Gwélél matiñ ma Bibel inyu niiga kiñ yoñ ñem

1-2. (a) Limbe likébla Yéhôva a bi ti Adam bo Éva? (b) Lelaa Adam bo Éva ba bé le ba ti mayéga inyu likébla li?

BINUGA bi mboñ mam inoñnaga ni kiki Djob a bi hek gwo. Bôt ba binam ba mbañ bikei bi bi nke inoñnaga ni kiki ba ngwés le bi kee. Ndi bôt ba binam bo ba ta bé hala. Di bi héga ni likébla li tôbôtôbô, likébla bañga bikristen i ndiihe kiyaga. I likébla li, li yé kunde i pohol, hala wee kunde di gwé i yoñ makidik més bésbomede. Bibel i nkal le mut bisu, hala wee Adam, a bi héga i pôna i Nyambe. (Bibôdle 1:​26, 27) Yéhôva a bi hek Adam bo Éva ni kunde i yoñ makidik bomede.

² Yéhôva a bi ti bé Adam bo Éva kôñtô mambén. A bi kal ndik bo le ba bôñgôl ’isi, ba gwal bon inyu yônôs hio, ba neebe ki le nyen a gwé kunde i tééne bo minwaa. (Bibôdle 1:28; 2:​16, 17) Kiki Yéhôva nyen a bi ti bo kunde i yoñ makidik, lelaa Adam bo Éva ba bé le ba ti nye mayéga? Ba bé lama ba maséé i nôgôl mambén ma Yéhôva inyu unda le ba ngwés nye, ba nyéñ kônha nye maséé, ba unda ki le ba nsômbôl ti nye mayéga inyu mam momasôna a bi ti bo.​—Bingéngén 23:15.

3. Lelaa Adam bo Éva ba bi gwélél kunde yap i pohol?

³ Kiki Bibel i ñunda, Adam bo Éva ba bi tibil bé gwélél kunde yap i pohol. Ba bi yoñ makidik i ndogbene Yéhôva. Ba bi yoñ i makidik ma inyule ba bé tôñ ndik bomede; ba bi unda le ba ngwés bé Yéhôva ni le ba nti bé nye mayéga inyu likébla li. (Bibôdle 3:​1-7) Di ngi nogok ndutu letee ni i len ini inyu makidik map mabe.​—Rôma 5:12.

4. (a) Inoñnaga ni Galatia 6:​5, kii bésbobasôna di nlama boñ? (b) Limbe likébla lipe di ga pôdôl munu yigil ini?

⁴ I len ini, niñ i nlet kiyaga. Hiki kel, di gwé ngandak makidik i yoñ. (Añ Galatia 6:5.) Mahogi ma ntomb i yoñ, mape ma ledek. Lelaa di nla yoñ makidik ma ma nlémél Yéhôva? Pog, di nlama ndugi neebe le di gwé ngôñ ni mahôla mé. (Bingéngén 16:3; Yérémia 10:23) Ngo yak Yésu a bé yi le a gwé ngôñ ni mahôla ma Yéhôva. (Lôk Héber 5:7) Ibale nye Yésu, nu a bé peles, a bééna ngôñ ni mahôla ma Yéhôva, bôô ni ngélé yañen ni bés ba di yé bikwéha bi bôt. Nano, di pôdôl likébla li Nyambe lipe li li nla hôla bés i yoñ makidik malam: kiñ yés ñem.

KII I YÉ KIÑÑEM?

5. (a) Kii i yé kiññem? (b) Lelaa kiññem i nla hôla bés? (Rôma 2:​14, 15)

⁵ Kiññem i yé mut wés kétékété nu a nkal bés kii i yé loñge ni kii i yé béba. Yak i mut a nyi bé mambén ma Djob a gwé kiññem. (2 Korintô 4:2) Kiññem i yé bés kiki nkéés, i nla wan miñem nwés ni maboñok més, i nla ôm bés nsohi, i nla ki yis bés too di mboñ loñge. (Añ Rôma 2:​14, 15.) Kiññem i nla béhe bés le di boñ bañ jam libe. (1 Samuel 26:​8-11) Tole i nla tinde bés i boñ jam lilam. I ta bé inyule di gwé kunde i pohol jon makidik més ma ga kiha ndigi ni mahoñol ma Yéhôva. Kiññem i nhôla bés i yi too di nyoñ makidik malam tole di nyoñ makidik mabe.

6. Imbe ndutu di gwé ni kiñ yés ñem?

⁶ Ndi di gwé ndutu ni kiñ yés ñem: kiki di yé bikwéha bi bôt, hala nyen yak kiñ yés ñem i yé kwéha. I homa di bi néñél, bilem bi loñ yés ni minheña nwés mi minsôn bi nla ôbôs kiñ yés ñem. Bibel i nkal le kiññem i nla ‘bomb,’ i nla ba “mahindi,” i nla ba “nwok wengoñle ba mage yo ni kei i nlék,” tole i nla ba “béba.” (1 Korintô 8:12; Titô 1:15; 1 Timôtéô 4:2; Lôk Héber 10:22) I nya kiññem i, i nla bé hôla bés i yoñ makidik malam. I yé kiki hégél i kilô i i nsal ha bé loñge ndi i badak le ba tibil yo. Jon, inyu boñ le kiñ yés ñem i sal loñge, i mbat le di niiga yo loñge. (1 Pétrô 3:16) Lelaa di nla pam i boñ hala?

LELAA DI NLAMA NIIGA KIÑ YÉS ÑEM?

7-8. (a) Kii i nhôla bés i niiga kiñ yés ñem? (b) Lelaa matiñ ma Bibel ma nhôla bés? Ti hihéga. (Béñge yak titii.)

⁷ Lelaa di nla niiga kiñ yés ñem? Di nlama bana lem i nigil Bibel inyu yi kii i yé loñge ni kii i yé béba i mis ma Yéhôva. I ngéda di nigil mambén ma ma yé mu Bibel, hala a nhôla bés i nok mahoñol ma Yéhôva. Ndi kiki di bi tehe i yigil i ntagbe, mambén ma nhôla bé inyu mam momasôna. Inyu hala nyen di nlama yak yéñ matiñ ma Bibel inyule ma nhôla bés i tibil nok mahoñol ma Yéhôva ni kii a nôgda inyu ngim mam.​—Yésaya 55:9.

⁸ Niñ yés i yé kiki mut nu a yé i lôô mu ñoñ. Hégda le minloñ mi ta bé mu ñoñ, to biyimbne bi bi ñunda nye hee a nlama nôñôl. Bebek hiañgaa ni tjôdôt bi nla hôla nye i yi imbe njel a yoñ inyu bol i homa a nke. Ndi titii nkoñ yon i ga hôla nye i yimbe ngim bahoma kii bo dikôa ni diléléba. I titii nkoñ i yon i nkwés nye nkaa le a yé i yoñ loñge njel, ndi yo ki yon i nla yis nye le a yé i yoñ béba njel. Ngôñ yés i yé le di lémél Yéhôva. Bibel i yé kiki titii nkoñ i i nhôla bés i yi imbe njel di nlama yoñ. Matiñ ma Bibel mo ma yé kiki biyimbne bi bi yé mu nloñ. Ibale di noñ matiñ ma Bibel, di nla ba nkwoog nkaa le d’a pam i het di nke.

9. Inoñnaga ni Rôma 9:​1, kii ipe i yé le i hôla bés i niiga kiñ yés ñem?

⁹ Inyu niiga kiñ yés ñem le i sal loñge, di gwé ngôñ ni mahôla ma mbuu Djob. (Añ Rôma 9:1.) Mbuu wé u nhôla bés i nok i yom Djob a nhoñol inyu ngim mam. Handugi hala, u nla ti bés makénd, u ti ki bés ngui i boñ mam inoñnaga ni sômbôl yé. (Filipi 2:13) Ndi lelaa ni di nla ôt nseñ ni mahôla ma mbuu Djob?

10. Lelaa di nla kôs mbuu mpubi? (Lukas 11:​10, 13)

¹⁰ Bat Yéhôva mbuu mpubi. (Añ Lukas 11:​10, 13.) Di nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a yé bebee i ti bés mbuu mpubi. (Yôhanes 3:34) Ba bobasôna ba nyéñ boñ sômbôl yé, Yéhôva a ta bé le a nim bo mbuu wé. (Bingéngén 1:23; Yakôbô 1:5) Ndi kii ipe di nlama boñ inyu niiga kiñ yés ñem?

11. (a) Kii i nlama ba jam li bisu i niñ yés? (b) Inyuki di nlama ba nkwoog nkaa le di ntibil niiga kiñ yés ñem ni le i nsal loñge?

¹¹ Boñ biliya i lémél Yéhôva hiki ngéda. (Bingéngén 8:​34, 35) Hala a nlama ba jam li bisu i niñ yés. Ibale di mbii i mahoñol le di gwé ngôñ i lémél Yéhôva hiki ngéda, hala a nla hôla bés i niiga kiñ yés ñem. I ngéda kiñ yés ñem i nsal loñge, hala a ntinde bés i tehe mam kiki Yéhôva a ntehe mo, di ban-ga ngôñ i lémél nye ni ñem wés wonsôna. I ngéda di ntehe lelaa niñ i nkônde ndik let i len ini, hala a nhôñlaha bés le di gwé ngôñ ni kiññem i i nla toi hôla bés. Di nla boma ngim mandutu i het Bibel i nkal bé bés pak pak kii di boñ. A nla ba mandutu di mboma i ngéda di ntégbaha loñge ngéda, i homa bôlô, i suklu, tole mu maada més ni bôt bape. Lelaa ni di nla ba nkwoog nkaa le i makidik di nyoñ mu mam ma, ma nlémél toi Yéhôva?​—2 Korintô 1:12.

12. Kii i nyis bés too kiñ yés ñem i nhôla bés i yoñ makidik malam? (Éfésô 5:10)

¹² Ôt pék mu yom u ñañ ikété Bibel. (Tjémbi 49:3) I ngéda u ñañ Bibel, yéñ matiñ ma ma nhôla we i nok mahoñol ma Yéhôva. (Añ Éfésô 5:10.) Kiki di mboma mandutu munu béba nkoñ ’isi ini, di gwé ngôñ ni matiñ ma Bibel ma ma ga hôla bés i yi too kiñ yés ñem i ngi égga bés inyu yoñ makidik malam. (Bingéngén 2:​4-9, 11-13) I matiñ ma, ma nhôla bés i niiga kiñ yés ñem le ndi di boñ mam ma nlémél Yéhôva.​—Lôk Héber 5:14.

13. Kii di nlama keñgle? Ti hihéga.

¹³ U yoñ bañ makidik ndi i mbus nyen u kahal yéñ matiñ ma Bibel ma ma nit mo. Di gwé bé ngôñ i nigle bon ba Israel ba ba bi yégle i Yuda i mbus tjiba i Yérusalem, i nwii 607 B.N.Y. Ba bi kal Yérémia le: “Bat Yéhôva Nyambe woñ le a kal bés i jam di nlama boñ, jo ki jon di ga boñ.” (Yérémia 42:​3-6) Ndi ba bé ba ma yoñ makidik map. Yak i ngéda Yéhôva a bi timbhe bo, ndimbhe yé i bi lémél bé bo, ba nai ndik le ba mboñ i yom ba mal kit. Hala a bi sôk ndik lona bo bikuu. (Yérémia 42:​19-22; 43:​1, 2, 4) Jon ilole di nyoñ makidik, di yéñ matiñ ma Bibel inyu yi mahoñol ma Yéhôva; i mbus di noñ mo.

14. Inyuki di nlama nwas le matiñ ma Bibel mon ma éga bés i ngéda di nsômbôl yoñ makidik?

¹⁴ Nwas le matiñ ma Bibel mon ma éga we i ngéda u nsômbôl yoñ makidik. (Matéô 7:​24-29; Yakôbô 1:​23-25) I ngéda di mboñ hala, di nwas le mbuu Yéhôva won u éga bés. Yak Yéhôva a nkônde ti bés mbuu wé. (Minson mi baôma 5:32) Ndi i ngéda di ntjél le mbuu Yéhôva won u éga bés, di nsôk di “unbaha” wo tole di kahal jôs wo. (Éfésô 4:30; Yésaya 63:10; Minson mi baôma 7:51) Ha ngéda i, Yéhôva a yé yak le a héya bés mbuu wé. (Tjémbi 51:11; 1 Tésalônika 5:19) Hala a ga ba béba ngandak inyu yés inyule di gwé ngôñ ni ngui i mbuu u, u nti bés.​—Éfésô 3:16.

LELAA DI NLA LÉBA MATIÑ MA BIBEL MA MA YÉ LE MA HÔLA BÉS?

15-16. (a) Lelaa di nla léba matiñ ma ma nla hôla bés? (b) Mambe matiñ ma Bibel ma nla hôla nnigil i yémbél lem i ôt siga?

¹⁵ Yi gwélél bikaat inyu yigil. Inyu pam i noñ matiñ ma Bibel, di nlama ndugi yi léba mo ikété Bitilna. Kiki hihéga, lelaa u nla hôla nnigil Bibel nu a nok bé inyuki a nlama téé siga? A nla hoñol le: ‘Bibel i mpôdôl bé siga. Ndi lelaa bés di nyi le i ta bé loñge i ôt siga?’ Lelaa w’a hôla nye i léba matiñ ma Bibel ni i ôt pék mu? Sélél yada i i nla hôla bés i yé Ñéga inyu nyiña u bikaat bi Mbôgi Yéhôva. U nla unda nnigil ño nkwel ni hop Pulasi le “Tabagisme.” Ha homa nu, a ga tehe man ño nkwel nunu le “ Le tabagisme : qu’en pense Dieu ? “ (Béñge Nkum Ntat nu hilo bisu hi sôñ Hilônde, nwii 2014.) I ngéda a ñañ i ño nkwel u, mambe matiñ ni mimbe minlôñ mi Bibel a ga léba?

¹⁶ Di pôdôl le matiñ matan ba nsima mu yigil i. (1) Di nlama bé ba minkol mi ngim liboñok i i nola. (Rôma 6:16) (2) Di nlama tjél i ni i i nla tééñga mbôô wés. (2 Korintô 7:1) (3) Yéhôva a ngwés le di gwélél nye ni niñ yés yosôna. (Matéô 22:37) (4) Maboñok més ma nlama bé boñ bôt bape béba. (Matéô 22:39; 1 Korintô 10:24) (5) Di bôdôl Yéhôva ñem le a nla ti bés ngui i boñ loñge. (Filipi 4:13) To ibale Bibel i mpôdôl bé siga, i matiñ ma yé mu ma nla hôla nnigil Bibel i yi mahoñol ma Yéhôva.

17. Lelaa matiñ ma Bibel ma nla hôla ba ba nkôôba libii i yoñ makidik malam?

¹⁷ Lelaa matiñ ma Bibel ma nla hôla i bôt ba nkôôba libii i yoñ makidik malam? Yak ha, i sélél ini le Ñéga inyu nyiña i nla hôla. Hana homa nunu ni hop Pulasi le “Cérémonie et fête de mariage,” di nléba ngandak miño mi minkwel mi mi nsima matiñ ma Bibel. Di béñge le matiñ ma Bibel masamal bo iba ba yé le ba wan. (1) Bitelbene gwobisô bi libii jap bi nlama ti Yéhôva lipém. (1 Korintô 10:​31, 32) (2) Ba nlama haba mambot ma ma kôli ni bikristen, ma ma ñunda le ba nti Nyambe lipém; he bé ma ma ñunda môñga ma nyuu. (1 Timôtéô 2:9; 1 Pétrô 3:​3, 4) (3) Ba nlama bé gwés binene kiki bôt ba nkoñ ’isi. (Yôhanes 17:14; Yakôbô 1:27; 1 Yôhanes 2:​15, 16) (4) Ba nlama tjek mam ni oda. (1 Korintô 14:40) (5) Ngand libii i nlama bé ba ngand mpuñgu ni ngandak nyôba. (Galatia 5:21) (6) I bôt ba nkôôba libii ba nlama pohol mut nu a nyi kena mam inyu libii jap.​—Yôhanes 2:​8, 9.

18-19. (a) Imbe sélél ipe i nla hôla bés? (b) I ngéda kristen i nsômbôl ke i ngim ngand, mambe matiñ ma Bibel ma yé le ma hôla nye i yoñ makidik malam? (Béñge yak minkéñék mi matila mini le “Baa u nyi matiñ ma Bibel ma ma nla hôla we munu mam mana?”)

¹⁸ Sélél ipe i i ma hôla ngandak i yé i kaat ini le Bitilna inyu niñ i bikristen. I kaat i, i gwé miño mi minkwel mi mi nsima ngandak minlôñ mi Bibel. I ngéda w’a pohol ño nkwel wada mu, w’a léba mambadga ni minlôñ mi Bibel mi mi ga hôla we i yi matiñ ma Bibel. Kiki hihéga, kristen i nla badba too i nlama ke i ngim ngand. Ibale a nke i homa nunu le “Mangand,” a ga léba i ño nkwel unu le “Mangand bikristen bi nlama keñgle.”

¹⁹ Ha homa nu, a ga tehe i mbadga ini le: “Inyuki i yé béba i yoñ ngaba i mangand ma gwé maada ni kwéha base? (1 Korintô 10:21; 2 Korintô 6:​14-18; Éfésô 5:​10, 11).” I mbus, ba nsima ngim mangand i i ta bé ilam. Hana homa nunu le “Mangand ma loñ,” ba nsima matiñ ma Bibel ma ma nla hôla kristen i yi too a nlama ke munu mangand mana: mangand ma m’bô inyu séé ñañ u loñ, mangand inyu bigda gwét loñ i bi jok, mangand inyu bégés mintôô mi bôt mi loñ. Di nti ntôñ u Yéhôva mayéga inyu bisélél bini gwobisôna, bi bi nhôla bés i niiga kiñ yés ñem.

BA NKWOOG NKAA LE U NTIBIL NIIGA KIÑ YOÑ ÑEM

20. Lelaa di nla yi too di niiga kiñ yés ñem loñge?

²⁰ Di nti Yéhôva mayéga inyu likébla a bi ti bés le di gwé kunde i yoñ makidik més bésbomede. Ndi di hôya bañ le di nlama niiga kiñ yés ñem inyu boñ le di pam i yi gwélél kunde yés i pohol. I ngéda di niiga kiñ yés ñem loñge, di ga yoñ makidik ma ma nti Yéhôva lipém, ma kihga ni sômbôl yé. Inyu pam i boñ hala, di gwé ngôñ ni mahôla ma mbuu Yéhôva. Jon di waa bañ bat mbuu wé, di boñok ki biliya i nwas le won u éga bés. Yak matiñ ma Bibel ma nhôla bés i niiga kiñ yés ñem. Di gwélél i makébla ma loñge inyu boñ le di tehe lelaa Bañga i Nyambe i nla hôla bés i niñ yés.​—2 Timôtéô 3:​16, 17; Lôk Héber 4:12.