JUNE 1-7, 2026
IHUAN 111 Emwi Nọ Ya Ima Sọyẹnmwẹ
U Gha Sẹtin Gha Ghọghọ Vbe Emwa Ghaa Khẹko Ruẹ
“Oghọghọ nọ ne uwa vbe ẹghẹ ke ẹghẹ ne emwa ya khẹko uwa.”—LUK 6:22.
OLIKA ẸMWẸ
Ma gha sẹtin gha ghọghọ vbe emwa ghaa khẹko ima rhunmwuda ne ima na ga e Jehova.
1. De emwi ne Jesu tae nọ kpa emwa odin?
VBE Jesu kporhu vbe uhunmwu oke, ọ keghi kha wẹẹ: “Oghọghọ nọ ne uwa vbe ẹghẹ ke ẹghẹ ne emwa ya khẹko uwa.” (Luk 6:22) Ẹ i mwẹ ẹmwẹ ne Jesu ta na ma kpa emwa ni ghaa danmwehọ ẹre odin. Rhunmwuda, a i miẹn ọmwa nọ hoo na gha khẹko irẹn. Sokpan, vbọ ya e Jesu ta ẹmwẹ na? Te ọ khẹke ne ima rhie ewanniẹn ye inọta na rhunmwuda, emwa ni bun wa khẹko erhuanegbe Jesu vbe ẹdẹnẹrẹ. Vbe ako iruẹmwi na, ma gha guan kaẹn evbọzẹe ne emwa na khẹko ima kevbe evbọzẹe ne ima na ghọghọ vbe emwa ghaa khẹko ima.
EVBỌZẸE NE EMWA NA KHẸKO IMA
2-3. De ọkpa vbe usun emwi nọ si ẹre na na zẹ Ivbi Otu e Kristi kpokpo, kevbe wẹẹ, de vbene ọna khian ya ru iyobọ ne ima hẹ, vbọ gha de ọghe aro ne ima ya ghee emwa ni kpokpo ima? (Jọn 16:2, 3)
2 Emwa khẹko ima rhunmwuda ne ima na ga e Jehova. E Jesu ghi guan kaẹn emwa ni khian gha zẹ emwa rẹn kpokpo kevbe ni gha kue gbele iran rua, ọ na kha wẹẹ: “Iran ma rẹn Evbavba, iran ma vbe rẹn mwẹ.” (Tie Jọn 16:2, 3.) De ọmwa nọ mobọ si ẹre na na zẹ eguọmwadia Osanobua kpokpo? Esu ẹre nọ. Irẹn ọre “osa ọghe agbọn na.” (2 Kọr 4:3, 4) Ọ keghi hia na miẹn wẹẹ, emwa ma rẹn ẹmwata vbekpa e Jehova, ọ wa vbe loo iran ya zẹ emwa ni hoẹmwẹ Osanobua kpokpo. (Jọn 8:42-44) Ma gha kọ ọna ye orhiọn vbọ khian ya ru iyobọ ne ima ya gha ya aro nọ khẹke ghee emwa ni khẹko ima? Ma gha gele rẹn wẹẹ, Esu ẹre ọ mu iran rẹrẹ, ma i khian ya ọkhọ ha osa ọkhọ ne ima gha khẹko iran.
3 Gi ima guan kaẹn igiemwi ọghe ọtẹn nokpia ọkpa na tie ẹre Pavel,a nọ rre ẹvbo na na mu awua ye iwinna ima. Rhunmwuda nọ na ye gha ga e Jehova, olakpa keghi muẹn, iran na gbe ẹre ugbemwẹ a gha wu a rrie, iran na vbe muẹn khui ye eghan igbedia ra eghan na mu orhunmwu ọkpa yi vbe uki eso. E Pavel khare wẹẹ: “I do bẹghe ẹre nẹ wẹẹ, Esu kevbe avbe ekpayẹ ọre, ẹre ọ hia ne iran mu idobo ye ima egbe ne ima ghẹ ga e Jehova. Ọ khọ wẹẹ, emwa ni bun ni winna vbe eghan i khẹko ima, iwinna na waa iran re ẹre iran ru.” Ọtẹn nokpia ọkpa nọ rre Croatia, ne evbibiẹ ọre nẹi re Osẹe Jehova ghaa ya obọ atosi mu khare wẹẹ: “I do bẹghe ẹre nẹ wẹẹ, ẹ i re evbibiẹ mwẹ ọre eghian mwẹ, Esu ẹre nọ.”—Ẹfis 6:12.
4. Vbe ima miẹn ruẹ vbe igiemwi ọghe Jesu vbe Stivin? (Vbe ya ghee efoto.)
4 Ma i khẹko emwa ni zẹ ima kpokpo. Uhiẹn, ma sẹtin kue mu ẹmwẹ iran ye erhunmwu. (Mat 5:44) Vbe nọ dekaẹn ọna, ma gha wa miẹn emwi kpataki ruẹ vbe obọ Jesu kevbe Stivin. Ivbiyokuo ọghe Rom ghi kan e Jesu mu erhan irrioya nẹ, e Jesu keghi na erhunmwu gie Osanobua wẹẹ: “Evbavba, yabọ iran.” (Luk 23:34) Te Jesu ghaa rinmwian e Jehova nọ yabọ avbe ivbiyokuo na gie nọ do gbe irẹn rua. A sẹtin miẹn wẹẹ, ọ vbe gha mwẹ ẹmwẹ emwa ni gbẹbu ye evba vbe orhiọn vbe ọ na erhunmwu na, iran na ẹre ọ ghaa go na gbe Jesu rua, sokpan avbe ọkaolotu ugamwẹ ẹre ọ ghaa ruẹn ẹmwẹ ye iran ẹko. E Jesu bẹghe ẹre wẹẹ, iran ma gele rẹn emwi ne iran ghaa ru. Erriọ ẹre Stivin vbe ya rinmwian Osanobua nọ yabọ emwa ni khian gbe irẹn rua. (Iwinna 7:58-60) E Jehova họn erhunmwu e Jesu kevbe ọghe Stivin ra? Ẹẹn. Emwa ni bun ni ghaa hoo na gbe Jesu rua kevbe ni vbe gha mwẹ obọ vbe uwu ọghẹe keghi do fi werriẹ vbe okiekie, iran na mu ẹtin yan e Jesu, iran na vbe dinmwiamẹ. (Iwinna 2:36-41) Ọkpa vbe usun emwa ni ghaa mwẹ obọ vbe uwu ọghe Stivin ẹre Sọl nọ ke Tasọs rre ghaa khin. E Baibol gi ima rẹn wẹẹ, ọ do khian Ovbi Otu e Kristi, ọ na vbe gbe I ma rẹn ye emwi nọ ru.—1 Tim 1:13.
Zẹvbe ne Jesu vbe Stivin ya na erhunmwu ne emwa ni ghaa kpokpo iran, ma gha vbe sẹtin na erhunmwu ne emwa ni zẹ ima kpokpo (Ghee okhuẹn 4)
5. Vbua miẹn ruẹ vbe okha ọghe César?
5 E Jehova wa ye họn erhunmwu ne ima na ne emwa ni zẹ ima kpokpo vbe ẹdẹnẹrẹ. Gi ima zẹ iro yan igiemwi ọghe ọtẹn nokpia ọkpa na tie ẹre César, nọ rre Venezuela. Te erhae wa gha zẹ ọre kpokpo rhunmwuda nọ na gha re Osẹe Jehova. E César khare wẹẹ: “Okhuo esi nọ rẹn enegbe ẹre iye mwẹ wa gha khin. Agharhemiẹn wẹẹ, ugamwẹ e Jehova ẹre ọ mu karo, te ọ wa ye gha mwẹ ẹghẹ ne erha mwẹ. Te ọ wa gha tama imẹ vbe etẹn mwẹ ne ima gha rhie ọghọ ne erha ima. Te ọ wa vbe kọe ye ima orhiọn wẹẹ, te ọ khẹke ne ima gha ru emwi ne erha ima we ne ima ru nọ ma gbodan ghee uhi ọghe Osanobua.” Vbene ẹghẹ ya khian, erhae na suẹn gha fi werriẹ. E César khare wẹẹ: “I ghi na erhunmwu fo nẹ vbe ẹdẹ ọkpa, I na nọ erha mwẹ deghẹ I gha sẹtin gu ẹre ruẹ e Baibol. Ọyẹnmwẹ nọ ghaa sẹ mwẹ i gia gie vbe ọ tama mwẹ wẹẹ, irẹn kue yọ.” Ẹghẹ eso ghi gberra nẹ, erha e César keghi dinmwiamẹ. Ẹ i re emwa hia ni zẹ ima kpokpo ẹre ọ do gha ga e Jehova vbe okiekie, sokpan, eso gha bẹghe uyinmwẹ esi ọghe ima, iran sẹtin fi werriẹ do gha ya obọ esi mu ima. Ẹko wa sẹ ima ọyẹnmwẹ vbe iran gha fi werriẹ! Ma wa ya aro ye ẹghẹ ne Jehova nọ re “enọ bu ohiẹn otọ agbọn hia,” kevbe nọ mwẹ itohan khian ya si emwa vbenian gha die ugamwẹ ọghẹe.—Gẹn 18:25.
6. Zẹvbe nọ rre ebe Mak 13:13, de emwi ọvbehe nọ si ẹre ne emwa na khẹko ima?
6 Emwa khẹko ima rhunmwuda ne ima na rhie ọghọ ne Jesu. E Jesu khare wẹẹ, te emwa hia khian gha khẹko Ivbi Otu e Kristi ọghe ẹmwata “rhunmwuda eni [irẹn].” (Tie Mak 13:13, ftn.) Vbe “eni” e Jesu a demu? Emwi nọ demu ọre aro ọmwa nọ khin kevbe asẹ nọ mwẹ zẹvbe Ọba ọghe Arriọba Osanobua. Emwa ni ma mu ẹtin yan e Jesu Kristi nọ re Ọba ne Osanobua zẹ, sokpan ni mu ẹtin yan emwa ni rre ukpo arriọba emwa nagbọn ẹre ọ khẹko ima. Ukpo 1914 ẹre Jesu suẹn gha kha zẹvbe Ọba ọghe Arriọba Osanobua. Vbe nẹi khian ghi kpẹẹ gbe, e Jesu gha guọghọ arriọba emwa nagbọn hia rua.
7-8. De emwi ọvbehe nọ si ẹre ne emwa na zaan ima? (Jọn 15:18-20) (Vbe ya ghee avbe efoto.)
7 Emwa khẹko ima rhunmwuda ma lughaẹn ne emwa ni rre uwu agbọn. E Jesu khare wẹẹ, emwa ra gha khuiwu emwa rẹn rhunmwuda, iran “i re ọghe agbọn na.” (Tie Jọn 15:18-20.) Vbe na ghee Ivbi Otu e Kristi ni ghaa rrọọ vbe ẹghẹ nẹdẹ, ma i yin vbe na ghee emwa ni rre uwu agbọn. Rhunmwuda ọnọna, a keghi zaan etẹn ima eso vbe isiwinna ra vbe owebe. (1 Pit 4:3, 4) Ma ghọghọ wẹẹ, emwa eso ni te zaan ima keghi fi werriẹ, iran na ghi do gha rhie ọghọ ne ima.
8 Gi ima guan kaẹn igiemwi ọghe Ignacio nọ rre Central America. Vbe esuku nọ ghaa yo, ọwara ukpo ni bun ẹre ọmamwaemwi ọkpa ya gha zaan rẹn rhunmwuda nọ na gha ya uhi ọghe Osanobua ru emwi. Vbọrhirhighayehẹ, vbe ne Ignacio ke ladian vbe owebe nii, ọmamwaemwi nii keghi nọ rẹn vbe nọ ya sẹtin ye gha lele uhi Osanobua, agharhemiẹn wẹẹ, emwa ni bun ghaa gbe ẹre odan. Ignacio keghi gi ẹre rẹn wẹẹ, te irẹn ghee uhi Osanobua zẹvbe emwi nọ gbogba ga irẹn. Ọ na ghi tie ọmamwaemwi nii gha die iko. Ọmamwaemwi nii na gele rre, Ignacio ma te ya aro yọ wẹẹ, ọ gha rre! Obọ ne etẹn ya muẹn vbe ọ rrie iko keghi yẹẹ ọre sẹrriọ wẹẹ, ọ na ye gha rrie iko. Emwa na ghi do gha zaan ọmamwaemwi na rhunmwuda nọ na gha ruẹ e Baibol. Sokpan ọ ma gi egbe wọọ ọre, ọ na ye gha ruẹ vbekpa e Jehova, ọ ghi sẹ ẹghẹ, ọ na dinmwiamẹ.
Ọre ọvbokhan ẹre ima khin ra ma khian enọwanrẹn nẹ, ma gha sẹtin ya udinmwẹ sinmwi oseghe ne emwi ne ima yayi (Ghee okhuẹn 8)b
9-10. (a) De odẹ ọvbehe ne Ivbi Otu e Kristi ya lughaẹn ne emwa ni rre agbọn Esu na? (b) Vbe ima miẹn ruẹ vbe okha ọghe ukọ ighẹ e Pọl?
9 Emwi ọvbehe nọ ya ima lughaẹn ne emwa ni rre agbọn Esu na ọre wẹẹ, ma i mwẹ obọ vbe ẹmwẹ otu azẹ, ma i vbe khọn okuo. (Jọn 18:36) Sokpan, zẹvbe nọ rre ebe Rom 13:1, ma wa hia ne ima gha lele uhi arriọba. Ọrheyerriọ, zẹvbe Ivbi Otu e Kristi ne ima khin, ma i deba otu azẹ rhọkpa, ma i vbe suan ye ukpo arriọba ra ne ima rhie ebe ye ọmwa ẹkpẹti. Vbọzẹ? Rhunmwuda, e Jehova kevbe Arriọba ọghẹe ne Kristi na kha ẹre ima ye ẹre ike. A mu Avbe Osẹe Jehova ni bun ye eghan nẹ, rhunmwuda emwi ne iran yayi. Vbọrhirhighayehẹ, te etẹn ima na ye kporhu vbe eghan. Te iran ya egbe taa ukọ ighẹ e Pọl na mu khui ye owa ẹre, a na vbe muẹn ye eghan vbe ọwara ukpo ni bun. (Iwinna 24:27; 28:16, 30) Vbe uwu ẹghẹ na, te ọ ye gha kporhu iyẹn nọ maan ma avbe eseghan, avbe emwa ni winna vbe owa ẹzọ, avbe gọvinọ, kevbe avbe ọba, ọ gha kẹ, ọ vbe kporhu ma avbe ukọ ọghe Nero nọ re ọba nọ kha yan otọ arriọba e Rom hia.—Iwinna 9:15.
10 Erriọ ẹre etẹn ima ni rre eghan vbe ya kporhu ma emwa ni mu egbe ne iran ya danmwehọ iran, ya sẹ egbe avbe ọbuohiẹn, avbe ukọ arriọba kevbe avbe eseghan. Ọ mwẹ ọtẹn nokpia ọkpa, ọ gberra ukpo ehan na ya muẹn ye eghan rhunmwuda nọ ma na gha mwẹ obọ vbe ẹmwẹ otu azẹ. Ọtẹn na khare wẹẹ, irẹn ma gha ghee ẹre wẹẹ, te irẹn rri oya vbe eghan, sokpan irẹn na gha ghee ẹre zẹvbe ẹkpotọ nọ kie ne Jehova ya loo irẹn ya ru iyobọ ne emwa ni mwẹ ekhọe ata. U miẹn vbene ọyẹnmwẹ khian gha sẹ ima hẹ, vbe Jehova gha loo ima ya kporhu ma emwa vbenian! (Kọl 4:3) Gi ima guan kaẹn emwi ọvbehe nọ si ẹre nọ na khẹke ne ima gha ghọghọ vbe emwa ghaa khẹko ima rhunmwuda ne ima na ga e Jehova.
EVBỌZẸE NỌ NA KHẸKE NE IMA GHA GHỌGHỌ VBE EMWA GHAA KHẸKO IMA
11. De vbene ukpokpo gha ya sẹtin ya ọmwa gha mwẹ amuẹtinyan nọ wegbe? Ru igiemwi yọ.
11 Ma rẹnrẹn wẹẹ, te emwa mu ẹmwẹ akhasẹ nọ rre Baibol sẹ vbe iran ghaa khẹko ima. Vbe ẹmwẹ akhasẹ nokaro nọ rre Baibol, e Jehova keghi kha wẹẹ, e Setan kevbe ovbi ẹre nọ mudia ye ihe emwa ni ye ẹre ike ra gha khẹko emwa ni hoẹmwẹ e Jehova kevbe emwa ni gae. (Gẹn 3:15) Zẹvbe nọ rre Ebe Enẹ Ni Ta Okha Ọghe Jesu, e Jesu wa mobọ gha tae wẹẹ, emwa ra gha khẹko emwa ni ga e Jehova. (Mat 10:22; Mak 13:9-12; Luk 6:22, 23; Jọn 15:20) Emwa ọvbehe ni vbe gbẹn e Baibol, vbe ta egbe ẹmwẹ vbenian. (2 Tim 3:12; Jems 1:2; 1 Pit 4:12-14; Jud 3, 17-19) Rhunmwuda ọni, ẹ i kpa ima odin vbe emwa ghaa zẹ ima kpokpo. Nọghayayerriọ, te ima ghọghọ wẹẹ, ẹmwẹ akhasẹ nọ rre Baibol ẹre ọ sẹ vbe egbe ima. Ọna ya ima rẹn wẹẹ, Osa ọghe ẹmwata ẹre ima ga. Ọtẹn nokhuo ọkpa nọ rre ẹvbo na na dobọ iwinna ugamwẹ eso ne ima ru yi khare wẹẹ: “Vbe I ya egbe mwẹ fiohan ne Jehova, I rẹnrẹn wẹẹ, ẹ i mwẹ I ma miẹn ukpokpo. Rhunmwuda ọni, ohan edanmwẹ i mu mwẹ, ẹ i vbe kpa mwẹ odin vbe ọ gha rre.” Ọdafẹn ọnrẹn rre usun emwa ni ghaa zẹ ọre kpokpo. Ọ kegha ya obọ atosi muẹn, ọ na kue giẹn e Baibol ọghẹe kevbe ebe ọghomwa ughughan ne ọtẹn na loo. Ne ọtẹn ima nokhuo na gha te ya gi ohan si ẹre ghee iyeke vbe ugamwẹ e Jehova, amuẹtinyan nọ mwẹ na gha wegbe sayọ. (Hib 10:39) Ọ khare wẹẹ: “Ẹmwẹ akhasẹ nọ rre Baibol tae ye otọ wẹẹ, a gha zẹ eguọmwadia Osanobua kpokpo, rhunmwuda ọni, I rẹnrẹn wẹẹ, emwi nẹi mwẹ ọ ma sunu ẹre nọ. Ukpokpo ne I werriẹ aro daa keghi ya mwẹ rẹn wẹẹ, ugamwẹ ẹmwata ẹre I ye na.”
12. Vbọ ru iyobọ ne ọtẹn nokpia ọkpa ya sẹtin zin egbe edanmwẹ?
12 Ẹmwata nọ we ima ya aro yọ wẹẹ, emwa gha zẹ ima kpokpo, sokpan ọ sẹtin ye gha lọghọ ne ima sẹtin zin egbe vbe ukpokpo gha rre. Ọtẹn nokpia ọkpa ghi guan kaẹn ẹghẹ nọ ya gha rre eghan, ọ na kha wẹẹ: “Ugbẹnso, iro ghi wa han mwẹ, I ghi wa suẹn gha viẹ.” Vbọ ru iyobọ ne ọtẹn na ya sẹtin zin egbe? Ọ khare wẹẹ, “Ẹghẹ hia ẹre I ya gha na erhunmwu. I gha rhiọrre vbe owiẹ I ghi ka na erhunmwu. Ẹghẹ ke ẹghẹ ne emwi nọ kpokpo mwẹ vbe orhiọn ya sunu, I ghi vbe na erhunmwu. Ohu ghaa mu mwẹ rhunmwuda ne emwa na ya obọ dan mu mwẹ, I ghi khui egbe mwẹ ye eke ne ima na khuẹ, I ghi gha na erhunmwu.” Ọtẹn ima nokpia na vbe gha muẹn roro okha ọghe emwa ni ya ekhọe hia ga e Jehova vbe ẹghẹ nẹdẹ kevbe ni ya ekhọe hia ga e Jehova vbe ẹghẹ ne ima ye na. Ọna ẹre ọ ru iyobọ nẹẹn ya sẹtin zin egbe ukpokpo, ọ na ye gha mwẹ ọfunmwegbe ne Jesu yan rẹn we irẹn khian rhie ne erhuanegbe irẹn.—Jọn 14:27; 16:33.
13. Vbọ khian ru iyobọ ne ima ya sẹtin zin egbe vbe emwa ghaa khẹko ima?
13 Ma mwẹ ahoẹmwọmwa nọ khọnmiotọ yan ikhẹko. Te Jesu wa hoẹmwẹ Erhae ya sẹ ẹdẹ uwu. Erriọ ẹre Jesu vbe ya hoẹmwẹ avbe ọsiọre. (Jọn 13:1; 15:13) Ma gha vbe hoẹmwẹ e Jehova kevbe etẹn ne ima gba ga vberriọ, ma ghi sẹtin zin egbe vbe emwa ghaa khẹko ima. Odẹ vbo? Ma gha ya okha ọghe ukọ ighẹ e Pọl rhie ewanniẹn ye ọta na.
14. Vbọ ru iyobọ ne Pọl ya rhikhan mu e Jehova, uhiẹn vbe ọ rẹnrẹn wẹẹ, irẹn sẹtin ya uhunmwu khiẹ ọre?
14 Vbọ ghi bu ẹghẹ na khian ya gbe Pọl rua, ọ keghi gbẹn elẹta gie ọsiọre nọ ghaan ighẹ e Timoti, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Osanobua ma rhie orhiọn ọghe avbiẹrẹ ne ima, sokpan, ọghe ẹtin, [kevbe ọghe] ahoẹmwọmwa” ẹre ọ rhie ne ima. (2 Tim 1:7) Vbe Pọl a ya ọna kha? Emwi ne Pọl ghaa hoo nọ ta ọre wẹẹ, ahoẹmwọmwa nọ wegbe na mwẹ ghee Jehova gha sẹtin gua ima kpa ya zin egbe ọlọghọmwa nọ rhirhi gha khin. (2 Tim 1:8) Ọ vẹ na rẹn wẹẹ, ahoẹmwọmwa ne Pọl mwẹ ne Jehova ẹre ọ yae rhikhan mu e Jehova, uhiẹn vbe ọ rẹnrẹn wẹẹ, irẹn sẹtin ya uhunmwu khiẹ ọre.—Iwinna 20:22-24.
15. De vbene etẹn ima he ya rhie ẹre ma wẹẹ, iran ya ekhọe hia hoẹmwẹ egbe vbe ẹghẹ ne ima ye na? (Vbe ya ghee efoto.)
15 Ma wa ya ekhọe hia hoẹmwẹ etẹn ima ni rhikhan mu e Jehova vbe iran rre uwu edanmwẹ. Eso keghi mu arrọọ ọghe iran ye ikpadede rhunmwuda etẹn ọvbehe, zẹvbe ne Akuila vbe Prisila vbe mu arrọọ ọghe iran ye ikpadede rhunmwuda e Pọl. (Rom 16:3, 4) Vbe igiemwi vbe Russia, etẹn eso keghi yo owa ẹzọ ya gha rhie igiọdu ne etẹn ne avbe olakpa mu. Ọtẹn nokhuo ọkpa ghi bẹghe etẹn ni bun ni do rhie igiọdu nẹẹn, oghọghọ na wa gba ẹre ẹko, sẹrriọ wẹẹ, vbe okaro, ọ ma ghi sẹtin guan. Ahoẹmwọmwa nẹi beghe ne etẹn mwẹ nẹẹn, keghi rhie igiọdu nẹẹn vbe ẹghẹ nọ wa ya gualọe zẹẹ. Vbene ẹmwata, te ọyẹnmwẹ wa sẹ ima rhunmwuda ne ima na mwẹ ahoẹmwọmwa nọ khọnmiotọ yan ikhẹko!
Uhiẹn vbe ẹvbo na na mu awua ye iwinna ima ra na na dobọ iwinna ugamwẹ eso ne ima ru yi, etẹn wa rhie ẹre ma wẹẹ, iran ya ekhọe hia hoẹmwẹ egbe (Ghee okhuẹn 15)c
16. Vbọzẹ ne ukọ ighẹ e Pita na kha wẹẹ, te ọ khẹke ne emwa na zẹ kpokpo rhunmwuda Osanobua gha ghọghọ? (1 Pita 4:14)
16 Ma rẹnrẹn wẹẹ, ọ ya ẹko rhiẹnrhiẹn e Jehova vbe ima ghaa zin egbe ukpokpo. (Tie 1 Pita 4:14.) Ukọ ighẹ e Pita khare wẹẹ, te ọ khẹke ne emwa na zẹ kpokpo rhunmwuda ne iran na ga e Jehova gha ghọghọ. Vbe ọ gu kha vberriọ? Rhunmwuda, ne emwa na zẹ ima kpokpo rhie ẹre ma wẹẹ, orhiọn ọghe Osanobua “tuorre yan [ima] nẹ.” E Pita rẹn vbene ọ ye ọmwa hẹ, vbe Osanobua gha miẹn ọmwa yi, kevbe vbe ọmwa gha sẹtin zin egbe edanmwẹ. Vbe iyeke ẹdẹ Pẹntikọst 33 C.E., a keghi gie avbe olakpa ọghe Ivbi e Ju ne iran ya mu e Pita kevbe erhuanegbe nikẹre rhunmwuda ne iran na kporhu. Sokpan, e Pita keghi ya udinmwẹ sinmwi oseghe ne emwi nọ yayi. (Iwinna 5:24-29) Uhiẹn vbe a ya asan bolo iran egbe nẹ, te Pita vbe avbe ukọ nikẹre ye gha kporhu. Yevbesọni, “iran na gha ghọghọ wẹẹ, Osanobua vbe ka iran ye emwa ni sẹ na gha ru ẹre emwi oya, rhunmwuda eni Jesu.” Ma gha vbe sẹtin gha ghọghọ vbe ima ghaa zin egbe ukpokpo.—Iwinna 5:40-42.
17. De emwi ne Jesu tama erhuanegbe ẹre vbe asọn nọ gbe fi ẹdẹ nọ wu?
17 Vbe asọn nọ gbe fi ẹdẹ ne Jesu wu, ọ keghi tama avbe erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Ọmwaikọmwa nọ hoẹmwẹ mwẹ, Erha mwẹ ghi vbe hoẹmwẹ ọnrẹn; erriọ ẹre imẹ khian vbe hoẹmwẹ ọnrẹn.” (Jọn 14:21) Ma wa ya aro ye ẹghẹ ne emwa i khian ya gha khẹko ima rhunmwuda ne ima na ga e Jehova, nọghayayerriọ, iran ghi hoẹmwẹ ima. (2 Tẹs 1:6-8) Vbe nọ ghi te sẹ ẹghẹ nii, wa gi emwi ughughan ne ima he zẹ iro yan sin nọ ya ima sọyẹnmwẹ vbe emwa ghaa khẹko ima gha fu ima ẹko rre.
IHUAN 149 Ihuan Ọghe Imiẹnfan
a A fi eni eso werriẹ.
b EMWI NE EFOTO NA DEMU : Efoto na keghi re orhiema ọghe vbene Ignacio ya kporhu ma ọmamwaemwi ọghẹe hẹ.
c EMWI NE EFOTO NA DEMU: Efoto na keghi re orhiema ọghe vbene etẹn ya gha rhie igiọdu ne ọtẹn nokhuo ọkpa vbe a muẹn rrie eghan, rhunmwuda emwi nọ yayi.