Dong Atiyo pi Jehovah pi Mwaki 70 i Lobo Cuba

Wiya pud po kit ma kwo i carowa onongo mit kwede. Onongo wabedo cok ki wadiwa mapol. Onongo watye ki cam kacel ki cente muromo dok onongo cwinywa yom.

I kare ma atye ki mwaka abic, Omego Walton Jones ocako pwonyo lunyodona ki lok me Baibul. En onongo obedo latit kwena ma kome mit dok onongo woto wot mabor adada ma tero wang cawa apar kulu me o i carowa. Kare ducu ka en obino, wadiwa mapol onongo gigure i ot pa babana madit pi cawa malac me nyamo lok me Baibul kwede. Lunyodona kacel ki omin babana ma nyinge Pedro ki dong waya ma nyinge Ela, onongo gimaro gin ma kitye ka pwonyogi kwede dok ma pe orii gin ducu gunongo batija macalo Lucaden pa Jehovah. Ela dong mwakane cok romo 100 dok pud tye ka medde ki tic macalo lapainia marii i lobo Cuba.

I kare meno, onongo kigeng mo pud pe i kom tic pa Lucaden pa Jehovah i lobo Cuba. Dano ma i lobo Cuba onongo gingeyo Lucaden pa Jehovah pi lok me tito kwena i ot ki ot. Onongo kare ducu wabedo ki bukke me apoka botgi. Dok onongo wawoto i kabedo ducu! Wiya pud po i kom kit ma watiyo kwede pi Jehovah “i kare maber” ma onongo pud atidi. Ento “kare marac” onongo tye ka bino.—2 Tem. 4:2.

AYELAYELA OCAKKE I LOBO CUBA

Ma onongo pud atye ki mwaka abic, babana ki omine gucito i gure me adwol ma onongo tye ka timme i kabedo mukene ma i cula nam me Cuba. Ki cwercwiny madit, i kare me wotgi gunongo two typhoid ki i pii ma gumato. Ma gudwogo ki i gure meno, yer wi omin babana olwer woko ducu ento en pe oto. Ento babana oto woko ki two meno ma tye ki mwaka 32 keken.

I nge to pa babana, mamana omoko tamme ni omyero wadak ka bedo i gang pa omine i caro ma kilwongo ni Lombillo. Pi meno, waa woko ki bot wadiwa ma tung bot babana, ma i kine onongo tye iye babana madit ki mamana madit ma onongo wamarogi adada-ni. Kadi bed kit meno, an ki mamana kacel ki lumegina aryo-ni wamedde ki tic pi Jehovah.

I nino dwe 26 me Agucito, 1957, anongo batija i nam mo macok ki Lombillo. Onongo atye ki mwaka apar i kare meno. Ma pe orii i nge mwaki aryo keken, jami olokke woko adada pi Lucaden pa Jehovah ma i Cuba. I mwaka 1959, kituro gamente ci gamente manyen ocako loc.

Gamente man manyen ma ocako loc-ci onongo tye ki yub me bedo ki lumony mapol dok ma gitego adada. Man omiyo kwo odoko tek adada bot Lucaden pa Jehovah, pien gin pe gidonyo i mony nyo lok me wibye i lobo mo keken ma gibedo iye. Macalo adwogine, onongo pe watwero tito kwena dok pe watye agonya me rwatte kacel kit ma onongo watimo kwede con. Ma pe orii, gamente oketo kigeng i kom ticwa, dok kitweyo omege ki lumege miya mapol i buc. Lugwok mabuc gubedo ka goyo jo mogo i kingi dok bene onongo pe kiminigi cam muromo. I kare mogo, cam ma onongo kiminigi nongo kiketo remo iye, kadi bed ni Baibul pe cwako camo remo.

Kadi bed kiketo kigeng i kom ticwa, pud wamedde ki rwatte kacel me woro Jehovah. (Ibru 10:25) Wabedo bene ka yubo gure me adwol i fam ki dong i kabedo mogo ma dano pe twero tamo ni waromo gure iye. Wiya pud po i kom kare ma omego mo oye ni wati ki ot gwoko romine pi gurewa me adwol. Pe wanongo kare me yubo iye nyo me kwanyo romi ki iye. Kadi bed kit meno, pud wabedo ki gurewa me adwol i iye kit meno, kacel ki romi.—Mika 2:12.

Wabedo ki pwoc pi kony pa omege ki lumege ma gukonyowa me nongo cam me cwiny i kare meno. Me labolle, pi pwony me gurewa me adwol onongo kimako dwan omege ci kicwalo i but lobo Cuba mapatpat. I kare mogo, onongo omege aryo keken aye ma kiminigi tic me yubo pwony ducu me gure, makone ki dong cwalone i kabedo mapatpat. Kit macalo omege magi onongo gimako dwangi i tape, i kare mogo onongo wawinyo koko pa gweno ki dong woo i dwangi ma gumako. Ka mac onongo pe i kabedo ma wabitimo iye gure me adwol, omego acel onongo jalle me nyono lela ma tye ki dainam wek okel mac. I yo ma kit meno, onongo weko wabedo ki mac ma mitte me tuku dwan kun watiyo ki redio kacet. Onongo pe watye agonya dok bene onongo pe watye ki bukkewa ducu ma mitte kit ma omege ma i but lobe mukene gitye kwede, ento i kare ducu pud wabedo ki jami ma mitte me dongo watwa ki Jehovah. Dok wanongo mit pa tic pi Jehovah kacel.—Nek. 8:10.

WADOKO LUPAINIA KI DONG LUNYODO

I kare ma atye ki mwaka 18, acako tic macalo painia marii i taun me Florida. I nge mwaka acel, kicima me tic macalo painia keken i boma me Camagüey, ma obedo boma madit loyo i rijon meno. Ki kunnu, arwatte ki Emilia, lamego mo maleng adada ma a ki i Santiago de Cuba. Cutcut wacako winnye, ci i kine ka mwaka acel keken wanyomme woko.

I nge nyomwa, acako tic i faktori me cukari ma obedo pa gamente. Wan ki Emilia onongo dong pe waromo tic macalo painia marii, ento onongo pud wamito medde ki tic matek pi Jehovah. Pi meno, apenyo ludito ticca wek kiketa me tic cakke cawa abongwen me dyewor me o cawa abic me odiko i faktori. Onongo pe amaro co con adada kit meno, ento yub meno omiya kare me cito i tic me pwony kare ki kare ki me cito i cokke ducu wan ki Emilia.

I mwaka 1969, wanywalo latin kayowa ma obedo awobi ci wacako nyinge ni Gustavo. I kare meno, omege ma onongo gitye ka doro tic i dulwa gupenya ni acak tic macalo laneno me adwol. I kare ca, onongo kiye ki omege ma gitye ki lutino me timo tic me limo adwol. Kadi bed onongo watye ki tic mapol i kare meno, ento onongo cwinywa yom adada. Wan ki Emilia wawinyo calo obedo mot madit adada me tic pi omegiwa ki lumegiwa i yo man. I kare meno ma wabedo ka limo adwol, aye wanywalo wodwa Obed. Lacen wanywalo wodwa Abner, ki dong nyarwa Mahely.

Ka atamo i kom kare meno ma wabedo ka limo adwol, cwinya bedo yom adada me neno kit ma Jehovah ogwoko kwede ki jone i lobo Cuba. Dok Jehovah bene okonyowa me pwonyo lutinowa me maro En. Wek kong atittiwu kit ma kwo onongo tye kwede pi wan ki dakona i kare ma wabedo ka limo adwol.

TIC MACALO LANENO ME ADWOL I KARE MA KIKETO KIGENG

Kwo omedde ki doko tek adada i kare ma kiketo kigeng i kom ticwa, dok man omiyo odoko tek adada pi omege ki lumege me cito i cokke ki dong i tic me pwony. Kiloro Odiwa me Ker woko ducu. Kiryemo bene lumiconari ma onongo gitye i lobowa. Kibolo omege matino i buc. Dok kiloro jang gang kalwa ma onongo tye i Havana woko.

Kit macalo onongo kiketo kigeng, onongo dong walimo omege i tum cabit keken. Pi meno, ka walimo kacokke moni i tum cabit man, onongo dok wadok ka limogi i tum cabit ma lubo. Onongo pe wawoto ki jami mapol dok pol kare onongo watiyo ki lela. Meno onongo pe ywayo tam pa dano kacel ki abili i komwa. Yubwa me lim onongo pe kimiyo macalo lok angeya i cawa me cokke. Onongo waweko limwa bedo calo watye ka limo wadiwa. Meno onongo timone yot adada. I kine mukene, onongo wiwa wil woko ni watye i lim me adwol pien onongo wawinyo calo watye ka limo wadiwa kikome. (Mar. 10:​29, 30) Kadi bed kit meno, onongo pud mitte ni wagwokke adada. Pol kare onongo polic gibedo ka lubo korwa i wi alii. Onongo kitwero mako omege ma gujolowa i gangigi ka onongo luloc guniang.—Rom. 16:4.

I kare meno, omege ki lumege onongo cinggi yot adada kadi bed onongo gipe ki cente muromo. Dok bene i kabedo mukene, ober onongo pol adada ma mito kato wel dano ma kunnu woko, ento omegiwa onongo gijalo net ma meggi piwa wek wabut agonya. Jo mogo gubedo atera me jolowa i pacigi dok gunywako camgi kwedwa kadi bed onongo nok. I kine mukene, onongo wawoto ki camwa ci wanywako kacel ki jo ma gujolowa i pacigi.

Onongo pe watwero wot ki lutinowa ducu me cito ka limo kacokke. Pi meno, onongo wawoto ki latin acel keken dok mamana kacel ki lamera nongo gudong ka gwoko lutinowa mukene-ni. Ki lok ada, wot kacel ki latin matidi obedo ka gwokowa tyen mapol. I kare mogo, abili onongo yenyo jamiwa me neno ka watye ki bukke, ento nongo wakano bukkewa i kicaa ma wagwoko iye bongo cet pa latin, ma miyo abili onongo pe yako kicaa meno.

Amaro kit ma Emilia okonya kwede i kare ma wabedo ka gwoko lutinowa kun bene watiyo pi kare malac. Ki tung bota, abedo ki kare me tic i faktori kun bene atiyo macalo laneno me adwol. Man otwere nining? I kare mogo, onongo atiyo wa i nge cawa me tic pi nino acel nyo aryo wek abed agonya i tum cabit. Lacen, kiloko ticca woko. Adoko ngat ma telo wi jo ma atiyo kwedgi dok onongo mitte ni ati pi nino abiro cabit ducu. Onongo pe atwero kwero tic man. Ento aniang ni ka amiyo ki jo ma atelo wigi tic muromo me atima i tum cabit, ci gin onongo pe gibiwaco ki ngat mo ni acito ka limo kacokke i tum cabit. Kit ma angeyo kwede, ludito ticca nen calo pe gumedo ki niang ni onongo pe acito ka tic i faktori i tum cabit.

ATUTE ME BEDO KI YOMCWINY I KARE MA KIMINA MOT ME TIC MANYEN

I nino mo acel i mwaka 1994, omege ma gitye ka telo wi ticwa i lobo Cuba gulwongo luneno me adwol 80 ducu me bino i kacokke mo i boma me Havana. Cwinywa obedo yom adada me rwatte i nge mwaki mapol! I cokke meno, waloko i kom alokaloka ma tye ka timme i dulwa. I ngeye, kiminiwa lok angeya mo ma ocungo wiwa woko. Omege magi guwacciwa ni gibituco nyingwa ducu bot gamente! Pingo onongo gimito timo gin ma kit meno?

Gutitiwa ni onongo gibedo ka rwatte ki lutela pa gamente ki miti me yubo wat i kin gamente ki Lucaden pa Jehovah. Lutela pa gamente onongo gulego ni kiminigi nying luneno me adwol ducu. Wan ducu waye ni kimi nyingwa. Cakke ki i kare meno, wat i kinwa ki gamente oyubbe.

I nge kare mo, wacako bedo agonya me tito kwena ki dong me cito i cokke kadi bed gamente onongo pud peya ocoyo diniwa i te cik. Lacen, waniang ni gamente onongo dong ngeyo nying luneno me adwol mogo, ento onongo gimito mere mokone keken.

I Sektemba mwaka 1994, gamente oye ni dok wayab jang gang kalwa odoco. Watiyo dok ki ot acel-li ma kong onongo jang gang kal obedo iye mwaki 20 angec.

Lacen i mwaka 1996, kigoniwa cim ni omyero wacit ka tic i Betel. Abedo ki ur adada, dok atito ki omege ni pud atye ki lutino matino aryo ma myero agwokgi. Omege guye tamma ento guwaco ni pud gimito ni wacit wati i Betel. Waye lwongo meno ci wacako keto yub me kobo ka bedo i Havana.

Ki lok ada, pe amaro tic i Betel kulu i acakkine. Onongo abedo ka tic macalo laneno me adwol pi mwaki mapol dok onongo amaro tic me pwony adada. Man omiyo anongo ni tic i opic tek. Ento Lubetel luwota, tutwalle dakona, Emilia, gukonya me loko nenona i kom tic i Betel. I nge kare mo, acako nongo yomcwiny i ticca, dok i kare-ni atye ki yomcwiny me tic i Betel.

An ki dakona Emilia dong wateggi woko. Kadi bed kit meno, pud wamaro omegiwa ki lumegiwa ducu ma watiyo kwedgi pi mwaki magi ducu. Cwinywa yom tutwalle me neno lutinowa kacel ki likwayowa ka gitiyo pi Jehovah. Wawinyo calo lakwena Jon, ma owaco ni: “Pe tye gin mo ma dok miya abedo ki yomcwiny madit makato me winyo ni litinona gitye ka lubo lok ada.”—3 Jon 4.

An ki Emilia dong watiyo i Betel cokcok pi mwaki 30. Kadi bed dong wateggi woko dok watye ki peko me yotkom, pud watye ka tute me cobo ticwa. Pi mwaki mapol ma watiyo pi Jehovah-ni, wabedo ki pekki mapol, ento cwinywa yom ni wabedo ki kare me tic pi “Lubanga ma layomcwiny” pi mwaki ma romo 70 kulu i cula nam me Cuba!—1 Tem. 1:​11, NWT; Jab. 97:1.