bansa ug sa Canada, nagkadaghang mga batan-on nagpalayo niining drogaha. Bisan walay surbi, ang makalilisang nga gidaghanon sa mga batan-on nangaresgar sa pag-atubang sa kasuko sa ilang mga ginikanan,a pinansiyal nga kalisod (ang “kasarangang batasan sa marijuana mobalor ug mga $5 ngadto sa $50 sa usa ka semana sa Tinipong Bansa), aresto, ug pagkadaot sa panglawas, aron lamang ilang matagamtam ang pagkalalim sa pagkahubog sa marijuana. Nan, nagpasabot ba kini nga kinahanglan usab nimong sulayan ang pagtabakog marijuana? Sa pagtubag, atong unang tagdon kon nganong popular kaayo kini.

Kon Nganong Popular Kaayo ang Marijuana

Mobali ang ubang mga batan-on sa marijuana ingong dalangpanan sa mga suliran. Miingon ang 17-anyos nga si Roger: “Buot kong mobatig kalalim. Kon daghan kag problema, imong makalimtan sila.” Gamiton sa uban ang droga aron sa pagpahupay sa kaguol o pagkalaay. Sulayan sa uban ang marijuana aron lamang sa pagtagbaw sa ilang pagkamakisayoron. Ug ang librong Adolescence miingon: “Seguradong tilawan sa linghod nga mga batan-on ang marijuana kon may mga higala silang tiggamit ug marijuana.” Wala kini magpasabot nga gitulod o gipugos ang mga batan-on sa pagtabakog marijuana (ugaling mahitabo kini). Apan ang librong Self-Destructive Behavior in Children and Adolescents miingon: “Ang mga batan-on kasagaran ipailaila o ‘pasulayon’ sa nagkalainlaing mga droga sa suod nga higala . . . Ang [iyang] tuyo tingali mao ang pagpaambit sa kalipay, o kalalim nga eksperyensiya.”

Apan bisan unsa pay paagi o kon ngano nga nakasugod sila, ang mga surbi nagpakita nga ang labing dakong katarongan nga magpadayon ang mga batan-on sa paggamit ug marijuana mao ang kalalim nga pagbati niana. Miingon ang 17-anyos nga si Grant: “Magtabako ako sa pagtagamtam lamang sa mga epekto niini. Dili aron mahimong kalmado o sa sosyal nga mga katarongan. . . . Ako nagtabako dili tungod sa pagpamugos sa isigkaingon, kondili tungod kay gusto ako.”

Apan kini ba maoy lig-ong mga katarongan aron imong tilawan ang marijuana? Maalamon ba, pananglitan, ang pag-inom ug kemikal nga dalangpan aron makalingkawas sa mga problema? Dili sumala sa gipangutana sa Bibliya diha sa Proverbio 1:​22: “Unsa kadugaya nga kamong mga walay kasinatian magpadayon sa paghigugma sa pagkawalay kasinatian . . . ug unsa kadugaya nga kamong mga buangbuang magpadayon sa pagdumot sa kahibalo?” Ang batan-on nga motago luyo sa napukaw sa droga nga kalalim ‘nahigugma sa pagkawalay kasinatian’; mapakyas siya sa pag-ugmad sa kahibalo ug mga katakos nga gikinahanglan sa pagsagubang sa kinabuhi. Ang mga awtor sa Talking With Your Teenager miingon: “Ang paggamit sa mga droga ug alkohol makababag niana nga proseso [sa pag-ugmad sa mga katakos sa hamtong] pinaagi sa pagtaganag paagi sa paglikay sa pagsinati sa negatibong mga pagbati o sa pag-antos sa malisod nga mga hitabo. Ang pagtulon-an nga ang masakit nga mga yugto sa kinabuhi mahimong daogon bisan wala niining mga substansiyaha wala gayod makat-oni.”

Apan, komosta kon daghan sa imong mga higala nakasulay sa marijuana? “Lisod kaayong [balibaran] kini kon modangop ang imong mga higala niini,” miingon ang usa ka 16-anyos nga tiggamit ug marijuana. Apan, matikdi ang mga pulong sa Exodo 23:2. Bisan ug sa sinugdan gitumong kini sa mga testigos nga mohatag ug mga gipanumpaang pahayag, sila maoy maayong tambag alang sa mga batan-on: “Ayaw pagsunod sa panon.” Lain pa, ang usa kinsa sa walay pagpanuko mosunod sa iyang mga isigkaingon maoy usa ka ulipon. Miingon ang Bibliya diha sa Roma 6:​16 (New International Version): “Wala ba kamo masayod nga kon itanyag ninyo ang inyong kaugalingon sa usa ka tawo sa pagsunod kaniya ingong mga ulipon, dili ba mga ulipon kamo niya nga inyong gisunod?”

Maoy hinungdan nga gidasig sa Bibliya ang mga batan-on sa pag-ugmad ug “katakos sa paghunahuna.” (Proverbio 2:​10-12) Pagtuon sa pagtimbangtimbang sa imong kaugalingon, ug dili ka madala sa pagsunod sa balikong mga batan-on. Tinuod, tingali kuryuso ka bahin sa marijuana ug sa mga epekto niini. Apan dili kinahanglang imong hugawan ang imong hunahuna ug lawas sa pagkasayod kon unsay ginahimo niining drogaha sa mga tawo. Panid-i ang mga batan-on nga parehas nimog edad nga nagtabakog marijuana​—ilabina kadtong migamit niini sa dugay nang panahon. Alisto ug maigmat ba siyang tan-awon? Ila bang naampingan ang ilang mga grado? O sila ba bugo ug dili-mapatalinghogon, ug may mga panahon walay kalibotan kon unsay nagakahitabo sa ilang palibot? Ang termino naimbento sa mga tiggamit ug marijuana mismo sa pagbatbat kanila nga: burn-outs o mga pundido. Apan daghang mga pundido nagsugod tingali sa pagtilaw sa marijuana tungod sa pagkamakisayoron. Nan, dili ikatingala, nga giagda sa Bibliya ang mga Kristohanon sa pagdaog sa dili maayong pagkamakisayoron ug “magpakabata sa daotan.”​—1 Corinto 14:20.

Takos ba ang Kalipay sa Kapeligrohan?

Apan komusta ang dakong kalipay nga moresulta sa ginaingong kalalim nga pagbati? Makasubo, dili mohatag ang daghang butang ug kalipay kondili kasakit usab. Ang sobrang pag-inom ug alkohol, pananglitan, daw makalipay. Alang sa palahubog, ang bino “magapangidlap sulod sa kopa,” ug kon tunlon, “kini hawot kaayo.” Apan ang Bibliya nag-ingon: “Sa kataposan kini magapamaak sama sa bitin, ug moikos sama sa udto-udto. Ang imong mga mata makakita ug katingalahang mga butang, ug ang imong kasingkasing magapamulong ug balikong mga butang.” (Proverbio 23:​31-33) Ang pagpatuyang ba sa marijuana nakitang sama ka ‘makahilo’? Miingon ang pulyetong gipatik sa U. S. Department of Health and Human Services: “Ang labing komun dili maayong epekto sa marijuana mao ang kabalaka, nga usahay duyogan sa mga hunahuna nga samag buang; usahay gikan sa katahap ngadto sa kahadlok nga mawad-ag pagpugong ug sa pagkahimong buang. . . . Ang ubang mga tiggamit sa marijuana nagkinahanglag propesyonal nga tabang.”

Dugang pa niini mao ang kadaot sa panglawas. Ang nabaniog nga mga taho nagpakita nga makadaot gayod sa panglawas ang marijuana! Apan, katingalahan, kon pangutan-on, “Sa imong hunahuna ang pagtabako bag marijuana makadaot sa imong panglawas?” halos katunga sa grupo sa batan-ong tigtabakog marijuana mitubag dili! Misaysay ang mga awtor sa Talking With Your Teenager: “Daghang mga tin-edyer dili madani niining mga pagtagad sa panglawas, tungod kay mahimsog ug lagsik kaayo sila nga tungod niana wala sila magtuo nga madaot ang ilang panglawas. Kining pagbati nga ‘pagkadili madutlan’ komun kaayo sa linghod nga batan-on. Gilantaw sa mga tin-edyer ang kanser sa baga, alkoholismo, grabeng pagkagiyan sa droga, ingong mga butang nga mahitabo sa mga edad-edaran, dili kanila.”

“Sa nagsugod ako sa pagtabakog marijuana,” nanumdom ang batan-ong ginganlag si David, “nakadungog akog daghang mga edad-edaran nga nag-ingon nga makadaot kini kanimo. Sa pagkatinuod, wala ako motuo kanila. Gawas pa, may mga higala ako nga nagtabako niana, ug sa tan-aw ko wala madaot ang akong mga higala niini. Ang makahahadlok nga mga sugilanon nga akong nadunggan sa edad-edarang kaliwatan wala magkatakdo sa akong nakita. Busa nagtuo ako nga propaganda lamang kini.”

Apan, nakakat-on si David sa malisod nga paagi nga ang uban niining “makahahadlok nga mga sugilanon” tinuod. Ikaw, usab, ayaw patonto sa paghunahuna nga dili ka madutlan sa kadaot tungod kay batan-on ka. “Kay bisan unsay ipugas sa tawo, kini maoy iyang pagaanihon.” (Galacia 6:7) Abusohi ang imong hunahuna ug lawas, ug bayran ra nimo kini sa madali kay sa imong gihunahuna. Gamita ang imong katakos sa paghunahuna, ug likayi ang dili maayong kapeligrohan.

Makabalibad Ka!

Ang pulyetong gipatik sa National Institute on Drug Abuse (U.S.) nagpahinumdom kanato: “Ang pagbalibad sa higayon sa paggamit ug droga . . . maoy imong katungod. Ang mga higala nga nagadepende sa imong desisyon nagakuha sa imong mga katungod ingong libreng indibiduwal.” Busa, unsay imong buhaton kon may motanyag kanimog marijuana? Pagbaton ug kaisog sa pagbalibad! Wala kini magkahulogan sa paghatag sermon bahin sa kadaotan sa pag-abuso sa droga. Ang mao gihapong pulyeto nagsugyot pinaagi sa yanong pagtubag, “Salamat, dili ako gustong manabako” o, “Dili, dili ko gustog gubot” o sa pag-ingong, “Dili nako gustong mahugawan ang akong lawas.” Apan mas labing maayo, ipahibalo sa uban nga usa ikaw ka Kristohanon. Hayan mohukom sila nga labing maayo nga pasagdan ka na lang.

Tingali dili makaangay ang uban sa imong desisyon. Apan hinumdomi: Ang imong hunahuna, ang imong lawas, ug ang imong kinabuhi ang mameligro.

[Footnote]

[Blurb sa panid 16]

Ang pagtabakog marijuana “dili na ‘uso.’ Kini mahimo nang bahin sa kinabuhi halos sa tanan.”​—Usa ka 14-anyos nga babaye

[Blurb sa panid 18]

“Makita sa mga tin-edyer ang kanser sa baga, alkoholismo, grabeng pagkagiyan sa droga, ingong mga butang nga mahitabo sa mga edad-edran, dili kanila”

[Letrato sa panid 17]

Sagad ipailaila ang mga batan-on sa mga droga pinaagi sa ilang mga higala