¿Achkë xketoʼö ri ixoqiʼ rchë nkinaʼ chë ma nxiʼin ta kij? | ¿Achkë nuʼij le Biblia chrij riʼ?
Kan pa millón chkë qʼopojiʼ chqä ixoqiʼ ri xa bʼa achkë kitinamit kowan yetzʼil·on. We rït yït jun chkë riʼ, aweʼ xtatamaj achkë rma Dios nrajoʼ chë rït ütz awäch yajeʼ chqä achkë xtuʼän rchë ri ixoqiʼ ma xketzʼil·öx ta chik.
«Taq kʼa yïn akʼal na, ri nxbʼal kowan xirchʼäy chqä xiryöqʼ. Y taq xikʼleʼ, ri walteʼ kowan xirtzʼlaʼ. Ryä chqä walnan kimos xkiʼän chwä. Rma riʼ xinquʼ nkamsaj wiʼ» (Ya Madhu,a India).
Ri Organización Mundial de la Salud nuʼij «chë xa bʼa akuchï yetzʼil·öx wä ri ixoqiʼ». Chqä nuʼij chë 1 chkë 3 ixoqiʼ kilon jun chkë re kʼayewal reʼ jmul chpan kikʼaslemal, achiʼel ri yechʼeyon o yechapon kimä achiʼaʼ o yebʼanon violar.
We rït bʼanatajnäq ya riʼ awkʼë, rkʼë jbʼaʼ nanaʼ chë xa bʼa akuchï yït kʼo wä nxiʼin awij rma kʼo jun ri rkʼë jbʼaʼ xkaturchʼäy, xkaturyöqʼ, xkaturchäp o xkatur·än violar. Rma ri ixoqiʼ kan kʼïy kʼayewal nkiqʼaxaj, rkʼë jbʼaʼ naquʼ chë kan majun ta kiqʼij. Ye kʼa, ¿achkë rbʼanik yertzʼët Dios?
Le Biblia nukʼüt chë Dios nrajoʼ chë ri ixoqiʼ ütz kiwäch yejeʼ.
¿Kʼo kiqʼij ri ixoqiʼ chwäch Dios?
Ri nuʼij le Biblia: Dios «xuʼän jun achï chqä jun ixöq» (Génesis 1:27).
Ri ntel chë tzij re texto reʼ: Yë Dios xbʼanö ri achï chqä ri ixöq. Rma riʼ, chwäch ryä chë kaʼiʼ kʼo kiqʼij. Ryä chqä nrajoʼ chë jun achï nrajoʼ rxjayil kan achiʼel nrajoʼ qa riʼ ryä, y ma ütz ta nutzʼët taq jun achï yerksaj poqän taq tzij, nuchʼäy o nuchaqtiʼij rxjayil rchë nuʼän ri nrajoʼ ryä (Efesios 5:33; Colosenses 3:19). Achiʼel nqatzʼët, Dios ma nrajoʼ ta chë ri ixoqiʼ nkinaʼ chë xa nxiʼin kij.
«Taq kʼa yïn akʼal na, jojun nfamiliares xkichäp nchʼakul tapeʼ ma xinwajoʼ ta. Taq 17 wä njnaʼ, ri achï ri achoq rkʼë yisamäj wä xuʼij chwä chë xtresaj nsamaj we ma yiwär ta rkʼë. Y taq yïn kʼlan chik, ri wachjil, ri nteʼ ntataʼ chqä ri nvecinos kan majun nqʼij xkiʼän chwä. Ye kʼa ri xintamaj rwäch Jehová,b ri Qatataʼ kʼo chkaj, kan kowan xirtoʼ. Xintamaj chë ryä kan kʼo kiqʼij ri ixoqiʼ chwäch. Ya riʼ xbʼanö chwä chë xinnaʼ chë yirajoʼ chqä chë kʼo nqʼij chwäch» (Ya María, Argentina).
¿Achkë xkatoʼö rchë ma xkabʼison ta chik?
Ri nuʼij le Biblia: «Kʼo jun amigo ri kan más jnan nuʼän awäch rkʼë chwäch rkʼë jun awachʼalal» (Proverbios 18:24).
Ri ntel chë tzij re texto reʼ: Jun winäq ri kowan yatrajoʼ ma xtkʼewaj ta xkaturtoʼ. Rma riʼ taʼij ri nanaʼ che rä jun winäq ri nakʼuqbʼaʼ akʼuʼx chrij we nanaʼ rït chë ya riʼ xkaturtoʼ.
«20 jnaʼ majun ta achoq che rä xinbʼij wä chë xkichäp nchʼakul tapeʼ ma xinwajoʼ ta. Rma riʼ kowan wä yibʼison chqä kowan nchʼpü nkʼuʼx. Ye kʼa taq xintzjoj che rä jun ri xyaʼ rxkïn chwä, kan xtzokotzoʼ wan» (Ya Elif, Turquía).
Ri nuʼij le Biblia: «Tiyaʼ qa pa rqʼaʼ ryä [Dios] ronojel ri nbʼanö chë nchʼpü ikʼuʼx, rma ryä kan nchʼpü pä chiwij» (1 Pedro 5:7).
Ri ntel chë tzij re texto reʼ: Taq rït yachʼö rkʼë Dios, ryä ronojel mul yaturkʼoxaj (Salmo 55:22; 65:2). Dios kowan yatrajoʼ, y rma riʼ nkowin yaturtoʼ rchë nanaʼ chë kowan aqʼij kʼo.
«Ri xintamaj rwäch Jehová xirtoʼ rchë ma xinnaʼ ta chik más ri bʼis ri nnaʼ rma ri xbʼanatäj wkʼë. Komä, taq yibʼison, rïn yichʼö rkʼë. Rïn nnaʼ chë Dios kan wamigo, rma nqʼax chwäch ri achkë nnaʼ» (Ya Ana, Belice).
¿Achkë xtuʼän Dios rchë ma xketzʼil·öx ta chik ri ixoqiʼ?
Ri nuʼij le Biblia: «Rït xtaʼän chë kan pa rbʼeyal xtbʼan kikʼë ri mebʼaʼiʼ chqä ri yetzʼil·on pa kiqʼaʼ ri nkʼaj chik. Y ma xtayaʼ ta qʼij chë xa winäq xtxiʼin kichë» (Salmo 10:18).
Ri ntel chë tzij re texto reʼ: Xa jbʼaʼ chik apü Jehová xtresaj ri itzelal, achiʼel ri nbʼan kikʼë ri ixoqiʼ.
«Ri xintamaj chë xa jbʼaʼ chik apü Jehová xtuʼän chë ma xketzʼil·öx ta chik ri ixoqiʼ chqä ri qʼopojiʼ rbʼanon chë ma kan ta nchʼpü chik nkʼuʼx» (Ya Roberta, México).
We nawajoʼ natamaj más chrij ri achkë nutzüj le Biblia, chrij ri achkë rma ütz nakʼuqbʼaʼ akʼuʼx chrij chqä chrij ri achkë rbʼanik yeqatoʼ ri winäq röj, ri testigos de Jehová, rkʼë le Biblia, taʼij äl chë nawajoʼ chë kʼo jun yatechʼaʼen.
a Jalon jojun bʼiʼaj.
b Jehová ya riʼ rbʼiʼ Dios (Salmo 83:18). Tatzʼetaʼ ri artículo «¿Achkë riʼ Jehová?».