Watchtower INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Watchtower
INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Aɣɩnda
  • BAYƖBƲLƲ
  • AWUUKU NƖƖ NNINYENI MVƲLƆ
  • DƖYƐZUMANLƐ
  • w26 February owu. azʋ. 8-13
  • Mɔɔ Onlumanlɛ Yɩ Tʋ Kile Nɩɩ Sianti Mɔɔ Ɩsɛ Kɛɛ Onuma

Vidiyo bela íni ɔfʋã ɛkɩhyɩ.

Yɛpakyɛbɛ wʋ, dɩyɛ be ɩákɔ bʋwɔ wɔ vidiyo mɔɔ ɔtwɩ̃ɩ̃ yɩ nu.

  • Mɔɔ Onlumanlɛ Yɩ Tʋ Kile Nɩɩ Sianti Mɔɔ Ɩsɛ Kɛɛ Onuma
  • Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
  • Odwokɔtile ngyɩkɩ̃ɩ̃ngyɩkɩ̃ɩ̃
  • Ndwokɔ mɔɔ ɩ nɩɩ yɩ di nsɛ́
  • MƆƆ WƲ NLUMANLƐ YƖ TƲ KILE
  • KƐ ƖSƐ KƐƐ BONUMA KILISINYIANII BE BESE A?
  • “ƐZƖLƐ YƖ, ƐƔALƐ YƖ, NƖƖ SUNZUMA NWANZANWANZA YƖ BE DIMA NU”
  • Onlumanlɛ Ɩfa Nyilalɛ Sʋ̃maa Ɩba!
    Sa Ɔkʋla Enyia Anyɩnlɩlelɛ Daabaa!—Buuku Mɔɔ Ɩbʋwa Ma Ɛtɩ Bayɩbʋlʋ Yɩ Tʋ
  • Mɩnla Yɛ Lɛ Onlumanlɛ a?
    Bayɩbʋlʋ Ndwokɔɣizialɛ Nwʋ Muwalɩyɛ
  • Fa Yɛ Wʋ Bʋtayɩ Kɛɛ Okonluma
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
  • Sí Pɔkɔ Kɛɛ Ɔkɔzʋ̃mɩ Gyehova
    Yɛ Kilisinyianɩ Ɛbɩlawɔlɛ Nɩɩ Dasɩlɛlilɛ—Dɩyɛzumanlɛ Kɛlɛta—2021
Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
w26 February owu. azʋ. 8-13

APRIL 13-19, 2026

NDWOMI 52 Kilisinyiamaa Bɔ Nwʋ Zʋ Yilalɛ

Mɔɔ Onlumanlɛ Yɩ Tʋ Kile Nɩɩ Sianti Mɔɔ Ɩsɛ Kɛɛ Onuma

“Bɔhɔ bɛyɛ manlɩ yɩ munwatĩĩ mɩ adʋwavʋlɔ, bonluma bɛ.”—MT. 28:​19, NWT.

BƲTAYƖ

Yekehila mɔɔ onlumanlɛ yɩ tʋ kile nɩɩ sianti mɔɔ nwʋmɔ hyinyia kɛɛ yenuma nɩ.

1. Mɩnla yɛ ikile kɛɛ onlumanlɛ kɩnla Ba yɩbʋlʋ yɩ tʋwɔlɛ ehilehilelɛ mɔɔ nwʋmɔ hyinyia nɩ nwʋ a?

SƐ YƐNWƲ kɛɛ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛmaa bonumaa a, yɛ anyɩ de paa! Wɔ Pɛntɩkɔsʋ 33 Y.M nu mɔɔ mmenii sʋ̃maa nlumanlɩ nɩ, Kilisinyiamaa mɔɔ beli bɔmʋnlɩ nɩ sʋ̃ bɛ anyɩ leli paa. Wɔ ɔzɔ ayiyialɩyɛ yɩ tʋ nɩ, sʋ̃mavʋlɔ Pita manlɩ ndɛnɩ be va hilehileli sianti mɔɔ onlumanlɛ nwʋ hyinyia nɩ nu. (Egy. 2:​38, 40, 41) Sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ hɛlɛlɩ kɛɛ “dɩyɛzumanlɛ nɩ mɔɔ yelili bɔmʋnlɩ yezumanlɩ mɔɔ ɩfalɩ Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ yɩ nwʋ ehilehilelɛ” nwʋ nɩ, “onlumanlɛ azʋlɔtʋ ehilehilelɛ nɩ nwʋ ndwokɔ” sʋ̃ kɩnla nwʋ. (Hib. 6:​1, 2) Meti ɩwɔ numɔ kɛɛ onlumanlɛ kɩnla Bayɩbʋlʋ yɩ tʋwɔlɛ ehilehilelɛ nwʋ dɩyɛ, naasʋ̃ ihyinyia kɛɛ yɛtɩ yɩ tʋ bʋwɔ. Mɩnla ti a?

2. Mɩnla ti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛtɩ mɔɔ Bayɩbʋlʋ yɩ kilehile falɩ onlumanlɛ nwʋ nɩ tʋ bʋwɔ a?

2 Kezimɔ fapɩmɩ baaba bʋwa aliyia ma ikyina pindinyii nɩ, ɔzɔ la yɛ sɛ yɛtɩ onlumanlɛ yɩ tʋ bʋwɔ a, ɩkɔwʋwa yɛ ma ye dedi kɛyɛ sɩ a. Sɛ onlumanlɩ ahyɛ anzɛnyɩɩ banzɛmɔ ɛbanluma a, nwʋmɔ hyinyia kɛɛ ɛtɩ sianti mɔɔ onlumanlɛ nwʋ hyinyia nɩ tʋ. Meti wɔ dɩyɛzumanlɛ eyi nu nɩ, yɛkɔnwʋ ndwokɔɣizialɛ eyimmɔ nwʋ munwalɩyɛ: Kɛ onlumanlɛ yɩ tʋ kile a? Kɛ ɩsɛ kɛɛ bonuma Kilisinyianii be bese a? Mɩnla ti mɔɔ bonuma yɛ wɔ Ɛzɩlɛ yɩ, Ɛɣalɛ yɩ, nɩɩ sunzuma nwanzanwanza yɩ be dima nu a?

MƆƆ WƲ NLUMANLƐ YƖ TƲ KILE

3. Sɛ bɛkã onlumanlɛ a, kɛ yɩ tʋ kile a?

3 Sɛ onuma a, mɩnla yɛ ɛda yɩ ali kile mmenii a? Nɩ ɛmaa mmenii kɔnwʋ kɛɛ dɩyɛ bela mɔɔ ozuma wɔ Bayɩbʋlʋ nu mɔɔ ɩfalɩ Gyehova Nyamɩnlɩ nɩɩ Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ nwʋ nɩ, ede di. Ɛda yɩ ali sʋ̃ kɛɛ onlu wʋ nwʋ wɔ wʋ tanɩ nwʋ na ɛyɛ nzɩnzanlɩyɛ wɔ wʋ ɛbɩlawɔlɛ nu kɛɛ ɔkɔzʋ̃mɩ Gyehova. Akʋ̃ sʋ̃, ɛma bɔnwʋ yɩ kɛɛ ede di kɛɛ Gyisɛsɩ yɛ Nyamɩnlɩ koluwa yɩ zʋ kɛma ekenyia nnwʋanlɩ a. Esiã sʋ̃ ɛda yɩ ali kɛɛ ɔwɔ Nyamɩnlɩ anʋhʋba wɔ mpayɩwɔlɛ nu kɛɛ ɛkɛyɛ yɩ apɛdɩ na ɛ nɩɩ yɩ ahyɩhyɛdɩ yɩ kɔwɔ numɔ koluwa. Mmɩlɩ mɔ ɔwɔ anʋhʋba anzɛnyɩɩ eyila wʋ nwʋ zʋ ɛma Gyehova na onluma nɩ, nɩ ikile kɛ ɔwɔ yɩ tʋ kɛɛ oduwaa nnwʋanlɩ ɔhʋanɩ yɩ zʋ.

4. Sɛ bɛfa abiye bowula nzulo nu na bɛyɩ yɩ a, kɛ yɩ tʋ kile a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

4 Sɛ bonumaa abiye a, bɛfa yɩ bowula nzulo nu na bɛyɩ yɩ wɔ numɔa dɩkɛɛ mɔɔ iwu ma beziye yi na bodunwo yi. (Fa tindiã Kolosiyiamaa 2:12 nwʋ.) Onlumanlɛ ma yɛnwʋ nzɩnzanlɩyɛ kezile mɔɔ abiye yɛ wɔ yɩ ɛbɩlawɔlɛ nu. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ a? Sɛ bɛfa wʋ bowula nzulo yi nu a, nɩ ekilee kɛɛ eyiaki wʋ bɩla dadampɔ nɩ. Na sɛ ɔzʋ̃ nzulo yi nu efinde a, nɩ ikile kɛɛ ɔwɔ ɛbɩla fʋlɔ mɔɔ ikile kɛɛ ɛba yɛ Nyamɩnlɩ yɩ apɛdɩ nɩ tʋ.

Mfonyini: Benyia yɩ mɔɔ inumaa nɩ li ndwokɔzɩzɩbɛ azʋlɔtʋ zʋ. 1. Nɩ yɩ anyɩ deli boxing hilalɛ nwʋ. 2. Nɩ yɩ nu sɩgɛlɛtɩ. 3. Nɩ yɩ nu nzã sʋ̃maa. 4. Aɣinzi yi, yi nlumanlɩ.

Sɛ onuma a, ɛda yɩ ali kɛɛ eyiaki wʋ ɛbɩlawɔlɛ dadampɔ yɩ nɩ na ɛbawɔ yɩ tʋ kɛyɛ mɔɔ ɩsɔ Gyehova anyɩ (Kila nkyɩkyɛmi 4)


5. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yɛkɔhʋla kɛva nninyeni mɔɔ ɩsɛ kɛɛ abiye yɛ na ama ɩavata ɩama onlumanlɛ nɩ kedindiã egyima mɔɔ Nowa yɛlɩ va wʋwɔlɩ alɩka yɩ nɩ nwʋ a? (1 Pita 3:​18-21)

5 Kɩnga 1 Pita 3:​18-21. Sa yɛkʋla yɛfa egyima mɔɔ ɛyɛ fa siyeziye wʋ nwʋ ma onlumanlɛ nɩ tindiã egyima mɔɔ Nowa yɛlɩ va wʋwɔlɩ alɩka yɩ nɩ nwʋ. Sɛ banzɛmɔ ɔwɔ yɩ tʋ kɛɛ osumaa Gyehova nwʋ dɩyɛ a, ebiye a ɛkɛdɩ nɣanlɩ kɛɛ nninyeni mɔɔ ɩsɛ kɛɛ ɛyɛ na ama wʋavata wʋama onlumanlɛ nɩ yɛ sɩ sʋ̃maa. Ebiye a, ɔzɔ nninyeni yi ɩyɛlɛ po kɛyɛ sɩ kɛma wʋ dɩkɛɛ mɔɔ nɩ ɩyɛ sɩ ɩma Nowa kɛɛ ɩkɔwʋwɔ alɩka kezile yi nɩ. Asʋ̃ nwʋmɔ hyinyia paa kɛɛ ɛyɛ ɔzɔ egyimazɩzɩbɛ yɩ a? Nyɛ. Mɩnla ti mɔɔ yɛkãã zɔ a? Ma yezunzu Nowa nwʋ yehila. Nyamɩnlɩ yɩzayɩ ihileli Nowa kezimɔ ɩvá ɩwʋwɔ alɩka yɩ, na nɩ ɩsɛ kɛɛ Nowa didili ɔzɔ ɔhʋanɩhilelɛ yɩ zʋ pɛpɛɛpɛ na ama iale mmenii nnwʋanlɩ. Iluwakɛɛ nɩ Nowa wɔ dedi na ɩyɛlɩ sutiye nɩ ti, Nyamɩnlɩ wʋwalɩ yɩ ma ɩwʋwɔlɩ alɩka yɩ. Dɩkɛɛ Nowa nɩ, sa ɔkʋla ‘ɛyɛ mɔɔ Nyamɩnlɩ ɩhã ihile wʋ nɩ munwatĩĩ’ pɛpɛɛpɛ.—Gyn. 6:22.

6. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ onlumanlɛ kɔhʋla kele wʋ nnwʋanlɩ a?

6 Wɔ 1 Pita 3:21 nɩ, sʋ̃mavʋlɔ Pita hɛlɛlɩ kɛɛ onlumanlɩ ‘de nnwʋanlɩ.’ Naasʋ̃ eyi iáhile kɛɛ onlumanlɛ yɛ ɩma bɛfa abiye yɩ tanɩ munwala bɛkyɛ yɩ a. Gyisɛsɩ yi mmegyia nkʋ̃ la yɛ ɩkʋla ɩma bɛfa abiye yɩ tanɩ bɛkyɛ yɩ a. (1 Dwɔ. 1:7) Naasʋ̃ onlumanlɛ kɩnla Gyehova yɩ ahyɛdɩ nwʋ na ɩbʋwa yɛ ma yenyia tiwʋwaba baaba wɔ Nyamɩnlɩ yɩ anyunu. Gyehova anyɩ kele kɛɛ ikoluwa Gyisɛsɩ yɩ afɔlɩ yɩ zʋ ɩkɛva yɛ tanɩ ɩkɛhyɛ yɛ. Wɔ ɔzɔ ɔhʋanɩ yɩ zʋ nɩ, nɩ onlumanlɛ ‘idee wʋ nnwʋanlɩ’ anzɛnyɩɩ ɩbʋwaa wʋ ma ekenyia nnwʋanlɩ mɔɔ íni awielɩyɛ.

KƐ ƖSƐ KƐƐ BONUMA KILISINYIANII BE BESE A?

7. Kɛ ɩsɛ kɛɛ bonuma abiye bese a?

7 Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ, sɛ bonumaa abiye a, ɩsɛ kɛɛ bɛfa yi eniiwudo yi munwala bowula nzulo nu. Naasʋ̃ ɩáhã dɩyɛ fʋlɔ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ ɩkɔlɩ zʋlɔ mmɩlɩ mɔ bonumaa abiye nɩ nwʋ ndwokɔ sʋ̃maa. Naasʋ̃ Bayɩbʋlʋ yɩ bʋwa yɛ ma yɛnwʋ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ mmɩlɩ mɔ bonumaa abiye nɩ. Kɛ ndianwʋ nɩ, Bayɩbʋlʋ egyinalɛzʋ-ndwokɔ bʋwa bɛzabɛ mɔɔ bonumaa nɩ ma bɔnwʋ ntalɩ mɔɔ ɩfata kɛɛ bowula. Akʋ̃ sʋ̃, ɩbʋwa bɛzabɛ mɔɔ bekilaa mmenii mɔɔ bonumaa nɩ ma bɔnwʋ kezimɔ ɩsɛ kɛɛ bɛyɛ bɛ dɩyɛ. (1 Kɔl. 14:40; 1 Tim. 2:9) Mbɔmɩ sʋ̃maa nɩ, bɛzabɛ mɔɔ bonuma mmenii nɩ dɩ asafʋ nu mbanimbani na ɩsɛ kɛɛ yekila bʋwɔ na yɛámanlɩ adwɩnɩ ɩáhɔlɩ bɔ zʋ sʋ̃maa. (1 Kɔl. 1:​14, 15) Dɔkʋ̃ sʋ̃, mmenii mɔɔ bekilaa bɛzabɛ mɔɔ bonumaa nɩ, kɛ bɔzʋnɩ anzɛnyɩɩ bɛdɩ ɛgyɩkɩ̃ɩ̃ nɩ, mɛyɩ nwʋ iáhyinyia kʋlaa.—Egy. 8:36.

8. Mɩnla ndwokɔ yɛ bebizia onlumanlɛmaa yɩ nɩ a, na mɩnla ti a? (Egyima 2:​38-42) (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

8 Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ, sɛ yekenyia nnwʋanlɩ a, gyɩsɛ yɛkã ye dedi nwʋ odwokɔ wɔ bagua nu. (Wul. 10:​9, 10) Kɛ mmɩlɩ mɔ yeluwa dasɩlɛlilɛ nu nkʋ̃ la yɛ yɛda ye dedi ali a, na mfomi mmɩlɩ mɔ yenumaa nɩ sʋ̃. Iluwa ɔzɔ ti, bebizia onlumanlɛmaa ndwokɔ anwɩ̃ eyi. Mɔɔ ili bɔmʋnlɩ, “Asʋ̃ egyĩ Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ yɩ afɔlɩwɔlɛ zʋ onlu wʋ nwʋ wɔ wʋ tanɩ nwʋ na eyila wʋ nwʋ zʋ ɛma Gyehova kɛɛ ɛkɛyɛ yɩ apɛdɩ anzɛnyɩɩ?” Odwokɔɣizialɛ eyi twɩ̃ adwɩnɩ siye kezimɔ enii kʋ̃ nɩ iziyeziye yɩ nwʋ ɩma onlumanlɛ yɩ, na ɔzɔ la yɛ Pita hanlɩ hileli ɔlɔmɩ nɩ wɔ Pɛntɩkɔsʋ eɣile nɩ a. Mɔɔ ɩtɔ zʋlɔ anwɩ̃ yɛ lɛ, “Asʋ̃ ɛtɩ yɩ tʋ kɛɛ wʋnwʋzʋyilalɛ nɩɩ wʋ onlumanlɛ nɩ ɩda wʋ ali kɛɛ Gyehova Dasɩvʋlɔmaa bo nu ɔkʋ̃ mɔɔ ɛ nɩɩ ahyɩhyɛdɩ eyi mɔɔ Nyamɩnlɩ yi sunzuma ikilee yɩ ɔhʋanɩ nɩ yɛ bɔbɔɔ anzɛnyɩɩ?” Ɔzɔ odwokɔɣizialɛ eyi kakɛ yɛ kɛɛ ɩsɛ kɛɛ yɛbɔ yɛ ɛbɩla ma ɩ nɩɩ yɛnwʋzʋyilalɛ nɩ yiyia na yetiye ɔhʋanɩhilelɛ bela mɔɔ Gyehova duwa yɩ ahyɩhyɛdɩ yɩ zʋ fa ma yɛ nɩ. Na akʋ̃ sʋ̃, yɛ nɩɩ ye mmeliyema Kilisinyiamaa bɔ numɔ sʋ̃mɩ Gyehova Nyamɩnlɩ kɛmɔ ɔwɔkɩ Kilisinyiamaa nɩ yɛlɩ nɩ. (Kɩnga Egyima 2:​38-42.) Bɛzabɛ mɔɔ bɔzʋ̃ bɛ ahʋnlɩnɩ munwala nu bɛma munwalɩyɛ kɛɛ nyɛ nɩ fata kɛɛ bonuma bɛ.

Wɔ mansini ayiyialɩyɛ be tʋ nɩ, onlumanlɛmaa mɔɔ ɔsʋnɩ bo nu bela yɩ alʋbɔ mɔɔ beli nɩ bodwodwu begyina mɔɔ bɛdaa bɛ dedi ali.

Yɛkã ye dedi mɔɔ ɩma yenyia nnwʋanlɩ nwʋ odwokɔ wɔ bagua nu mmɩlɩ mɔ yɛbanluma nɩ (Kila nkyɩkyɛmi 8)d


9. Mɩnla agyiakɛ yɛ ɩsɛ kɛɛ abiyela tu ansaana ianyia Nyamɩnlɩ yɩ anyunu ɔnlʋmɩnlɛ a?

9 Ebiye a, ansaana ɛbanwʋ nɔhʋanlɛ yɩ po nɩ, nɩ wʋ ɛbɩlawɔlɛ nwʋ tɩ, na ɛlɛ́yɛlɩ tanɩ mɔɔ numɔ yɛ ɔnlʋmɔ po kyɩ̃. Anzɛnyɩɩ ebiye po a nɩ wʋ awʋvʋlɔ wɔ asafʋ yɩ nu, meti bɔnlʋmmɔ yɛ bɔwʋwalɩ wʋ ma ɔlɔlɩ Gyehova a. Sɛ ɔzɔ yɛ wʋ bʋwabɩlɛ dɩ a, asʋ̃ ihyinyia kɛɛ onu wʋ nwʋ na onuma ansaana wʋanyia Nyamɩnlɩ yɩ anyunu ɔnlʋmɩnlɛ a? Nyɛ. Iluwakɛɛ ɩávalɩ nwʋmɔ kezimɔ yɛ bʋwabɩlɛ dɩ bela nɩ, ye munwala tanɩ wɔ yɛ nwʋ, meti ɩhwɩ̃ yɛ wɔ Nyamɩnlɩ nwʋ. (Ndw. 51:5) Mmɩlɩ mɔ yesumaa Gyehova nwʋ dɩyɛ na yɛnwʋʋ yɩ bʋwɔ nɩ, yesi pɔkɔ kɛɛ yɛkɛma Gyehova yɩ apɛdɩ mɔɔ yɛkɛyɛ nɩ nwʋ kehyinyia yɛ kɛdɛla debela wɔ yɛ ɛbɩlawɔlɛ nu. Mmɩlɩ mɔ yɛyɛɛ zɔ nɩ, yeyiaki dɩyɛ bela mɔɔ Gyehova kyi na yɛbɔ yɩ tʋ kɛɛ yɛbɔɔ ɛbɩla mɔɔ ɩsɔ yɛ sʋlɔ Ɛzɩlɛ Gyehova anyɩ. Akʋ̃, yɛkɔhʋla yekonluma.—Egy. 3:19.

10. Sɛ bonlumanlɩ wʋ wɔ ɔzʋ̃mɩnlɛ be nu ansaana ɛbanwʋ nɔhʋanlɛ yɩ a, mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ ɛyɛ a?

10 Sɛ bonlumanlɩ wʋ wɔ ɔzʋ̃mɩnlɛ be nu ansaana ɛbanwʋ nɔhʋanlɛ yɩ a, asʋ̃ ɩsɛ kɛɛ besia bonuma wʋ kɛɛ Gyehova Dasɩvʋlɔmaa bo nu ɔkʋ̃ a? Nyɛ. Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ bɔmʋnlɩ nɩ, wʋátɩ nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩfalɩ Gyehova nɩɩ Gyisɛsɩ nwʋ nɩ yɩ tʋ bʋwɔ. Na sɛ eyilalɩ wʋ nwʋ zʋ manlɩ Nyamɩnlɩ wɔ mpayɩwɔlɛ nu po a, wʋátɩ Nyamɩnlɩ yɩ apɛdɩyɛlɛ tʋ baaba ansaana ɛbawɔ ɔzɔ anʋhʋba yɩ. Mmɩlɩ mɔ sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ yiyialɩ mmenyia be mɔɔ nɩ bɔwɔ Ɛfɩsɛsɩ nɩ, ɩmanlɩ bɔnwʋnlɩ kɛɛ bonlumanlɩ mmɩlɩ mɔ nɩ bɛádɩ nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩfalɩ Gyisɛsɩ nwʋ nɩ tʋ. Meti ɩyɛlɩ nhyɩhyɛlɩyɛ kɛɛ beziá bonluma bɛ dɔkʋ̃.b (Egy. 19:​1-5) Nnɛ sʋ̃, gyɩsɛ abiye tɩ Gyehova yɩ apɛdɩyɛlɛ tʋ bʋwɔ paa ansaana Gyehova iale yi onlumanlɛ iadiã numɔ.

“ƐZƖLƐ YƖ, ƐƔALƐ YƖ, NƖƖ SUNZUMA NWANZANWANZA YƖ BE DIMA NU”

11. Sɛ bɛkã kɛɛ yenlumá wɔ “Ɛzɩlɛ yɩ, Ɛɣalɛ yɩ, nɩɩ sunzuma nwanzanwanza yɩ be dima nu” a, kɛ yɩ tʋ kile a? (Matiyu 28:​18-20, NWT)

11 Gyisɛsɩ hyɛlɩ kɛɛ ɩsɛ kɛɛ bonuma adʋwavʋlɔ mvʋlɔ yɩ wɔ “Ɛzɩlɛ yɩ, Ɛɣalɛ yɩ, nɩɩ sunzuma nwanzanwanza yɩ be dima nu.” (Kɩnga Matiyu 28:​18-20, NWT.) Gyisɛsɩ hanlɩ zɔ nɩ, nɩ ɩpɛɛ ikehile mɩnla a? Odwokɔpɔkɔ mɔɔ bɛva belili egyima wɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu bɛmanlɩ “dima” nɩ, igyĩ kɛnɩ ɩma kezimɔ abiye dɩ. Ɩkɔhʋla sʋ̃ ikegyina kɛnɩ kɛma dibilɛ anzɛnyɩɩ tumi mɔɔ abiye wɔ. Meti sɛ yɛyɛ debe wɔ abiye anzɛnyɩɩ dɩyɛ be yi dima nu a, nɩ ikile kɛɛ yezi tumi mɔɔ enii ɔkʋ̃ nɩ yɩ anzɛnyɩɩ dɩyɛ kʋ̃ nɩ yɩ wɔ. Meti sɛ yenuma wɔ Gyehova nɩɩ Gyisɛsɩ be dima nu a, ikile kɛɛ yezi kɛɛ bɔwɔ nwʋmɔ ɔhʋanɩ nɩɩ tumi kɛɛ bekehile yɛ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ. Na sɛ yenuma wɔ sunzuma nwanzanwanza yɩ yi dima nu sʋ̃ a, ikile kɛɛ yekeli yɩ ɔhʋanɩhilelɛ mɛda. Sikalɛyɩ bɛma yezunzu eyi nwʋ yɛhɔ aɣinzi.

12. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yenuma wɔ Ɛzɩlɛ yɩ yi dima nu a? (Yikile 4:11) (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

12 Yenuma wɔ Ɛzɩlɛ yɩ yi dima nu. Eyi kile kɛɛ yɛnwʋ Gyehova kɛɛ yɛ sʋlɔ Ɛzɩlɛ anzɛnyɩɩ yɛ Nnwʋanlɩmanlɛvʋlɔ. Na mɛyɩ yɛ ɩdɩ dɩyɛ munwala zʋ tumivʋlɔ Nyamɩnlɩ nɩ mɔɔ ɩwɔlɩ dɩyɛ bela a. (Kɩnga Yikile 4:11.) Akʋ̃ sʋ̃, yenyia yi nu anwʋlazʋ kɛɛ itiye mpayɩwɔlɛ, yɛfa yi dima yedi egyima wɔ yɛ mpayɩwɔlɛ nu, na yɛkã yi dima yɩ nwʋ odwokɔ yekile mmenii mvʋlɔ. (Ndw. 65:2) Naasʋ̃ dɩyɛ fʋlɔ be sʋ̃ wɔ kɛnɩ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛnwʋ yɩ. Mmenii mɔɔ nɩ betiyee Pita wɔ Pɛntɩkɔsʋ eɣile yi nu nɩ, nɩ bezi Gyehova dada. Naasʋ̃ nɩ ɩsɛ kɛɛ bɛtɩ yɩ tʋ kɛɛ, Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ la yɛ Nyamɩnlɩ duwa yɩ zʋ fa nnwʋanlɩ mɔɔ íni awielɩyɛ ma a.—Wul. 5:8.

Eliyema baalɛ mɔɔ ɩkɩnla bɛzabɛ mɔɔ bonluma fʋlɔ mɔɔ bɔwɔ mfonyini mɔɔ ili bɔmʋnlɩ nu nɩ wɔ yɩ awudo mɔɔ ɩbɔɔ mpayɩ.

Wʋ onlumanlɛ mɛda nɩ, ɩsɛ kɛɛ ɔkɔ zʋlɔ ɛyɛ sutiye ɛma Ɛzɩlɛ yɩ nɩɩ Ɛɣalɛ yɩ na edi sunzuma nwanzanwanza yɩ ɔhʋanɩhilelɛ mɛda (Kila nkyɩkyɛmi 12)


13. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yenuma wɔ Ɛɣalɛ yɩ yi dima nu a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

13 Yenuma wɔ Ɛɣalɛ yɩ yi dima nu. Eyi kile kɛɛ yɛnwʋ Gyisɛsɩ kɛɛ mɛyɩ yɛ ɩdɩ Nyamɩnlɩ yɩ Ɣa ɔkʋ̃ kyeinyii nɩ a. Yede yedi sʋ̃ kɛɛ Gyisɛsɩ yɛ lɛ “ɔhʋanɩ yɩ,” kile kɛɛ mɛyɩ yɩzayɩ nkʋ̃ yɛ yɛkɔhʋla koluwa yɩ zʋ yɛ nɩɩ Gyehova kenyia abusunwawɔlɛ baaba a. (Dwɔ. 14:6) Akʋ̃ sʋ̃, yɛnwʋ Gyisɛsɩ kɛɛ ɩdɩ yɛ Elelɛvʋlɔ, mɛyɩ yɛ iwuli ɩmanlɩ yɛ na ama yɛahʋla yɛanyia nnwʋanlɩ mɔɔ íni awielɩyɛ a. Ɔzɔ nnimidi nɩ kã yɛ ma ɔzʋmɩ eɣile mɔɔ yekonluma nɩ, yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yekelili Gyisɛsɩ yɩ ndianwʋ mɛda eɣile bela wɔ yɛ ɛbɩlawɔlɛ nu. (1 Dwɔ. 2:6) Meti yɛfa ɛhyɩmɛ yɛkã odwokɔba yɩ mɔɔ yɛáma dɩyɛ bela tudualɩ yɛ agyia nu. (Lk. 4:43) Sɛ Gyisɛsɩ mɔɔ yedii yɩ mɛda nɩɩ Gyehova mɔɔ yedii yi nɔhʋanlɛ nɩ ti, yeyiyia odwodwudiyialɛ a, yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yekegyina yi munwa. (2 Tim. 3:12) Yɛnwʋ Gyisɛsɩ kɛɛ mɛyɩ yɛ ɩdɩ asafʋ yɩ ti a, meti yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yɛkɛyɛ sutiye yɛkɛma bɛzabɛ mɔɔ ɩyɩ bɛ kɛɛ belí nninyeni anyunu na behilá yɛ zʋ nɩ.—Ɛfɩ. 4:​8, 11, 12; 5:23.

Eliyema benyia mɔɔ ɩkɩnla bɛzabɛ mɔɔ bonluma fʋlɔ mɔɔ bɔwɔ mfonyini mɔɔ ili bɔmʋnlɩ nu nɩ lɛ Bayɩbʋlʋ yɩ idii benyia be dasɩlɛ mmɩlɩ mɔ ɩyɛ abika abika nu dasɩlɛlilɛ nɩ.

Wʋ onlumanlɛ mɛda nɩ, ɩsɛ kɛɛ ɔkɔ zʋlɔ ɛyɛ sutiye ɛma Ɛɣalɛ yɩ (Kila nkyɩkyɛmi 13)


14. (a) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yenuma wɔ sunzuma nwanzanwanza yi dima nu a? (Kila mfonyini yi sʋ̃..) (b) Mɩnla onlumanlɛ mvʋlɔ yɛ ɩwɔ kɛ ɩma mmenii mɔɔ bɔvɔ ngɔlɔ bɛ nɩ a? (Kila alɩka mɔɔ ise “Onlumanlɛ Mvʋlɔ Ma Bɛzabɛ Mɔɔ Bɔvɔ Ngɔlɔ Bɛ Nɩ.”)

14 Yenuma wɔ sunzuma nwanzanwanza yɩ yi dima nu. Yede yedi kɛɛ sunzuma nwanzanwanza yɩ ɩ́dɩ enii anzɛnyɩɩ nyamɩnlɩ asã-ɔkʋ̃ yɩ ɔfʋã be, mfomi ɩdɩ Nyamɩnlɩ yɩ dɩyɛyɛlɛ tumi. Yezi sʋ̃ kɛɛ sunzuma nwanzanwanza yɩ yɛ ɩwʋwalɩ nkɔmɩhyɛmaa nɩɩ Bayɩbʋlʋ ɛhɛlɛlɛmaa nɩ ma bɛhɛlɛlɩ Bayɩbʋlʋ yɩ a, meti yɛkɩnga yɩ eɣile bela na yɛfa numɔ ndwokɔ yɩ sʋ̃ yɛbɔ yɛ ɛbɩla. (2 Pit. 1:​20, 21) Na yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yɛlɛ́yɛ tanɩ mɔɔ numɔ yɛ ɔnlʋmɔ, iluwakɛɛ yezi kɛɛ sɛ yɛyɛ zɔ a, ɩlɛ́ma Nyamɩnlɩ yi sunzuma yɩ kɛyɛ egyima wɔ yɛ nɩɩ asafʋ yɩ zʋ.—Ɛfɩ. 4:30.

Eliyema baalɛ mɔɔ ɩkɩnla bɛzabɛ mɔɔ bonluma fʋlɔ mɔɔ bɔwɔ mfonyini mɔɔ ili bɔmʋnlɩ nu nɩ ɩkɩngaa Bayɩbʋlʋ yɩ wɔ yɩ awudo.

Wʋ onlumanlɛ mɛda nɩ, kɔ zʋlɔ di sunzuma nwanzanwanza yɩ ɔhʋanɩhilelɛ mɛda (Kila nkyɩkyɛmi 14)


Onlumanlɛ Mvʋlɔ Ma Bɛzabɛ Mɔɔ Bɔvɔ Ngɔlɔ Bɛ Nɩ

Yɛyɩ nzulo nu onlumanlɛ yetiã ahanlɩ a, bɛzabɛ mɔɔ bɔvɔ ngɔlɔ bɛ nɩ nyia onlumanlɛ mvʋlɔ.

  • Bɛfa sunzuma nwanzanwanza bonuma bɛ wɔ mmɩlɩ mɔ bɛyɩ bɛ kɛɛ bɔhɔ bɛhɩnla Kɩlayɩsɩ nwʋ wɔ sʋlɔ nɩ. (Mt. 3:11)

  • Bonuma bɛ bɔkɔ Kɩlayɩsɩ nu kile kɛɛ bɛ nɩɩ Kɩlayɩsɩ ɣa yɛ ɔkʋ̃ meti yɛkʋla yɛfʋlɔ bɛ Kɩlayɩsɩ yi eniiwudo. (Gal. 3:​27, 28; 1 Kɔl. 12:27)

  • Bonuma bɔkɔ Kɩlayɩsɩ yi wulo yɩ nu kile kɛɛ bɛfa nɔhʋanlɛlilɛ bedi Gyisɛsɩ yɩ mɛda kɔbʋmɩ kɛɛ bokowu na bɛadunwo bɛ ma bɛahɔ sʋlɔ. (Wul. 6:​3-5)

15. Mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ yesi yɛ kɛɣa kɛɛ yɛkɛyɛ a?

15 Sɛ ɛdɩ Kilisinyianii mɔɔ onluma a, bɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ ɛkɛdɩ “ehilehilelɛ mɔɔ ɩfalɩ onlumanlɛ”c nwʋ munwala nɩ tʋ na bɔ wʋ ɛbɩla ma ɩ nɩɩ anʋhʋba mɔɔ oluwa wʋnwʋzʋyilalɛ nɩɩ wʋ onlumanlɛ zʋ ɔwɔ Gyehova nɩ yiyia. Naasʋ̃ sɛ olónumanlɩ sʋ̃ ɛ? Asʋ̃ debe yɛ ɩtwɩ̃ɩ̃ wʋ isia a? Wɔ dɩyɛzumanlɛ mɔɔ ili kɛnɩ nu nɩ, yekehila nninyeni be mɔɔ ɩkɔwʋwa wʋ ma okodwu onlumanlɛ nwʋ.

KƐ OKOWUWA KEZE A?

  • Sɛ bɛkã onlumanlɛ a, kɛ yɩ tʋ kile a?

  • Mɩnla ndwokɔ yɛ bebizia onlumanlɛmaa yɩ a, na mɩnla ti a?

  • Sɛ bonuma abiye wɔ “Ɛzɩlɛ yɩ, Ɛɣalɛ yɩ, nɩɩ sunzuma nwanzanwanza yɩ be dima nu a” kɛ yɩ tʋ kile a?

NDWOMI 161 Mɩ Anyɩ Deli W’apɛdɩ Nwʋ

a Wɔ Bayɩbʋlʋ nu nɩ, odwokɔpɔkɔ “onlumanlɛ” yɩ tʋ kile kɛɛ “fa wula nzulo yɩ tʋ” anzɛnyɩɩ “nʋma yɩ.” Meti onlumanlɛ kile kɛɛ yɛkɛva abiye yi eniiwudo yi munwala yekowula nzulo nu na iáhile kɛɛ yɛkɛva nzulo kɛbɩndɩnlɩ abiye zʋ kɛmɔ ɔzʋ̃mɩnlɛ azʋlɔtʋ be kilehile nɩ.

b Ɛfɩsɛsɩmaa yɩ be nyianlɩ “Dwɔɔnʋ yi onlumanlɛ” nɩ be. (Egy. 19:3) Dwɔɔnʋ Numavʋlɔ yɩ hyɛlɩ Dwuumaa yɩ ɛzɩzɩbɛ kɛɛ bonlu bɔ nwʋ wɔ tanɩ mɔɔ bɛyɛlɩ wɔ Mosisi yɩ mmɛla yɩ nwʋ nɩ, na yi nlumanlɩ bɛzabɛ mɔɔ bonlunli bɔ nwʋ nɩ. (Mk. 1:​4, 5) Naasʋ̃ mmɩlɩ mɔ Mosisi mmɛla yɩ ɣalɩ awielɩyɛ nɩ, Gyehova ɩákɔ zʋlɔ ide onlumanlɛ mɔɔ ɩdɩ zɔ nɩ itiã numɔ dɔkʋ̃. Na ɔzʋmɩ ɔzɔ mmɩlɩ yɩ nɩ, mɔɔ Nyamɩnlɩ ide itiã nu yɛ lɛ “onlumanlɛ ɔkʋ̃” pɛ mɔɔ ɩfa yɛ ɩkɔ nnwʋanlɩ nu nɩ.—Ɛfɩ. 4:5.

c Kila odwokɔ mɔɔ ɩwɔ jw.org nɩɩ JW Library® zʋ mɔɔ ise “Mɩnla Yɛ Lɛ Onlumanlɛ a?” wɔ ndwokɔ mɔɔ ɩba ɩtʋwadʋwa zʋlɔ mɔɔ ise “Bayɩbʋlʋ Ndwokɔɣizialɛ Nwʋ Munwalɩyɛ” nɩ nu

d MFONYINI NWƲ ODWOKƆ: Onlumanlɛmaa dwodwu gyina wɔ mansini ayiyialɩyɛ tʋ mɔɔ bɛdaa bɛ dedi ali wɔ bagua nu

    Ahanta Buuku (2015-2026)
    Numá Yɩ
    Kɔ́ Numɔ
    • Aɣɩnda
    • Kyɛ́
    • Yɛ́ nzɩnzanlɩyɛ mɔɔ ɛpɛ yɩ wɔ ɛkɩhyɩ
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mmɛla Mɔɔ Ɩwɔ Nwʋmɔ
    • Nwʋmɔ Nhyɩhyɛlɩyɛ
    • Nwʋmɔ Nninyeni
    • JW.ORG
    • Kɔ́ Numɔ
    Kyɛ́