Keke Orọ Onineen̄ Baibul Okupbe Ufiak?

1-2. (a) Kpa mgbọ ke ege Baibul? (b) Keke orọ etip okup me Baibul okup ufiak inyi eji me chereyi?

IRE karake ukot ikaan̄ ke ege Baibul. Ebene ikige Baibul me mkpọ obet lek obop acha ita mè efit acha go oraraka, mè ige isan̄a me mkpọ obet lek obop acha iba oraraka. Ikerere ibe ke ege Baibul me mgbọ ofifiin̄, “ikọ Awaji” okup me emen ire ikọ okup me ugwem mè ikaan̄ unye mege inire chereyi. (Iburu 4:12; 2 Tim 3:​16, 17) Efie efie ebi ene me chereyi mikiluk igọọk nteme okup me emen Baibul eyi okitap ubọk inyi ema ekọt ekerọ ata ntumu-mfieek mè ekekaan̄ ubelejit.

² Ire, ike owa ke nteme okup me emen ikpa okukup ifiin̄ yi okọt ikitap ubọk inyi eji me chereyi? Ikaan̄ inu iba orọrọ. Adasi, etip okup me emen Baibul inan̄a me ubọk ogwu ororom eji, orere, Jioba “Awaji ogwu òkup me ugwem” mè iriọọn̄ inu ichit. (1 Tim 4:10; Rom 16:​26, 27) Òso iba, ege Baibul me oniin̄ eyi nteme okup me emen ikakinwene ikerere ibe ke ogbogbo acha iraka me lek. Iin̄, onineen̄ Baibul ikitap ubọk inyi ebi ene me mgbọ mè irek geelek me ekakpọge chieen̄ me lek mgbọ ema elukbe mè ufialek ema ekichichini.

3. Idodo echi owa ke eji ebekaan̄ ufọọk-otu inyi me ibot usem yi?

³ Keke ore onineen̄ Baibul? Keke orọ ema ekupbe ufiak inyi eji me chereyi? Ike owa ke eji ebesa iriọọn̄ onineen̄ chi me mgbọ eji ekifuk Baibul? Ibot usem yi mofọọk otutuuk idodo chi. Eji memun̄ si ubọk ijejeen̄ kè Jisọs osa ijeen̄ eji ubọk onineen̄ Baibul okupbe ufiak ire.

KEKE ORE ONINEEN̄ BAIBUL?

4. Keke ore onineen̄ Baibul?

⁴ Onineen̄ Baibul ire okpan okpan atikọ echi ikan Awaji oyaka imaan̄ me lek. Usini mgbọ, onineen̄ ge mokọt isibi ikpọk mbum me emen ikan ge. (Mat 22:37) Ire, onineen̄ ibene igak ikan. Ikan mokọt ikaan̄ ikwaan̄ me okike mgbọ mè iyaka ire irek ge gaalek, mè ikaan̄ si mgbọ ikpoyaka ikaan̄ ikwaan̄. Ire, onineen̄ Baibul ikijeen̄ nkeek Jioba ofolek mkpọ me oniin̄ owewele. Eji mekọt itumu ibe ke onineen̄ ire ibot ibot inu orọrọ esan̄abe ikan isibi. Eya orọ, ikan geelek Jioba onyibe ikakpọkpọk inu ikeya, ikaan̄ ibot ibot inu orọrọ Jioba okinyi ikan geelek. Onineen̄ geelek okup me udun̄ ikan Jioba okinyi ire onineen̄ ebekọt isa irọ mkpọ me esese esese irek mè mgbọ. (Itọn̄ 119:111) Ikan mokọt inwene, ire, onineen̄ ikakinwene, ikakinin̄ oka si.​—Asaya 40:8.

5. Keke ke eji ebesa itọt me lek esese okukup me lek ikan mè onineen̄? (Kpọ si ogugo chi.)

⁵ Inyi eji egobo etet esese okup me lek ikan mè onineen̄, kpọ-nu inu ntọt-me-lek yi. Ogwu enenwaan̄ ge mokọt itumu inyi sọntiik gwun̄ kan̄ ibe, ‘Kachak ubọk me lek mkpọ ekisa item mkpọ yi.’ Ire ikan ke ogwu enenwaan̄ ya onyi gwun̄ kan̄. Ire, onineen̄ okup me udun̄ ikan ya mè iyaka ire inu orọrọ inyibe ikan ya ire bak me lek iriọọn̄ ibe ke ire gwun̄ kan̄ ichak ubọk lek ukan̄ mè iyaka ire mkpọ oyoyok, mosak unan. Onineen̄ yi ikakpọkpọk ikup inyi inu ekisa item mkpọ gaalek. Mokọt igọbọ si inu ekisa ituku ofọnti inyana, mkpọ ekisa inyiọọn̄ mun̄, mè iyaka ire inu geelek okiyoyok echi obokọt isak ene unan me lek. Onineen̄ yi si ikakpọkpọk ikup inyi uwu kiban̄ gaalek, ikup inyi ere geelek. Me atikọ, ike gwun̄ ya okimin, mokọt ibene ikisa mkpọ ekisa item mkpọ ya irọ mkpọ. Ire, me mgbọ ya, mosa me ugbalachieen̄ irọ mkpọ me lek mkpọ ukan̄ ya inyi ikasak ọmọ unan me lek. Eya orọ, ikan ya mokọt inwene, ire, mkpọ orọrọ enyibe ikan ya ikponwene.

KEKE ORỌ IKUPBE UFIAK IBE EJI ERIỌỌN̄ ONINEEN̄ OKUP ME UDUN̄ IKAN ECHI JIOBA ONYIBE?

6. (a) Keke ke Jioba okisa Usem kan̄ inyi eji? (b) Ike owa ke Jioba osa ijeen̄ ibe ke ọmọ itoon̄ ejit me lek kiji?

⁶ Jioba ima eji enenen, ọmọ orọ inyibe eji ikan echi ire eji igọọk, eji kpesak unan mè iyaka ire itap unan me lek ebi ofifi ife. (Jemis 2:11) Isọkọ me lek si, Jioba itap ubọk inyi eji egobo etet ubọk ọmọ okikeek mkpọ mè mkpọ orọrọ inyibe eji ikan cha. Inan̄a me lek Usem kan̄, ikinyi eji nteme okikaan̄ mgbaan̄ me lek esese esese mkpọ me ugwem kiji, eyi eji kpemekọt ikaan̄ gaalek me lek ikan inyibe eji. Onineen̄ Baibul ikitap ubọk inyi eji erọ ata ntumu-mfieek me ugwem mè ekerọ inu otatat. Jioba ikanyi eji ikan ofolek otutuuk inu me ugwem kiji. Ire, inyi eji nteme me emen Usem kan̄ echi obotap ubọk inyi eji ekerọ ata ntumu-mfieek mè ekerọ inu otatat me irek geelek, ikerere ibe ke kpunu ikan. Sa me inyinyi eji onineen̄ chi, Jioba ijeen̄ ibe ke ọmọ itoon̄ ejit me lek kiji, inyi eji si irek irọrọ ntumu-mfieek obojeen̄ ibe ke eji mima ọmọ mè onineen̄ kan̄.​—Gal 5:13.

7. Nyi inu ntọt-me-lek okijeen̄ ibe ke ikare ikan gaalek okup ufiak inyi eji ekọt erọ ata ntumu-mfieek. (Kpọ si ogugo.)

⁷ Me isasa itọt me lek ubọk onineen̄ Baibul obokọt itap ubọk inyi eji, keek-nu mkpọ ofolek mkpọ oriọọn̄ eyi ebi ikikọp uji ijọn̄ ekimun̄ me oniin̄. Ogbogbo me lek mkpọ oriọọn̄ chi ikijeen̄ eji ikan echi ire eji kpeluk igọọk, eji mekọt inin̄ emen ufialek. Mkpọ oriọọn̄ chi mokọt ikijeen̄ ubọk uji ijọn̄ obolibi igwat ire, mè iyaka ire mgbọ ogwu okikọp uji ya obotet uji ya ikaan̄. Ofifi ofifi mkpọ oriọọn̄ owa si echi okitaba ebi ikikọp uji ijọn̄ ubọk me utọn̄ ofolek mkpọ unan okukup me isi. Kubọk inu njeen̄, mokọt ire ibe ke ibot irerep mè iyaka ire anam ikiraraka me lek okporo ya. Ubọk yaage si, ebi eyi Karais kpekijit gaalek eru echi ikan Baibul ojebe ikeme, ire, ema ekijijit si ekiket mè mkpọ geelek echi obokọt ibieen̄ ema ibe erọn̄ ikan Awaji. Inyi eji ekọt ekerọ ata ntumu-mfieek, igbe ibe eji ekeweek eriọọn̄ nkeek Jioba ofolek inu geelek.

8. Ike ikupbe me ikpa Ebi Rom 12:​1, 2, keke ke olilọk eji ekaan̄be irọriọọn̄ onineen̄ Baibul obobieen̄ eji ibe ekerọ?

⁸ Eji ekikaan̄ owuwa oruru me mgbọ eji ekiweek onineen̄ Baibul imun̄ mè ikiluk igọọk. Kubọk inu njeen̄, ikitap ubọk inyi eji ekeriọọn̄ ubọk Jioba okisa ikeek mkpọ. Me mgbọ eji ekifuk Baibul, eji mikisa ikwekween̄ mkpọ inan̄a me lek mkpọ eji ekifuk. Eji mikido lek kiji mkpọ orọrọ Jioba otapbe mkpọ nkween̄ cha me emen Usem kan̄ mè oruru eji ebekọt ikaan̄ inan̄a me lek. Eji esikirọ ikeya, eji mekikween̄ ikekikeek mkpọ mè ikigobo inu itet me oniin̄ obokibele Jioba ejit. Eji mekichieek inye ibe ke “nkeek Awaji înwọn . . . mè iso ifuk.”​—Fuk Ebi Rom 12:​1, 2.a

9. Kpasi ofifi oruru ke eji ekikaan̄ me lek iluluk igọọk onineen̄ Baibul? (Ebi Iburu 5:​13, 14)

⁹ Ikekikween̄ ubọk eji ebekiluk igọọk onineen̄ Baibul ikitap ubọk irọ mè eji ekana ebi eyi Karais imimin inin̄ ene. Eji esikiluk igọọk onineen̄ Baibul, eji mekikaan̄ ata mgbaan̄je melek Jioba. (Fuk Ebi Iburu 5:​13, 14.) Ekimalek inyi asasa nsabọn owuwa ikan, inyi ema eriọọn̄ mkpọ ema ebekirọ me esese esese irek. Ema mekọt ikisiki ibot inyi ikan chi inyi ekasulu ema osusut. Ire, Jioba ikakimọnọ eji kubọk asasa nsabọn, kpan̄asi ikeya, ikirọ mkpọ me lek kiji kubọk ebi imimin inin̄ ene. Ikaan̄ utoon̄-ejit ibe ke eji mekirọ ntumu-mfieek ojeje igọọk nkeek kan̄. Eji esikirọ ikeya, ikibele ọmọ ejit enenen.​—Itọn̄ 147:11; Urọk 23:​15, 26; 27:11.

IKE OWA KE EJI EBEKỌT IRIỌỌN̄ ONINEEN̄ BAIBUL?

10. Ike owa ke eji ebekọt iriọọn̄ onineen̄ Baibul?

¹⁰ Me mgbọ eji ekiwọlọ iweek mkpọ eji ebekọt ikween̄ inan̄a me emen Baibul, eji mikimun̄ onineen̄ Baibul echi obokọt itap ubọk inyi eji ekọt egobo etet ubọk Jioba okimun̄ mkpọ. Eji mekọt iriọọn̄ onineen̄ Baibul si me mgbọ eji ekiweek irọriọọn̄ mkpọ orọrọ enyibe ikan. Ike eji ekigobo itet mkpọ orọrọ Jioba onyibe ikan, ikeya si ke eji ebekigobo ọmọ itet ijaan̄. Ire, inyi eji ekọt egobo nkeek Jioba etet, eji mebeek ọmọ me uriaak ibe itap ubọk inyi eji, eji mekeek mkpọ eji ekifuk idọk si. (Urọk 2:​10-12) Eji mekọt ido lek kiji ibe: ‘Keke orọ Jioba onyibe ikan yi? Ire Jioba icha eru yi, ibokukup me lek kan̄ ire nkirọ eru obet lek eru yi? Keke ke nkween̄ me ere Baibul yi, ike owa si ke mbakọt isa irọ mkpọ me ugwem n̄a?’ Eji esiriọọn̄ mkpọ orọrọ Awaji onyibe ikan mè mkpọ eji ebekọt ikween̄ me lek mfufuk okup me emen Baibul, eji mekọt irọ ata ntumu-mfieek oboje ikike me lek nkeek Jioba.

11. Me ijejeen̄ ijeen̄be me inyọn̄ ogoon̄, ike owa ke Jisọs osa ijeen̄ eji ubọk eji ebesa ikiriọọn̄ onineen̄ Baibul? (Kpọ si ogugo .)

¹¹ Me ijejeen̄ ijeen̄be me inyọn̄ ogoon̄, Jisọs ijeen̄ eji ubọk eji ebesa ikiriọọn̄ onineen̄ Baibul. Eji enekpọ-nu inu njeen̄ ita Jisọs osa irọ mkpọ. Me irek chi ge ge, Jisọs idasi itumu ikan Jioba onyibe sabum inikpa iwele nkeek Jioba ofolek ikan ya mè iyaka ire mkpọ orọrọ Jioba onyibe ikan ya. Ike eji ekigwu nkeek ikom me lek mkpọ Jisọs okpabe ikpọk mbum, eji memun̄ ubọk onineen̄ cha osa ikaan̄ mgbaan̄ me lek kiji me chereyi mè oruru eji ebekaan̄ inan̄a me lek.

12. Keke ore onineen̄ mè iyaka ire inu orọrọ enyibe ikan okup me ikpa Matiyu 5:​21, 22? (Kpọ si ogugo.)

¹² Fuk Matiyu 5:​21, 22. “Kakpan̄ ene.” Keke ore onineen̄ ge mè iyaka ire ibot ibot inu ge orọrọ Awaji onyibe ikan yi? Jioba ikaweek ibe eji echa ebi ofifi ife​—me ejit kiji, me usem kiji, mè ikerere me irọrọ kiji. Jisọs ijeen̄ ibe ke ikerere ibe ke ene ikakpan̄ ofifi ene, ke mokọt irọ ikeme inu orọrọ enyibe ikan ya ire icha ogwu ngwan̄. Ire ene “inaan̄ ejit inyi ogwu ngwan̄” mè iyaka ire ikitiik ọmọ, “mêfieek oyerebet itip” ogwu okinaan̄ ejit ya. Me atikọ, eru chi okirọ ibe ekpan̄ ene.​—1 Jọn 3:15.

13. Ike owa ke eji ebekọt isa onineen̄ okup me ikpa Matiyu 5:​21, 22 irọ mkpọ me ugwem kiji? (Kpọ si ogugo .)

¹³ Ike owa eji ebekọt isa onineen̄ okup me ikpa Matiyu 5:​21, 22 irọ mkpọ me chereyi? Eji ekakiben ene me ejit, ikerere ibe ke ene ya irọ eji nnaan̄ me lek. (Lib 19:18; Jobu 36:13) Bak me lek keke? Mije unaan̄-ejit mokọt irọ ibe eji ebene ekecha ene ya, etumu usem obonaan̄ ogọt mè iyaka ire erọ ọmọ nnaan̄ si. (Urọk 10:12) Eji mekọt ibene ikilo ene ya mè ikitumu ọmọ ifiat. (Urọk 20:19; 25:23) Mgbọ Jisọs ojeen̄be inu ofolek ochicha ejit yi, Internet, fun mè okwukwut nden̄ kpekukup. Ire, inu yi ijeen̄be ikaan̄ mgbaan̄ me lek kiji me chereyi, nteme Jisọs onyibe motap ubọk eji ejit ikekikpa ijo ikọ ofolek ebi ofifi ife me emen efet. Ike eji kpegen ibak ikpan̄ ene, ikeya si ke eji kpetumu mè iyaka ire ige inu geege obofiat erieen̄ ene geege mè irọ ibe ebi ofifi ife ekayaka ijeen̄ ọmọ ulibi.

14. Keke ore onineen̄ mè iyaka ire inu orọrọ enyibe ikan okup me ikpa Matiyu 5:​27, 28? (Kpọ si ogugo.)

¹⁴ Fuk Matiyu 5:​27, 28. “Kagan nwa ene.” Keke ore onineen̄ mè iyaka ire ibot ibot inu orọrọ enyibe ikan yi? Jioba icha eru barabat. Icha si mgbọ ebi ene ekikeek mkpọ ofolek ibububat, mije, eya okirọ ibe ekebubat. Jisọs ikpa ibe ke ire ogwu enerieen̄ okakaan̄ nwa ikup inye ikikpọ ogwu enenwaan̄ (ogwu ikarege ogwu nwa) mè ibene ikikaan̄ ulọk ilaak me lek ogwu enenwaan̄ ya, ke irọ ijo inu. Eya orọ, nkeek ofolek barabat mè iyaka ire ulọk barabat isinin̄ ejit kiji, ikup ufiak ibe eji egwat lek esan̄a ikerere ibe ke irọrọ ikeya moweek efuuk. (Mat 5:​29, 30) Onineen̄ yi ikaan̄ mgbaan̄ si me lek ebi ikup agaga.

15. Ike owa ke eji ebekọt isa onineen̄ okup me ikpa Matiyu 5:​27, 28 irọ mkpọ me ugwem kiji? (Kpọ si ogugo .)

¹⁵ Ike owa eji ebekọt isa onineen̄ okup me ikpa Matiyu 5: 27, 28 irọ mkpọ me chereyi? Igbe ibe eji ejit ikekikeek mkpọ ofolek ibububat. (2 Sam 11:​2-4; Jobu 31:​1-3) Eyi isibi ibe ke eji ebekijijit ikekikpọ ogugo njak geelek. Eji kpebekeek ibe ke ikalọ ikekikpọ ogugo mè iyaka ire fidio okijeen̄ ebi ikibubat eyi irebe ibe ke eji kpekirọ mbet lek inu okup ikeya. Eji si kpeberọ unene melek ebi ichechieek ibe ke ikalọ ikpọkpọ usini ogugo njak. Me mgbọ Jisọs okupbe me linyọn̄ yi, kpunu fun, okwukwut nden̄, fidio, mè iyaka ire ogugo. Ikerere ikeya, onineen̄ Jisọs ojeen̄be ikijeen̄ ubọk Jioba okimun̄ ogugo mè fidio echi okibieen̄ eru barabat inye. Jioba ikpobele ejit me lek kiji ire eji ikiria ogugo mè fidio njak, mè iyaka ire etip okiriki ulọk ilaak ijet ofifi ene me fun mè iyaka ire ikijeen̄ ofifi ene njak kiji itibi emen efet. Jioba icha inu chi enenen. Iluluk igọọk onineen̄ Baibul yi motap ubọk irọ inyi ebi irere olom mè nwa ekegbe utoon̄-ejit enyi lek kiban̄. (Mal 2:15) Motap ubọk inyi ebi irere olom mè nwa mè ebi ikup agaga ekejit inu geelek oborọ ibe ebubat.​—Urọk 5:​3-14.

16. Keke ore onineen̄ mè iyaka ire inu orọrọ enyibe ikan okup me ikpa Matiyu 5:​43, 44? (Kpọ si ogugo.)

¹⁶ Fuk Matiyu 5:​43, 44. “Ma ogwu melek kwun̄.” Keke ore onineen̄ orọrọ enyibe ikan yi? Jioba iweek ibe eji ema otutuuk ebi ife geelek. Ire mkpọ nsan ibe ke ebi Ju me mgbọ Jisọs okupbe me inyọn̄ ijọn̄ yi echieek ibe ke ikan yi isibi ibe ke ema ebema gaalek ebi Ju ogbo kiban̄ mè icha ebi ichacha ema. Ire, Jisọs iriọọn̄ ibe ke ikare mkpọ ikan ya okitumu ire eya. Iriọọn̄ si ibe ke Jioba ikiweek ibe eji ekemun̄ otutuuk ene kubọk ebi mbuuruk kiji me ekakpọge chieen̄ me lek ere ema enan̄abe.​—Mat 5:​45-48.

17. Ike owa ke eji ebekọt isa onineen̄ okup me ikpa Matiyu 5:​43, 44 irọ mkpọ me ugwem kiji? (Kpọ si ogugo .)

¹⁷ Ike owa ke eji ebekọt isa onineen̄ okup me ikpa Matiyu 5:​43, 44 irọ mkpọ me chereyi? Ima eji ekaan̄be me lek ebi ene obobieen̄ eji ibe ekakitap lek me lek akọn̄ mè etim okibọkọ irek me linyọn̄ yi. (Asaya 2:4; Maika 4:3) Ima yi okitap ubọk inyi eji ekesa me ata ejit erọ mkpọ melek ebi inan̄a me ofifi ido, mè uwu uriaak mè ebi ikaan̄ ofifi orọmijọn̄. (Ikwaan̄ 10:​34, 35) Ima yi okitap ubọk inyi eji etele enyi ebi irọrọ eji ilọ mè iyaka ire ebi irọrọ ebi ima kiji ilọ.​—Mat 18:​21, 22; Mak 11:25; Luk 17:​3, 4.

TUMU FIEEK IKEKISA ONINEEN̄ BAIBUL ILUK UGWEM

18. (a) Keke ke eji ebetumu ifieek irọrọ? (b) Keke ke eji ebekpa me ibot usem obogọọk?

¹⁸ Eji mibele ejit ibe ke Jioba ikamọnọ eji kubọk asasa nsabọn, ire, ikimun̄ eji kubọk ebi imimin inin̄ ene! Iweek ibe eji ekesa onineen̄ Baibul erọ mkpọ ike eji ekirọ ntumu-mfieek mgbọ geelek. (1 Kọr 14:20) Ike eji ekirọ ntumu-mfieek chi, kè eji ekup enye ‘ekeweek eriọọn̄ inu Jioba okiweek ibe eji erọ.’ (Efes 5:17) Eji ekiweek irọrọ ata ntumu-mfieek bak me lek eji mima Jioba mè iweek ikekirọ inu obokibele ọmọ ejit, ikare bak me lek eji ekaan̄be ukpook ibe ke ọmọ mosulu eji osusut. Ire, ikaan̄ ofifi inyinyi obotap ubọk inyi eji ekọt ekerọ ata ntumu-mfieek echi obokibele Awaji ejit. Ire nkeek kiji. Eji mekpa mkpọ ofolek me ibot usem obogọọk.