Ala-ka-marako Cidenyabaara Kalanso Dalafɔ-seginnkanni

Ɲininkali ninnu jaabi bɛna kɛ dalafɔ ye Ala-ka-Marako Cidenyabaara kalanso ka lajɛ la, o min bɛna kɛ Ɔkutɔburukalo tile 31 dɔgɔkun kɔnɔna na, san 2005. Kalan lakɔlɔsibaga bɛna seginnkanni ɲɛminɛ sanga 30 kɔnɔ. O seginnkanni bɛna sinsin kalanw kan minnu kɛra k’a ta Sɛtanburukalo tile 5 ka na a bila Ɔkutɔburukalo tile 31nan na, san 2005. [Kɔlɔsili : Ni ɲininkali dɔ kɔ fɛ, sinsin yɔrɔ ma fɔ, i wajibiyalen bɛ ka i yɛrɛ ka ɲininiw kɛ walisa ka jaabiw sɔrɔ.​—École du ministère mafilɛ ɲ. 36-7.]

JƐMU KƐCOGO ƝUMANW

1. An bɛ Ala ka kuma kalan min kɛ mɔgɔ kun an bɛ se ka da a la cogo di k’o donna mɔgɔw dusukun na? (Mat. 13:19) [be ɲ. 258 d. 1-2, tiiri kɛlen bɛ ka sɛbɛnni minnu lamini] An ka kan ka an jija walisa an ka kuma ka don u dusukun na. U dusukun ye u kɔnɔkow ani kun o kun bɛ u bila ka ko kɛ. O de bɛna u bila ka gɛrɛ Jehowa la. Fɛn min bɛna an dɛmɛ o siratigɛ la, o ye k’a faranfasi fɛn min delila ka nɔ bila u dusukun na ka tɛmɛ. O kɔ fɛ, an bɛ an jija walisa jogo ɲumanw ka kɔgɔ u la i n’a fɔ kanuya, alaɲɛsiran. Ni an ye nɔ bila o cogo la u kɔnɔkow la, o jɔyɔrɔ ka bon walisa ka u dɛmɛ u k’a dege ka u yɛrɛ kodiya Ala ye.

2. Mun bɛ se ka an dɛmɛ k’a dɔn fɛn min bɛ mɔgɔ dusukun na, nka an ka kan ka mun to an hakili la? [be ɲ. 259 d. 1-2] Nin ɲininkali suguw i n’a fɔ: “E hakilila ye mun ye nin... ko la?” walima “Mun ye i bila ka da a la ko ... ?” olu bɛ Bibulu kalanden bila a ka a hakili jakabɔ, ka karamɔgɔ dɛmɛ a k’a dɔn fɛn min bɛ kalanden kɔnɔ. Ni karamɔgɔ bɛ ɲininkaliw kɛ, wajibi don a k’u kɛ ni fɛɛrɛ ye ani a ka se ka faranfasili kɛ walisa a kana kɛ kalanden kɔnɔ ko karamɔgɔ bɛ ka ale sɛgɛsɛgɛ. Karamɔgɔ min bɛ faranfasili kɛ, o bɛ lamɛnni kɛ kosɛbɛ walisa k’a dɔn kalanden ka kuma fɔlen bɛ kalanden kɔnɔko jumɛn de ko fɔ, ani walisa a ka se ka jaabiw bɛɛ la ɲuman di min sinsinnen bɛ Bibulu kan, ni o bɛna kalanden bila ka wale kɛ. (Nt. 16:23)

3. Ni an bɛ ka mɔgɔw kalan tuma min na, mun na a nafa ka bon an ka an sinsin Jehowa mankutu ɲumanw kan ? [be ɲ. 260 d. 1] Ni an b’an sinsin Jehowa mankutu ɲumanw kan, i n’a fɔ a ka ɲumanya, hinɛ ani an man kan ni a ka dusukun ɲumanya min ye, o bɛ mɔgɔw dusukun minɛ, ka Ala kanuya bonya u dusukun na fana. Ni an bɛ waati ta ka an lamɛnbagaw bila u ka hakili jakabɔ Jehowa mankutuw kan, o bɛna u dɛmɛ u ka gɛrɛ Ala la, ka teriyasira barikama don u ni Ala cɛ. O baro sugu min bɛ kɛ ni kɔnɔnajɛya ye, tuma caman o bɛ don mɔgɔ la kosɛbɛ, barisa an dara Ala ja la. (Jen. 1:27)

4. An bɛ se ka an ka Bibulu kalandenw dɛmɛ cogo di u k’a ye u bɛ se ka yɔrɔ minnu baara u yɛrɛ la? [be ɲ. 260 d. 4–ɲ. 261 d. 1] An ka kan ka ɲɛfɔli kɛ u ye walisa a ka jɛya u hakili la ko u taamacogo jɔyɔrɔba bɛ u ni Ala cɛsira la. U bɛ ko minnu kɛ, o bɛ se ka an Dabaga dusu kasi walima k’a nisɔndiya. (Zab. 78:​40-42; Nt. 27:11) An bɛ se ka an ka Bibulu kalandenw dɛmɛ u k’a ye dugawu minnu bɛ sɔrɔ Ala ka sariyaw marali la, ani u kana kanminɛni filɛ doni ye, nka u ka filɛ sira ye min fɛ u b’a jira Jehowa la ko u jɛnna u yɛrɛkun kɔ ale kosɔn. (Zab. 19:12; Esa. 48:17)

5. An bɛ se ka mun kɛ walisa ka an lamɛnbagaw walima an ka Bibulu kalandenw dɛmɛ u k’a sɛgɛsɛgɛ k’a dɔn mun de bɛ u bila ka kow kɛ? [be ɲ. 262 d. 2-3] Ni an bɛ an ka kalandenw walima an lamɛnbagaw kalan, an ka kan ka dusu don u kɔnɔ u ka u yɛrɛ ɲininka ko: ‘Mun na ne b’a fɛ ka nin ko kɛ? Yala Jehowa ye min kɛ ne ye, o waleɲumandɔn de bɛ ka ne bila ka nin kokɛcogo sugandi wa? Tiɲɛ don ko ne bɛ ka Ala ka ko wajibiyalenw sirataama, nka ne bɛ mun miiri olu ko la?’ (Zab. 37:⁠4) An ka kan ka dusu don an ka Bibulu kalandenw kɔnɔ walima an lamɛnbagaw kɔnɔ u ka Jehowa deli walisa u ka se ka fanga ani dannaya sɔrɔ ka siran a tɔgɔba ɲɛ. (Zab. 86:⁠11)

KALANSEN FƆLƆ

6. Ka kɛ Jehowa “ɲinibaga” sɛbɛ ye, o kɔrɔ ye mun ye, ani an bɛ se k’a jira cogo di ko an bɛ Jehowa ɲini? (Heb. 11:⁠6) [w03 15/8 ɲ. 25 d. 2; ɲ. 26 d. 1-2; ɲ. 27 d. 2] Jehowa “ɲinibaga” sɛbɛw ye mɔgɔw ye minnu bɛ u sɛbɛkɔrɔ jija, k’u cɛsiri kosɛbɛ, k’u ‘timinandiya’ hali ni farati bɛ o la, ka kɛnyɛ ni Ala sago ye. (Luka 11:8; 1 Yuh. 5:14) An bɛ se k’a jira ko an bɛ ka Jehowa ka mandiya ɲini ni sɛbɛ ye, n’an bɛ k’an sen don n’an dusukun bɛɛ ye ala-ka-marako baara bɛɛ la, a mana kɛ a sira o sira ye. Nin fɛnw sen bɛ o la: ka an ka lajɛw labɛn ka ɲɛ, ka an jija ka an ka cidenyabaara kɛcogo ɲɛ ka t’a fɛ, ani ka an sen don waati dafalen cidenyabaara la.

7. “Kuma kɛnɛ ... bɔɲɔgɔnko kumaw” walima kuma minnu bɛ mɔgɔw kisi, o ye mun de ye, ani maakɔrɔw bɛ se k’a jira cogo di k’o kumaw de bɛ u bolo? (2 Tim. 1: 13, 14) [w03 1/1 ɲ. 29 d. 3–ɲ. 30 d. 1] 1 Timote 6:3 la, Paul y’i sinsin “kuma kɛnɛ” kan, ka o “kɛnyɛ ni Matigi Yesu Krista ka kuma ye.” Yesu ka kumaw bɛnnen bɛ ‘Kitabu kuma bɛɛ ma, min kɛra Ala dafiɲɛ fɛ, ni nafa b’a la kalanni’ kama. O la sa, kalansira mumɛ min bɛ Bibulu kɔnɔ, o bɛɛ de ye “kuma kɛnɛ” ye. (2 Tim. 3:​16, 17) Maakɔrɔw ka kan k’u nɔrɔ Ala ka Kuma na ni u bɛ ka mɔgɔw kalan jɛkulu kɔnɔ, ka u yɛrɛw tanga hadamaden ka hakilitigiya ma, walima u yɛrɛw ka hakililataw ma. (2 Tim. 4:2) An bɛ o sariyakolo kelen de sirataama ni an bɛ waajuli kɛ jɛkulu kɔkanna na. (2 Tim. 4:5)

8. Ni a fɔra “canon de la Bible,” o kɔrɔ ye mun ye, ani fɛn damadɔ jumɛnw b’a jira ko kitabu dɔ sen bɛ “canon de la Bible” la? [si ɲ. 299 d. 5-6] Ni a fɔra “canon de la Bible” o ye Bibulu kitabu kulu ye, sɔn kɛra minnu na ko u ye a lakikaw ye ani ko u fiyɛra ka bɔ Ala yɔrɔ. Fɛn minnu b’a jira ko Bibulu kitabu dɔ bɛ tigitigi “canon de la Bible” kɔnɔ , o ye nin fɛnw ye: A ka kan ka kuma Jehowa ka dugukolokan kow la, a ka kan ka mɔgɔw ɲɛsin Jehowa ka bato ma, ani a ka kan ka mɔgɔw bila u ka bonyaba da a tɔgɔ ni a ka baara, ani a ka kuntilennaw kan ka ɲɛsin dugukolo ma. O kitabu ka kan k’a jira kɛnɛkan ko ale fiyɛra ka bɔ Ala yɔrɔ. O kitabu man kan ka dusu don mɔgɔw kɔnɔ u ka da kow la minnu tɛ alako sɛbɛ ye ani ka fɛn dalenw bato. Nka a kitabu ka kan ka dusu don mɔgɔw kɔnɔ u ka kanuya sirataama, ka don Ala ka baara la.

9. Sɛbɛn min bɛ wele ko Fragment de Muratori, o sɛbɛnna san kɛmɛ filanan laban na krista tile la. Mun na o sɛbɛn nafa ka bon kɛrɛnkɛrɛnnenya la walisa k’a sɛmɛntiya ko Gɛrɛkikan Sɛbɛnniw sen bɛ tiɲɛ na canon de la Bible la ? [si ɲ. 302 d. 19] O sɛbɛn min bɛ Latɛnkan na, o bɛ kuma Luka kan iko Injil kitabu sabanan. O b’a jira ko a fɔlɔla ka kuma Matiyu ni Marka ka kitabuw kan. O sɛbɛn kunkurun bɛ kuma fana Yuhana ka kitabu kan iko “Injil kitabu naaninan.” O sɛbɛn kunkurun in bɛ kuma ciden Paul ka batakiw kan minnu ɲɛsinnen bɛ jɛkuluw ma, ani minnu ɲɛsinnen bɛ mɔgɔ dɔw ma u danna. O sɛbɛn bɛ kuma fana Bibulu kitabu wɛrɛw kan, sɔn kɛra minnu na ko u bɛ canon de la Bible kɔnɔ fo ka na se bi ma.

10. Sɛbɛnniw yɛrɛw bɛ yamaruya jumɛn di Bibulu bayɛlɛmani na kan wɛrɛw la, ani Bibulu bayɛlɛmali kɔrɔ minnu kɛra kan wɛrɛw la, olu kɛra kun jumɛn de la? [si ɲ. 307 d. 9] Ala y’a fɔ Israɛl ye ko “Siyaw, a’ ye Matigi ka mɔgɔw ka tanuli dɔnkili da, o kɔrɔ ye u ka u nisɔndiya Matigi ka mɔgɔw fɛ.” Yesu fana ye kiraya kuma fɔ ko Masaya kibaru duman waajuli bɛna kɛ dugukolo yɔrɔ bɛɛ la, ka o kɛ siyaw bɛɛ seere ye. Nin kumaw b’a jira ko a bɛnnen don Bibulu ka bayɛlɛma kan wɛrɛw la. (Dut. 32:43; Mat. 24:14) Bibulu bololasɛbɛnnenw bayɛlɛmali minnu kɛra kan wɛrɛw la, o kɔrɔlenw b’a jira ko cɛsiribaw de kɛra walisa Ala ka kuma ka bayɛlɛma laadiriya la kan wɛrɛw la, ka kɛɲɛ ni Heburu sɛbɛn lakika ye.

DƆGƆKUN KƆNƆ BIBULUKALAN

11. Mɔgɔw bɛ fɛn kɔrɔw batoli min kɛ, yala 2 Masakɛw 13:21 bɛ o kɔkɔrɔdon wa? O Bibulu maana bɛ kuma kabako dɔ kan min kɛra Ala ka kira dɔ kolo jalan sababu fɛ, ɲɛnamaya tɛ o min na. Nka Elise su tun don, a tun “tɛ foyi dɔn, walima a tun tɛ foyi kala ma” tuma min na o kabako kɛra. (Ekl. 9:​5, 10) O la sa, ni lakunnuni kɛra, o tɔgɔ ka kan ka di Jehowa Ala de ma bawo, se bɛ ale de ye ka kabako kɛ ni a ka hakili senu ye, a ka barika min bɛ kow kɛ kɔni. A nafa ka bon fana k’a kɔlɔsi ko Sɛbɛnniw m’a fɔ abada ko mɔgɔw ye Elise kolow bato. [1, w 05 1/8 “ La Parole de Jehovah est vivante ​— Points marquants du deuxieme livre des Rois ”]

12. Yala Ezekiyasi ye jɛ don a ni Misira jamana cɛ wa? (2 Mas. 18:​19-​21, 25) Ayi. Rabsake ye jalakili kuma min fɔ, o tun tɛ tiɲɛ ye, iko a y’a fɔ cogo min na fana ko ale nali tun ye “Jehowa sago” ye. Masakɛ kantigi Ezekiyasi y’a jigi da Jehowa kelenpe de kan. [2, w 05 1/8 “ La Parole de Jehovah est vivante​— Points marquants du deuxieme livre des Rois ”]

13. Jehowa ye dakabana se min sɔrɔ Sankerib kan, hali ni Asirikaw ka tariku sɛbɛnnenw tɛ kuma o kan, aw ye fɛn jumɛnw sɔrɔ o maanaw kɔnɔ minnu nafa ka bon kosɛbɛ? (2 Mas. 19:​35, 36) Tariku sɛbɛnnen minnu bɛ kuma Sankerib kan, olu y’a fɔ ko: “Min ye Yahutu Ezekiyasi ko ye, a ma sɔn ka kɛ ne ka kuntigiya jukɔrɔ. Ne ye daga sigi a ka dugu belebele 46 da la, ani a ka yɔrɔ minnu koolila ni kogobaw ye, ani a ka dugu misɛnnin camanba hali u dama dɔnnen tɛ, ka se sɔrɔ (olu) kan. . .Ne ye ale yɛrɛ kɛ kasoden ye Jerusalɛm dugu kɔnɔ, a ka masadugu kɔni, i n’a fɔ kɔnɔnin min minɛna ka datugu sansara kɔnɔ.” Sankerib y’a fɔ ko ale ka matigiya “jatigɛ barika” ye Ezekiyasi ɲɔɲɔ. O bɛɛ la a m’a fɔ ko ale ye Ezekiyasi minɛ walima ko a ye Jerusalɛm minɛ i n’a fɔ a y‘a fɔ ko ale ye “ dugubaw ” ni “ dugu misɛninw ” minɛ cogo min na. Nin ye ka sɔn ko ma k’a sɔrɔ i m’a fɔ i da la. Nin kumaw b’a jira ko Bibulu tun bɛ ka min fɔ Sankerib ka sɔrɔdasi farinw halakili ko la, o ye lɛgɛsɛ ye. [3, w88 15/2 ɲ. 28 d. 2]

14. Seatiɛl fa tun ye jɔni ye? (1 Til. 3:​16-18) Nin tɛmɛsira b’a jira, iko Matiyu 1:12 b’a jira cogo min na, ko Jekoniyasi (Masakɛ Jojakim) tun ye Seatiɛl wolo fa ye. Nka Injil sɛbɛnbaga Luka bɛ Seatiɛl wele ko “Nɛr denkɛ.” (Luka 3: 27) A bɛ iko Nɛr tun ye a denmuso di Seatiɛl ma furu la. Ikomi Heburuw tun bɛ deli k’a fɔ u buranw ma ko u denkɛw, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni u bɛ kuma u buruju kan, o la sa, a tun bɛnnen bɛ Luka k’a fɔ ko Seatiɛl tun ye Nɛr denkɛ ye. O cogo kelen na, Luka tun bɛ se k’a fɔ ko Yusufu ye Eli denkɛ ye. Eli dun ye Yusufu muso Mariyama fa de ye. (Luka 3:23) [5, w92 15/7 ɲ. 5-6]

15. Masakɛ Saul tile la, Rubɛn denw, ani Gad denw ani Manase ka kabila tilancɛ ye mun de kɛ, n’o ye misali ɲuman ye Ala ka baarakɛlaw bolo bi? (1 Til. 5:​18-22) Ka kɛnyɛ ni Jehowa ka layidu talen ye u bɛnba Ibrahima ye, u ye u gɛlɛya ka u ka jamana dancɛ bonya fo ka se Galad. (Jen. 15:18) Hali ni o nana ni kɛlɛ ye olu ni Hagardenw cɛ, Israɛlden kofɔlen ninnu taara a fɛ ka kɛlɛ kɛ hali k’a sɔrɔ u juguw tun ka ca ni u ye kosɛbɛ. Israɛldenw tun ye mɔgɔ 44 760 ye. O kɛlɛ la, u ye mɔgɔ 100000 minɛ k’u kɛ u ka jɔnw ye. Hagarden minnu kofɔra nin ye, olu tun tɛ Hagardenw ka sɔrɔdasiw bɛɛ ye, bawo Bibulu b’a jira ko u ‘caman fagara.’ A jɛlen don ko Rubɛn denw ani Gad denw ani Manase ka kabila tilancɛ tun tɛ se ka se sɔrɔ ni u yɛrɛ ka fanga ye, u y’u ɲɛsin Jehowa ma walisa a k’u dɛmɛ.