JUNE 1-7, 2026
NDWOMI 111 Mɔɔ Ɩma Yɛ Anyɩ De
Sa Wʋ Anyɩ Kʋla De Ɩávalɩ Nwʋmɔ Kɛɛ Eyiyiaa Odwodwudiyialɛ Nɩ
“Anyɩnlɩlelɛ ɩhã bɛ wɔ mmɩlɩ bela mɔ mmenii kɛdanɩ bɛ nɩ.”—LK. 6:22, NWT.
BƲTAYƖ
Sianti mɔɔ yɛ anyɩ kɔhʋla kele mmɩlɩ mɔ iluwa Gyehova mɔɔ yɛsʋ̃mɩɩ yɩ nɩ ti, botwodwuu betiyia yɛ nɩ.
1. Mɩnla odwokɔ yɛ Gyisɛsɩ hanlɩ a, na mɩnla ti mɔɔ ɩyɛ nnwʋánlɩ a?
WƆ GYISƐSƖ yi File Zʋ Ehilehilelɛ yɩ nu nɩ, ɩhanlɩ kɛɛ: “Anyɩnlɩlelɛ ɩhã bɛ wɔ mmɩlɩ bela mɔ mmenii kɛdanɩ bɛ nɩ.” (Lk. 6:22, NWT) Ɩkɛyɛ kɛɛ mmɩlɩ mɔ Gyisɛsɩ hanlɩ ɔzɔ odwokɔ yɩ nɩ, ɩyɛlɩ yi ediyelɛmaa yɩ nnwʋánlɩ paa. Iluwakɛɛ abiyela íni kɛnɩ mɔɔ yɩ anyɩ deli odwodwudiyialɛ nwʋ. Naasʋ̃ mɩnla ti mɔɔ Gyisɛsɩ hanlɩ zɔ a? Eyi dɩ odwokɔɣizialɛ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yesunzu nwʋmɔ paa, iluwakɛɛ nnɛ mmenii sʋ̃maa twodwu tiyia Gyisɛsɩ yɩ mɛdalilɛmaa. Wɔ dɩyɛzumanlɛ eyi nu nɩ, yekozunzu sianti mɔɔ mmenii twodwu tiyia yɛ nɩɩ sianti mɔɔ yɛ anyɩ kɔhʋla kele mmɩlɩ mɔ yeyiyiaa odwodwudiyialɛ nɩ nwʋ.
SIANTI MƆƆ BOTWODWU BETIYIA YƐ
2-3. Mɩnla sianti ɔkʋ̃ ti yɛ nɔhʋanlɛ Kilisinyiamaa yiyia odwodwudiyialɛ a, na kɛ eyi kɛma yɛkɔnwʋ bɛzabɛ mɔɔ botwodwu betiyia yɛ nɩ keze a? (Dwɔɔnʋ 16:2, 3)
2 Botwodwu betiyia yɛ iluwakɛɛ yɛsʋ̃mɩ Gyehova. Gyisɛsɩ hanlɩ bɛzabɛ mɔɔ bokodwodwu bekediyia anzɛnyɩɩ bokohũ yɩ mɛdalilɛmaa po nɩ nwʋ odwokɔ kɛɛ: “Bézi Ɛzɩlɛ nɩ yɛɛ bézi mamɩ sʋ̃.” (Kɩnga Dwɔɔnʋ 16:2, 3.) Aninyia yɛ igyĩ odwodwudiyialɛ mɔɔ bɛfa bɛba Nyamɩnlɩ yi zʋ nɩ munwala mɛda a? Ɩdɩ Setanɩ. Mɛyɩ yɛ “ikila tanɩ oyuwadɩ eyi zʋ” a. (2 Kɔl. 4:3, 4) Ɩáma mmenii nwʋ nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩfalɩ Gyehova nwʋ nɩ, na ɩhyɛ ɔzɔ mmenii yi ma botwodwu betiyia bɛzabɛ mɔɔ bezi Gyehova na bɔdɔ yɩ nɩ. (Dwɔ. 8:42-44) Kɛ ɩsɛ kɛɛ eyi kã yɛ ma yɛnwʋ bɛzabɛ mɔɔ botwodwu betiyia yɛ nɩ yese a? Ɔnwʋnlɛ mɔɔ yɛɣa yɛnwʋ kɛɛ Setanɩ yɛ ipinyiabinyiaa bɛ nɩ, ɩkɔwʋwa yɛ na ama yɛzayɛ sʋ̃ yɛádanɩnlɩ biye bɛ.
3 Bɛmá yehila Pavela mɔɔ ɩda manlɩ mɔɔ bɛva salɛ bediã yɛ ɔzʋ̃mɩnlɛ egyima yɩ zʋ nu nɩ yi ndianwʋ yɩ. Iluwakɛɛ nɩ ɩlɛ nɔhʋanlɛlilɛ ɩsʋ̃mɩɩ Gyehova nɩ ti, bɛhyɩlɩ yɩ, behyili yi, na bɛvalɩ yɩ bedianlɩ fiyiadɩ kɛyɛ aziyianɩ be. Sikalɛyɩ, Pavel kã kɛɛ: “Mʋnwʋ yɩ petee kɛɛ Setanɩ nɩɩ yɩ awɔvʋlɔ tanɩ yɩ yɛ bɔbɔɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ bɛkɛma yekeyiaki Gyehova yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ a. Iluwakɛɛ mmenii mɔɔ bɛyɛ egyima wɔ fiyiadɩ nɩ, bɛádanɩ yɛ, mfomi be egyima yɛ bɛyɛɛ a.” Eliyema benyia be mɔɔ ɩwɔ Croatia nɩ, nɩ yɩ awʋvʋlɔ mɔɔ bɛázʋ̃mɩ Gyehova nɩ twodwu tiyia yɩ ɛzɩzɩbɛ ɛzɩzɩbɛ, naasʋ̃ ɩhʋla igyinanlɩ numɔ. Ɩkã kɛɛ: “Sikalɛyɩ, mɩɣa mʋnwʋ kɛɛ Setanɩ yɛ ɩdɩ mɩ tamvʋlɔ kezile a, na kɛ mɩ awʋvʋlɔ a.”—Ɛfɩ. 6:12.
4. Mɩnla yɛ yɛkɔhʋla kozuma wɔ Gyisɛsɩ nɩɩ sʋ̃mavʋlɔ Stivini be ndianwʋ yɩ nu a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
4 Íni kɛɛ yɛtanɩ bɛzabɛ mɔɔ botwodwu betiyia yɛ nɩ, mfomi ɩsɛ kɛɛ yɛbɔ mpayɩ yɛma bɛ po. (Mt. 5:44) Mɩnla ndianwʋ yɛ Gyisɛsɩ nɩɩ Stivini bɛyɛ bɛma yɛ wɔ odwokɔ eyi nu a? Mmɩlɩ mɔ Wulomi azogyiamaa wɔlɩ Gyisɛsɩ owudo nu nɩ, ɩwɔlɩ mpayɩ kɛɛ: “Ɛzɩlɛ yɩ fa bɛ tanɩ kyɛ bɛ.” (Lk. 23:34, NWT) Ɩkɛyɛ kɛɛ, kɛ azogyiamaa yɩ yɩzayɩ nkʋ̃ la yɛ Gyisɛsɩ wɔlɩ ɔzɔ mpayɩ yɩ manlɩ bɛ a. Mfomi ɔlɔmɩ mɔɔ nɩ Nyamɩnlɩzʋ̃mɩnlɛ nu mbanimbani yi binyiabinyia bɛ ma betɩnyɩadɩnyɩaa numɔ kɛɛ bohũ yi nɩ, ɩkɛyɛ nɩ ɔzɔ mpayɩ yɩ falɩ bɛzabɛ sʋ̃ bɔ nwʋ. Nɩ Gyisɛsɩ zi kɛɛ ɔzɔ mmenii yi, bézi mɔɔ bɛyɛɛ. Stivini sʋ̃ wɔlɩ mpayɩ kɛɛ Nyamɩnlɩ ɩvá bɛzabɛ mɔɔ bokũũ yi nɩ bɛ tanɩ ɩhyɛ bɛ. (Egy. 7:58-60) Mpayɩ mɔɔ Gyisɛsɩ nɩɩ Stivini wɔlɩ nɩ, asʋ̃ Gyehova diyeli a? Nyɛ, idiyeli paa. Mmenii mɔɔ belili Gyisɛsɩ yi odwokɔ na bohunli yi nɩ, aɣinzi yi bo nu sʋ̃maa zɩnzanlɩ bɛ adwɩnɩ, benyianlɩ Gyisɛsɩ nu dedi, na bonlumanlɩ bɛ. (Egy. 2:36-41) Akʋ̃ sʋ̃, bɛzabɛ mɔɔ bɛmanlɩ bohunli Stivini nɩ, aɣinzi yi bo nu ɔkʋ̃ mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ Sɔɔlʋ mɔɔ ɩzʋ̃ Tasɛsɩ nɩ ɣa yɛlɩ Kilisinyianii, na inlunli yɩ nwʋ paa kɛɛ ɩyɛlɩ tanɩ mɔɔ ɩdɩ zɔ.—1 Tim. 1:13.
Kɛmɔ Gyisɛsɩ nɩɩ sʋ̃mavʋlɔ Stivini wɔlɩ mpayɩ manlɩ bɛzabɛ mɔɔ nɩ botwodwuu betiyia bɛ nɩ, yɛzayɛ sʋ̃ yɛkɔhʋla yɛkɔwɔ mpayɩ yɛkɛma bɛzabɛ mɔɔ botwodwu betiyia yɛ nɩ (Kila nkyɩkyɛmi 4)
5. Mɩnla yɛ osuma wɔ César yi ozumanlɛnwʋnlɛ yɩ nu a?
5 Nnɛ sʋ̃, sɛ yɛbɔ mpayɩ yɛma bɛzabɛ mɔɔ botwodwu betiyia yɛ nɩ a, Gyehova tiye. Kila César mɔɔ ɩzʋ̃ Venezuela yi ndianwʋ yɩ. Nɩ yɩ papa yɩ anyɩ iáleli nɔhʋanlɛ yɩ nwʋ kʋlaa. César kã kɛɛ: “Nɩ mɩ maamɩ dɩ enlinlɛba, na mɔɔ ɩsɛ kɛɛ ɛyɩlɛ yɛ ma yi hũ bela sʋ̃ nɩ, nɩ ɩyɛ. Nɩ ɩáva yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ idi ɛɣɛlɛ, naasʋ̃ ɩáma mɩ papa tɩ nɣanlɩ kɛɛ ɩyɛ ankʋnamɩ kyɩ̃. Mɩ maamɩ hã hileli mɩ nɩɩ mi mmenlima yɩ kɛɛ, yɛvá annidi yɛma mɩ papa na yediye yi. Naasʋ̃, sɛ ɩkã kɛɛ yɛyɛ́ debe mɔɔ itiyia Gyehova yɩ mmɛla dɩyɛ a, mɛyɩ yediyé Gyehova mfomi.” Alʋbɔ sʋ̃maa be mɛda nɩ, yɩ papa yi subanɩ zɩnzanlɩ. César kã kɛɛ: “Eɣile ɔkʋ̃ be, mʋzʋ̃ mɩ ahʋnlɩnɩ nu mʋwɔlɩ Gyehova mpayɩ paa. Mɛyɩ mɛda nɩ, miɣizialɩ mɩ papa kɛɛ, yɩ anyɩ keleli nwʋmɔ kɛɛ mɩ nɩɩ yɩ kozuma Bayɩbʋlʋ yɩ a. Mmɩlɩ mɔ ɩhanlɩ kɛɛ, yɩ anyɩ keleli nwʋmɔ nɩ, mɩ anyɩ leli paa, nɩ mɩánwʋ mɔɔ mɩyɛ mʋ nwʋ po.” Mmɩlɩ be mɛda nɩ, César yɩ papa nlumanlɩ. Kɛ bɛzabɛ mɔɔ botwodwu betiyia yɛ nɩ munwala yɛ bɛba bɔsʋ̃mɩ Gyehova a, naasʋ̃ sɛ bɔnwʋ ye subanɩba nɩɩ kezimɔ yɛ nɩɩ bɛ tɩndɛ wɔ annidi ɔhʋanɩ zʋ nɩ a, ɩma bɛsɩnza adwɩnɩ mɔɔ bɛlɛ wɔ yɛ nwʋ nɩ. Sɛ bɛyɛ ɔzɔ nzɩnzanlɩyɛ yɩ a, yɛ anyɩ de paa! Yekilaa ɔhʋanɩ ɛzɩzɩbɛ ɛzɩzɩbɛ paa kɛɛ, nwɔkɛnwʋnlɛvʋlɔ Gyehova mɔɔ ɩdɩ “azɩlɛ yɩ munwala zʋ Ndɛnɩwuwalɛvʋlɔ” nɩ kɔwʋwa mmenii mɔɔ bɛdɩ zɔ nɩ ma bokozuma yɩ nwʋ dɩyɛ wɔ eɣile be.—Gyn. 18:25.
6. Kɛmɔ Maakɩ 13:13 kã nɩ, mɩnla sianti fʋlɔ ti yɛ mmenii twodwu tiyia yɛ a?
6 Botwodwu betiyia yɛ iluwakɛɛ yede Gyisɛsɩ yetiã numɔ kɛɛ ye Bulombunli. Gyisɛsɩ hanlɩ kɛɛ, ‘yi dima ti,’ mmenii munwala kodwodwu kediyia nɔhʋanlɛ Kilisinyiamaa. (Kɩnga Maakɩ 13:13.) Gyisɛsɩ yi “dima” gyĩ kɛnɩ ma mɩnla a? Igyĩ kɛnɩ ɩma tumi mɔɔ ɩlɛ kɛɛ Nyamɩnlɩ yi Bulombunlililɛ zʋ Bulombunli nɩ. Gyehova ɩyɩ Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ kɛɛ mɛyɩ yɛ ilí amansɔnɩ eyi zʋ tumi a, naasʋ̃ mbiyemmɔ mɛyɩ, oyuwadɩ yɩ nu adumivʋlɔ yɛ bɛva bɛ ɛɣɛɛlɛ bowula bo nu a. Na yɛzayɛ sʋ̃ mɔɔ yede Gyisɛsɩ yetiã numɔ kɛɛ ye bulombunli nɩ, botwodwu betiyia yɛ. Ɔlʋbɔ 1914 yɛ Gyehova yɩlɩ Gyisɛsɩ kɛɛ yi Bulombunlililɛ yɩ zʋ Bulombunli a, na ɩhɔ zʋlɔ ili dɩyɛ nkʋ̃ʋ̃ babʋmɩ nnɛ. Na ɩlɛ́kyɛ, ɩbazɩkɛ enii aɣanɩ munwala.
7-8. Mɩnla dɩyɛ fʋlɔ yɛ ɩma botwodwu betiyia Gyehova yi mmenii a? (Dwɔɔnʋ 15:18-20) (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
7 Botwodwu betiyia yɛ iluwakɛɛ yɛáyɛ yɛ dɩyɛ kɛɛ mmenii mɔɔ bɔwɔ Setanɩ oyuwadɩ yɩ nu nɩ. Gyisɛsɩ hanlɩ kɛɛ iluwakɛɛ yɩ mɛdalilɛmaa “bɛ́dɩ tanɩ oyuwadɩ eyi yɩ dɩyɛ” nɩ ti, bokodwodwu bekediyia bɛ. (Kɩnga Dwɔɔnʋ 15:18-20.) Kɛmɔ ɔwɔkɩ Kilisinyiamaa bʋlɩ subanɩ tanɩ, nɩɩ ɛdɩndɛlɛ evinli mɔɔ oyuwadɩ yɩ nu mmenii da yɩ ali nɩ, ɔzɔ la yɛ amɩyɛ sʋ̃ yɛyɛ wɔ nnɛ a. Iluwa eyi ti, mmenii di ye mmeliyema mmenyia nɩɩ mmaalɛ sʋ̃maa bɔ nwʋ nwɔwɩ wɔ egyima nɩɩ sukuulu nu. (1 Pit. 4:3, 4) Naasʋ̃, ɩyɛ a bɛzabɛ mɔɔ botwodwu betiyia yɛ nɩ be kʋla sɩnza bo subanɩ, na bɛ anyɩ ba deli ye subanɩba mɔɔ yɛda yɩ ali nɩ nwʋ. Sɛ debe mɔɔ ɩdɩ zɔ si a, ɩma yɛ anyɩ de baaba paa.
8 Bɛmá yehila Ignacio mɔɔ ɩwɔ Central America yi ndianwʋ yɩ. Dɩka mɔɔ nɩ ɩkɔ sukuulu nɩ, iluwakɛɛ nɩ ɩfa Nyamɩnlɩ yɩ mmɛla mɔɔ ɩfalɩ ɛbɩlawɔlɛ nwʋ ɩyɛ egyima nɩ ti, tikyia be lili yɩ nwʋ nwɔwɩ alʋbɔ sʋ̃maa. Naasʋ̃, ɩhã ɛgyɩkɩ̃ɩ̃ ma Ignacio wie sukuulu nɩ, tikyia yɩ ɣizialɩ yɩ kɛɛ, kɛ ɩyɛlɩ mɔɔ ɩhʋla ɩvalɩ Bayɩbʋlʋ nu ndwokɔ ɩwɔlɩ yɩ ɛbɩla ɩávalɩ nwʋmɔ kɛɛ nɩ bedi yɩ nwʋ nwɔwɩ nɩ a? Ignacio hanlɩ kɛɛ, Nyamɩnlɩ yɩ mmɛla yɛ ɩwɔlɩ yɩ nwʋ banɩ a. Mɛyɩ mɛda nɩ, ɩdʋlɩ salɛ ɩvʋlɔlɩ tikyianii yi kɛɛ ɩɣɩlá dɩyɛzumanlɛ. Amba sʋ̃, tikyianii yi ɣalɩ dɩyɛzumanlɛ. Nɩ Ignacio yɩ anyɩ ɩála kɛɛ ɩkɛɣa kʋlaa! Ɔlɔlɛ mɔɔ mmeliyema yɩ lalɩ yɩ ali hileli tikyianii nɩ hanlɩ yɩ paa, na ɔzʋmɩ ɔzɔ eɣile yi nɩ, iáyiaki dɩyɛzumanlɛhɔlɛ kyɩ. Aɣinzi yi, iluwa Bayɩbʋlʋ yɩ mɔɔ nɩ tikyianii yi isumaa nɩ ti, yɩzayɩ sʋ̃ iyiyialɩ odwodwudiyialɛ. Naasʋ̃ ɩáma yi padi kolɔ, mfomi inyianlɩ sunzuma ɔfʋã nu anyunumihɔlɛ na inlumanlɩ.
Kɛ yɛdɩ mbanimbani anzɛnyɩɩ nnwuakula nɩ, sa yɛkʋla yɛfa akɛnɣazɩzɩbɛ yekyina ye dedi mɛda pindinyii (Kila nkyɩkyɛmi 8)b
9-10. (a) Mɩnla dɩyɛ fʋlɔ yɛ ɩma Kilisinyiamaa yɛ sʋnʋnkʋ̃ wɔ Setanɩ oyuwadɩ yɩ nwʋ a? (b) Mɩnla yɛ yɛkɔhʋla kozuma wɔ sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ yi ndianwʋ yɩ nu a?
9 Dɩyɛ fʋlɔ sʋ̃ mɔɔ ɩma yɛyɛ sʋnʋnkʋ̃ wɔ Setanɩ oyuwadɩ yɩ nwʋ yɛ lɛ kɛɛ yɛáva yɛ nwʋ yewulawula kʋnɛ nɩɩ manlɩwulɛ ndwokɔ nu. (Dwɔ. 18:36) Yɛfa fʋlɔdulɛ mɔɔ ɩwɔ Wulomimaa 13:1 nɩ yɛyɛ egyima, meti yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yekeli aɣanɩ yɩ mmɛla zʋ. Naasʋ̃, kɛ Kilisinyiamaa nɩ, yɛágyina ɔfʋã bela wɔ manlɩwulɛ ndwokɔ nu. Meti yɛágyina kɛɛ bɔdʋ́ mma bɛma yɛ anzɛnyɩɩ yɛádʋ mma yɛyɩ abiye sʋ̃. Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ yɛpɛ kɛɛ yedi Gyehova nɔhʋanlɛ, na yi Bulombunlililɛ yɩ mɔɔ Kɩlayɩsɩ yɛ ɩdɩ ɔzʋlɔ Bulombunli nɩ yɛ yegyĩ yɩ ɔfʋã a. Bɛhyɩ Gyehova Dasɩvʋlɔmaa sʋ̃maa bogua fiyiadɩ iluwa be dedi ti. Naasʋ̃, ɩávalɩ nwʋmɔ kɛɛ ye mmeliyema eyimmɔ gua fiyiadɩ nɩ, bɛlanwʋ la bɛkã be dedi nwʋ odwokɔ. Mmeliyema eyimmɔ sumazuma sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ. Bɛhyɩlɩ yɩzayɩ sʋ̃ bedianlɩ fiyiadɩ nɩɩ aliyia be nu alʋbɔ sʋ̃maa. (Egy. 24:27; 28:16, 30) Naasʋ̃ ɩhɔlɩ zʋlɔ ɩhanlɩ odwokɔba nɩ ihileli abiyela mɔɔ nɩ ɩwɔ ɛpɛ kɛɛ ikediye nɩ. Ɔzɔ mmenii yi be yɛ lɛ bɛzabɛ mɔɔ bekila fiyiadɩ zʋ, ndɛnɩwuwalɛmaa, amɩnladʋmaa, awulombunli, nɩɩ ebiye a Wulomi Bulombunli Niwulo (Nero) yi mbanimbani.—Egy. 9:15.
10 Ɔzɔ la yɛ nnɛ sʋ̃, ye mmeliyema mɔɔ bogua fiyiadɩ nɩ kã odwokɔba yɩ be kile abiyela mɔɔ ɩwɔ ɛpɛ kɛɛ ikediye nɩ a. Mmenii mɔɔ bɛkã odwokɔ yɩ be bekile bɛ yɛ lɛ, ndɛnɩwuwalɛmaa, aɣanɩ mbanimbani, nɩɩ bɛzabɛ mɔɔ bekila fiyiadɩ zʋ nɩ. Bɛvalɩ eliyema benyia be bedianlɩ fiyiadɩ alʋbɔ ahyiã nɩɩ yɩ mɛda, iluwakɛɛ nɩ ɩábɛ kɛɛ ikyina ɔfʋã bela wɔ manlɩwulɛ ndwokɔ nu. Ɩhanlɩ kɛɛ mmɩlɩ mɔ ɩhɔ ɩlalɩ fiyiadɩ nɩ, ɩánwʋ yɩ kɛɛ ɩdɩ azʋ̃nlɩhwɩnlɛ be, mfomi iwuli yi kɛɛ Gyehova ɩzʋ̃ma yɩ kɛɛ ɩhɔ́ ɩbɩbɛ ahʋnlɩnɩbamaa. Sɛ Gyehova duwa yɛ zʋ ma mmenii mɔɔ bɛdɩ zɔ tɩ odwokɔba yɩ be a, yɛ anyɩ de paa! (Kol. 4:3) Bɛmá yehila sianti fʋlɔ ti mɔɔ sɛ Gyehova yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ ti, botwodwuu betiyia yɛ a, ɩsɛ kɛɛ yɛma yɛ anyɩ de.
SIANTI MƆƆ YƐ ANYƖ KƆHƲLA KELE MMƖLƖ MƆ YEYIYIAA ODWODWUDIYIALƐ NƖ
11. Sɛ yeyiyiaa odwodwudiyialɛ a, mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ ɩhyɛ ye dedi ɛzɩzɩbɛ a? Ma nwʋmɔ ndianwʋ.
11 Yezi kɛɛ odwodwudiyialɛ mɔɔ yeyiyia nɩ ma Bayɩbʋlʋ nkɔmɩhyɛ ba numɔ. Wɔ Bayɩbʋlʋ nkɔmɩhyɛ mɔɔ ili bɔmʋnlɩ yɩ nu la nɩ, Gyehova hanlɩ kɛɛ Setanɩ nɩɩ yɩ mɛdalilɛmaa kodwodwu kediyia bɛzabɛ mɔɔ bɔdɔ Gyehova na bɔsʋ̃mɩ yɩ nɩ. (Gyn. 3:15) Wɔ Odwokɔba anla yɩ nu sʋ̃ nɩ, nɩ Gyisɛsɩ sʋ̃ ta kã kɛɛ bokodwodwu bekediyia Gyehova yɩ azʋ̃mɩvʋlɔ. (Mt. 10:22; Mk. 13:9-12; Lk. 6:22, 23; Dwɔ. 15:20) Na Bayɩbʋlʋ ɛhɛlɛlɛmaa mvʋlɔ sʋ̃ hanlɩ eyi nwʋ odwokɔ. (2 Tim. 3:12; Gye. 1:2; 1 Pit. 4:12-14; Dwu. 3, 17-19) Meti sɛ yeyiyiaa odwodwudiyialɛ a, ɩáyɛ yɛ nnwʋánlɩ kʋlaa, mfomi yɛ anyɩ de iluwakɛɛ ɩma yɛnwʋ kɛɛ Bayɩbʋlʋ nkɔmɩhyɛ ɣa numɔ. Eyi ma yɛnwʋ kɛɛ yɛsʋ̃mɩɩ nɔhʋanlɛ Nyamɩnlɩ nɩ. Eliyema baalɛ be da manlɩ mɔɔ bɛva salɛ bediã yɛ ɔzʋ̃mɩnlɛ egyima yɩ zʋ nu. Ɩkã kɛɛ: “Mmɩlɩ mɔ miyilalɩ mʋ nwʋ zʋ mɩmanlɩ Gyehova nɩ, nɩ mizi kɛɛ odwodwudiyialɛ mɛyɩ, mɔɔ ɩdɩ bela sa miyiyia biye. Meti mmɩlɩ mɔ miyiyialɩ biye nɩ, ɩáyɛ mʋ nnwʋánlɩ kʋlaa na mu kunlu iátu sʋ̃.” Mmenii sʋ̃maa dwodwuli diyialɩ yɩ, mɔɔ nɩ yi hũ sʋ̃ kɩnla nwʋ. Ɩyɛlɩ yɩ ayɛkwa, na ɩyɩbalɩ yɩ Bayɩbʋlʋ nɩɩ Bayɩbʋlʋ nwʋ awuuku mɔɔ ɩwɔ nɩ. Naasʋ̃ kɛ ankɩ eyi kɛma yɛ anlima baalɛ yɩ yi kunlu kodu nɩ, ɩmanlɩ yi dedi yɛlɩ sɩ mfomi. (Hib. 10:39) Ɩkã kɛɛ: “Bayɩbʋlʋ yɩ hyɛlɩ nkɔmɩ kɛɛ mmenii kodwodwu kediyia yɛ, na mizi kɛɛ ɔhʋanɩ bela zʋ ɩkɛɣa numɔ. Meti mmɩlɩ mɔ miyiyialɩ ɔzɔ bʋwabɩlɛ yɩ be nɩ, ɩmanlɩ mʋnwʋnlɩ kɛɛ, amba nɔhʋanlɛ ɔzʋ̃mɩnlɛ yɛ dɩ.”
12. Mɩnla yɛ ɩwʋwalɩ eliyema benyia be ma ɩhʋlalɩ igyinanlɩ odwodwudiyialɛ munwa a?
12 Ɩwɔ numɔ, yezi paa kɛɛ yɛkɔhʋla keyiyia odwodwudiyialɛ dɩyɛ, naasʋ̃ sɛ ɩtʋ yɛ a, ebiye a ɩlɛ́yɛ mɛlɛkɛ kɛɛ yekegyina yi munwa. Eliyema benyia be mɔɔ ɩhɔ ɩlalɩ fiyiadɩ nɩ hanlɩ kɛɛ: “Itwu mmɩlɩ be a, adwɩnɩndwɩnɩ kʋla hyɛ mʋ zʋ ma mɩ ɛɣɛɛlɛ bɔ, na ɩyɛ po a, musũ.” Mɩnla yɛ ɩwʋwalɩ eliyema yɩ ma ɩhʋlalɩ igyinanlɩ yɩ bʋwabɩlɛ yi munwa a? Ɩhanlɩ kɛɛ: “Nɩ mɩta mʋbɔ mpayɩ paa. Nwɔnɩ bela, nɩ mʋbɔ mpayɩ. Akʋ̃ sʋ̃, wɔ eɣile yi nu nɩ, sɛ miyiyia bʋwabɩlɛ be mɔɔ numɔ yɛ sɩ a, nɩ mʋbɔ mpayɩ. Na sɛ abiye ɩ nɩɩ mɩ iádi yi bʋwɔ ma mɩfa ɛya a, nɩ mʋhɔ muwula ayuwalɩyɛ yɩ mʋdʋnlɩ anyɩnkɛ yɩ nu, nɩ akʋ̃ mʋwɔ mpayɩ.” Akʋ̃ sʋ̃, Gyehova yɩ azʋ̃mɩvʋlɔ mɔɔ bɔwʋwalɩ azɩ wɔ ɔwɔkɩ mmɩlɩ nu nɩɩ bɛzabɛ mɔɔ bɔwɔ kɛnɩ nnɛ mɔɔ bɔhɔlɩ zʋlɔ belili nɔhʋanlɛ ɩávalɩ nwʋ odwodwudiyialɛ nɩ, ɩdwɩnɩndwɩnlɩ be ndianwʋba nɩ nwʋ. Eyi wʋwalɩ yɩ ma ɩhʋlalɩ igyinanlɩ odwodwudiyialɛ mɔɔ nɩ iyiyiaa nɩ yi munwa, na inyianlɩ azʋ̃nudwolɩyɛ mɔɔ Gyisɛsɩ va wɔlɩ yɩ mɛdalilɛmaa anʋhʋba nɩ be.—Dwɔ. 14:27; 16:33.
13. Mɩnla yɛ ɩkɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yekegyina odwodwudiyialɛ munwa a?
13 Ɔlɔlɛ mɔɔ yɛwɔ yɛma Gyehova nɩɩ ye mmeliyema nɩ bʋwa yɛ ma yekyina odwodwudiyialɛ munwa. Gyisɛsɩ valɩ yɩ ahʋnlɩnɩ munwala lɔlɩ yɩ Zɩ Gyehova nɩɩ yɩ ɔhɔnwʋmmɔ kɔbʋmɩ kɛɛ iwuli. (Dwɔ. 13:1; 15:13) Sɛ yɛzayɛ sʋ̃ yenyia ɔlɔlɛ mɔɔ ɩdɩ zɔ yɛma Gyehova nɩɩ ye mmeliyema a, ɩkɔwʋwa yɛ ma yekegyina odwodwudiyialɛ munwa. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ a? Mɔɔ ɩkɛyɛ na yeanyia eyi nwʋ munwalɩyɛ nɩ, bɛmá yezunzu sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ yi ndianwʋ yɩ nwʋ.
14. Mɩnla yɛ ɩwʋwalɩ Pɔɔlʋ ma ɩhɔlɩ zʋlɔ ilili Gyehova nɔhʋanlɛ ɩávalɩ nwʋmɔ po kɛɛ nɩ bɛbahũ yi nɩ a?
14 Ɩha ɛgyɩkɩ̃ɩ̃ ma bokũ Pɔɔlʋ nɩ, ɩhɛlɛlɩ kɛlɛta ɩhɔ ɩmanlɩ yɩ ɔhɔnwʋ Timoti mɔɔ nɩ ɩpɛ yi odwokɔ paa nɩ. Ɩhanlɩ kɛɛ: ‘Nyamɩnlɩ ɩáma sunzuma mɔɔ ɩma ye kunlu itulili dɩyɛ nwʋ. Mfomi sunzuma nɩ mɔɔ ɩva ɩma yɛ nɩ ɩma yenyia tumi, yɛɛ ɩma yɛdɔ abiyemmɔ.’ (2 Tim. 1:7) Mɩnla yɛ nɩ Pɔɔlʋ ɩpɛɛ ikehile a? Ɩpɛɛ kehile kɛɛ, sɛ Kilisinyianii be wɔ ɔlɔlɛ mɔɔ numɔ yɛ sɩ ma Gyehova a, ɩkɔwʋwa yɩ ma ikegyina odwohilalɛ mɔɔ numɔ yɛ sɩ bela munwa. (2 Tim. 1:8) Ɩwɔ numɔ kɛɛ nɩ Pɔɔlʋ zi kɛɛ, iluwa Gyehova yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ ti sa bɔkʋla bokũ yi, naasʋ̃ iluwa ɔlɔlɛ mɔɔ nɩ ɩwɔ ɩma Gyehova nɩ ti, ɩhɔlɩ zʋlɔ ɩvalɩ akɛnɣazɩzɩbɛ igyinanlɩ nɔhʋanlɛ ɔzʋ̃mɩnlɛ mɛda.—Egy. 20:22-24.
15. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ ye mmeliyema la ɔlɔlɛ mɔɔ angʋmidi íni numɔ nɩ ali wɔ yɛ mmɩlɩ eyi zʋ a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
15 Yɛdɔ ye mmeliyema mɔɔ bɔkɔ zʋlɔ bekyina odwodwudiyialɛ munwa nɩ paa. Nnɛ, ye mmeliyema sʋ̃maa fa bɔ nnwʋanlɩ tiã asianɩ nu bʋwa be mmeliyema dɩkɛɛ mɔɔ Akuyila nɩɩ Pɩlɩsɩla, bɛvalɩ bɔ nnwʋanlɩ bedianlɩ asianɩ nu bɛmanlɩ Pɔɔlʋ nɩ. (Wul. 16:3, 4). Sɛ yɛfa Russia kɛ ndianwʋ a, sɛ bɛkyɩ eliyema be na bɛ nɩɩ yɩ kɔ kɔɔtʋ a, mmeliyema sʋ̃maa bɔkɔ kɛnɩ bɔkɔ bɛhyɛ yɩ ɛzɩzɩbɛ. Mmɩlɩ mɔ ye anlima baalɛ ɔkʋ̃ nwʋnlɩ mmeliyema sʋ̃maa mɔɔ bɛɣa kɔɔtʋ kɛnɩ mmɩlɩ mɔ bɛbali yi odwokɔ nɩ, yɩ ɛɣɛɛlɛ ɩyɩkyɩlɩ nkʋ̃ʋ̃ ma nɩ ɩáhʋla ɩtɩndɛ po. Ɔlɔlɛ kanyɩɩ mɔɔ yi mmeliyema lalɩ yɩ ali hileli yi wɔ mmɩlɩ mɔ ihyinyia yɩ paa nɩ hyɛlɩ yɩ ɛzɩzɩbɛ. Amba, sɛ yenyia ɔlɔlɛ kezile yɛma Gyehova nɩɩ ye mmeliyema a, ɩkɔwʋwa yɛ ma yekegyina odwodwudiyialɛ munwa. Na eyi kɛma yɛ anyɩ kele paa!
Wɔ nnɩka mɔɔ bɛva salɛ bediã yɛ ɔzʋ̃mɩnlɛ egyima yɩ zʋ po nɩ, ye mmeliyema da ɔlɔlɛ mɔɔ angʋmidi íni numɔ ali kile bɔ ɔhɔnwʋmmɔ Kilisinyiamaa (Kila nkyɩkyɛmi 15)c
16. Mɩnla ti mɔɔ sʋ̃mavʋlɔ Pita hanlɩ kɛɛ bɛzabɛ mɔɔ bɔsʋ̃mɩɩ Nyamɩnlɩ na beyiyiaa atɩɩtɩɩ nɩ, bɛ anyɩ kɔhʋla kele a? (1 Pita 4:14)
16 Yezi kɛɛ sɛ yekyina odwodwudiyialɛ munwa pindinyii a, ɩma Nyamɩnlɩ de yɛ tiã nu. (Kɩnga 1 Pita 4:14.) Sʋ̃mavʋlɔ Pita hanlɩ kɛɛ bɛzabɛ mɔɔ bɔsʋ̃mɩɩ Nyamɩnlɩ na beyiyiaa atɩɩtɩɩ naasʋ̃ bekyina pindinyii nɩ, bɛ anyɩ kɔhʋla kele. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ a? Ɔzɔ atɩɩtɩɩ nɩ da yɩ ali kɛɛ Nyamɩnlɩ yi sunzuma ‘nɩ wɔ bɔ zʋ.’ Sɛ abiye ikyinaa odwodwudiyialɛ munwa na Nyamɩnlɩ de yi tiã nu a, nɩ Pita zi kezimɔ ɩdɩ. Wɔ Pɛntɩkɔsʋ 33 Y.M. nu mɛda pɛɛ nɩ, bɔzʋ̃manlɩ Gyelusalamɩ Asɔlɩ aliyia yɩ azogyiamaa ma bɔhɔ bɛhyɩlɩ Pita nɩɩ asʋ̃mavʋlɔ nɣalɩyɛ yɩ, iluwakɛɛ nɩ bedii dasɩlɛ. Naasʋ̃ Pita valɩ akɛnɣazɩzɩbɛ gyinanlɩ yi dedi mɛda. (Egy. 5:24-29) Mmɩlɩ mɔ bogualɩ bɛ po nɩ, bɛáyiaki kɛɛ bekeli dasɩlɛ. Mfomi, belili fɛlɛkʋ̃ iluwakɛɛ “Nyamɩnlɩ ɩhyɛ bɛ animinyiamɩ ɩma iluwa Gyisɛsɩ yi dima nɩ ti bɔnwʋ amanɩyɛ.” Na amɩyɛ sʋ̃ yɛ anyɩ kɔhʋla kele mmɩlɩ mɔ yekyinaa odwodwudiyialɛ munwa nɩ.—Egy. 5:40-42.
17. Ohunluma mɔɔ ansaana Gyisɛsɩ ibawu nɩ, mɩnla yɛ ɩhã ihileli yɩ adʋwavʋlɔ yɩ a?
17 Ohunluma mɔɔ ansaana Gyisɛsɩ ibawu nɩ, ɩhã ihileli yɩ adʋwavʋlɔ yɩ kɛɛ: “Mɔɔ ɩdɔ mɩ nɩ, mɩ Zɩ kɔlɔ yɩ, na mɩzamɩ sʋ̃ mʋkɔlɔ yɩ.” (Dwɔ. 14:21) Mmɩlɩ be baɣa mɔɔ abiyela mɔɔ ɩwɔ oyuwadɩ nɩ kɔlɔ Gyehova, meti sɛ yɛsʋ̃mɩɩ a, abiyela lótwodwu kediyia yɛ. Na yɛlɛ anyɩnlɩlelɛ yekilaa ɔzɔ mmɩlɩ yɩ ɔhʋanɩ ɛzɩzɩbɛ ɛzɩzɩbɛ paa! (2 Tɛs. 1:6-8) Kɔbʋmɩ kɛɛ ɔzɔ mmɩlɩ yɩ kɛɣa nɩ, bɛmá yɛma nninyeni mɔɔ yɛɣa yezunzu nwʋmɔ wɔ ɔfʋã eyi nu nɩ ɩyɩkyɩ yɛ ɛɣɛɛlɛ na ɩhyɛ yɛ ɛzɩzɩbɛ mmɩlɩ mɔ yeyiyiaa odwodwudiyialɛ nɩ.
NDWOMI 149 Nkunimililɛ Ndwomi
a Bɛzɩnza anlima yɩ be.
b MFONYINI NWƲ ODWOKƆ: Ignacio mɔɔ idii yi tikyia dasɩlɛ nwʋ yɛkile.
c MFONYINI NWƲ ODWOKƆ: Iluwa eliyema baalɛ be yi dedi ti, bɛlɛ yɩ bekediã fiyiadɩ, na yɩ ɔhɔnwʋmmɔ dedimaa wɔ kɛnɩ mɔɔ bɛhyɛɛ yɩ ɛzɩzɩbɛ