Oeˬ siˬ ba la

Aˬ dui Yeˬsuˇ˗euˬ shaˬ jiˇ hawˇ˗eu shiˬ˗ahˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ za˗eu gʼaˇ duˬ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ ya jah˗eu meh. Heu naˇ maˬ gui jiˇ coeˇ˗eu tsawˇ haˬ aˇ maꞈ deuˬ za˗eu guiˬ lahˬ pyeuꞈ meh. (Peˇ. 1:7) Yawˬ kʼoꞈ na luꞈ Yeˬsuˇ shiˇ gaˇ Noeˬ mawˇ˗eu mehˬ bawˬ jahˇ ngeh ‘yawˇ nui deuˬ’ naˇ, kaˬ muˇ hawˇ˗eu aˬ gaꞈ dzaˇ uiˇ maˬ dzaˬ maˬ dawˇ˗a. Dzaˬ˗eu jiˇ maˬ tsaˬ˗a. (Yoˇ. 10:16) Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬsuˇ˗euˬ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ jah˗awˇ, aˇ poeˬ taˬ baw˗eu heu neh Yeˬsuˇ˗euˬ shaˬ jiˇ hawˇ˗eu shiˬ˗ahˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ za nya˗eu meh. (Yoˇ. 6:53) Dawˬ ma saˇ jaˇ yaw shuiꞈ˗ahˇ keuˬ˗awˇ, Yeˬsuˇ nehˬ˗ehˇ mˬ taˆ uˆ lahˇ leˇ˗eu noeˬ tmˬ˗eu jeˬ jaˆ˗eu deuˬ naˇ, kaˬ muˇ hawˇ˗eu aˬ gaꞈ dzaˇ uiˇ heu˗ahˇ dzaˬ˗eu meh. Aˬ jeˬ lehˇ gʼeh kʼawꞈ Yoˇhaˬ yaw huiˬ 6 laꞈ kʼoeˇ boꞈ ahˇ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ heu naˇ, tseˇ doˆ taˬ˗euˬ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ maˬ ehˇ, yawˇ nui deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ maˬ ehˇ, aˇ yeˇ huiˬ˗eu dzaw geuꞈ˗eu jeˬ ahˇ˗eu meh. Teu naˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ za mawꞈ naˇ, ka kʼoꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ maˇ diˇ ya jah meh lehˇ ehˇ˗eu gaˇ kawˆ heu meh. w24.12 13 ¶14, 16

Ciꞈ hawˬ dzaˬ byawˇ lawˇ ngeh Yeˬsuˇ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ˗ahˇ dehˬ tseˬ maˬ ahˇ˗eu kaˬ muˇ biˇ nehˬ˗awˇ, heu naˇ ngaˬ˗euˬ gʼawˇ mawˇ ma lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. Jiˇ naˇ, aˬ gaꞈ dzaˇ uiˇ ciˬ nehˬ˗awˇ heu naˇ “Miˬyehˇ˗euˬ dawˬ ma saˇ jaˇ˗ahˇ taꞈ˗eu ngaˬ˗euˬ shiˬ ma” lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. (Kuˆ. 14:22-25; Luˇ. 22:20; 1 Gawˇ. 11:24) Yeˬsuˇ dawˬ ma saˇ jaˇ teu˗ahˇ dawˬ ma saˇ jaˇ yaw shuiꞈ lehˇ kuˇ˗eu meh. Dawˬ ma saˇ jaˇ yaw shuiꞈ heu naˇ, “Miˬyehˇ Miˇkʼahˬ laꞈ kʼoeˇ” uˆ lahˇ leˇ˗eu “[Miˬyehˇ˗euˬ] Iˇsaˬleˬlaˇ tsawˇ haˬ” deuˬ nehˬ˗ehˇ dzaˬ taˬ˗euˬ saˇ jaˇ pyeuꞈ meh. Heu naˇ kʼaˇ ngeuˇ˗eu deuˬ nehˬ˗ehˇ dzaˬ˗eu saˇ jaˇ maˬ ngeuˇ˗a. (Heˬ. 8:6, 10; 9:15) Ciꞈ hawˬ dzaˬ byawˇ lawˇ ngeh Yeˬsuˇ neh ngehˬ˗euˬ dawˬ heu naˇ, ‘cuiˆ˗eu yawˇ maꞈ’ deuˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ˗eu meh. Aˇ maꞈ heu laꞈ kʼoeˇ neh dahˬ beh˗eu deuˬ naˇ, ciꞈ hawˬ dzaˬ byawˇ lawˇ gaˇ Yeˬsuˇ nehˬ˗ehˇ jawˇ luꞈ˗eu saˇ jaˇ ziꞈ˗eu gʼaˬ kʼehˇ deuˬ pyeuꞈ meh. Gʼaˬ kʼehˇ deuˬ hawˇ˗eu aˇ nah naˇ aˇ maꞈ heu laꞈ kʼoeˇ uˇ laˇ˗eu deuˬ tehꞈ˗ehˇ Yeˬsuˇ˗euˬ ciꞈ hawˬ dzaˬ byawˇ˗ahˇ zmˬ˗euˬ kaˬ muˇ hawˇ˗eu aˬ gaꞈ dzaˇ uiˇ dzaˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Tsawˇ haˬ heu deuˬ naˇ, Yeˬsuˇ nehˬ˗ehˇ tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ mˬ taˆ ya uˆ lahˇ leˇ˗eu deuˬ pyeuꞈ meh. w24.12 11 ¶9-10

Yeˬsuˇ saˇ jaˇ bi puiˬ˗awˇ, bi byehˇ dzeh˗euˬ uˬ taꞈ, bi nyehꞈ˗awˇ, dawˬ doeˇ bi ngehˬ˗awˇ, maˬ tsaˬ maˬ dawˇ˗eu laꞈ kʼoeˇ yaˇ kʼaˬ bi daˇ˗euˬ meh. Kʼehˬ gaˇ kʼaˆ gaˇ jiˇ ya daˬ˗euˬ meh. Kʼoeˇ naˇ yehˇ deuˬ Yeˬsuˇ˗ahˇ sehꞈ˗eu jawˇ duˬ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗awˇ, zeuˇ liˬ kʼoeˇ taˆ taꞈ tehˬ˗euˬ meh. Yeˬsuˇ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu laꞈ kʼoeˇ heu loꞈ˗ehˇ doeˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya daˬ luꞈ ngeh, Yeˬsuˇ˗ahˇ naˆ maˬ tseˇ gʼawˬ naˆ ni naˇ leˇ˗eu tiˬ gʼaˬ jawˇ˗eu meh. Teu gʼaˬ naˇ Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ teu naˆ naˆ˗ehˇ naˇ naˇ gawˇ gawˇ˗ehˇ maˬ ya shaˬ ni caw ba nehˬ nya˗eu baoˬ ahˇ kʼawꞈ, teu loꞈ˗ehˇ maˬ ya daˬ ni maˬ caw ba nehˬ˗aˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh nga? Yeˬhawˇbaˬ Zaˬmaˇ˗ahˇ gaˬ dui dui kʼawꞈ, aˬ jeˬ miˇ neh aˬ yawꞈ˗ahˇ shaˬ shaˬ zahˬ zahˬ˗ehˇ, naˇ naˇ gawˇ gawˇ˗ehˇ bi shiˇ˗euˬ nga? Aˬ dui˗ahˇ gaˬ dui dui˗eu miˇ neh meh. Yeˬsuˇ neh lawˇ nehˬ˗euˬ jeˬ heu naˇ, Aˬdaˬ˗euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ pyeuꞈ˗eu aˬ dui˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ aˇ naˆ ni gaˬ˗eu lehˇ maˇ jawˆ ni gʼeh˗eu bi siˬ bi mawˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ nawˬ˗ahˇ gaˬ dui dui˗eu lehˇ bi siˬ laꞈ˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ nawˬ˗ahˇ iˬ baˇ hawˇ˗eu shiˇ˗eu jeˬ˗ahˇ neh ka kʼoꞈ˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ yawꞈ˗euˬ nui ma˗ahˇ maˬ ehˇ jiˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni deuˬ dui dui laˇ kʼawꞈ, aˬ yawꞈ gaˬ dui dui˗eu Zaˬmaˇ bi kamˇ shiˇ le˗euˬ meh. (1 Yoˇ. 4:9, 10) Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui yawˬ gʼaˬ na luꞈ˗ahˇ iˬ baˇ˗ahˇ deuˆ ceh ceh˗awˇ, deuˆ gʼaˬ nya ni caw ba nehˬ mawꞈ˗eu meh. w24.08 6 ¶13-14

Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ nui ma˗ahˇ deuˬ dui dui leˇ kʼawꞈ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ lehˬ hmˬ nehˬ laꞈ˗eu gaˇ shaˬ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ˗eu lehˇ bi siˬ dzehˬ laˇ˗eu meh. Shaˬ zahˬ˗ahˇ ya puˬ naˇ tiˬ gʼaˬ˗iˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ saˇ jaˇ maˬ ziꞈ˗a lehˇ Saˬdaˬ ja bu˗eu meh. Teu maˬ tsaˬ˗eu lehˇ mˇ mawˇ˗eu gʼaˇ duˬ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ Zaˬmaˇ maˬ kamˇ shiˇ mi na˗ehˇ shaˬ zahˬ gʼawˬ mya jeˬ˗ahˇ bi daˬ˗eu aˬ kawˬ˗aˬ biꞈ˗euˬ meh. (Baˆ. 2:1-5) Yeˬhawˇbaˬ zahˇ˗euˬ aˬ yuiꞈ deuˬ Yeˬsuˇ˗ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu˗ehˇ ehˇ gaˇ, yehˇ deuˬ Yeˬsuˇ˗ahˇ yahˬ caˆ neh juiꞈ gaˇ, zeuˇ liˬ kʼoeˇ taˆ taꞈ tehˬ gaˇ ya mawˇ˗awˇ, aˬ yawꞈ gaˬ dui dui˗eu Zaˬmaˇ naˇ naˇ gawˇ gawˇ˗ehˇ ya shiˇ gaˇ jiˇ ya mawˇ˗euˬ meh. (Tehˬ. 27:28-31, 39) Yeˬhawˇbaˬ gaˇ kawˆ heu deuˬ maˬ bi pyeuꞈ laˇ ni aˬ geu ngeh kʼawꞈ laˆ naˬ nya˗eu baoˬ ahˇ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, muiˇ˗eu deuˬ Yeˬsuˇ˗ahˇ “Miˬyehˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ ka kʼoꞈ nehˬ mawꞈ ngaˇ˗a loˇ lehˇ haw kaˇ˗euˇ” lehˇ cehꞈ lehꞈ ka niˇ gʼa ngeh Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ˗ahˇ taˆ lehˇ caw ba le˗eu kʼawꞈ za meh. (Tehˬ. 27:42, 43) Ehˇ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ teu loꞈ˗ehˇ caw ba nehˬ naˇ, Yeˬsuˇ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ maˬ paˇ bi nya, a dui jiˇ noeˬ tmˬ˗eu jeˬ maˬ paˇ jaˆ meh. Teu miˇ neh Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ˗ahˇ saꞈ tsehˆ leˇ ngeh keuˆ ni bi oˇ bi daˬ˗euˬ meh. w25.01 22 ¶7

A.D. 33 Niˬsaˬ ba la 16 nah˗ahˇ, Yeˬsuˇ˗euˬ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ noeˬ shaˬ kʼahˬ lahˇ˗awˇ guˆ luꞈ˗eu meh. Gʼaˬ kʼehˇ nyiˬ gʼaˬ Yeˬluˇsaˬleˬ meuˬ˗ahˇ neh doˆ˗iˇ˗awˇ, Eˇmawꞈ pu˗ahˇ iˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ nyaꞈ, aˬ yawꞈ nyaꞈ maˬ siˬ nya˗eu zaˬ yo aˬ li tiˬ gʼaˬ˗ahˇ ya mawˇ˗euˬ meh. Gʼaˬ kʼehˇ teu nyiˬ gʼaˬ zaˬ yo aˬ li kʼoeˇ gʼaˬ˗ahˇ Yeˬsuˇ neh ya puˬ˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ nui ma maˬ muiˬ˗eu gaˇ kawˆ ja nehˬ˗euˬ meh. Zaˬ yo aˬ li teu gʼaˬ “Moˇseˬ neh boꞈ˗euˬ sahˬ boꞈ deuˬ˗ahˇ neh dahˬ beh˗awˇ, Miˬyehˇ gʼaˇ duˬ ngehˬ dah˗eu deuˬ neh boꞈ˗euˬ sahˬ boꞈ deuˬ˗ahˇ keuˆ ni” dawˬ pehˬ taˬ˗awˇ, Meˬsiˇyaˆ aˬ jeˬ miˇ neh ya shaˬ˗awˇ ya shiˇ˗eu gaˇ kawˆ aˬ yawꞈ nyaꞈ˗ahˇ dzawˇ nehˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ smˇ gʼaˬ Eˇmawꞈ pu˗ahˇ laˇ keuˆ ngeh, zaˬ yo aˬ li kʼoeˇ gʼaˬ maˇ diˇ naˇ aˬ yawꞈ gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗euˬ Yeˬsuˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ bi siˬ˗euˬ meh. (Luˇ. 24:13-35) Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ dehꞈ saˬ saˬ˗eu 40 nah aˇ yamˬ laꞈ kʼoeˇ aˬ yawꞈ, aˬ yawꞈ˗euˬ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ˗ahˇ gʼawˬ mya poˆ bi mawˇ˗euˬ meh. Nui ma shaˬ zahˬ mˇ˗awˇ guˆ luꞈ˗eu gʼaˬ kʼehˇ deuˬ˗ahˇ Yeˬsuˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ˗euˬ miˇ neh gʼaˬ kʼehˇ deuˬ, gʼaˬ ahˇ kʼoꞈ laˇ˗awˇ laˬ kʼaˬ tiˬ cehˇ kʼaˬ duˬ ni Miˬyehˇ Miˇkʼahˬ gaˇ kawˆ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ tsaꞈ gaˬ˗euˬ meh. w24.10 12 ¶1-3

Zaˬ deuˬ naˇ aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh aˬ yawˇ yawꞈ huiˬ laˇ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ Ka li zaˬ deuˬ naˇ tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ jahˇ˗euˬ gaˇ aˬ yawˇ yawꞈ huiˬ loˆ laˇ˗eu ma ngeuˇ˗a. Yaw jeˬ ma jeˬ, gawˇliˬtu meuˬ˗ahˇ˗euˬ deuˬ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ ha geuꞈ˗awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ˗euˬ meh. Muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ za˗euˬ meh. Kʼoeˇ naˇ Pawˇluˆ˗euˬ dawˬ mehˬ dawˬ tsoˆ˗ahˇ neh jiˇ gʼawˬ mya jeˬ za˗euˬ meh. (Kʼehˇ. 18:8-11) Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ laꞈ kʼoeˇ neh gʼawˬ mya gʼaˬ iˇ cuꞈ shawˇ˗euˬ myahˇ laˇ˗euˬ kʼawꞈ tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ huiˬ loˆ laˇ˗a. (1 Gawˇ. 3:2) Huiˬ loˆ laˇ mawꞈ naˇ, huiˬ loˆ laˇ mawꞈ˗eu nui ma ya bi ahˇ laˇ˗eu meh. “Maˬ siˬ maˬ nya˗eu jeˬ˗ahˇ gaˬ˗eu” deuˬ nui jah zaˬ nahˬ loꞈ˗ehˇ pyeuꞈ gaˇ nui kʼahˇ shiˇ shiˇ˗ehˇ jawˇ˗eu meh. Aˬ yawꞈ maꞈ maˬ huiˬ maˬ mahˇ laˇ mawꞈ˗a. (Dawˬ. 1:22, YB18) Aˬ dui mawˇ do tehꞈ˗ehˇ huiˬ laˇ taˬ˗awˇ, yawˬ jawˇ na luꞈ aˬ da aˬ ma neh ya bi noeˬ tsehˆ dahˬ˗eu gʼaˬ loꞈ˗ehˇ maˬ pyeuꞈ mawꞈ. Ehˇ kʼawꞈ aˬ dui nui jah paw huiˬ laˇ mahˇ laˇ ni yawˬ haˇ yawˬ ha leh jeh mawꞈ˗eu ma. Nawˇ huiˬ loˆ laˇ˗euˬ Ka li zaˬ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ laˇ ni leh jeh luꞈ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ “nui ma keuˆ ni maˬ ehˇ, Miˬyehˇ˗euˬ nui kʼahˇ mˇ nya ni maˬ ehˇ, caw ba nehˬ laꞈ lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ˗awˬ.”—Piˆ. 2:13. w24.04 4 ¶9-10

Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ zaˬ˗ahˇ yaˇ kʼaˬ daˇ ngeh aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh leˇ˗eu lehˇ dzawˇ nehˬ taˬ˗euˬ meh. (Yeˬ. 33:11) Gaˇ kahˇ maˬ dahˇ gaˇ Yeˬhawˇbaˬ tiˬ gʼaˬ˗ahˇ˗iˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ maˬ laˆ cawˆ mawꞈ˗a. Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ˗aˬ, gʼawˬ shaˬ gaˬ˗eu jeˬ byah˗eu miˇ neh kʼaˇ yehꞈ kʼaˇ tsaˬ laˇ ngeh aˬ myah luꞈ gʼawˬ shaˬ gaˬ˗eu jeˬ mˇ mawˇ˗eu meh. Maˬ ya gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗eu deuˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, aˬ dui aˬ jeˬ siˬ nya˗eu nga? Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ tiˬ gʼaˬ na˗euˬ gaˇ kawˆ tehꞈ˗ehˇ pah mehˬ taˬ˗euˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Yeˬsuˇ Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ maˬ ya gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗a lehˇ ehˇ˗eu meh. (Kuˆ. 14:21; Yoˇ. 17:12) Yuˇdaˆ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ˗eu Yeˬsuˇ˗ahˇ diˇ daˬ˗ehˇ muiˇ˗euˬ meh. (Kuˆ. 3:29) Kʼoeˇ naˇ Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ laˆ tsoeˬ˗eu zahˇ aˬ yuiꞈ tiˬ deuˬ na jiˇ ma ya gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗a lehˇ ehˇ˗eu meh. (Tehˬ. 23:33; Yoˇ. 19:11) Pawˇluˆ jiˇ noeˬ poˆ noeˬ paˇ maˬ mˇ˗eu Miˬyehˇ˗ahˇ muiˇ˗eu deuˬ maˬ ya gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗a lehˇ ehˇ˗eu meh.—Heˬ. 6:4-8; 10:29. w24.05 4 ¶10-11

Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ naˇ, Saˬdaˬ aˬ dui˗ahˇ aˬ myah luꞈ deuˬ gʼeh˗eu jeˬ tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ jahˇ laˇ nya˗a. (1 Yoˇ. 3:8) Miˇ shuiꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ nehˬ˗ehˇ muiˬ˗eu cawˬ cawˬ˗eu jeˬ jaˆ nya ni caw ba daˆ leꞈ nehˬ˗eu uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ maˬ paˇ bi shiˇ meh. (Pah. 21:4) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ yaw jeˬ ma jeˬ˗euˬ sehˬ gʼawˆ laꞈ kʼoeˇ daˬ yah ya pyeuꞈ˗awˇ, aˬ yawꞈ nehˬ˗ehˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ cawˬ ya pyeuꞈ˗eu miˇ neh nui kʼahˇ shiˇ dui dui miˇ˗a. (Yeˬ. 37:27) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ daˬ yah pyeuꞈ daˆ leꞈ mawꞈ naˇ, aˬ jeˬ ya jahˇ˗eu nga? Tiˬ gʼaˬ gʼaˬ nawˬ˗ahˇ iˇ kahˇ˗ahˇ oe˗awˬ lehˇ kuˇ naˇ, nawˇ nymˇ sahˇ gʼaˬ nawˬ˗ahˇ aˬ jeˬ bi jahˇ mawꞈ˗eu lehˇ siˬ nya mawꞈ˗eu paˬ. Teu gaˇ duˇ ni aˬ dui jiˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ yaw jeˬ ma jeˬ˗euˬ sehˬ gʼawˆ laꞈ kʼoeˇ jawˇ daˆ leꞈ mawꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ aˬ jeˬ bi jahˇ mawꞈ˗eu lehˇ siˬ nya mawꞈ˗eu ma. Nui gaˬ aˬ dui˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ “nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ” mˇ ni laˆ noeˬ nehˬ laꞈ˗eu meh. (Sehˇ. 1:10) Aˬ dui teu loꞈ˗ehˇ aˬ myah luꞈ noeˬ naˇ, aˬ yawꞈ˗ahˇ yaw zeu baw˗awˇ, aˬ yawꞈ aˬ suˇ gʼaˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ maˬ ngehˇ˗eu uˬ taꞈ, teu naˇ aˬ dui˗ahˇ aˬ yawꞈ nui ma cawˆ˗eu jeˬ maˬ mˇ ni caw ba nehˬ˗eu meh. Aˬ dui “nui ma nahˬ yu ni taˬ˗awˇ” Miˬyehˇ nehˬ˗ehˇ cawˬ cawˬ taꞈ mawꞈ˗eu ma.—Kaˬ. 6:8. w24.06 4 ¶8-9

Yeˬhawˇbaˬ Aˬbyaˬhaˬ˗ahˇ Iˇtsaˆ˗ahˇ lawˇ lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. Teu naˇ Aˬbyaˬhaˬ˗euˬ nui ma˗ahˇ deuˬ dui dui leˇ˗eu yaw duˬ baw meh. Ehˇ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ kʼaˇ shaˇ˗eu loꞈ˗ehˇ mˇ˗eu gʼaˇ duˬ, Aˬbyaˬhaˬ noeˬ tsehˆ taˬ˗euˬ meh. Aˬbyaˬhaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ zaˬ˗ahˇ sehꞈ˗eu lehˇ gʼeh ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ laˆ naˬ˗euˬ meh. Gaˇ kawˆ heu naˇ, mehˬ hu paw Yeˬhawˇbaˬ mˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu aˇ yeˇ huiˬ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ bi siˬ laꞈ˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ zaˬ˗ahˇ gaˬ dui dui˗eu miˇ neh, aˬ yawꞈ gaˬ dui dui˗eu Zaˬmaˇ aˬ dui˗euˬ gʼaˇ duˬ lawˇ nehˬ˗eu heu pyeuꞈ meh. (Beh. 22:1-18) Teu gaˇ neh yaw myaˬ yaˇ kʼoꞈ byah laˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ zahˇ dawˬ kʼoꞈ dawˬ biꞈ˗euˬ meh. Zahˇ dawˬ teu laꞈ kʼoeˇ aˬ yawꞈ maꞈ Miˬyehˇ neh iˬ baˇ bi pyehˬ˗eu gʼaˇ duˬ, jeˬ zaˬ ya lawˇ meh lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (Tahˬ. 4:27-29; 17:11) Jeˬ zaˬ lawˇ˗eu jeˬ heu naˇ, tsawˇ haˬ zaˬ˗euˬ iˬ baˇ˗ahˇ pyehˬ˗eu gʼaˇ duˬ, muiˬ dui dui˗eu lawˇ˗eu jeˬ˗euˬ aˇ baˇ naˇ shmˇ pyeuꞈ meh. Saˇ jaˇ dzaˬ taˬ˗euˬ aˇ jeuˬ pyeuꞈ˗eu Miˬyehˇ˗euˬ Zaˬmaˇ, nawˇ hawˇ˗eu tsawˇ haˬ zaˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ iˬ baˇ hawˇ˗eu shiˇ˗eu jeˬ˗ahˇ neh ya buˬ˗iˇ˗eu gʼaˇ duˬ, shaˬ shaˬ zahˬ zahˬ˗ehˇ, naˇ naˇ gawˇ gawˇ˗ehˇ ya shiˇ meh lehˇ bawˇlawˇpeh deuˬ maˬ keuˆ laˇ miˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh.—Yaˇ. 53:1-12. w24.08 4 ¶7-8

Aˬ dui Jaˇliꞈ gui ngeh yawˬ ha neh ya siˬ˗euˬ jeˬ aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗iˇ nya nga lehˇ ya shaˇ noeˬ˗eu meh. Jaˇliꞈ aˇ tsehˆ tiˬ tsehˆ˗ahˇ kʼaˇ gui gʼaˬ ngeh, heu kawˆ naˇ, ‘Ngaˬ˗euˬ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ nymˬ˗mˇ maˬ ehˇ, mehˬ hu paw maˬ ehˇ, aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗iˇ nya˗eu nga?’ lehˇ shaˇ noeˬ. Yaw jeˬ ma jeˬ, 1 Teˇsaˬloˇni 5:17, 18-ahˇ gui luꞈ˗eu lehˇ ehˇ˗awˬ. Teu nyiˬ deuˆ˗ahˇ gui gʼaˬ˗euˬ naˇ, tiˬ kʼehˬ naˬ leˇ˗awˇ aˬ jeˬ shaˇ noeˬ nya˗eu nga? Ngaˇ guiˬ lahˬ tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ shaˇ miˇ˗a laˬ? Guiˬ lahˬ shaˇ ngeh nui ma laꞈ kʼoeˇ naꞈ suiˇ ni gʼeh gaˇ jaˆ luꞈ˗eu jeˬ dzawˇ nehˬ miˇ˗a laˬ? lehˇ shaˇ noeˬ nya˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ, guiˬ lahˬ huiˬ˗eu jeˬ hawˇ˗eu ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ˗eu jeˬ gaˇ kawˆ kʼawꞈ shaˇ noeˬ nya˗eu meh. Teu loꞈ˗ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ gʼaˬ ngeh, gaˇ kawˆ smˬ kawˆ˗euˬ gʼaˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ˗awˇ ja ceuˬ˗eu lehˇ noeˬ tsehˆ nya˗eu meh. Teu loꞈ˗ehˇ aˇ yamˬ ui cuiˆ biꞈ˗awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗euˬ tehꞈ kʼawꞈ, Miˬyehˇ˗euˬ dawˬ˗ahˇ ya gaˬ˗awˇ maˇ diˇ mˇ caw˗eu deuˬ pyeuꞈ nya ni caw ba nehˬ nya˗eu meh. Yawˬ nah na luꞈ nawˇ Jaˇliꞈ kʼaˇ gui ngeh, teu loꞈ˗ehˇ jahˇ naˇ gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ aˇ naˆ ni za˗eu nga? w24.09 4-5 ¶9-10

Aˬ dui neh ja sawˇ laꞈ˗euˬ loꞈ˗ehˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ beh ngeh neh, za ngeh yuˇ ngeh naˆ maˬ tseˇ, biꞈ ngeh caw ba ngeh, laˬ kʼaˬ cehˇ ni beh taˬ˗euˬ meh. Aˬ dui mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ caw ba nehˬ nya ngeh, laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu ma. Guiˬ lahˬ huiˬ miˇ˗a lehˇ ehˇ nehˬ laꞈ ngeh jiˇ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu ma. Ehˇ kʼawꞈ ni guiˬ lahˬ huiˬ maˬ huiˬ nehˬ laꞈ kʼawꞈ, mˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu jeˬ˗ahˇ aˬ dui mˇ˗euˬ miˇ neh laˬ kʼaˬ cehˇ nya˗eu ma. Nawˇ aˬ cawˬ˗ahˇ aˬ jeˬ biꞈ˗euˬ maˬ kaˬ, “kʼoeˇ myaˆ maˬ tseˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ nawˬ˗ahˇ biꞈ kʼoꞈ nehˬ laꞈ nya tehꞈ˗a.” (2 Laˬ. 25:9) Yeˬhawˇbaˬ neh biꞈ nehˬ laꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ za˗euˬ taꞈ˗ehˇ byawˬ˗eu jeˬ maˬ paˇ jaˆ meh. Teu miˇ neh tsawˇ tsiˇ maˬ tsiˇ ni biꞈ˗eu mˬ taˆ Aˬda Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ˗eu gʼaˇ duˬ noeˬ tsehˆ taˬ kaˇ˗euˇ. w24.09 31 ¶20-21

Yeˬhawˇbaˬ naˇ, gʼawˬ shaˬ gaˬ nya˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu meh. (Ceuˬ. 103:13;Yaˇ. 49:15) Aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ˗ahˇ deuˬ leˇ naˇ leˇ ngeh, aˬ yawꞈ˗ahˇ jiˇ teu loꞈ˗ehˇ gʼeh leˇ˗eu meh. (Zaˬ. 2:8) Aˬ dui aˬ yawꞈ nehˬ˗ehˇ yaw awˬ awˬ˗ehˇ cawˬ cawˬ laˇ nya ni gaˇ ma shaˇ dahˇ nehˬ taˬ˗euˬ meh. (Ceuˬ. 25:14; Kʼehˇ. 17:27) Aˬ yawꞈ naˇ taˬ aw˗awˇ “mˬ hawˇ˗eu miˇ tsaˬ˗ahˇ ya mawˇ ni, aˬ yawꞈ awˆ kʼoꞈ˗awˇ haw˗eu meh. Shaˬ˗eu zahˬ˗eu tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ, kʼaˬ lehˇ tsahˬ˗ahˇ neh aˬ yawꞈ gʼeu tuˇ” nehˬ˗eu meh. (Ceuˬ. 113:6, 7) Heu naˆ naˆ˗ehˇ muiˬ˗eu Miˬyehˇ˗ahˇ maˬ ja ceuˬ mawꞈ˗eu aˬ suˇ gʼaˬ paˇ jawˇ nmˇ? Aˬ dui aˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ bi siˬ mawꞈ˗eu miˇ neh aˬ yawꞈ˗ahˇ ja ceuˬ˗eu ma. Tsawˇ haˬ myaˬ tiˬ paˆ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ maˇ maˇ ni gʼeh˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ maˬ siˬ nya˗a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ deuˬ Saˬdaˬ neh Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ ja bu taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ jah˗eu miˇ neh meh. (2 Gawˇ. 4:4) Saˬdaˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ naˇ nui ma jaˆ˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗awˇ, tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ maˬ ngehˬ gʼeh˗eu uˬ taꞈ, miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ˗euˬ shaˬ zahˬ deuˬ jiˇ aˬ yawꞈ neh bi pyeuꞈ laˇ˗euˬ meh lehˇ noeˬ leˇ ni jahˇ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ dui naˇ, aˬ dui˗euˬ Miˬyehˇ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗eu maˇ maˇ ni gʼeh˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya taˬ˗euˬ ma. Aˬ dui naˇ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ bi siˬ nya laˇ˗awˇ, ja ceuˬ laˇ nya ni caw ba nehˬ˗eu aˬ kawˬ˗aˬ za taˬ˗euˬ ma.—Yaˇ. 43:10. w25.01 3 ¶6-7

Miˬyehˇ˗euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ byah kuꞈ˗eu tsawˇ haˬ pyeuꞈ˗awˇ, zahˬ leˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu jeˬ gʼawˬ mya jeˬ jahˇ˗euˬ meh. Toˆ˗ehˇ kʼawꞈ Saˬdaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ Yeˬsuˇ˗ahˇ ja bu˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, zahˇ˗euˬ aˬ yuiꞈ deuˬ zaˬ lahˇ deuˬ˗ahˇ Yeˬsuˇ nehꞈ˗ahˇ teh doˆ nya˗eu teu naˇ, “Nehꞈ sahˬ paˬ”˗euˬ baoˬ zmˬ˗eu miˇ neh meh lehˇ ja bu˗eu meh. (Kuˆ. 3:22) Kʼoeˇ naˇ zahˇ mehˬ˗eu aˬ yuiꞈ deuˬ Yeˬsuˇ bi nyehꞈ taˬ ngeh, Yeˬsuˇ Miˬyehˇ˗ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu˗ehˇ ehˇ˗eu gʼaˬ lehˇ paˇ ja bu˗eu uˬ taꞈ, tsawˇ haˬ aˇ maꞈ deuˬ˗ahˇ Yeˬsuˇ bi sehꞈ ni luiˬ gʼa lehˇ laˆ noeˬ nehˬ˗euˬ meh. (Tehˬ. 27:20) Aˇ nah naˇ Yeˬsuˇ˗euˬ zaˬ lahˇ deuˬ miˇ kʼahˬ deuˬ˗ahˇ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ tsaꞈ gaˬ˗iˇ ngeh jiˇ muiˇ˗eu deuˬ Ka li zaˬ deuˬ˗ahˇ bi kʼehˬ bi kʼaˆ˗eu gʼaˇ duˬ “aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ˗ahˇ kawˆ”˗eu meh. (Kʼehˇ. 14:2, 19) 1998 kʼoꞈ, Tseˇ nyiꞈ siˬ ba la 1 nah˗ahˇ˗euˬ Loꞈ˗eu nymˇgoˇ laꞈ kʼoeˇ, Gʼaˬkʼehˇ 14:2 nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, “Muiˇ˗eu deuˬ pyeuꞈ˗eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ˗ahˇ yawˬ ha maˬ ha geuꞈ˗eu tehꞈ˗ehˇ maˬ gʼaˬ ni, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ Ka li zaˬ deuˬ˗ahˇ nui ma baw˗iˇ ni ja bu˗eu meh” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Nymˬ˗mˇ iˬ nah keuˆ ni Saˬdaˬ “miˇ tsaˬ zaˬ dawˬ tawˆ luꞈ˗ahˇ sheuˬ bahˬ” luꞈ˗eu meh. w24.04 11 ¶15-16

Tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ gʼaˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ gʼeh˗eu noeˬ tmˬ˗eu jeˬ za˗eu heu naˇ, aˬ yawꞈ aˬ geu ngeh shiˇ˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ maˬ taꞈ˗a. Yeˬhawˇbaˬ naˇ byah kuꞈ˗eu yaˇ kʼaˬ daˇ˗eu gʼaˬ pyeuꞈ meh. Teu miˇ neh aˬ yawꞈ aˬ myah luꞈ yaw tsaˬ yaw dawˇ dawˇ lehˇ dawˇ coe ni yaˇ kʼaˬ daˇ˗eu yaw duˬ baw meh. (Ceuˬ. 33:4, 5) Aˬ dui “miˇ kʼahˬ dawˬ tawˆ luꞈ kʼoeˇ taˆ yaˇ kʼaˬ daˇ˗eu yaw sahˇ gʼaˬ” tsaˬ˗eu dawˇ˗eu jeˬ mˇ meh lehˇ nui jah taˬ nya meh. Tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ gʼaˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ gʼeh˗eu noeˬ tmˬ˗eu jeˬ jaˆ˗eu heu naˇ, aˬ yawꞈ aˬ geu gaˇ jawˇ˗eu heu nehˬ˗ehˇ jiˇ maˬ taꞈ˗a. Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ aˇ lam aˇ lam gʼaˬ˗ahˇ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ maˬ ya gaˬ haw˗euˬ miˇ kʼahˬ˗ahˇ jawˇ˗euˬ miˇ neh tehꞈ˗ehˇ “ciꞈ myehꞈ” pyeuꞈ˗eu lehˇ maˬ daˇ˗a. Yaw tsaˬ yaw dawˇ gʼaˬ pyeuꞈ˗eu miˇ kʼahˬ dawˬ tawˆ luꞈ kʼoeˇ taˆ yaˇ kʼaˬ daˇ˗eu gʼaˬ tsawˇ haˬ teu deuˬ˗ahˇ aˬ dui naˆ maˬ tseˇ kʼahˬ lahˇ˗eu meh. (Tehˬ. 25:46) Huiˬ dui dui˗eu shaˬ zahˬ aˇ yamˬ laꞈ kʼoeˇ, Yeˬhawˇbaˬ gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ˗eu lehˇ aˬ dui maˬ siˬ nya˗a. Tiˬ poˆ na tsawˇ haˬ teu deuˬ, Miˬyehˇ tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca deuˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ myahˇ siˬ duˬ ni jahˇ ngeh, aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ dzaw laˇ˗awˇ, nui jah mˇ mawˇ˗eu uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ paw pyawˬ˗eu lehˇ mˇ mawˇ˗eu aˬ kawˬ˗aˬ za˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya˗eu meh.—Yeˬ. 38:16. w24.05 12 ¶14-15

Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ caw ba˗eu meh. (2 Gawˇ. 8:4) Ehˇ kʼawꞈ teu loꞈ˗ehˇ caw ba nya˗eu gʼaˇ duˬ kʼaˬ duˬ ni ya gʼeh˗eu aˇ yamˬ jiˇ jaˆ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, guiˇ deuˆ ngeh aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ mehˇ nmˇ deuˬ nui ma paw maˬ ehˇ, gʼawˇ mawˇ paw maˬ ehˇ, nui jah paw maˬ ehˇ, caw ba nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ za˗eu loˬ meh lehˇ siˬ nya˗eu meh. Teu loꞈ˗ehˇ gʼeh˗eu aˇ yamˬ laꞈ kʼoeˇ aˬ dui mehˬ bawˬ gm˗eu aˇ yeˇ huiˬ˗eu meh. Beˬdeˬlaˇ˗ahˇ neh laˇ˗euˬ sheuˬ hehˇ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗euˬ mehˬ nah ya caw teh˗eu meh. (Heˬ. 13:17) Aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ shaˬ zahˬ maˬ keuˆ le mi naˆ˗ehˇ aˬ joˆ˗ehˇ ya lehˬ hmˬ taˬ˗awˇ, shaˬ zahˬ keuˆ le naˇ aˬ joˆ˗ehˇ ya jahˇ˗eu lehˇ aˇ maꞈ aˇ muˇ˗ahˇ neh laˇ˗euˬ nui noeˬ nui duˇ deuˬ˗ahˇ tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ ya ja sawˇ nehˬ˗eu meh. (1 Gawˇ. 14:33, 40) Kʼaˬ duˬ ni ya gʼeh kʼawꞈ yaw muiˬ˗ehˇ ya yahˇ meh. (Dawˬ. 22:3) Maˬ mˇ mi naˆ˗ehˇ yaw muiˬ˗ehˇ shaˇ noeˬ. Maˬ loˬ gaˇ nui kʼaˬ zmˬ˗awˇ taˬ mˇ. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gʼoe. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ hawˇ˗eu mehˇ nmˇ yawˬ gʼaˬ na luꞈ˗ahˇ maˬ bi lehˬ maˬ bi ca laˇ mawꞈ˗a lehˇ taˬ ngehˇ. Nawˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ haw piˇ nya ni Yeˬhawˇbaˬ nawˬ˗ahˇ cawˬ ba nehˬ nya meh. w24.07 4 ¶8; 5 ¶11

Sahˬ paˬ Daˬbiˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗awˇ, aˬ myah luꞈ aˬ yawꞈ˗ahˇ gʼoe˗eu meh. Sahˬ paˬ Sawˇluˆ hawˇ˗eu muiˇ˗eu nui deuˬ Daˬbiˇ˗ahˇ sehꞈ˗eu lehˇ teh ngeh, Daˬbiˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ caw ba nehˬ laꞈ lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ˗euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ Daˬbiˇ˗euˬ shaˇ dawˬ˗ahˇ naˇ haˬ nehˬ˗awˇ, aˬ yawꞈ˗ahˇ caw ba nehˬ gʼaˬ˗euˬ naˇ kʼah, Daˬbiˇ “Sahˬpaˬ Miˬyehˇ dehꞈ luꞈ˗eu” meh lehˇ ehˇ˗eu meh. (Ceuˬ. 18:46) Daˬbiˇ˗euˬ dawˬ heu˗ahˇ haw ngeh, Daˬbiˇ Miˬyehˇ˗aˬ maˇ diˇ dehꞈ luꞈ˗eu meh lehˇ tehꞈ˗ehˇ ehˇ mawꞈ˗eu maˬ ngeuˇ˗eu lehˇ siˬ laˇ˗eu meh. Jaˇliꞈ dawˬ tsuiꞈ puiˇ kʼawˬ˗eu paˇ dmˬ tiˬ dmˬ˗ahˇ “Daˬbiˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ aˬ myah luꞈ caw ba nehˬ˗eu dehꞈ luꞈ˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ meh lehˇ jah ziꞈ˗eu meh” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Daˬbiˇ yawˬ ha˗euˬ puˬ haw mawˇ haw laꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ neh Yeˬhawˇbaˬ dehꞈ luꞈ˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ ya siˬ˗awˇ, teu naˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ˗awˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ ja ceuˬ daˆ leꞈ ni gʼaˬ biꞈ˗euˬ meh. (Ceuˬ. 18:28, 29, 49) Yeˬhawˇbaˬ˗aˬ dehꞈ luꞈ˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ jah ziꞈ˗eu heu naˇ, aˬ dui˗ahˇ shaˬ zahˬ deuˬ˗ahˇ kamˬ daˬ coeˇ˗eu gʼaˬ biꞈ nehˬ laꞈ˗awˇ, Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ˗ahˇ leh jeh˗awˇ mˇ daˆ leꞈ nya ni caw ba nehˬ laꞈ˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ aˬ dui˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ dawˬ peh jiˆ peh leˇ˗eu lehˇ noeˬ tsoˆ taˬ nya ni jiˇ caw ba nehˬ laꞈ nya˗eu meh. w24.06 20-21 ¶3-4

Aˬ dui gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ neh Teˇsaˬloˇni meuˬ˗ahˇ˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ boꞈ nehˬ˗euˬ dawˬ˗ahˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya˗eu nga? Aˬ dui Jaˇliꞈ nehˬ˗ehˇ maˬ tsaˬ˗eu gaˇ kawˆ tiˬ jeˬ na˗ahˇ ya gaˬ ngeh maˬ ehˇ, tsawˬ guˆ laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ ya gaˬ ngeh maˬ ehˇ, teu naˇ maˇ diˇ ngeuˇ ngaˇ laˬ lehˇ haw doˆ nya˗eu gʼaˇ duˬ, tseˇ mˇ biˇ paˆ nya˗eu tiˬ gʼaˬ ya pyeuꞈ˗eu meh. Soˇbi˗yaˬ Yuˇni˗yamˬ˗ahˇ˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ saˇ naˇ dawˬ pehˬ hmˬ˗ahˇ neh laˇ˗euˬ gaˇ duˇ˗eu sahˬ boꞈ za˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ maˇ diˇ naˇ muiˇ˗eu deuˬ jawˇ gaˇ neh laˇ˗euˬ meh. Sahˬ boꞈ teu laꞈ kʼoeˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ bi muˇ paˆ˗iˇ˗eu gʼaˇ duˬ gʼaˬ biꞈ taˬ˗euˬ meh. Sahˬ boꞈ teu naˇ aˇ maꞈ aˇ muˇ jawˇ gaˇ neh laˇ˗euˬ gaˇ duˇ kʼawꞈ, saˇ jaˇ ziꞈ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ jaˬ myawꞈ mehˇ shuiˇ dawˬ teu˗ahˇ maˬ tawˆ leˇ˗aˬ. Teu naˇ, sahˬ boꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ nui noeˬ nui duˇ teu aˬ yawꞈ maꞈ neh dzaw siˬ taˬ˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ maˬ duˇ leˇ˗eu miˇ neh meh. Nymˬ˗mˇ iˬ nah jiˇ muiˇ˗eu deuˬ aˬ dui˗ahˇ noeˬ kaꞈ noeˬ siˇ ni, paˆ˗iˇ shaˆ˗iˇ ni, Iˇteuꞈnehꞈ˗ahˇ neh maˬ ehˇ, Soˇsho miˇdiˬ˗yaˬ˗ahˇ neh maˬ ehˇ, jahˇ luꞈ˗eu meh. Aˬ dui ‘aˬ cawˬ ehˇ gaˇ yaw awˇ laꞈ˗ehˇ noeˬ bahˬ˗awˇ’ jah leˇ paˬ˗ehˇ maˬ gʼeh˗a. Ya siˬ ya gaˬ˗euˬ jeˬ teu ya dzaw taˬ˗euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ nehˬ˗ehˇ tsaˬ˗eu hawˇ˗eu maˬ tsaˬ˗eu ya tseˇ paˆ nya˗eu meh.—2 Teˇ. 2:2; 1 Yoˇ. 4:1. w24.07 12 ¶14-15

Aˬ dui˗euˬ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ neh noeˬ tsehˆ nya˗eu aˇ yeˇ huiˬ˗eu tiˬ jeˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ a nehˬ˗awˇ aˬ yawꞈ˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ laˇ˗eu heu pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ˗ahˇ teu loꞈ˗ehˇ bi jahˇ mawꞈ˗eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh nga? Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ nehˬ˗ehˇ bi gʼoeˇ mawꞈ˗awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ bi dehꞈ mawꞈ˗eu miˇ neh meh. (Mehˬ. 30:19, 20; Gaˬ. 6:7, 8) Yeˬhawˇbaˬ tiˬ gʼaˬ˗ahˇ˗iˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ lehˇ maˬ ka tiˇ˗a. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ gʼaˬ yawꞈ˗ahˇ yawˬ ha naꞈ˗i bi tseˇ˗eu meh. Iˇ cuꞈ shawˇ dzeuˇ˗euˬ Ka li zaˬ tiˬ gʼaˬ Miˬyehˇ˗euˬ zahˇ dawˬ˗ahˇ mˇ bahˬ˗awˇ, huiˬ˗eu iˬ baˇ mˇ naˇ tawˇ neh? Aˬ yawꞈ noeˬ poˆ noeˬ paˇ maˬ mˇ naˇ, aˇ muˇ˗ahˇ neh bi teh doˆ˗eu meh. (1 Gawˇ. 5:13) Ehˇ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ mˇ bahˬ˗euˬ deuˬ iˬ baˇ noeˬ poˆ noeˬ paˇ˗awˇ, aˬ yawꞈ jawˇ gaˇ gʼoꞈ kʼoꞈ laˇ gaˇ noeˬ tmˬ˗eu meh. Teu baˬ da neh Yeˬhawˇbaˬ noeˬ poˆ noeˬ paˇ˗euˬ iˬ baˇ zaˬ deuˬ, iˬ baˇ pyehˬ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ za˗eu gʼaˇ duˬ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ lehˬ hmˬ nehˬ˗euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ zaˬ˗ahˇ gaˬ dui dui˗eu miˇ neh, mˇ bahˬ˗euˬ deuˬ˗ahˇ iˬ baˇ noeˬ poˆ noeˬ paˇ˗awˇ, aˬ yawꞈ jawˇ gaˇ gʼoꞈ kʼoꞈ laˇ˗awˬ lehˇ shaˇ taˬ˗euˬ meh.—Zaˬ. 1:3; Maˆ. 2:4; Koˆ. 4:8. w24.08 14 ¶1-2

Gʼaˬ kʼehˇ Yoˇhaˬ sahˬ boꞈ smˇ taꞈ aˬ yawꞈ taꞈ˗ahˇ boꞈ luꞈ ngeh, tiˬ deuˬ na˗aˬ, mehˬ bahˬ˗eu jeˬ pyehˬ kʼawˬ luꞈ˗eu meh. Mehˬ bahˬ˗eu jeˬ teu naˇ, aˇ muˇ˗ahˇ laˆ pyaˆ laˆ shaˆ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ mehˇ nmˇ gʼawˬ mya gʼaˬ “yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ laꞈ kʼoeˇ jawˇ luꞈ”˗awˇ, “Miˬyehˇ˗euˬ dawˬ˗ahˇ naˇ haˬ geuꞈ” luꞈ˗eu meh. (2 Yoˇ. 4, 6) Saˇ jaˇ ziꞈ˗eu mehˇ nmˇ Ka li zaˬ deuˬ baˬ da neh Yoˇhaˬ maˬ ehˇ, Yeˬhawˇbaˬ maˬ ehˇ, laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu meh. (Dawˬ. 27:11) Aˬ dui aˬ jeˬ ya siˬ˗euˬ nga? Saˇ jaˇ ziꞈ naˇ laˬ kʼaˬ cehˇ nga lehˇ ya siˬ˗euˬ ma. (1 Yoˇ. 5:3) Yaw jeˬ ma jeˬ, aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ laˬ kʼaˬ cehˇ ni mˇ luꞈ ma lehˇ noeˬ˗eu nui noeˬ heu naˇ, aˬ dui˗ahˇ laˬ kʼaˬ bi cehˇ laˇ˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui lawˬ haw laˇ˗eu jeˬ˗ahˇ deuˆ ceh ceh˗awˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ ehˇ dawˬ˗ahˇ naˇ haˬ gaˇ ya mawˇ ngeh laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu meh. Aˬ dui teu loꞈ˗ehˇ jahˇ gaˇ ya mawˇ ngeh mˬ taˆ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ jiˇ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu meh. (Luˇ. 15:10) Aˬ dui˗ahˇ jiˇ mehˇ nmˇ deuˬ saˇ jaˇ ziꞈ gaˇ ya mawˇ ngeh gʼaˬ ahˇ laˇ˗eu meh. (2 Teˇ. 1:4) Aˬ dui haiˬ˗eu miˇ tsaˬ heu bi laˆ cawˆ ngeh, nymˬ˗mˇ Saˬdaˬ uˆ lahˇ˗eu uˬ moˆ jawˇ luꞈ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ laꞈ˗euˬ miˇ neh laˬ kʼaˬ ya cehˇ˗eu meh. w24.11 12-13 ¶17-18

Nawˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ maˬ ngehˬ cawˬ˗iˇ mi naˆ˗ehˇ aˇ myah keuˆ ni haw haw˗ehˇ jawˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? Nawˇ kawˇ kawˇ ma˗ehˇ ehˇ nehˬ iˇ naˇ, yaw muiˬ˗ehˇ maˬ shaˇ noeˬ˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ nga lehˇ bi noeˬ nya˗eu meh. (Dawˬ. 29:20) Aˇ yamˬ aˇ dzehˬ˗ehˇ paˇ myahˇ leˇ naˇ jiˇ yaw duˬ yaw ciˇ ciˇ lehˇ maˬ gʼeh˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ nga lehˇ haw laˇ nya˗eu meh. Nawˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ mawꞈ nga lehˇ siˬ nya naˇ ngehˬ˗ehˇ dzehˬ meh. (Tsoˆ. 11:4) Nawˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ mawꞈ nya lehˇ ehˇ nehˬ iˇ ngeh, nawˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ yuˇ˗eu yaw duˬ bi baw˗eu maˬ loˬ˗a. Ehˇ kʼawꞈ yawˬ ha jawˇ paw sheuˬ dahˬ dzaˬ˗eu gʼaˇ duˬ dah laˇ taˬ˗awˇ, teu gʼaˬ naˇ yawˬ ha˗euˬ nymˇ dahˬ pyeuꞈ nya˗eu jeˬ ngaˇ lehˇ nmˇ ya laˆ duˬ taˬ˗eu meh. Tiˬ gʼaˬ paˬ nawˬ˗ahˇ mawꞈ luꞈ˗eu lehˇ siˬ nya naˇ, nawˇ aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ de? Nawˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ nui ma maˬ ahˇ naˇ, dawˇ coe ni, maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Nawˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ maˬ mawꞈ gaˇ dawˬ muiˬ biꞈ˗awˇ noeˬ tmˬ noeˬ tmˬ˗ehˇ bi jawˇ naˇ, nawˇ mˇ paˬ˗ehˇ maˬ gʼeh˗eu jeˬ˗ahˇ mˇ luꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh.—Peˇ. 4:25. w24.05 22-23 ¶9-10

Yaw beuˇ beuˇ lehˇ jawˇ˗awˇ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu tseˇ doˆ taˬ˗euˬ deuˬ tehꞈ˗ehˇ Yeˬsuˇ nehˬ˗ehˇ mˬ taˆ Miˇ kʼahˬ˗ahˇ ya uˆ lahˇ leˇ˗eu meh. Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ˗ahˇ leh jeh leh jeh˗ehˇ maˬ jawˇ˗eu deuˬ naˇ, “tseˇ doˆ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ” nehˬ˗ehˇ tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ maˬ ya uiˬ leˇ˗a. (Tehˬ. 24:31) Aˬ dui aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu noeˬ tmˬ˗eu jeˬ jaˆ˗eu maˬ kaˬ, Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ yaw beuˇ beuˇ lehˇ dawˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Saˇ jaˇ ziꞈ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu miˇ neh aˬ yawꞈ neh noeˬ tsehˆ˗awˇ mˇ˗euˬ jeˬ˗ahˇ aˬ dui nui jah taˬ˗eu ma. Aˬ yawꞈ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu tiˬ deuˬ na˗ahˇ maˬ myahˇ laˇ˗euˬ myaˆ kʼoꞈ˗ahˇ tseˇ doˆ˗euˬ naˇ, aˬ dui aˬ joˆ˗ehˇ maˬ siˬ ngaˇ lehˇ noeˬ˗awˇ maˬ kʼahˬ lahˇ. Aˬ dui aˬ gaꞈ˗euˬ yaˇ kmˇ˗ahˇ gaˇ mˇ˗eu gaˇ kawˆ˗euˬ yaw jeˬ ma jeˬ laꞈ kʼoeˇ, gʼoꞈ˗iˇ yamˬ tsaˬ laˇ˗euˬ gaˇ hawˇ˗eu gaˇ mˇ laˇ˗euˬ gʼaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ Yeˬsuˇ neh ehˇ˗euˬ dawˬ˗ahˇ noeˬ mawˇ nya meh. (Tehˬ. 20:1-16) Aˇ nah hawˇ˗eu gaˇ mˇ laˇ˗euˬ gʼaˬ maˬ ehˇ, yaw naꞈ˗ehˇ mˇ laˇ˗euˬ deuˬ maˬ ehˇ, gʼaˬ gaˇ aˇ poeˬ tiˬ kawˆ myaˆ ni za˗euˬ meh. Teu gaˇ duˇ ni tiˬ gʼaˬ na aˬ geu ngeh yamˬ˗ahˇ tseˇ doˆ˗euˬ maˬ kaˬ, saˇ jaˇ ziꞈ naˇ mˬ taˆ laꞈ sawˬ za˗eu meh. w24.09 24 ¶15-17

Maˬ tsaˬ maˬ dawˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya puˬ ngeh kamˬ daˬ˗eu jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, Yeˬsuˇ naˇ dzaw geuꞈ dui dui paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ meh. Yeˬsuˇ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ neh hawˇ˗eu nui deuˬ neh, maˬ tsaˬ maˬ dawˇ˗eu laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ jeˇ mˇ nehˬ laꞈ gaˇ ya daˬ˗euˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ Yeˬsuˇ tsawˇ uˬ uˬ˗iˇ ngaˬ lehˇ ehˇ˗awˇ, zahˇ mehˬ˗eu aˬ yuiꞈ aˬ tsu deuˬ jiˇ Yeˬsuˇ nehꞈ˗euˬ baoˬ za taˬ ngaˬ lehˇ ja bu˗eu uˬ taꞈ, Loˇmaˆ˗euˬ yehˇ deuˬ jiˇ Yeˬsuˇ˗ahˇ cehꞈ lehꞈ ka niˇ gʼa˗eu uˬ taꞈ, kʼehˬ nehˬ kʼaˆ nehˬ˗awˇ aˇ saˬ saˬ leˇ ngeh sehꞈ˗euˬ meh. (Kuˆ. 3:21, 22; 14:55; 15:16-20, 35-37) Yeˬsuˇ tiˬ jeˬ˗iˬ lehˇ maˬ jahˇ kʼoꞈ ni, maˬ tsaˬ maˬ dawˇ˗eu jeˬ heu deuˬ dawˬ tawˆ luꞈ˗ahˇ kamˬ daˬ˗euˬ meh. Aˬ dui Yeˬsuˇ˗ahˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya˗eu nga? (1 Beˬ. 2:21-23) Maˬ tsaˬ maˬ dawˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya puˬ ngeh, aˬ joˆ˗ehˇ ya mˇ kʼoꞈ˗eu gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, Yeˬsuˇ yaw muiˬ˗ehˇ mˇ mehˬ yaꞈ˗euˬ meh. Yeˬsuˇ aˬ geu ngeh ciˬ cuˇ ni ya jawˇ˗awˇ aˬ geu ngeh dawˬ ya ngehˬ˗eu lehˇ siˬ nya˗eu meh. (Tehˬ. 26:62-64) Yeˬsuˇ kʼaˇ ehˇ doeˇ laˇ˗eu yawˬ jeˬ na luꞈ˗ahˇ maˬ ehˇ kʼoꞈ˗aˬ. (Tehˬ. 11:19) Paˇ ehˇ kʼoꞈ ngeh kʼawꞈ, muiˇ˗eu deuˬ˗ahˇ dawˬ doeˇ ngehˬ˗awˇ maˬ ehˇ kʼoꞈ˗aˬ. w24.11 4-5 ¶9-10

Nawˇ nawˇ gaˬ˗eu tiˬ gʼaˬ˗ahˇ haw muiˬ˗awˇ, maˇ diˇ zmˬ nya˗eu laꞈ sawˬ tiˬ hmˬ biꞈ˗euˬ lehˇ ehˇ˗awˬ. Aˬ yawꞈ laꞈ sawˬ teu˗ahˇ aˇ poeˬ maˬ taˬ baw ni ngehˇ byoˆ˗euˬ naˇ nawˬ˗ahˇ nui ma maˬ muiˬ˗eu yaw duˬ baw meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ laꞈ sawˬ teu˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ zmˬ˗awˇ aˇ poeˬ taˬ baw ma lehˇ mˇ mawˇ luꞈ naˇ, nawˬ˗ahˇ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu yaw duˬ baw meh. Laꞈ sawˬ pyeuꞈ˗eu ka kʼoꞈ˗eu jeˬ naˇ tawˇ neh? Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ Zaˬmaˇ aˬ dui˗ahˇ bi ka kʼoꞈ le˗euˬ meh. Aˬ dui laꞈ sawˬ heu˗ahˇ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ nui gaˬ˗ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw naˇ Yeˬhawˇbaˬ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu yaw duˬ baw meh. (Yoˇ. 3:16; Maˆ. 5:7, 8) Ehˇ kʼawꞈ myahˇ laˇ ngeh aˬ dui ka kʼoꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ yaw beh loꞈ˗ehˇ aˇ poeˬ maˬ paˇ taˬ baw˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Teu naˇ aˬ dui dahˬ beh ngeh laꞈ sawˬ teu˗euˬ gʼaˇ duˬ laˬ kʼaˬ cehˇ˗euˬ kʼawꞈ, aˇ nah naˇ guiˬ lahˬ huiˬ˗eu nui ma teˬ le˗awˇ Miˬyehˇ neh biꞈ˗euˬ laꞈ sawˬ teu˗ahˇ jeˬ˗iˬ maˬ ngeuˇ˗eu loꞈ˗ehˇ yuˇ taˬ byoˆ˗euˬ gaˇ duˇ˗eu meh. Teu loꞈ˗ehˇ maˬ bi pyeuꞈ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ hawˇ˗eu Yeˬsuˇ neh kʼaˇ mˇ nehˬ laꞈ˗euˬ jeˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ guiˬ lahˬ huiˬ˗eu nui ma ahˇ laˇ ni tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ ya shaˇ noeˬ ya shaˇ sawˇ˗eu meh. w25.01 26 ¶1-2

Aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu gʼaˬ geuꞈ laˇ˗eu deuˬ naˇ, “jah˗eu jeˬ laꞈ kʼoeˇ gʼaˬ kʼaˆ loꞈ laˇ˗euˬ tsawˇ haˬ ya bi pyeuꞈ meh.” Heu naˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗euˬ gʼawˬ mya kʼoꞈ byah laˇ˗euˬ lehˇ maˬ loˬ kʼawꞈ, aˇ tiˆ tiˬ tiˆ˗ahˇ keuˆ ni noeˬ dahˇ doe laˇ˗euˬ Ka li zaˬ tiˬ gʼaˬ ya pyeuꞈ meh. Nawˇ aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu gʼaˬ maˬ geuꞈ laˇ mi naˆ˗ehˇ Yeˬsuˇ loꞈ˗ehˇ taˬ aw˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ neh biꞈ nehˬ laꞈ˗euˬ gaˇ deuˬ˗ahˇ noeˬ tmˬ˗awˇ dawˬ˗eu lehˇ ya mˇ mawˇ˗eu meh. (Tehˬ. 20:23; Piˆ. 2:5-8) Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ yaw gʼoeˇ gʼoeˇ lehˇ jawˇ˗awˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ tsaˬ˗eu dawˇ˗eu zahˇ˗euˬ mehˬ nah caw teh˗eu heu neh maˬ ehˇ, aˇ maꞈ aˇ muˇ˗ahˇ neh laˇ˗euˬ nui noeˬ nui duˇ˗ahˇ mˇ caw˗eu heu neh maˬ ehˇ, “nui ma dawˇ”˗awˇ, saˇ jaˇ ziꞈ˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ mˇ mawˇ nya˗eu meh. Jaˇliꞈ˗ahˇ aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ “aˬ cawˬ˗ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ nya˗eu tsawˇ haˬ ya bi pyeuꞈ meh” lehˇ maˇ jawˆ ni ehˇ taˬ˗euˬ meh. Heu naˇ nawˇ dawˬ mehˬ mehˬ˗eu ya nya dui dui meh lehˇ ehˇ mawꞈ nga laˬ? Maˬ, maˬ ngeuˇ˗a. Aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ gʼawˬ mya gʼaˬ dawˬ mehˬ mehˬ˗eu yaw kʼaˆ˗ehˇ maˬ nya kʼawꞈ, tsaꞈ gaˬ˗iˇ gaˇ, mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ gaˇ, yaw muiˬ˗ehˇ mˇ keuˆ nya˗eu meh. w24.11 23-24 ¶14-15

Nawˇ Jaˇliꞈ tiˬ deuˆ na gui ngeh yaw muiˬ˗ehˇ maˬ gʼoˆ shaw˗euˬ naˇ, Jaˇliꞈ teu deuˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ poˆ tseˇ nya meh. Nawˬ neh ya siˬ˗euˬ jeˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ, Yeˬsuˇ˗euˬ gaˇ kawˆ, aˬ yawꞈ nyaꞈ Da zaˬ˗euˬ nui gaˬ gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taˆ leˇ˗awˇ aˬ jeˬ mehˬ˗eu nga lehˇ nah ga ni shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ. (Ja ceuˬ 119:97) Nawˇ Jaˇliꞈ kʼaˇ gui ngeh, kʼaˇ poˆ tseˇ ngeh, gaˇ kawˆ yaw shuiꞈ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ nui ma ahˇ laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ maˬ ya mawˇ naˇ nui ma gʼaˬ taˬ baˬ. Yawˬ ha˗ahˇ shuiˇ poˆ˗eu shuiˇ jeˬ˗eu tiˬ gʼaˬ loꞈ˗ehˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Nawˇ myaˆ pawꞈ hui ni huiˬ˗eu shuiˇ tiˬ hmˬ za˗eu gʼaˇ duˬ, nawˇ naˬ liˬ aˇ laꞈ aˇ nah˗ahˇ neh ga leˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Ehˇ kʼawꞈ nawˇ shuiˇ teu naˇ aˇ dzehˬ˗ehˇ poeˬ˗eu miˇ neh aˇ myaˆ tehꞈ˗ehˇ za˗euˬ kʼawꞈ, nui ma gʼawˬ mahˇ ni taˬ˗awˇ leh jeh˗awˇ poˆ˗eu maˬ ngeuˇ laˬ. Ehˇ kʼawꞈ Jaˇliꞈ˗euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ heu naˇ teu naˆ maˬ tseˇ gʼawˬ naˆ ni poeˬ˗eu meh. (Dawˬ. 8:10) Teu miˇ neh nui ma gʼawˬ mahˇ ni taˬ˗awˇ Jaˇliꞈ gui˗eu aˇ yamˬ biˇ taˬ˗euˬ gaˇ yaw muiˬ˗ehˇ mˇ caw.—Ceuˬ. 1:2. w25.01 25 ¶14-15

Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ, laˆ naˇ laˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ iˬ baˇ pyehˬ˗eu gʼaˇ duˬ bi lehˬ hmˬ dah taˬ mawꞈ˗eu meh. (Ceuˬ. 86:5; Luˇ. 17:4; Peˇ. 4:32) Tiˬ gʼaˬ gʼaˬ neh ngehˬ˗euˬ jeˬ, mˇ˗euˬ jeˬ baˬ da neh aˬ dui˗euˬ nui ma˗ahˇ deuˬ dui dui laˇ nya˗eu meh. Yawˬ ha˗euˬ gʼoeˇ˗eu cawˬ maˬ ngeuˇ naˇ, nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ pyeuꞈ naˇ ngehˬ˗ehˇ dzehˬ meh. (Ceuˬ. 55:12-14) Tiˬ poˆ na, mi cehˇ neh tsawˆ˗euˬ loꞈ˗ehˇ naˇ laˇ nya˗eu meh. (Dawˬ. 12:18) Aˬ dui nui ma˗ahˇ tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ gʼeh laˇ˗eu loꞈ˗ehˇ jawˇ ma laˬ? Toˆ˗ehˇ jahˇ naˇ, mi cehˇ neh bi tsawˆ tsoˆ˗euˬ tiˬ gʼaˬ mi cehˇ maˬ gʼawˇ doˆ ni jawˇ gaˇ duˇ˗eu meh. Teu gaˇ duˇ ni, aˬ dui˗euˬ nui ma˗ahˇ deuˬ laˇ naˇ laˇ˗eu jeˬ˗ahˇ tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ ngeuˇ˗eu loꞈ˗ehˇ jawˇ naˇ, maˬ gaˇ laˇ meh, muiˬ laˇ meh lehˇ maˬ noeˬ tmˬ nya˗a. Tiˬ gʼaˬ gʼaˬ laˆ deuˬ laˆ naˇ laˇ ngeh, aˬ dui˗ahˇ nui ma pehˇ laˇ nya˗eu meh. Jaˇliꞈ˗ahˇ aˬ dui nui ma pehˇ nya meh lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ kʼawꞈ, nui pehˇ neh yawˬ ha˗ahˇ maˬ ya bi gʼaˬ leˇ˗a lehˇ jiˇ saˇ tiˇ biꞈ taˬ˗euˬ meh. (Ceuˬ. 4:4; Peˇ. 4:26) Aˬ jeˬ miˇ neh nga? Nui ma pehˇ˗eu jeˬ˗aˬ, aˬ dui˗ahˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ ni maˬ caw ba˗a. (Koˆ. 1:20) Aˬ dui˗ahˇ nui ma nmˇ pehˇ laˇ nya kʼawꞈ, pehˇ daˆ leꞈ maˬ pehˇ daˆ leꞈ˗eu heu naˇ aˬ dui˗ahˇ jaˆ˗eu tehꞈ meh. w25.02 15 ¶4-6

Yeˬsuˇ ‘Miˬyehˇ mehˬ shi smˇ muiˬ muiˬ˗eu’ jeˬ˗ahˇ maˬ leh jeh ni pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ poˆ uiˬ gaˇ tehꞈ˗ehˇ leh jeh˗eu heu naˇ, nui gahˇ maˬ ahˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ bi siˬ˗eu yaw jeˬ ma jeˬ tiˬ hmˬ ja˗euˬ meh. (Luˇ. 12:16-21) Ni shawˬ aˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ˗eu lehˇ tiˬ gʼaˬ˗iˬ maˬ siˬ nya˗a. (Dawˬ. 23:4, 5; Koˆ. 4:13-15) Kʼoeˇ naˇ Yeˬsuˇ ngaˬ˗euˬ zaˬ lahˇ pyeuꞈ laˇ˗eu deuˬ˗aˬ, yawˬ ha kʼaˇ jaˆ˗eu jeˬ˗ahˇ ya “byehˇ dzeh coeˇ” meh lehˇ ehˇ˗eu meh. (Luˇ. 14:33) Yuˇdaˆ miˇ kʼahˬ˗ahˇ˗euˬ dahˬ beh˗euˬ Ka li zaˬ deuˬ yawˬ ha˗euˬ myawˬ gahˬ ya smˇ˗iˇ jiˇ˗euˬ kʼawꞈ, laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu nui ma neh oˇ daˬ˗euˬ meh. (Heˬ. 10:34) Nymˬ˗mˇ iˬ nah miˇ kʼahˬ˗ahˇ uˆ lahˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ maˬ keuˬ leˇ˗eu miˇ neh, gaˇ˗ahˇ neh ya doˆ˗iˇ˗awˇ, yawˬ ha˗euˬ myawˬ gahˬ ya smˇ˗iˇ˗euˬ mehˇ nmˇ gʼawˬ mya gʼaˬ jawˇ˗eu meh. (Pah. 13:16, 17) Aˬ yawꞈ maꞈ aˬ jeˬ miˇ neh kamˬ daˬ coeˇ˗eu nga? Aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ neh “Ngaˇ naw maꞈ˗ahˇ tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ taˬ yaꞈ. Tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ byehˇ dzeh” lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ˗euˬ dawˬ˗ahˇ jah ziꞈ˗eu miˇ neh meh. (Heˬ. 13:5) Teu miˇ neh aˬ dui mehˬ hu paw˗euˬ gʼaˇ duˬ kʼaˇ gʼeh nya gaˇ neh lehˬ hmˬ taˬ˗euˬ kʼawꞈ, aˬ dui˗ahˇ maˬ noeˬ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ pyeuꞈ laˇ ngeh Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ caw ba nehˬ˗eu yaw duˬ baw meh lehˇ jah ziꞈ nya meh. w25.03 29-30 ¶13-14

Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui huiˬ loˆ laˇ˗euˬ Ka li zaˬ pyeuꞈ˗eu gʼaˇ duˬ, tiˬ gʼaˬ tehꞈ˗ehˇ bi leh jeh˗euˬ maˬ ngeuˇ˗a. Aˬ dui˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ˗eu gʼaˇ duˬ, aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ biꞈ nehˬ taˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ, aˬ dui˗ahˇ “jah˗eu jeˬ laꞈ kʼoeˇ aˬ dui tsawˇ kʼaˆ kʼaˆ laˇ˗awˇ, Ka li byah˗eu loꞈ˗ehˇ aˬ dui kʼawꞈ byah laˇ” ni caw ba nehˬ˗eu meh. (Peˇ. 4:11-13) Kʼoeˇ naˇ, aˬ dui “Ka li˗euˬ nui ma pi luꞈ˗eu tsawˇ haˬ” pyeuꞈ laˇ ni Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ jiˇ biꞈ nehˬ˗eu meh. (1 Gawˇ. 2:14-16) Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ jawˇ ngeh aˬ joˆ˗ehˇ noeˬ, aˬ joˆ˗ehˇ ngehˬ, aˬ joˆ˗ehˇ mˇ˗euˬ lehˇ bi siˬ˗eu gʼaˇ duˬ, laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ sahˬ boꞈ paˇ dmˬ oeˬ dmˬ jiˇ biꞈ nehˬ taˬ˗euˬ meh. Nawˇ Yeˬsuˇ neh noeˬ˗awˇ mˇ˗euˬ jeˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ naˇ, huiˬ loˆ laˇ˗euˬ Ka li zaˬ pyeuꞈ laˇ nya meh. Aˬ dui huiˬ loˆ laˇ˗euˬ Ka li zaˬ pyeuꞈ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ, “Ka li˗euˬ gaˇ kawˆ aˇ dahˬ beh gaˇ tehꞈ˗ehˇ aˬ dui dzaw” dzaw˗ehˇ maˬ ya jawˇ˗a. w24.04 4-5 ¶11-12

Yawˬ nah na luꞈ aˬ dui ya noeˬ tsehˆ˗eu jeˬ jaˆ˗eu meh. Gaˇ kawˆ tiˬ kawˆ na noeˬ tsehˆ˗eu yaw awˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, uˬ shawˬ hawˬ aˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ dzaˬ˗eu, naˬ liˬ aˇ myaˆ laꞈ˗ahˇ yuꞈ leˇ˗eu, heu deuˬ pyeuꞈ meh. Ehˇ kʼawꞈ gaˇ kawˆ tiˬ kawˆ na noeˬ tsehˆ˗eu yaw shaˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, mawˇ do haw saˆ˗eu hawˇ˗eu laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu gaˇ kawˆ uˬ taꞈ, nymˇ jiˇ hawˇ˗eu aˬ dui uˬ duˬ tahˬ˗eu gaˇ kawˆ heu deuˬ pyeuꞈ meh. Aˬ dui yawˬ ha hawˇ˗eu nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ mawꞈ˗awˇ, aˇ yeˇ huiˬ˗eu jeˬ naˇ Yeˬhawˇbaˬ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ mawꞈ˗eu ma. (Maˆ. 12:1, 2) Gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ ya siˬ duˬ ni poˆ tseˇ. Heu naˇ aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ˗eu nga? Yaw jeˬ ma jeˬ, tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ jawˇ saˇ maˬ doˆ˗eu miˇ neh saˬ laˬ gʼoˬ jawˇ gaˇ iˇ˗euˬ lehˇ ehˇ˗awˬ. Saˬ laˬ gʼoˬ naˇ˗eu gʼaˬ˗ahˇ tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ naˇ haˬ, tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ pyehˆ tseˇ˗euˬ gaˇ taˆ lehˇ laˆ saˆ meh laˬ? Toˆ˗ehˇ maˬ jahˇ˗eu yaw duˬ baw meh. Teu gaˇ duˇ ni aˬ dui jiˇ ya noeˬ tsehˆ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ siˬ duˬ taˬ naˇ, yaw muiˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya meh. w25.01 14 ¶1-3

Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gʼawˬ shaˬ gaˬ˗eu jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ dui siˬ nya˗eu aˬ jeˬ jeˇ jaˆ˗eu nga? Aˬ yawꞈ “tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ˗iˬ maˬ bi luˬ maˬ bi seˇ˗iˇ mawꞈ˗eu” lehˇ aˬ joˆ˗ehˇ bi siˬ bi mawˇ˗eu nga? (2 Beˬ. 3:9) Yeˬhawˇbaˬ huiˬ˗eu iˬ baˇ mˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ gʼawˬ shaˬ aˬ joˆ˗ehˇ gaˬ nehˬ˗euˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ haw kaˇ˗euˇ. Yaw jeˬ ma jeˬ, sahˬ paˬ Daˬbiˇ huiˬ dui dui˗eu iˬ baˇ mˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ aˬ cawˬ nehˬ˗ehˇ joe˗awˇ tsawˇ haˬ sehꞈ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ noeˬ poˆ noeˬ paˇ ngeh tiˬ jawˇ Yeˬhawˇbaˬ gʼawˬ shaˬ gaˬ nehˬ˗awˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ˗euˬ meh. (2 Saˬ. 12:1-12) Dzaˇ˗i tiˬ gʼaˬ naˇ sahˬ paˬ Maˬnaˇseˬ pyeuꞈ meh. Aˬ yawꞈ tiˬ ziˇ ziˇ lah ehˇ gʼaˬ ni yaw haiˬ yaw doeˇ jeˬ mˇ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maˇ diˇ noeˬ poˆ noeˬ paˇ ngeh Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ gʼawˬ shaˬ gaˬ nehˬ˗awˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ˗euˬ meh. (2 Laˬ. 33:9-16) Heu gaˇ haw ngeh Yeˬhawˇbaˬ aˬ myah luꞈ gʼawˬ shaˬ gaˬ nehˬ˗eu lehˇ lehˬ hmˬ deuˇ taˬ˗euˬ lehˇ siˬ laˇ˗eu meh. Yawˬ ha neh mˇ˗euˬ jeˬ huiˬ dui dui˗eu iˬ baˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ nya˗awˇ ha geuꞈ˗eu uˬ taꞈ, noeˬ poˆ noeˬ paˇ˗eu deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ bi gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗eu meh. w24.05 4 ¶12