Kii i yé bitugne?
Ndimbhe i Bibel
Ini buk le “bitugne,” ikété Bibel, i nlôl i buk Grikia ini le, anastasis, i i nkobla le “i téé” yom i i bak i niñi, tole “i tiimba telep bitétéé.” I ngéda ba ntugul mut a bi wo, a yé wengoñle a bak a niñi i ’ilo, ndi ba tiimba téé nye bitétéé, ba témbna nye i niñ; a yé yaga i nlélém mut nu a bi wo.—1 Korintô 15:12, 13.
Ini buk le “bitugne” i nlébna bé ikété Malômbla ma kwañ, hala wee Bitilna bipubi ni hop Lôk Héber, ndi to hala, i pes i Bibel i, i niiga yaga bitugne. Kiki héga, ni njel mpôdôl wé Hôséa, Nyambe a bôn lana le: “M’a kobol bo i Soñ; m’a héya bo i nyemb.”—Hôséa 13:14; Hiôb 14:13-15; Yésaya 26:19; Daniel 12:2, 13.
Hee bitugne gw’a ba? Bôt bahogi ba ntuglana inyu niñ i ngii, inyu yila bikiñe ni Yésu, mu ane yé. (2 Korintô 5:1; Masoola 5:9, 10) Bibel i nsébél bitugne bi le “bitugne bi bisu” ni “bitugne ikété bawoga bi bi mbôk tagbe,” inyu unda le bitugne bipe bi ga noñ bini bi bisu. (Masoola 20:6; Filipi 3:11) Bitugne bini, bi bi noñ, bi ga ba inyu libim li bawoga, ba ba ga tuglana inyu niñ hana isi.—Tjémbi 37:29.
Lelaa bawoga ba ga tuglana? Nyambe a bi ti Yésu ngui i tugul bawoga. (Yôhanes 11:25) “I bôt bobasôna ba yé ikété soñ,” Yésu a ga témbna bo i niñ, hiki wada ni libak jé li bisu, ni mahoñol mé, ni bilem gwé, gwobisôna. (Yôhanes 5:28, 29) I bet ba nkôhna bitugne inyu niñ i ngii, ba nkôhna nyuu i mbuu, ki le i bet ba ntuglana inyu niñ hana isi ba nkôhna nyuu minsôn i i yé mondo mondo, i bak ki mbôô.—Yésaya 33:24; 35:5, 6; 1 Korintô 15:42-44, 50.
Njee a ga tuglana? Bibel i niiga le, “bitugne bi ga ba inyu bôt ba téé sép ni inyu bôt ba téé bé sép.” (Minson mi baôma 24:15) Bôt ba téé sép ba yé bagwélél ba Djob ba ba bi téñbe ni nye, kiki bo Nôa, Sara, ni Abraham. (Bibôdle 6:9; Lôk Héber 11:11; Yakôbô 2:21) Bôt ba téé bé sép ba yé i bet ba bi boñ bé sômbôl i Djob, inyule ba bi bana bé njel i yi matiñ mé ni i nôgôl mo.
Ndi, ibale mbagi i mpam le mut a yé béba i likala le, to kii i leñek, a nla bé héñha, i mut nu a ga lo bé bitugne. I ngéda i nya mut i nwo, i nkôs tjiba i boga, ngi botñem yo ki yo i témb i niñ.—Matéô 23:33; Lôk Héber 10:26, 27.
Ngéda imbe bitugne bi ga ba? Bibel i bi bôk pot le bitugne bi bôt ba nke i ngii bi bé lama bôdôl i ngéda Kristô “a mba ba,” kiki Kiñe, hala wee ibôdôl i nwii 1914. (1 Korintô 15:21-23) Bitugne inyu bôt ba ga niñ hana isi gwo bi ga bôdôl i Ane i hikôô hi nwii i Yésu Kristô, i ngéda hisi hi ga yila paradis.—Lukas 23:43; Masoola 20:6, 12, 13.
Inyuki di kôli bôdôl bitugne ñem? Bibel i ntibil toñol miñañ mi bôt bôô ba ba bi tuglana, i mis ma bôt ba mbôgi. (1 Bikiñe 17:17-24; 2 Bikiñe 4:32-37; 13:20, 21; Lukas 7:11-17; 8:40-56; Yôhanes 11:38-44; Minson mi baôma 9:36-42; Minson mi baôma 20:7-12; 1 Korintô 15:3-6) Ñañ i het a bi tugul Lasarô u nlôôha tihba bés, inyule Lasarô a bé a ma nom i nyemb dilo dina, ni le Yésu a bi tugul nye i bisu bi limut likeñi. (Yôhanes 11:39, 42) Yak bakolba Yésu ba bi pééna bé i hélha jam ini, kayéle ba ôô yak jimb inyu nol Yésu bo Lasarô.—Yôhanes 11:47, 53; 12:9-11.
Bibel i ñéba le Nyambe a gwé ngap i tugul bawoga, a ban-ga ki ngôñ i boñ hala. A yé Nu ngui yosôna, boña wé ki a gwé bé nwaa, jon a nla bigda hiki man jam mu maôñg ni libak, bi babobasôna a ga lona i bitugne. (Hiôb 37:23; Matéô 10:30; Lukas 20:37, 38) Djob a nla témbna bawoga i niñ, a gwé ki ngôñ i boñ hala! I jam li jon Bibel i mpôdôl, inyu yé, i ngéda i nkal le: “U ga nyamnda ni ngôñ i tiimba tehe nson u moo moñ.”— Hiôb 14:15.
Ngim mam ba bi niiga bôt inyu bitugne
Jam jada li ba bi niiga bôt: Bitugne bi ntiimba at nyuu lôñni mbuu.
Maliga: Bibel i niiga le i ngéda mut a mal wo, a gwé yaga ha bé niñ hies, mbuu wé u nkônde bé niñ i mbus nyemb. (Bibôdle 2:7, matila isi lipep; Ézékiel 18:4) Inyu tugul ngim mut, Nyambe a ga tiimba bé at nyuu lôñni mbuu, bi nwet a bi wo; a ga tiimba hek nye, a yila hégél i i niñ.
Jam jada li ba bi niiga bôt: Ngim bôt i ga tuglana, ndi hala a ga nom bé to ndék, ba kôhna tjiba.
Maliga: Bibel i niiga le “i bôt ba bi bana lem i boñ mam mabe” ba ga kôhna “bitugne bi bikééhene.” (Yôhanes 5:29) Ndi, bikééhene bi, bi ga bôña inoñnaga ni i mam ba ga boñ i mbus bitugne gwap, he bé inoñnaga ni bibéba ba bi boñ iloole ba nwo. Yésu a bi kal le: ‘Bawoga b’a nok kiñ i Man Nyambe; ba ba nsédi ôô b’a niñ.’ (Yôhanes 5:25) I bet ba ‘nsédi ôô,’ inyu nôgôl mam ba ga nigil i mbus bitugne gwap, môl map ma ga tilba ikété “nhôôk kaat niñ.”—Masoola 20:12, 13.
Jam jada li ba bi niiga bôt: Ngéda ba tugul mut, ba tiimba ti nye nlélém nyuu a bééna ilole a nwo.
Maliga: I mbus nyemb, nyuu mut i mbôdôl bol, nsôk i nsôk i témb ki biték.—Ñañal 3:19, 20.