Asʋ̃ Ɛkɛbɛyɩ Kɛɛ Ɔkɔnwʋ Nɔhʋanlɛ Nɩ a?
NƆHƲANLƐ mɔɔ ɩfalɩ mɩnla nwʋ a? Mɔɔ ɩfalɩ ndwokɔɣizialɛ mɔ ɔnwʋmɔ ihyinyia mɔɔ mmenii bɛtaa bebizia nɩ nwʋ. Ebiye a ozunzu ndwokɔɣizialɛ eyimmɔ nwʋ kyɩ̃:
Asʋ̃ Nyamɩnlɩ ɩdwɩnɩ yɛ nwʋ amba a?
Asʋ̃ kʋnɛ nɩɩ atɩɩtɩɩ ɩtʋ ikodua eɣile be a?
Sɛ yewu a, ɛhɩnla dɩka yɛ yɛkɔ a?
Asʋ̃ anyɩnlɩlazʋ be wɔ ɛkɛnɩ ma awuvʋlɔ a?
Kɛ ɩkɛyɛ na mɩawɔ mpayɩ na Nyamɩnlɩ adiye a?
Kɛ ɩkɛyɛ na mɩanyɩ ale wɔ ɛbɩlawɔlɛ nu a?
Ɛhɩnla dɩka yɛɛ ekenyia ndwokɔɣizialɛ eyi yɩ nwʋ munwalɩyɛ a? Sɛ ebizia azɔfʋ, ahɩlakyɩ anzɛnyɩɩ nnwulaba nɩɩ mbanimbani a, ekenyia munwalɩyɛ azʋlɔtʋ mɔɔ bɛnɩ bɔ nwʋ iáyiyia. Munwalɩyɛ be sʋ̃ yɛ egyima mmɩlɩ ɛgyɩkɩ̃ɩ̃ be nu naasʋ̃ ɩáli mmɩlɩ bela nɩ idua numɔ.
Naasʋ̃ buuku ɔkʋ̃ be wɔ ɛkɛnɩ mɔ sa yɛkʋla yɛfa yɛnwʋ yetiã yɩ munwalɩyɛ nɩ ɩzʋ. Ɩdɩ buuku mɔɔ onumɔ ndwokɔ ɩdɩ nɔhʋanlɛ. Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ ɩwɔlɩ Nyamɩnlɩ mpayɩ kɛɛ: “Wʋ odwokɔ ɩdɩ nɔhʋanlɛ.” (Dwɔɔnʋ 17:17) Nnɛ, yezi ɔzɔ buuku nɩ kɛ mɛyɩ yɛ lɛ Bayɩbʋlʋ yɩ. Wɔ nwukolɩyɛ mɔ ilili ɔzʋlɔ nɩ, sa enyia Bayɩbʋlʋ yɩ munwalɩyɛ mɔ ɩdɩ nɔhʋanlɛ na ɩtɔ azʋ̃nlɩ nu mɔɔ ɩfalɩ ndwokɔɣizialɛ mɔɔ yeɣizia yɩ nɩ nwʋ.
Asʋ̃ Nyamɩnlɩ Ɩdwɩnɩ Yɛ Nwʋ Amba a?
MƖNLA TI MƆƆ BEBIZIA A: Yɛda oyuwadɩ mɔɔ atinuzɩzɩbɛ nɩɩ nsisi ɩyɛ numɔ manlɩ. Ɔzʋ̃mɩnlɛ azʋlɔtʋ bekilehile kɛɛ amanɩyɛ mɔɔ yɛnwʋ nɩ ɩdɩ Nyamɩnlɩ ɩpɛ.
MƆ BAYƖBƲLƲ IKILEHILE: Nyamɩnlɩ ɩáyɛ tanɩ kyɩ̃. Wulomimaa 9:14 ɩkã kɛɛ: “Nɩ akʋ̃ mɩnla odwokɔ yɛ yɛpɛɛ yɛkɛhã a? Yɛhã yɩ kɛɛ eyi ti nɩ Nyamɩnlɩ ɩdɩ nsisi a? Anhã, ɩ́dɩ ɔzɔ donwuu.” Nyamɩnlɩ ɩyɛ nhyɩhyɛlɩyɛ be mɔ ɔlɔlɛ wɔ numɔ ɩma yɛ. Eyi ti mɔ Gyisɛsɩ ihileli yɛ kɛ yɛwɔ mpayɩ kɛɛ: “Yɛ Zɩ mɔɔ ɔwɔ sʋlɔ, wʋ . . . Bulombunlililɛ ɩɣɩla. Bɛyɛ́ wʋ apɛdɩ wɔ azɩlɛ yɩ zʋ, kɛmɔ bɛyɛ yɩ wɔ sʋlɔ nɩ.” (Matiyu 6:9, 10) Nyamɩnlɩ ɩdwɩnɩ yɛ nwʋ baaba paa, ɩzɔ ti ɩyɛɛ mɔ ɩkɔhʋla bela kɛɛ ɩkɛma itile nu pɔkɔ ɩkɛɣa nu.—Dwɔɔnʋ 3:16.
Kɩnga eyimmɔ sʋ̃ Egyima 14:16, 17; Gyemisi 1:13; nɩɩ 1 Pita 5:6, 7.
Asʋ̃ Kʋnɛ Nɩɩ Atɩɩtɩɩ Ɩtʋ Ikodua Eɣile Be a?
MƖNLA TI MƆƆ BEBIZIA A: Mmenii sʋ̃maa zɛ bowuwu iluwa kʋnɛ ti. Yɛ munwatĩĩ yeyiyia amanɩyɛ nɩɩ atɩɩtɩɩ be kyɩ̃.
MƆ BAYƖBƲLƲ IKILEHILE: Nyamɩnlɩ ɩwɔ anʋhʋba kɛɛ ɩlɛ́kyɛ ɩbama azʋ̃nudwolɩyɛ ɩkɛɣa azɩlɛ yɩ zʋ. Wɔ Nyamɩnlɩ Bulombunlililɛ, yɩ sʋlɔ aɣanɩ nu nɩ, mmenii “bolósuma kʋnɛ ebiyekʋ̃.” Mfomi, bɛkɛva “bɛ apʋka bɛkɛyɛ nfɩna nɩɩ ahʋamɛ.” (Isaiah 2:4, NW) Nyamɩnlɩ ɩkɛva amanɩyɛnwʋnlɛ nɩɩ atɩɩtɩɩ ɩkɛɣa awielɩyɛ. Bayɩbʋlʋ yɩ ɩkã kɛɛ: “[Nyamɩnlɩ] ɩbabɩba bɛ anyɩ tʋ mʋnlɩ munwatĩĩ. Owulo íni ɛkɛnɩ ebiyekʋ̃, ɛyɛkɛ nɩɩ mʋnlɩ béni ɛkɛnɩ ebiyekʋ̃, ozunɛ íni ɛkɛnɩ ebiyekʋ̃. Sianti yɛ lɛ kɛɛ, nninyeni dadampɔ [mɔɔ nnɛ amanɩyɛnwʋnlɛ nɩɩ atɩɩtɩɩ ɩkɩnla ɔnwʋmɔ] nɩ bodua numɔ.”—Yikile 21:3, 4.
Kɩnga eyimmɔ sʋ̃ 2 Tɛsalonikamaa 1:9; 2 Pita 3:13; Matiyu 26:52.
Sɛ Yewu a, Ɛhɩnla Dɩka Yɛ Yɛkɔ a?
MƖNLA TI MƆƆ BEBIZIA A: Ɔzʋ̃mɩnlɛ azʋlɔtʋ mɔ bɔwɔ oyuwadɩ yɩ dɩka bela nɩ bekehile kɛɛ dɩyɛ be wɔ enii nu mɔɔ ɩkɔ ɔzʋlɔ la ɩbʋwa azɩ wɔ iwulo mɛda. Ebiyemmɔ sʋ̃ bede bedi kɛɛ awuvʋlɔ bɔkɔhʋla bekebila yɛ anzɛnyɩɩ Nyamɩnlɩ ɩtwɩ̃ mmenii mɔɔ bɛyɛ tanɩ yɩ nɩ bɛazʋ̃ wɔ abɔnsamɩ sɩnɩ nu.
MƆ BAYƖBƲLƲ IKILEHILE: Sɛ enii iwu a, nɩ íni nnwʋanlɩ nu dɔkʋ̃. Awuvʋlɔ bɛánwʋ dɩyɛ, bɛádɩ odwokɔ anzɛnyɩɩ bɛáhʋla bɛyɛ dɩyɛ bela, ɩdɩ kɛɛ mɔɔ bɛla. Iluwakɛɛ awuvʋlɔ bézi dɩyɛ bela na bɛádɩ nɣanlɩ bela nɩ yɩ ti, bɔlɔ́kʋla bekebila—anzɛnyɩɩ bɔkɔwʋwa yɛ.—Dwɔɔnʋ 11:11-14.
Kɩnga eyimmɔ sʋ̃ Genesis 3:19, NW nɩɩ Ecclesiastes 9:5,6, 10, NW.
Asʋ̃ Anyɩnlɩlazʋ Be Wɔ Ɛkɛnɩ Ma Awuvʋlɔ a?
MƖNLA TI MƆƆ BEBIZIA A: Yɛpɛ kɛ yɛbʋwa azɩ mmɩlɩ munwala, na yɛpɛ kɛ yɛnɩ mmenii mɔɔ yɛdɔ bɛ nɩ yɛanyia anyɩnlɩlelɛ wɔ ɛbɩlawɔlɛ nu. Meti ɩáyɛ nnwʋánlɩ kɛɛ yɛkɛbɛyɩ kɛɛ yɛkɔnwʋ yɛalɔvʋlɔ mɔɔ bowu yɩ nɩ ebiyekʋ̃.
MƆ BAYƖBƲLƲ IKILEHILE: Bokodunwo mmenii sʋ̃maa mɔ bowu yɩ nɩ be bɛkɛɣa nnwʋanlɩ nu dɔkʋ̃. Gyisɛsɩ ɩwɔlɩ anʋhʋba yɛɛ kɛɛ, “bɛzabɛ mɔɔ bowuwu nɩ . . . bekevinde.” (Dwɔɔnʋ 5:28, 29) Mɔɔ ɩnɩ Nyamɩnlɩ itile nu pɔkɔ mɔɔ ɩwɔ yɩ wɔ ahyɛasɩ nɩ yiyia nɩ, awuvʋlɔ mɔɔ bokodunwo bɛ kɛɛ mmenii nɩ bekenyia ɔnwʋmɔ ɔhʋanɩ bɔkɔwʋwa Paladayɩsɩ azɩlɛ yɩ zʋ. Pɔkɔdɩlɛ mɔɔ idi munli nɩɩ nnwʋanlɩ mɔɔ íni awielɩyɛ yɛɛ ɩkɩnla anʋhʋba mɔɔ Nyamɩnlɩ ɩva ɩwɔ mmenii mɔ bɛkã bɔ nwʋ azɩ nɩ a. Bayɩbʋlʋ yɩ ɩkã kɛɛ: “Nyilalɛ ɩhã bɛzabɛ mɔɔ bɛkã bɔ nwʋ azɩ nɩ, na bɔnlʋmmɔ yɛ bekenyia azɩlɛ yɩ zʋ bekelili a.”—Matiyu 5:5.
Kɩnga eyimmɔ sʋ̃ Luuku 7:11-17; nɩɩ Egyima 24:15.
Kɛ Ɩkɛyɛ Na Mɩawɔ Mpayɩ Na Nyamɩnlɩ Adiye a?
MƖNLA TI MƆƆ BEBIZIA A: Mmenii mɔɔ bɔwɔ ɔzʋ̃mɩnlɛ azʋlɔtʋ nu munwala bɔ mpayɩ. Naasʋ̃, bo nu sʋ̃maa la tɩ nɣanlɩ kɛɛ Nyamɩnlɩ ɩáwuwua bɛ mpayɩwɔlɛ.
MƆ BAYƖBƲLƲ IKILEHILE: Íni kɛɛ yetĩĩ ndwokɔ nu sʋ̃maa wɔ yɛ mpayɩwɔlɛ nu, mfomi ɩsɛ kɛɛ yɛbɔ dɩyɛ pɔkyɩ̃ɩ̃ mɔɔ yehyinyia yɩ nwʋ mpayɩ. Meti mɔɔ Gyisɛsɩ ɩhanlɩ kɛɛ “Na sɛ mʋnlʋmmɔ bɔbɔ mpayɩ a, máma bɔtʋwa ndɛnɩ ndɩndɩnlɩ mbʋanlɩ kɛmɔ mmenii mɔɔ bézi Nyamɩnlɩ nɩ bɛyɛ yɩ nɩ.” (Matiyu 6:7) Sɛ yɛpɛyɩ kɛɛ Nyamɩnlɩ itiye yɛ mpayɩwɔlɛ a, ɩsɛ kɛɛ yɛbɔ mpayɩ wɔ ɔhʋanɩ mɔ ɩpɛyɩ zʋ. Sɛ yɛkɔhʋla yɛkɛyɛ ɔzɔ a, ɩsɛ kɛɛ yesuma mɔ Nyamɩnlɩ ɩpɛ yɩ nɩ na yɛawɔ mpayɩ ma ɩnɩ yɩ ayiyia. 1 Dwɔɔnʋ 5:14 ikehile nu kɛɛ: “Sɛ yɛbizia dɩyɛ bela wɔ yɩ ɛkɛnɩ kɛmɔ [Nyamɩnlɩ] ɩpɛ a, itiye yɛ.”
Kɩnga eyimmɔ sʋ̃ Dwɔɔnʋ 14:6, 14; nɩɩ 1 Dwɔɔnʋ 3:22.
Kɛ Ɩkɛyɛ Na Mɩanyɩ Ale Wɔ Ɛbɩlawɔlɛ Nu a?
MƖNLA TI MƆƆ BEBIZIA A: Mmenii sʋ̃maa bede bedi kɛɛ ozukua, dimalelɛ anzɛnyɩɩ anwʋpɩkɛ yɛɛ ɩkɛma bekenyia anyɩnlɩlelɛ a. Ɩzɔ ti, bɛva bɔnwʋ bɔwula ɔzɔ nninyeni yɩ nu—naasʋ̃ yɩ munwatĩĩ ɩmɛda nɩ, bɛányia anyɩnlɩlelɛ.
MƆ BAYƖBƲLƲ IKILEHILE: Gyisɛsɩ ɩhanlɩ mɔɔ ɩfa anyɩnlɩlelɛ ɩba mmɩlɩ mɔ ɩhanlɩ kɛɛ: “Nyilalɛ ɩhã bɛzabɛ mɔɔ bɛdɩ sunzuma nu ahyinyiamaa nɩ.” (Matiyu 5:3) Sɛ yekenyia anyɩnlɩlelɛ mɔ idi munli a, ɩsɛ kɛɛ yɛtu agyiakɛ yɛpɩbɛ nninyeni mɔ ɔnwʋmɔ ihyinyia nɩ—mɛyɩ yɛ lɛ kɛɛ yɛkɔnwʋ Nyamɩnlɩ nɩɩ itile nu pɔkɔ mɔɔ ɩwɔ ɩma yɛ nɩ. Ɔzɔ nɔhʋanlɛ yɩ nɩ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu. Nɔhʋanlɛ yɩ nɩ mɔɔ yɛkɔnwʋ yɩ nɩ ɩkɔhʋla ɩkɔwʋwa yɛ ma yɛkɔnwʋ nninyeni mɔɔ ɔnwʋmɔ ihyinyia nɩɩ mɔ ɔnwʋmɔ iáhyinyia nɩ bʋwɔ. Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ yɛkɛma ɩkɔwʋwa yɛ wɔ yɛ pɔkɔzilɛ nɩɩ yɛ nyɛlɩyɛ nu nɩ ɩkɔwʋwa yɛ ma yekenyia azɩwʋwalɛ mɔɔ azʋ̃nudwolɩyɛ wɔ numɔ.—Luuku 11:28.
Kɩnga eyimmɔ sʋ̃ Fɩlɩpɩmaa 4:6, 7; nɩɩ 1 Timoti 6:9, 10.
Eyimmɔ ɩdɩ mʋnwalɩyɛ ɛgyɩkɩ̃ɩ̃ be mɔɔ Bayɩbʋlʋ ɩva ɩma wɔ ɔzɔ ndwokɔɣizialɛ ahyiã nɩ nwʋ. Asʋ̃ ɛkɛbɛyɩ kɛɛ ɔkɔnwʋ sʋ̃maa mɔ ɩtɛla ɔzɔ a? Sɛ ɛkɩnla mmenii mɔɔ “bɛdɩ sunzuma nu ahyinyiamaa” nɩ nwʋ a, yɛáyɛ nnwʋánlɩ kɛɛ ɛkɛbɛyɩ. Adɩ ozunzu ɔzɔ ndwokɔɣizialɛ eyimmɔ sʋ̃ nwʋ, dɩ kɛɛ: ‘Sɛ Nyamɩnlɩ ɩdwɩnɩ yɛ nwʋ a, mɩnla ti mɔ ɩma nninyeni tanɩ sʋ̃maa nɩɩ atɩɩtɩɩ iwulu yɛ zʋ yɩ a? Kɛ ɩkɛyɛ na mɩama mɩ abusunwa ianyia azɩwʋwalɛ mɔɔ ɩdɩ baaba?’ Bayɩbʋlʋ yɩ ɩma ɔzɔ ndwokɔɣizialɛ nɩɩ ndwokɔɣizialɛ mvʋlɔ nwʋ munwalɩyɛ mɔ ɩkã ahʋnlɩnɩ.
Naasʋ̃ nnɛ, mmenii sʋ̃maa twɩ̃hwɩ̃ bɛagyia azɩ kɛɛ bekehila Bayɩbʋlʋ yɩ nu. Bɔnwʋ Bayɩbɩlʋ yɩ kɛɛ onumɔ ndwokɔ ɩdɩ ndɩndɩnlɩ na ɩyɛ ɛzɩzɩbɛ kɛɛ bɛkɛdɩ ɩtʋ. Asʋ̃ ɛkɛbɛyɩ kɛɛ bɔkɔwʋwa wʋ ma ɔkɔnwʋ ɔnwʋmɔ munwalɩyɛ wɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu a? Gyehova Dasɩvʋlɔmaa bɔwɔ nninyeni anwɩ̃ mɔɔ ɩkɔhʋla ɩkɔwʋwa wʋ.
Mɔ ili bɔmʋnlɩ nɩ, bɛyɛ Tiye Nyamɩnlɩ na Bʋwa Azɩ Eɣile Bela buuku yɩ kɛɛ ɩwʋwa mmenii mɔɔ béni alagyɩ nɩ ma bɛbɩbɛlɩ munwalɩyɛ mɔ Bayɩbʋlʋ ɩfa ɩma wɔ ndwokɔɣizialɛ mɔ ɔnwʋmɔ ihyinyia nɩ nwʋ. Mɔ ɩtɔ ɔzʋlɔ anwɩ̃ nɩ, ɩdɩ awudo Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumalɛ mɔ bɛále hwɩɩ. Sa Gyehova Dasɩvʋlɔ be ɩba wʋ awudo anzɛnyɩɩ dɩka mɔ ɩdɩ baaba ɩma wʋ na ɩava mmɩlɩ ɛgyɩkɩ̃ɩ̃ wɔ dapɛnɩ bela nu ɩnɩ wʋ azunzu Bayɩbʋlʋ nu ndwokɔ nwʋ mɔɔ olótuwa ozukua bela. Mmenii mbɩm mbɩm mɔɔ bɔwɔ oyuwadɩ dɩka bela nɩ benyia ɔzɔ nhyɩhyɛlɩyɛ eyi zʋ mfasʋ. Na bonu sʋ̃maa zɛ bedɩ nɣanlɩ kɛɛ: “Mʋnwʋ nɔhʋanlɛ yɩ nɩ!”
Dɩyɛ bela íni ɛkɛnɩ mɔɔ ɔnwʋmɔ ihyinyia ɩtɛla eyi, sianti yɛ lɛ kɛɛ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɔhʋanlɛ ɩma yede yɛ nwʋ wɔ dedi mɔ ígyi Bayɩbʋlʋ yɩ zʋ nɩɩ bɔlɔ bela nwʋ. Ɩma yenyia anyɩnlɩlazʋ, bʋtayɩ baaba nɩɩ anyɩnlɩlelɛ mɔɔ idi munli sʋ̃. Gyisɛsɩ ɩhanlɩ kɛɛ: “mʋnlʋmmɔ bɔkɔnwʋ nɔhʋanlɛ nɩ na nɔhʋanlɛ nɩ ɩkɛma mʋnlʋmmɔ bekenyia fawʋnwʋdi.”—Dwɔɔnʋ 8:32.