¿Achkë xtbʼanatäj kikʼë ri religiones? | ¿Achkë nuʼij le Biblia chrij riʼ?
¿Itzel yatzʼet ri religiones rma kʼo ma ütz ta nkiʼän? Tapeʼ ri religiones kʼo jojun ütz kibʼanon pa kiwiʼ ri winäq o pa kitinamit, ye kʼa kan kʼo chqä kʼayewal ryaʼon pa kiwiʼ. Kʼo jun enciclopedia ri nutzjoj kij ri religiones chqä chkij ri chʼaʼoj nuʼij re: «Ri jalajöj nkinmaj ri winäq chpan jun religión rbʼanon chë ye bʼanatajnäq pä jojun chkë ri mamaʼ taq chʼaʼoj» (Encyclopedia of Religion and War). Kan kïy mul ri ukʼwäy taq bʼey chkipan ri religiones ma kiksan ta ri religión rchë nyaʼöx rqʼij Dios, xa kiksan rchë nkiyaʼ pa kijolon ri winäq rchë nkitïtzʼ kiʼ pa política. Y nkʼaj chik mul, kewan nmaʼq taq mak achiʼel ri yebʼan tzʼil taq bʼanobʼäl chqä nmaʼq taq eläqʼ.
Si rït nanaʼ chë ri religiones kʼo kʼïy ma ütz ta nkiʼän, rkʼë jbʼaʼ naquʼ achkë nuquʼ Dios chkij. Le Biblia nuʼij chë kan itzel yertzʼët jontir ri religiones rma ri nkiʼän, chqä nuʼij achkë xtuʼän kikʼë. Rkʼë jun kʼambʼäl tzij, le Biblia nuʼij chë Dios xtchüp kiwäch jontir ri religiones.
¿Achkë nuʼij le Biblia chrij ri xtbʼanatäj kikʼë ri religiones?
Profecía: Chpan ri wuj Apocalipsis nutzjoj rij jun ixöq ri rkʼwan jun tzʼil kʼaslemal ri nbʼix Babilonia la Grande che rä, chqä chʼokäl chrij jun itzel chköp ri këq rij. Ye kʼa chrij riʼ, ri itzel chköp riʼ y jun chik itzel chköp ri kʼo 10 rkʼaʼ nkikamsaj ri ixöq riʼ (Apocalipsis 17:3, 5, 16).
Ri ntel chë tzij: Ri ixöq ri rkʼwan jun tzʼil kʼaslemal, Babilonia la Grande, nukʼambʼej tzij jontir ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios.a Ri chköp ri këq rij nukʼambʼej tzij ri Organización de las Naciones Unidas (ONU),b y ri chköp ri kʼo 10 rkʼaʼ nukʼambʼej tzij, jontir ri qʼatbʼäl taq tzij ri ye kʼo chwäch le Rwachʼlew.c ¿Achkë ntel chë tzij chë ri ixöq ri rkʼwan jun tzʼil kʼaslemal chʼokäl äl chrij ri itzel chköp ri këq rij? Ntel chë tzij chë ri religiones kinmon kiʼ rkʼë ri ONU y kʼo mul kan nrajoʼ nuqʼät tzij pa rwiʼ. Y nuʼij chë ri itzel taq chköp xtkikamsaj ri ixöq ri rkʼwan jun tzʼil kʼaslemal, rma ri ONU chqä ri tinamït ri yetoʼö rchë xkekatäj chkij jontir ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios y jurayil xtchüp kiwäch.
¿Achkë rbʼanik xtchup kiwäch ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios?
Profecía: Le Biblia nuʼij: «Ri 10 ukʼaʼ ri xatzʼët chqä ri itzel chköp itzel xtkinaʼ che rä ri ixöq ri kan tzʼil rkʼaslemal. Rma riʼ xtkitzʼlaʼ [...] chqä kan xtkikʼät pa qʼaqʼ. Rma Dios xyaʼ pa kan [pa kan ri qʼatbʼäl taq tzij] nkiʼän ri rchʼobʼon ryä, ntel chë tzij, nuʼän chë ryeʼ nkiʼän ri kichʼobʼon chik, y ya riʼ nkiyaʼ ri uchqʼaʼ kʼo pa rqʼaʼ kiqʼatbʼäl tzij che rä ri itzel chköp». Chqä nuʼij: «Rma riʼ, xa pa jun qʼij xkepë kʼayewal chrij —kamïk, bʼis chqä wayjal— y xtporöx pa qʼaqʼ. Rma Jehovád Dios, ri xqʼatö tzij pa rwiʼ, kan kowan rchqʼaʼ» (Apocalipsis 17:16, 17; 18:8).
Ri ntel chë tzij: Dios xtyaʼ pa kan ri qʼatbʼäl taq tzij «nkiʼän ri rchʼobʼon ryaʼ». Y xtuʼän chë ri qʼatbʼäl taq tzij xtkiyaʼ uchqʼaʼ pa rqʼaʼ ri ONU. Y rma ri uchqʼaʼ xtyaʼöx che rä ri ONU, ryä xtchüp kiwäch jontir ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios. Ri qʼij riʼ jontir winäq ma kiyoʼen ta wä ri xtbʼanatäj kikʼë ri religiones rma achiʼel ta xa pa jun qʼij xtchup kiwäch (Apocalipsis 18:21).
¿Achkë rma xtchup kiwäch ri religiones?
Profecía: «Rma rmak aponäq kʼa chkaj y Dios xbʼenatäj pä che rä jontir ri itzelal rbʼanon» (Apocalipsis 18:5).
Ri ntel chë tzij: Chkipan kʼïy jnaʼ ri yeqʼaxnäq pä, ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios kʼo kʼïy ma ütz ta kibʼanon, rma riʼ xtchup kiwäch. Tqatzʼetaʼ jojun chkë ri mak kibʼanon:
Kinmon kiʼ pa política. Jesús xkʼüt chkiwäch rtzeqelbʼëy chë ma tkinïm ta kiʼ pa política chqä chë tkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios, rma re qʼatbʼäl tzij reʼ ri kʼo chkaj xtkanaj pa kikʼexel jontir ri qʼatbʼäl taq tzij ri ye kʼo komäe (Daniel 2:44; Mateo 6:9, 10; Juan 6:15; 18:36). Ye kʼa ri religiones xa más kinmon kiʼ pa política pa rkʼexel nkitoʼ Rqʼatbʼäl Tzij Dios. Rma riʼ, ri profecía rchë Apocalipsis nuʼij chë Babilonia la Grande kʼo mak rbʼanon y nujnamaj rkʼë jun «ixöq ri tzʼil rkʼaslemal» (Apocalipsis 17:1, 2; Santiago 4:4).
Kibʼanon kamïk chqä chʼaʼoj. Le Biblia nuʼij chë ri religiones ye ajmak chë ye kʼïy winäq ye kamnäq chwäch le Rwachʼlew (Apocalipsis 18:24). Ye kʼïy religiones ma kikʼutun ta chkiwäch ri kiwinaq chë ma ütz ta naʼän chʼaʼoj, pa rkʼexel riʼ xa kan yetoʼon rchë yebʼan nmaʼq taq chʼaʼoj chqä ye kitaqon äl kiwinaq rchë ye bʼa pa chʼaʼoj. Y kʼo mul yekitäq äl kiwinaq rchë yekiʼän nmaʼq taq kamïk.
Yejakʼäkʼ. Ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios kan qʼaxnäq rwiʼ kibʼeyomal kʼo (Apocalipsis 17:4; 18:7). Rma ri uchqʼaʼ kʼo pa kiqʼaʼ, ri religiones yekiksan ri winäq rchë njeʼ kibʼeyomal. Dios kan ma nqä ta chwäch chë ri religiones kowan yejakʼäkʼ (Tito 1:7).
Yetzʼukü tzij. Ri religiones nkikʼüt chkiwäch ri winäq naʼoj chqä bʼanobʼäl ri ma nukʼüt ta le Biblia.f Rma kikʼë ryeʼ xtzʼuktäj wä pä naʼoj ri ma ye tzij ta chqä bʼanobʼäl ri yekiqʼöl ri winäq chqä nkitzʼilbʼisaj rbʼiʼ Dios, ri profecía nuʼij chë ri religiones ya riʼ kiteʼ ri yebʼanö ri itzel taq bʼanobʼäl (Apocalipsis 17:5; 18:23).
¿Xtchup komä kiwäch jontir ri religiones?
Manä. Tqatzʼetaʼ achkë rma nqaʼij riʼ. Le Biblia nutzjoj rij jun tiempo ri nbʼix «ri nimaläj tijöj poqonal» che rä, chpan ri tiempo riʼ xtchup kiwäch ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios chqä xtchup kiwäch ri nkʼaj chik rkʼulel Dios. Ye kʼa, ri wuj Apocalipsis chqä nutzjoj rij «jun molaj winäq ri majun ta jun achï nkowin nejlan kichë» chqä jalajöj kitinamit ri xkekʼaseʼ qa. Reʼ winäq reʼ «kiksan wä säq taq tzyäq ri nmaʼq kaqän». Reʼ ntel chë tzij chë ryeʼ ma kiqʼajon ta rtzij Dios chqä pa rbʼeyal nkiyaʼ rqʼij (Apocalipsis 7:9, 13, 14; 19:11, 19-21). Reʼ molaj winäq reʼ ye kʼo chpan ri religión ri pa rbʼeyal nkiyaʼ rqʼij Dios chqä ma jun bʼëy xtchüp ta rwäch.g
Jun molaj winäq ri kan pa rbʼeyal nkiyaʼ rqʼij Dios xekolotäj qa taq ri religiones xchup kiwäch.
¿Achkë utzil xtawïl rït rma xtchup kiwäch ri religiones?
Rkʼë jbʼaʼ kan jaʼäl nanaʼ natamaj chë Dios ma nqä ta chwäch jontir ri itzelal kibʼanon ri religiones. Y rkʼë jbʼaʼ kʼo ütz ayoʼen apü rma ataman chë xtapon jun qʼij, chë ri religiones ma xkejeʼ ta chik rma xa nkiqasaj rqʼij Dios chqä nkiyaʼ kʼayewal pa kiwiʼ ri winäq.
Chqä tayaʼ chwäch awan chë röj nqkowin nqayaʼ rqʼij Dios achiʼel nqä chwäch ryä. Le Biblia nuʼij «chë ri winäq ri kan pa rbʼeyal nkiyaʼ rqʼij ri Qatataʼ kʼo chkaj xtkiyaʼ qʼij chë ri loqʼoläj rchqʼaʼ xtkʼwan kibʼey chqä xtkinmaj ri kantzij chrij ryä. Rma ri Qatataʼ kʼo chkaj najin yerkanuj winäq achiʼel riʼ rchë nkiyaʼ rqʼij» (Juan 4:23). Ryä nuʼij reʼ chkë: «Kixel pä chriʼ [chpan Babilonia la Grande], ntinamit, we ma niwajoʼ ta niyüj iwiʼ rkʼë ri mak najin yeruʼän chqä we ma niwajoʼ ta nijqalej ri kʼayewal xtyaʼöx pa rwiʼ» (Apocalipsis 18:4, 5). Rkʼë ya reʼ nqʼalajin chë Dios najin nuʼij chkë ri winäq chë tkiksaj ri kantzij taq naʼoj ri ye kʼo chpan le Biblia rchë nkiyaʼ rqʼij (1 Timoteo 2:3, 4). Y nuʼij chë ri xkebʼanö riʼ xtkïl ri kʼaslemal ri ma jun bʼëy xkʼis ta (1 Juan 2:17).
a Rchë natamaj achkë riʼ Babilonia la Grande, tatzʼetaʼ kajiʼ naʼoj chpan ri artículo “¿Qué es Babilonia la Grande?”.
b Rchë natamaj achkë riʼ ri itzel chköp ri këq rij, tatzʼetaʼ seis naʼoj chpan ri artículo “¿Qué es la bestia de color escarlata del capítulo 17 de Apocalipsis?”.
c Rchë natamaj achkë riʼ ri itzel chköp, taskʼij ri artículo “¿Qué representa la bestia de siete cabezas del capítulo 13 de Apocalipsis?”.
d Jehová ya riʼ rbʼiʼ Dios (Salmo 83:18). Tatzʼetaʼ ri artículo «¿Achkë riʼ Jehová?».
e Rchë natamaj más, tatzʼetaʼ ri video ¿Achkë riʼ ri Ruqʼatbʼäl Tzij Dios?
f Rchë natamaj jojun ri nkikʼüt ri religiones, taskʼij ri recuadro “¿Ye kʼo komä religiones ri nkiʼij chë ye «cristianos» ri ye kʼo chpan Babilonia la Grande?”.
g Rchë natamaj achkë rbʼanik yaturtoʼ le Biblia rchë nawïl ri religión ri pa rbʼeyal nyaʼ rqʼij Dios, taskʼij ri artículo “¿Cómo hallar la religión verdadera?”.