¿Achkë winäq xkebʼä chkaj?
Ri nuʼij le Biblia
Dios rchaʼon jun molaj winäq ri nkinmaj rtzij rchë taq xkekäm xkekʼasöx rchë yebʼä chkaj (1 Pedro 1:3, 4). Taq xechaʼöx yän, nkʼatzin chë kikʼuqbʼäl kʼuʼx kuw njeʼ chqä nkʼatzin nkikʼüt chë kikʼamon kinaʼoj chrij Cristo. Si ma ke riʼ ta, ma taqäl ta chkij yebʼä chkaj (Efesios 5:5; Filipenses 3:12-14).
¿Achkë samaj xtkibʼebʼanaʼ chkaj?
Ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj xkebʼeʼok qʼatöy taq tzij chqä sacerdotes y mil jnaʼ xtkiqʼät tzij rkʼë Jesús (Apocalipsis 5:9, 10; 20:6). Ryeʼ xkeʼok jun qʼatbʼäl tzij chlaʼ chkaj (le Biblia nuʼij «ri kʼakʼakʼ kaj» che rä) y xtkiqʼät tzij pa kiwiʼ ri winäq ri xkekanaj qa chwäch le Rwachʼlew (o «ri kʼakʼakʼ Rwachʼlew»). Re qʼatöy taq tzij reʼ xkekitoʼ ri winäq rchë xtkikʼwaj jun chʼajchʼöj kʼaslemal kan achiʼel xrajoʼ Dios pa naʼäy (Isaías 65:17; 2 Pedro 3:13).
¿Ye jaruʼ winäq xkebʼä chkaj?
Le Biblia nuʼij chë ye 144,000 winäq xkebʼä chkaj (Apocalipsis 7:4). Chpan jun visión, ri apóstol Juan xtzʼët «ri Aläj Karneʼl (ri ya riʼ Jesús ri kʼason chik chkikojöl ri kamnaqiʼ) ri paʼäl pa rwiʼ ri jyuʼ Sion chqä ye kʼo ye 144,000 rkʼë» (Apocalipsis 14:1-3; Juan 1:29; 1 Pedro 1:19). Ri jyuʼ Sion nukʼambʼej tzij ri uchqʼaʼ yaʼon pa kiqʼaʼ Jesús chqä ri 144,000 ri xtkiqʼät tzij rkʼë ryä chlaʼ chkaj (Salmo 2:6; Hebreos 12:22).
Ri xtkiqʼät tzij rkʼë Cristo Jesús chpan Rqʼatbʼäl Tzij Dios nbʼix chqä «koʼöl molaj» rkarneʼl Cristo chkë (Apocalipsis 17:14; Lucas 12:32). Ya reʼ nukʼüt chë tapeʼ ye kʼo kʼïy rkarneʼl Cristo, xa jbʼaʼ yerchaʼon rchë yebʼä chkaj (Juan 10:16).
Ri nkinmaj jojun winäq chkij ri yebʼä chkaj
Ye kʼo jojun nkinmaj reʼ: Jontir winäq ri ütz kinaʼoj yebʼä chkaj.
Ri nukʼüt le Biblia chrij riʼ: Dios rbʼin chë kan jontir bʼaʼ chkë ri winäq ri nkiʼän ri ütz xkejeʼ qa chwäch le Rwachʼlew (Salmo 37:11, 29, 34).
Jesús xuʼij: «Majun ta jun winäq bʼenäq chkaj» (Juan 3:13). Kikʼë re tzij reʼ, Jesús xkʼüt chë jontir ri ütz taq winäq ri xekäm taq ryä majanä tkäm, achiʼel Abrahán, Moisés, Job y David, ma xebʼä ta chkaj (Hechos 2:29, 34). Ryeʼ kʼo wä chwäch kan chë xkekʼasöx chwäch le Rwachʼlew (Job 14:13-15).
Taq jun winäq nkʼasöx rchë nbʼä chlaʼ chkaj «xttok jun chkë ri xkekʼasöx pa naʼäy» (Apocalipsis 20:6). Ya reʼ nukʼüt chë ye kʼo chik nkʼaj winäq xkekʼasöx rchë xkekanaj qa aweʼ chwäch le Rwachʼlew.
Le Biblia nukʼüt chë taq xtqʼät tzij Rqʼatbʼäl Tzij Dios «ma xtjeʼ ta chik kamïk» (Apocalipsis 21:3, 4). Ya reʼ xtbʼanatäj chwäch le Rwachʼlew rma chlaʼ chkaj majun ta kamïk.
Ye kʼo jojun nkinmaj reʼ: Chkijujnal ri winäq yechaʼö akuchï nkajoʼ yejeʼ wä, chlaʼ chkaj o chwäch le Rwachʼlew.
Ri nukʼüt le Biblia chrij riʼ: Yë Dios nchaʼö achkë winäq nbʼä chlaʼ chkaj (Filipenses 3:14). Rma riʼ ma pa rqʼaʼ ta jun winäq kʼo wä nuchaʼ nbʼä chkaj o nkanaj qa chwäch le Rwachʼlew (Mateo 20:20-23).
Ye kʼo jojun nkinmaj reʼ: Ri winäq ri xtyaʼöx kikʼaslemal chwäch le Rwachʼlew ri majun bʼëy nkʼis ta, ya riʼ ri winäq ri ma taqäl ta chkij yebʼä chlaʼ chkaj.
Ri nukʼüt le Biblia chrij riʼ: Chkë ri xtyaʼöx kikʼaslemal chwäch le Rwachʼlew ri majun bʼëy nkʼis ta, Dios nuʼij «ntinamit» chkë, «ri yenchaʼon» chqä «ri yaʼon utzil pa kiwiʼ rma Jehová» (Isaías 65:21-23). Ryeʼ xketoʼon rchë xtbʼanatäj ri xrajoʼ Dios pa naʼäy: chë winäq ri majun ta mak chkij yejeʼ chwäch jun kotzʼijaläj ilew chqä majun bʼëy chik yekäm ta (Génesis 1:28; Salmo 115:16; Isaías 45:18).
Ye kʼo jojun nkinmaj reʼ: Ri número 144,000 ri tzʼibʼatäl qa chpan Apocalipsis xa kʼo nukʼambʼej tzij.
Ri nukʼüt le Biblia chrij riʼ: Tapeʼ kʼo números chpan Apocalipsis ri kʼo nkikʼambʼej tzij, ma jontir ta nbʼanatäj riʼ kikʼë. Jun chkë riʼ ya riʼ «ri doce bʼiʼaj kichë ri doce rapóstoles ri Aläj Karneʼl» (Apocalipsis 21:14). Tqatzʼetaʼ achkë más nuʼij le Biblia ri nukʼüt chë ri 144,000 ma jun número ta ri kʼo nukʼambʼej tzij.
Apocalipsis 7:4 nuʼij «jaruʼ xyaʼöx ketal [ntel chë tzij ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj]: 144,000». Chrij riʼ, nutzjoj kij «jun molaj winäq ri majun ta jun achï nkowin nejlan kichë». Re winäq reʼ nkïl chqä kolotajïk (Apocalipsis 7:9, 10). Xa ta ri número 144,000 nukʼambʼej tzij jontir winäq ri xkekolotäj, ma ta jun xkʼatzin wä ntzjöx rij jun molaj winäq ri majun ta jun nkowin nejlan kichë.a
Chqä nbʼix chë ri 144,000 «xeloqʼ chkikojöl ri winäq y ye achiʼel ta ri naʼäy rwäch tkoʼn» (Apocalipsis 14:4). Ri tzij «naʼäy rwäch tkoʼn» nukʼäm pä pa qajolon jojun chkë ri rwäch tkoʼn ri yechaʼöx chpan jontir ri tkoʼn. Rma riʼ, kan ütz nbʼix ya riʼ chkij ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj, rma ryeʼ xtkiqʼät tzij rkʼë Cristo pa kiwiʼ jun molaj winäq ri majun ta jun nkowin nejlan kichë ri xkejeʼ qa chwäch le Rwachʼlew (Apocalipsis 5:10).
a Ri profesor Robert Thomas xtzʼibʼaj ya reʼ chrij ri número 144,000 ri kʼo chpan Apocalipsis 7:4: «Ntzjon chrij jun número ri yakowin najlaj, ye kʼa ma nbʼanatäj ta riʼ rkʼë ri ntzjöx chpan Apocalipsis 7:9. Si nqaʼij chë ri número 144,000 kʼo nukʼambʼej tzij, reʼ ntel chë tzij chë jontir ri números yeqïl chpan Apocalipsis kʼo chqä nkikʼambʼej tzij» (Revelation 1-7: An Exegetical Commentary [Comentario exegético de Revelación 1-7], rxaq 474).