Ndwokɔɣizialɛ Mɔɔ Ɩzʋ̃ Ɛɣɩngalɛmaa Bɛ Ɛkɛnɩ
Ɛɣɛlɛwulɛ 30:18, 19 yɩ ɛhɛlɛlɛvʋlɔ yɩ hanlɩ kɛɛ kezimɔ “benyia yɩ ɔhʋanɩ wɔ kɛdɛkɛ nwʋ” nɩ, ‘ɩbʋlʋ yɩ adwɩnɩ zʋ.’ Mɩnla yɛ nɩ ɩpɛɛ kehile a?
Ndwokɔ eyi yɛ mmenii sʋ̃maa mɔ nnimidimaa po kɩnla nwʋ asibɔnwʋ. Wɔ New World Translation Bayɩbʋlʋ yi nu nɩ, ɩkã kɛɛ: “Nninyeni asã yɛ ɩwɔ kɛnɩ mɔɔ ɩbʋlʋ mɩ adwɩnɩ zʋ [anzɛnyɩɩ, “ɩyɛ mɩ asibɔnwʋ sʋ̃maa,” ad.], nɩɩ anla mɔɔ mɩádɩ yɩ tʋ: Ɔhɔlɩyɛ yɩ ɔhʋanɩ wɔ oyumi, ɔwɔlɔ yɩ ɔhʋanɩ wɔ bʋdanlɩ zʋ, ɛlɛnɩ yɩ ɔhʋanɩ wɔ ngyemvile zʋ, na benyia yɩ ɔhʋanɩ wɔ kɛdɛkɛ nwʋ.”—Ɛɣɛ. 30:18, 19.
Bɔmʋnlɩ nɩ, nɩ yesunzu kɛɛ odwokɔ “benyia yɩ ɔhʋanɩ wɔ kɛdɛkɛ nwʋ” nɩ kile debe tanɩ. Mɩnla ti a? Nkyɩkyɛmi mvʋlɔ mɔɔ ɩwɔ ɔzɔ tile yi nu kã nninyeni mɔɔ bɛáhã kɛɛ “ɩyɛ bʋwɔ” nwʋ odwokɔ. (Ɛɣɛ. 30:15, 16) Na nkyɩkyɛmi 20 yɩ kã “baalɛ adwomanlɩvʋlɔ” be mɔɔ izunzu kɛɛ ɩlɛ́yɛlɩ tanɩ bela nwʋ odwokɔ. Eyi ti, nɩ yezunzu kɛɛ kezimɔ ɔhɔlɩyɛ duwa oyumi, ɔwɔlɔ duwa bʋdanlɩ zʋ, ɛlɛnɩ duwa ngyemvile zʋ na yɛánwʋ bɔtʋ zʋ nɩ ti, ebiye a benyia yɩ kɛyɛ debe mɔɔ abiyela lɔ́nwʋ yɩ mɛda. Iluwa nzunzunlɩyɛ eyi ti, nɩ yɛtɩ yɩ tʋ kɛɛ odwokɔ “benyia yɩ ɔhʋanɩ wɔ kɛdɛkɛ nwʋ” nɩ kile debe tanɩ, na nɩ ɩkãã abɩlantɩyɛ be mɔɔ iduwa nnahɩlɩbɛ ɔhʋanɩ zʋ ɩ nɩɩ kɛdɛkɛ be da.
Naasʋ̃ sianti baaba be wɔ kɛnɩ mɔɔ mɛyɩ ti ɩsɛ kɛɛ yɛnwʋ odwokɔ eyi wɔ ɔhʋanɩba zʋ. Nɩ nninyeni mɔɔ bɛhã nwʋmɔ odwokɔ wɔ kɛnɩ nɩ yɛ ɩyɛ ɛhɛlɛlɛvʋlɔ yɩ asibɔnwʋ a.
Hibulu salɛti ɛhɛlɛlɛ yɩ sʋ̃ da yɩ ali kɛɛ odwokɔ eyi kile dɩyɛ baaba. Theological Lexicon of the Old Testament yɩ kã kɛɛ, Hibulu odwokɔpɔkɔ mɔɔ bekile yɩ tʋ kɛɛ “ɩbʋlʋ mɩ adwɩnɩ zʋ” wɔ Ɛɣɛlɛwulɛ 30:18 nɩ kile ‘debe mɔɔ ɩyɛ nnwʋánlɩ anzɛnyɩɩ ɩyɛ asibɔnwʋ.’
Professor Crawford H. Toy mɔɔ ikile dɩyɛ wɔ Harvard University wɔ United States nɩ sʋ̃ hanlɩ kɛɛ odwokɔ eyi iáhile debe tanɩ. Ɩhanlɩ kɛɛ: “Mɔɔ ikile yɛ lɛ kezimɔ ɔzɔ nninyeni mɔɔ bɔwʋwɔ yi anlima wɔ kɛnɩ nɩ yɛ nnwʋánlɩ.”
Meti ntɩyasɩ wɔ numɔ kɛɛ yɛkɛhã kɛɛ odwokɔ mɔɔ ɩwɔ Ɛɣɛlɛwulɛ 30:18, 19 nɩ, ɩkãã nninyeni mɔɔ ɩyɛɛ nnwʋánlɩ mɔɔ ɩbʋlʋ adwɩnɩ po zʋ nwʋ odwokɔ. Dɩkɛɛ ɛhɛlɛlɛvʋlɔ mɔɔ ɩhɛlɛlɩ odwokɔ eyi nɩ, amɩyɛ sʋ̃ kezimɔ ɔhɔlɩyɛ kʋla tu duwa oyumi, ɔwɔlɔ mɔɔ íni agyiakɛ duwa bʋdanlɩ zʋ, ɛlɛnɩ kezile duwa ngyemvile zʋ, nɩɩ kezimɔ abɩlantɩyɛ nɩɩ kɛdɛkɛ tɔ ɔlɔlɛ nu na bɛfa anyɩnlɩlelɛ bɔbʋwa bɔbɔ numɔ nɩ, ɩyɛ yɛ nnwʋánlɩ.