NDWOKƆ MƆƆ MMƖLANTƖYƐ NƖƖ NƔƐDƐKƐ BEBIZIA
Kɛ Ɩkɛyɛ Na Mɩanwʋ Enii Baaba Mɔɔ Mʋkɔhʋla Mukozumazuma Yɩ a?
“Sɛ miyiyia ndwokɔzɩzɩbɛ wɔ sukuulu a, mɔɔ ɩbʋwa mɩ yɛ lɛ kɛɛ mʋdwɩnɩndwɩnɩ abiye mɔɔ mɩpɛ yɩ odwokɔ mɔɔ iluwa ɔzɔ bʋwabɩlɛ be nu kyɩ̃ nɩ nwʋ. Na mʋbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ mukozumazuma yi ndianwʋ yɩ. Sɛ ɛlɛ abiye mɔɔ osumazuma yɩ a, ɩma ɩyɛ mɛlɛkɛ kɛɛ okoluwa bʋwabɩlɛ mɔɔ numɔ yɛ sɩ nu.”—Haley.
Sɛ ɛlɛ abiye mɔɔ osumazuma yɩ a, ɩbʋwa wʋ ma edi wʋ ndwokɔzɩzɩbɛ zʋ na ɩma otwu wʋ bʋtayɩ nwʋ. Mɔɔ ihyinyia lɛ kɛɛ ɛkɛbɛ enii baaba.
Mɩnla ti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ ɛpɩbɛ enii baaba a?
Enii mɔɔ ɛkɛbɛ kɛɛ okozuma yɩ nɩ kenyia kezimɔ ɛyɛ wʋ dɩyɛ nɩ zʋ tumi.
Bayɩbʋlʋ yɩ hyɛ Kilisinyiamaa ɛzɩzɩbɛ kɛɛ bozumazumá bɛzabɛ mɔɔ bɛyɛ ndianwʋba nɩ, ɩkã kɛɛ: “Mʋnlʋmmɔ bɔdwɩnɩ́ kɛ bezili bɔwɔlɩ bɛ ɛbɩla nɩ, nɩɩ bo owulo nu na bozuma be dedi mɔɔ nɩ bɛlɛ yɩ nɩ.”—Hibulumaa 13:7.
Adwɩnɩhilelɛ: Iluwakɛɛ bɛzabɛ mɔɔ ɛkɛbɛ kɛɛ okozumazuma bɛ nɩ kɔhʋla kɛma ɛkɛyɛ nninyeniba anzɛnyɩɩ nninyeni tanɩ nɩ ti, ɩkɛyɛ baaba kɛɛ ɛkɛbɩbɛ bɛzabɛ mɔɔ bɛlɛ subanɩ ngɩnlɩma, na kɛ mmenii mɔɔ bele dima anzɛnyɩɩ wʋ atipɛnɩmaa nkʋ̃ la a.
“Muzumanlɩ nninyeni sʋ̃maa wɔ mʋ ɔhɔnwʋ Kilisinyianii be mɔɔ bɔfʋlɛ yɩ Adam kɛ. Muzumanlɩ yi subanɩ azʋlɔtʋ nɩɩ kezimɔ nɩ ɩyɛ yɩ dɩyɛ sʋ̃. Ɩyɛ mɩ nnwʋánlɩ kɛ mɩ lanwʋ la mɩkakɛ nninyeni pɔkyɩɩ be mɔɔ ɩyɛlɩ nɩɩ ndwokɔ be mɔɔ ɩhanlɩ. Ízi kezimɔ inyianlɩ mʋ zʋ tumi.”—Colin.
Enii mɔɔ ɛkɛbɛ kɛɛ okozuma yɩ nɩ kenyia kezimɔ ɔdwɩ̃ na ɛtɩ nɣanlɩ nɩ zʋ tumi.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Máma bɛdahɩlɩdahɩlɩ mʋnlʋmmɔ bɔ nwʋ, ɔhɔnwʋ tanɩ ɩsɩkɛ ɛbɩla baaba.”—1 Kɔlɛntɩmaa 15:33.
Adwɩnɩhilelɛ: Pɩbɛ abiye mɔɔ ɩwɔ subanɩba na kɛ anwʋpɩkɛ a. Ɩáyɛ zɔ a, wʋ sa kezi azɩ.
“Sɛ ɛta fa wʋ nwʋ tindiã bɛzabɛ mɔɔ bɔ nwʋ wɔ sʋlɔ nɩ nwʋ a, ɩma ɛtɩ nɣanlɩ kɛɛ wʋ nwʋ wɔ azɩ na wʋ nwʋ ɩáyɛ pɩkɛ sʋ̃. Ɩkɔhʋla kɛma ɔkɔdwɩnɩndwɩnɩ kezimɔ ɛdɩ wɔ anyɩnlɩ zʋ nɩ nwʋ sʋ̃maa.”—Tamara.
Dwɩnɩndwɩnɩ eyi nwʋ: Mɩnla asianɩ yɛ ɩwɔ numɔ kɛɛ okozumazuma bɛzabɛ mɔɔ bele dima nɩ a?
Enii mɔɔ ɛkɛbɛ kɛɛ okozuma yɩ nɩ kehile kɛɛ okodwu wʋ bʋtayɩ nwʋ anzɛnyɩɩ olótwu.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Enii mɔɔ ɩ nɩɩ nɣɛlɛbɛmaa bɔ nɩ, ɩkɛyɛ nɣɛlɛbɛvʋlɔ.”—Ɛɣɛlɛwulɛ 13:20.
Adwɩnɩhilelɛ: Pɩbɛ bɛzabɛ mɔɔ bɛlɛ subanɩ baaba mɔɔ ɛpɛ kɛɛ ɛda ebiye ali nɩ. Mmɩlɩ mɔ osumazumaa bɛ nɩ, ɔkɔnwʋ ɔhʋanɩ pɔkyɩɩ mɔɔ okoluwa zʋ kodwu wʋ bʋtayɩ nwʋ.
“Kɛ ankɩ ɛkɛhã kɛɛ “mɩpɛ kɛɛ mɩyɛ mɩ debela pɛpɛɛpɛ” nɩ, sa ɔkʋla kã kɛɛ “mɩpɛ kɛɛ mɩyɛ mɩ debela pɛpɛɛpɛ dɩkɛɛ Jane” mfomi. Idi yɩ mmɩlɩ zʋ na ɩfa yi egyimalilɛ bela anyɩnlɩbʋlʋ.’”—Miriam.
Mɔɔ ikile: Sɛ osumazuma enii baaba a, ɩma wʋzawʋ enyia tumi wɔ enii mɔɔ ekenyi kɛɣa kɛyɛ nɩ zʋ.
Sɛ osumazuma enii baaba a, sa ɔkʋla twu wʋ bʋtayɩ nwʋ mɔɔ ɛlɛ́fɛ!
Kezimɔ ɛkɛbɩbɛ ebiye
Sa ɔkʋla duwa ahʋanɩ anwɩ̃ eyimmɔ nu ɔkʋ̃ zʋ ɛyɩ abiye mɔɔ ɛpɛ kɛɛ osumazuma yɩ.
Yɩ́ subanɩ mɔɔ ɛpɛ kɛɛ ɛyɛ nwʋmɔ egyima nɩ, na pɩbɛ abiye mɔɔ ɩlɛ ɔzɔ subanɩ yɩ be.
Yɩ́ abiye mɔɔ ɛpɛ yɩ odwokɔ na pɩbɛ subanɩ be mɔɔ ɩlɛ yɩ mɔɔ ɛpɛ kɛɛ osuma.
Worksheet yi kɔhʋla kɔwʋwa wʋ.
Sa ɔkʋla sumazuma mbiyemmɔ dɩkɛɛ:
Wʋ atipɛnɩmaa. “Abiye mɔɔ mɩpɛ kɛɛ musumazuma yɩ nɩ, ɩdɩ mʋ ɔhɔnwʋ. Inyia mmɩlɩ ɩma mmenii na ɩdwɩnɩ bɔ nwʋ sʋ̃. Mɩdɩ ebani mɩtɛla yɩ dɩyɛ, naasʋ̃ ɩwɔ subanɩ ngɩnlɩma mɔɔ míni biye, eyi yɛ ɩma mɩpɛ kɛɛ musumazuma yɩ a.”—Miriam.
Mbanimbani. Sa bɔkʋla bɛyɛ wʋ awʋvʋlɔ anzɛnyɩɩ bɛzabɛ mɔɔ ɛ nɩɩ bɛ wɔ dedi ɔkʋ̃ nu. “Pɩlazunɛ bela íni nwʋmɔ kɛɛ mɩ awʋvʋlɔ yɛ mɩpɛ kɛɛ musumazuma bɛ a. Bɛlɛ subanɩ ngɩnlɩma. Mʋnwʋ bɔ mfʋmɩ dɩyɛ, naasʋ̃ mʋnwʋ kezimɔ bedi nɔhʋanlɛ nɩ sʋ̃. Mu kunlu a ankɩ bɛkɛhã ɔzɔ kɛvalɩ mʋ nwʋ mmɩlɩ mɔ mudwu bɔ ɔlʋbɔ yɩ be nɩ.”—Annette.
Bayɩbʋlʋ nu mmenii. “Mɩlɛ mmenii sʋ̃maa wɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu mɔɔ musumazuma bɛ, na bo nu bela wɔ sianti mɔɔ musumazuma yɩ. Bɔnlʋmmɔ yɛ lɛ Timoti, Wulutu, Dwoobu, Pita, nɩɩ Yizilayanii kuakula baalɛ nɩ. Sɛ musuma bɔ nwʋ dɩyɛ sʋ̃maa a, ɩma mʋkʋla mʋnwʋ bɔ bʋwɔ. Mɩ anyɩ deli nwʋmɔ paa kɛɛ mukozuma bɛzabɛ mɔɔ bɛhã bɔ nwʋ ndwokɔ wɔ Suasua Wɔn Gyidi buuku yi nu nɩ nwʋ dɩyɛ, nɩɩ ‘Role Model Index’ mɔɔ ɩwɔ Questions Young People Ask—Answers That Work buuku yɩ ɔfʋã azʋlɔtʋ yɩ nu nɩ.”—Melinda.
Adwɩnɩhilelɛ: Áma osumazuma enii ɔkʋ̃ pɛ. Sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ hã hileli yɩ ɔhɔnwʋmmɔ Kilisinyiamaa nɩ kɛɛ: “Mʋnlʋmmɔ behilá mmenii mɔɔ bɔbɔ bɛ ɛbɩla kɛɛ amɩyɛ nɩ, na bɔwɔ́ ebiye.”—Fɩlɩpɩmaa 3:17.
Asʋ̃ ezi a? Sa abiye kʋla sumazuma wʋzawʋ sʋ̃! Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Ma wʋ ɛdɩndɛlɛ, wu subanɩ, wʋ ɔlɔlɛ mɔɔ ɛlɛ yɩ ɛma mmenii, wʋ dedi mɔɔ ɛlɛ yɩ wɔ Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ yi nu, wʋ ɛbɩlawɔlɛ mɔɔ nwʋmɔ ɩtɩ nɩ, ɩyɛ́ ndianwʋ ɩma dedimaa nɩ mmɔ.”—1 Timoti 4:12.
Mmɩlɩ mɔ edii wu subanɩ be nwʋ egyima na wʋadu mpʋnɩ wɔ numɔ nɩ, sa ɔkʋla yɛ ndianwʋba ma mvʋlɔ sʋ̃ wɔ mmɩlɩ ɔkʋ̃ yɩ la nu. Ézi enii mɔɔ ikilaa wʋ, na ézi kezimɔ mɔɔ ɛkã nɩ kɔhʋla kɛzɩnza abiye yɩ ɛbɩlawɔlɛ.”—Kiana.