Masalakun 5

Ala bɛ sɔn jɔni ka bato la?

1. Samarika muso dɔ tun b’a fɛ ka mun dɔn bato ko la?

YALI i m’a deli k’i yɛrɛ ɲininka nin na wa ko: ‘Ala bɛ sɔn jɔni ka bato la?’ Laala, o ɲininkali sugu dɔ de nana muso dɔ hakili la, tuma min na a kumana ni Yesu Krista ye Garizim Kulu kɛrɛ fɛ, Samari. A kɛtɔ ka danfara jira, danfara min bɛ Samarikaw ka bato ani Yahutuw ta cɛ, a ko: “An bɛnbaw ye batoli kɛ nin kulu kan, aw kɔni ko batoli yɔrɔ ye Jerusalɛm de ye.” (Yuhana 4:20). Yali Yesu tun y’a fɔ Samarika muso ye ko Ala bɛ sɔn bato bɛɛ la wa? Walima a tun y’a fɔ ko fɛn faranfasiyalen dɔw de wajibiyalen bɛ walisa ka kodiya Ala ye wa?

2. A kɛtɔ ka Samarika muso jaabi, Yesu ye mun fɔ?

² Yesu ka jaabi balalen tun ye ko: “Wakati bɛ na, aw na Fa Ala bato ni nin kulu tɛ, ni Jerusalɛm tɛ.” (Yuhana 4:21). Samarikaw tun bɛ siran Jehowa ɲɛ a mɛnna, nka, u tun bɛ ala wɛrɛw bato Garizim Kulu kan (2 Masakɛw 17:33). Sisan Yesu Krista y’a fɔ k’o yɔrɔ in walima Jerusalɛm tun tɛna kɛ yɔrɔba ye tun bato lakika la.

BATO KƐ NI HAKILI ANI TIƝƐ YE

3. a) Mun na Samarikaw tun tɛ Ala dɔn tiɲɛ yɛrɛ la? b) Yahutu kantigiw ani mɔgɔ wɛrɛw sera ka Ala dɔn cogo jumɛn na?

³ Yesu y’a fɔ Samarika muso ye ko: “Aw bɛ min baro, [“bato”, NW ] aw tɛ o dɔn; anw dun bɛ min baro, anw bɛ o si dɔn, katugu kisili bɛ bɔ Yahudiyaw de la.” (Yuhana (Zan) 4:22, LK ). Samarikaw tun bɛ ni diinɛ miiriya nkalonmanw ye, ani u sɔnna Bibulu kitabu duuru fɔlɔw dɔrɔn ma iko fyɛlenw, o la yɛrɛ fana, u ka kitabu dilannen kelenpe kɔnɔ, n’o tɔgɔ tun ye Samarikaw ka Pɛntateki. O kosɔn, u tun tɛ Ala dɔn tiɲɛ yɛrɛ la. Nka, dɔnniya sɛbɛnnen tun kalifara Yahutuw de ma (Romɛkaw 3:1, 2). Fɛn minnu mago tun bɛ Yahutu kantigiw la, ani mɔgɔ wɛrɛ la minnu tun bɛna lamɛnni kɛ walisa ka Ala dɔn, Sɛbɛnniw y’olu di.

4. Yesu ka fɔ la, Yahutuw ni Samarikaw tun ka kan ka mun kɛ walisa u ka bato ka diya Ala ye?

⁴ Tiɲɛ na, Yesu tun y’a jira Yahutuw ani Samarikaw la k’u tun ka kan k’u ka bato sira latilen walisa k’u kodiya Ala ye. A ko: “Nka waati bɛ na, (o waati) yɛrɛ sera kaban: barobaga [“batobaga”, NW ] lakikaw na Fa baro (u) hakili la, ani tiɲɛ kan, katugu Fa bɛ o ɲɔgɔn barobagaw de ɲini. Ala ye hakili ye; ani minnu bɛ a baro: olu ka kan k’a baro (u) hakili la, iko tiɲɛ kan.” (Yuhana (Zan) 4:23, 24; LK ). An ka kan ka Ala bato ni “hakili” ye, an digilen an dusukun fɛ, dusukun min falen don limaniya ni kanuya la. Ala bɛ se ka bato ni “tiɲɛ” ye, a ka Kuma kalanni fɛ, n’o ye Bibulu ye, ani a batoli fɛ ka kɛnyɛ n’a ka tiɲɛ jiralen ye. Yali i b’a fɛ k’o kɛ wa?

5. a) “Bato” kɔrɔ ye mun ye? b) N’an b’a fɛ Ala ka sɔn an ka bato la, an ka kan ka mun kɛ?

⁵ Yesu y’i sinsi a kan ko Ala bɛ bato lakika de ɲini. O b’a jira ko bato sugu dɔw bɛ yen Jehowa tɛ sɔn minnu na. Ka Ala bato, o kɔrɔ ye ka bonya d’a kan ni karama ye ani ka baara senuman kɛ a ye. N’i b’a fɛ ka bonya da kuntigiba dɔ kan, a dɔ rɔ, i bɛna kɔrɔtɔ ka baara kɛ a ye, ani ka fɛn kɛ min bɛ diya a ye. Ayiwa, an b’a fɛ haali k’an kodiya Ala ye. O de la, sanni ka fɔ dɔrɔn ko: ‘Ne ka diinɛ bɛnnen bɛ n’ ma’, an ka kan ka jɛya a la k’an ka bato ni Ala ka wajibiw bɛ bɛn.

FA SAGO KƐ

6, 7. Mɔgɔ minnu b’a fɔ k’u ye Yɛsu ka kalandenw ye, mun na a tɛna u bɛɛ dɔn?

⁶ An ka Matiyu 7:21-23 kalan ani an k’a lajɛ n’an bɛ se k’a kolomayɔrɔ lasaa walisa k’a dɔn ni Ala bɛ sɔn batow bɛɛ la. Yesu ko: ‘Mɔgɔ minnu b’a fɔ ne ye, “Matigi, Matigi”, olu bɛɛ tɛna don sankolo masaya la, fo min bɛ ne sankolo la Fa sago kɛ. Mɔgɔ caman n’a fɔ ne ye o don na: “Matigi, Matigi, an ma kiraya kɛ i tɔgɔ la, ka jinɛw gɛn ka bɔ mɔgɔw la i tɔgɔ la, ka kabako caman kɛ i tɔgɔ la wa?” O tuma na ne n’a fɔ u ye k’a jɛya, ko: Ne ma aw dɔn fewu. A’ ye bɔ ne kɔrɔ, kojugukɛlaw.’

⁷ Ka Yesu Krista dɔn Matigi ye, o wajibiyalen don bato lakika la. Nka, mɔgɔ caman minnu b’a fɔ k’u ye Yesu ka kalandenw ye, fɛn dɔ na u ka bato jɛ. Yesu y’a fɔ ko mɔgɔ dɔw tun na “kabakow” kɛ, iko a bisigiyalen bɛ cogo min na, ka mɔgɔw kɛnɛya. O bɛɛ n’a ta, Yesu ka fɔ la, fɛn min wajibiyalen don, u tɛna o kɛ. U tun tɛna sɔrɔ ‘a Fa sago kɛli la.’ N’an b’a fɛ k’an kodiya Ala ye, an ka kan ka Fa sago kalan ani k’o kɛ.

DƆNNIYA JƆNJƆN: TANGALI

8. N’an b’a fɛ ka Ala sago kɛ, o bɛ mun wajibiya, ani an ka kan k’an yɛrɛ tanga mɔgɔ lafilili hakilinata jumɛnw ma?

⁸ Walisa ka Ala sago kɛ, Jehowa Ala ni Yesu Krista dɔnniya jɔnjɔn wajibiyalen don. O dɔnniya sugu bɛ na ni ɲɛnamaya banbali ye. Siga t’a la, an bɛɛ b’a fɛ ka Ala ka Kuma, n’o ye Bibulu ye, k’o dɔnniya jɔnjɔn sɔrɔli ta sɛbɛ la. Dɔw b’a fɔ ko jɔrɔkun si t’an na n’an bɛ to kɔnɔnajɛya ni cɛsiri la an ka bato kɔnɔ. Dɔ wɛrɛw ko ‘N’i tɛ bɛrɛ dɔn, bɛrɛ fana tɛ wajibiya i ma’. O bɛɛ n’a ta, Bibulu b’an laadi an k’an ka dɔnniya yiriwa Ala n’a kuntilennaw ko la.—Efesekaw 4:13; Filipekaw 1:9; Kolosekaw 1:9.

9. Dɔnniya lakika b’an tanga cogo jumɛn na ani mun na an mago b’o tangali sugu la?

⁹ O dɔnniya sugu b’an ka bato tanga nɔgɔ ma. Ciden Pol kumana danfɛn hakilimaalama dɔ kan min b’a yɛrɛ kɛ iko “yeelenmɛlɛkɛ” dɔ (2 Kɔrɛntekaw 11:14; LK ). A bayɛlɛmanen o cogo la, o danfɛn hakilimaalama, n’o ye Sitanɛ ye, o b’a ɲini k’an lafili walisa an ka fɛnw kɛ minnu bɛ Ala sago kɛlɛ. Danfɛn hakilimaalama wɛrɛ minnu farala Sitanɛ kan, olu fana ye mɔgɔw ka bato lanɔgɔ, bawo Pol y’a fɔ ko: “Nka ne ko ko siyaw bɛ sɔnni kɛ ni fɛn min ye, u bɛ jinɛw de sɔn, u tɛ Ala sɔn.” (1 Kɔrɛntekaw 10:20). A ka c’a la, mɔgɔ caman tun y’a miiri k’u tun bɛ ka Ala bato sira tilennen na, k’a sɔrɔ Ala tun bɛ min fɛ, u tun tɛ k’o kɛ. U lafilila bato nɔgɔlen nkalonman na. Kɔfɛ, an bɛna fɛn wɛrɛw kalan Sitanɛ ni jinɛw ko la. O Ala jugu ninnu ye hadamadenw ka bato lanɔgɔ pewu.

10. I bɛna mun kɛ ni mɔgɔ dɔ y’i tugu ka pɔsɔni kɛ i ka ji maralen na, ani Ala ka Kuma dɔnniya jɔnjɔn b’an labɛn ka mun kɛ?

¹⁰ N’i y’a dɔn ko mɔgɔ dɔ y’i tugu ka pɔsɔni kɛ i ka ji maralen na, yali i bɛna taa’ fɛ k’i min o la wa? Siga t’a la, i bɛna wale dɔ kɛ o yɔrɔ in bɛɛ la ka ji ɲuman saniyalen bɔyɔrɔ dɔ ɲini. Ayiwa, Ala ka Kuma dɔnniya jɔnjɔn b’an labɛn ka diinɛ lakika lasaa ani ka ban nɔgɔlenyakow ma minnu b’a to Ala tɛ sɔn bato la.

HADAMADENW KA CIKANW KƐLEN KALANSIRAW YE

11. Mun tun man ɲi Yahutuw caman ka bato la?

¹¹ Tuma min na Yesu tun bɛ dugukolo kan, Yahutuw caman ma taama ka kɛnyɛ ni Ala ka dɔnniya jɔnjɔn ye. O kosɔn, cogo min tun dira u ma ka jɔyɔrɔ saniyalen sɔrɔ Ala ɲɛkɔrɔ, u bɔnɛra o la. Olu ko la, Pol y’a sɛbɛn ko: “Ne bɛ u seereya kɛ, ko u dusu bɛɛ bɛ Ala ko la, nka u ma a cogo dɔn.” (Romɛkaw 10:2). U ye Ala bato cogo latigɛ u yɛrɛ ye sanni u k’a ka fɔta lamɛn.

12. Mun ye Israɛldenw ka bato lanɔgɔ, ani mun nana bɔ o la?

¹² Ala tun ye diinɛ saniyalen min di Israɛldenw ma, u taamana o kɔnɔ a daminɛ na, nka, o diinɛ nana nɔgɔ ni hadamadenw ka kalansiranw n’u ka hakilimayasiraw ye. (Jeremi 8:8, 9; Malaki 2:8, 9; Luka 11:52). K’a sɔrɔ Yahutu diinɛ ɲɛmɔgɔw, n’o ye Farisiɛnw ye, u y’a miiri ko Ala tun sɔnnen bɛ u ka bato la, Yesu y’a fɔ u ye ko: “Esayi ye kiraya min kɛ aw filankafolaw ko la, o bɛnna kosɛbɛ. A sɛbɛnnen bɛ ko ‘Nin mɔgɔw bɛ ne bonya ni u dawolow ye, nka u dusukun ka jan ne la haali. U bɛ ne bato fu, k’a masɔrɔ u bɛ mɔgɔw kalan min na, o ye mɔgɔw ka ci fɔlenw de ye.’ ”—Marka 7:6, 7.

13. An bɛ se ka laban ka Farisiɛnw kɛcogo ladege cogo jumɛn na?

¹³ Yali a bɛ se ka kɛ k’an b’a la ka Farisiɛnw kɛcogo ladege wa? O de bɛ sɔn ka kɛ n’an tugura diinɛ laadalakow la minnu dira an ma sanni ka Ala ka fɔta sɛgɛsɛgɛ bato ta fan fɛ. An lasɔmitɔ o farati sɛbɛ in ko la, Pol y’a sɛbɛn: “Ni Senu b’a fɔ ka a jɛya ko laban tumaw la mɔgɔ dɔw na muruti ka dannaya bila, ka jinɛ lafilibaaw kan ni jinɛw ka kalan kow lamɛn.” (1 Timote 4:1). O kosɔn, a tɛ wasa kɛ k’a bisigi dɔrɔn k’an ka bato ka di Ala ye. Iko Samarika muso min ni Yesu bɛnna, an bɛ se fana k’an ka bato sira sɔrɔ ciyɛn ye an bangebagaw fɛ. Nka, an ka kan ka jɛya a la k’an bɛ fɛnw kɛ Ala bɛ jɛn ni minnu ye.

I KƆLƆSI I KANA DON ALA GASI LA

14, 15. Hali n’an bɛ ni Ala sago dɔnniya dɔ ye, mun na an ka kan k’an jan to an yɛrɛ la?

¹⁴ N’an ma jan to an yɛrɛ la, an bɛ se ka fɛn kɛ Ala tɛ sɔn min ma. Misali la, ciden Yuhana binna mɛlɛkɛ dɔ sen kɔrɔ walisa ‘k’a bato’. Nka, mɛlɛkɛ ye kangari da a ye: “I kana o kɛ! Ne ye baarakɛɲɔgɔn de ye, e fan fɛ ani i balimaw fan fɛ minnu bɛ Yesu ka seereyali mara. I ka kan ka Ala de bato.” (Jirali 19:10, LK ). O tuma na sa, k’a dɔn k’i ka bato man nɔgɔ bolibato sugu si fɛ, yali i ɲɛ b’o nafa la wa?—1 Kɔrɛntekaw 10:14.

¹⁵ Tuma min na Krecɛn dɔw y’a daminɛ ka diinɛ laadalakow sirataama, o minnu tun man di Ala ye, Pol ye ɲininkali kɛ ko: “Aw bɛ kɔsegin o ko fu barikantanw ma cogo di k’a sɔrɔ aw b’a fɛ ka kɛ u ka jɔnw ye ko kura? Aw bɛ donw ni kalow ni tumaw ni sanw bila. Ne bɛ siran aw ta fan fɛ, ko a kana na sɔrɔ ne ye baara kɛ aw kosɔn fu.” (Galasikaw 4:8-11). O mɔgɔ ninnu tun ye Ala ka dɔnniya dɔ sɔrɔ, nka kɔfɛ u filila, u kɛlen ka diinɛ laadalakow ani don senumanw labato, Jehowa ma jɛn n’o minnu ye. Iko Pol y’a fɔ cogo min na, an ka kan ka nin kɛ: ‘Min ka di Matigi ye, aw ka o faranfasi’.—Efesekaw 5:10.

16. Yuhana 17:16 ani 1 Piɛrɛ 4:3 b’an dɛmɛ cogo jumɛn na k’a latigɛ ni selidonw ani laadalakow ka di Ala ye?

¹⁶ An ka kan ka jɛya a la k’an b’an tanga diinɛ selidonyaw ani a laadalakow bɛɛ ma, laadalako minnu bɛ Ala ka sariyakolow sɔsɔ (1 Tesalonikekaw 5:21). Misali la, Yesu y’a fɔ a nɔfɛmɔgɔw ye ko: “U tɛ diɲɛ taw ye, iko ne tɛ diɲɛ ta ye cogo min na.” (Yuhana 17:16). Yali i ka diinɛ sen bɛ ɲɛnajɛw ni selidonw na, o minnu bɛ da-tɛ-ko-la sariyakolo sɔsɔ ka ɲɛsin diɲɛkow ma wa? Walima tuma dɔw la, i ka diinɛ kɔnɔmɔgɔw sen bɛ laadalakow ani seliw la minnu sen fɛ u jogo bɛ se ka kɛnyɛ ni Piɛrɛ ka kuma fɔlen ye wa? A y’a sɛbɛn ko: “An tun bɛ siyaw nege kow kɛ, ka taama kakalaya la ani nege juguw ni duwɛn min, ni dumuni ni minni dama tɛmɛnnen, ani bolibatoli haramulenw na wakati tɛmɛnnen min na, o bɛ an bɔ.”—1 Piɛrɛ 4:3.

17. Diɲɛ hakili ja bɛ fɛn minnu bɛɛ la, mun na an ka kan k’an tanga u ma?

¹⁷ Alanyɛsiranbali diɲɛ kɛlen bɛ k’an lamini. A hakili ja bɛ kɛcogo minnu na, ciden Yuhana y’i sinsi a nafa kan k’i yɛrɛ tanga olu bɛɛ ma. Yuhana y’a sɛbɛn ko: “Aw kana diɲɛ kanu, aw kana diɲɛ kɔnɔ fɛnw kanu. Ni dɔ ye diɲɛ kanu, an Fa kanuya tɛ o tigi kɔnɔ fewu, katuguni fɛn minnu bɛɛ bɛ diɲɛ la, farisogo nege, ɲɛ nege, ani diɲɛ ka yɛrɛjiranciya, olu ma bɔ an Fa la mɛnɛ, u bɔra diɲɛ de la. Diɲɛ kɔni bɛ tɛmɛn ani a nege fana, nka min bɛ Ala sago kɛ, o bɛ to abada.” (1 Yuhana 2:15-17). Yali i y’a kɔlɔsi ko ‘minnu bɛ Ala sago kɛ’, k’u bɛna to fo abada wa? Ɔwɔ, n’an bɛ Ala sago kɛ, ani n’an b’an tanga kow ma diɲɛ hakili ja bɛ minnu na, an bɛ se ka ɲɛnamaya banbali jigiya sɔrɔ!

I KA ALA KA NAMU KƆRƆTALENW MARA

18. Kɔrɛnteka dɔw tun filila taamacogo ta fan fɛ cogo jumɛn na, ani an ka kan ka kalan jumɛn bɔ o la?

¹⁸ Ala b’a fɛ ka minnu sɔrɔ iko a batobagaw, o ye mɔgɔw ye minnu ka walew bɛ bɛn n’a ka namu kɔrɔtalenw ye. Kɔrɛnte kɔrɔ kɔnɔ, dɔw tun y’a miiri, k’u to fili la, ko Ala tun jɛnna n’u ka jantaraya taamacogo ye. An bɛ se k’a ye k’u tun bɛ fili jugu kɔnɔ, 1 Kɔrɛntekaw 6:9, 10 nan kalanni fɛ. N’an ka kan ka Ala bato cogo bɛnnen na, an ka kan ka kodiya a ye an ka kuma fɔtaw ani an ka ko kɛtaw la. Yali i ka bato b’i bila k’o kɛ wa?—Matiyu 15:8; 23:1-3.

19. Bato lakika b’an bila ka mɔgɔ tɔw minɛ cogo di?

¹⁹ Ala ka namuw ja ka kan ka ye fana an ni mɔgɔ tɔw cɛsiraw la. Yesu Krista y’an laadi an ka tɔw minɛ i n’a fɔ an b’a fɛ u k’an minɛ cogo min na, bawo o ye bato lakika kɔnɔfɛn dɔ ye (Matiyu 7:12). A jateminɛ a ye min fana fɔ balimaya kanu jiracogo ko la: “Mɔgɔw bɛɛ na a dɔn ko aw ye ne ka kalandenw ye nin de la, ni aw bɛ ɲɔgɔn kanu.” (Yuhana 13:35). Yesu ka kalandenw ka kan ka ɲɔgɔn kanu ani ka fɛn kɛ min ka ɲi ka ɲɛsin u batokɛɲɔgɔnw ani mɔgɔ tɔw ma.—Galasikaw 6:10.

BATO KƐLEN NI NI BƐƐ YE

20, 21. a) Ala bɛ bato sifa jumɛn wajibiya? b) Mun na Jehowa y’i ban Israɛldenw ka bato ma Malaki ka donw na?

²⁰ A dɔ rɔ, i dusukun na, i b’a fɛ ka Ala bato cogo bɛnnen na. N’a bɛ ten, i ka kan ka Ala ka hakilinata sɔrɔ bato ko la. Kalanden Yakuba y’a jira ko Ala hakilinata de jɔyɔrɔ ka bon, an ta tɛ. Yakuba ko: “Ala sira taama senuman, ni nɔgɔ t’a la an Fa Ala ɲɛna, o filɛ nin ye, ka taa bɔ faratɔw [“falatɔw”, NW ] ni muso cɛ salenw ye u ka ɲɛni ko la, ani ka i yɛrɛ saniyalen mara diɲɛkow ma.” (Yakuba 1:27). N’an b’a fɛ k’an kodiya Ala ye, an kelen-kelen bɛɛ ka kan k’an ka bato sɛgɛsɛgɛ walisa ka jɛya a la k’a man nɔgɔ alaɲɛsiranbaliya kɛcogow fɛ, walima a bɛ min jate fɛnba ye, k’an t’a la ko kɛ bolokɔfɛfɛn ye.—Yakuba 1:26.

²¹ Bato saniyalen min bɛ kɛ ni ni bɛɛ ye, o dɔrɔn de ka di Jehowa ye (Matiyu 22:37; Kolosekaw 3:23). Tuma min na Israɛl jamana denw ye fɛn di Ala ma min dɔgɔyara n’o ye, a y’a fɔ ko: “Denkɛ bɛ a fa bonya, jɔn bɛ a makɛ bonya. Ni ne ye fa ye, ne bonyali bɛ minni? Ni ne ye makɛ ye, ne ɲɛsiranya bɛ minni? ” U donna Ala gasi la, u kɛtɔ ka bagan fiyentɔw ni senkelenw ani banabagatɔw kɛ sarakaw ye. A y’i ban o batoli wale suguw ma (Malaki 1:6-8). Jehowa ka kan ni bato suguw bɛɛ la saniyalen de ye, wa a tɛ sɔn bato ka tila ale ni fɛn si cɛ.—Ekisode 20:5; Ntalenw 3:9; Jirali 4:11.

22. N’an b’a fɛ Ala ka sɔn an ka bato la, an ka kan k’an tanga mun ma, ani an bɛna mun kɛ?

²² A bɛ iko Samarika muso min kumana Yesu fɛ, a tun y’a mago don Ala bato cogo la, Ala jɛnna ni bato cogo min ye. N’o de y’an dungɔ ye, an na an yɛrɛ tanga kalansiraw ani kɛcogow bɛɛ ma minnu bɛ mɔgɔw nɔgɔ (2 Kɔrɛntekaw 6:14-18). O ko ninnu nɔ na, an n’an jija ka Ala dɔnniya jɔnjɔn sɔrɔ ani k’a sago kɛ. An na nɔrɔ kosɛbɛ a ka wajibiw la, bato bɛnnen na (1 Timote 2:3, 4). Jehowa Seerew b’u cɛsiri k’o de kɛ tigitigi, wa u nisɔndiyalen b’i dusu lamin kosɛbɛ i ka fara u kan ka Ala bato ‘hakili la ani tiɲɛ la’. (Yuhana (Zan) 4:24, LK.) Yesu tun y’a fɔ ko: “Fa Ala bɛ o ɲɔgɔn batobagaw de ɲini.” (Yuhana 4:23). An jigi b’a la k’i ye o mɔgɔ sugu ye. Iko Samarika muso in, siga t’a la, k’i b’a fɛ ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ (Yuhana 4:13-15). Nka, i ɲɛ b’a la ko mɔgɔw bɛ kɔrɔ ani k’u bɛ sa. Masalakun nata bɛn’a ɲɛfɔ mun na o bɛ kɛ.

I KA DƆNNIYA KƆRƆBƆ

Iko a jiralen bɛ Yuhana 4:23, 24 kɔnɔ cogo min na Ala bɛ sɔn bato jumɛn na?

An bɛ se k’a pereperelatigɛ cogo jumɛn na ni Ala bɛ sɔn laadalakow ani seli dɔw la?

Ala bɛ sɔn bato min na, o wajibi dɔw ye jumɛnw ye?

[Ja min bɛ sɛbɛn ɲɛ 44nan fa]