Myero Latinna Mono Okwan i Cukul ma Lutino Bedo ki Iye?
1. (a) Peko ango ma lunyodo mukene gikemme kwede ma lubbe ki cwalo lutinogi i cukul? (b) Pingo lunyodo mukene cwalo lutinogi i cukul ma kibedo ki iye?
1 Lunyodo ducu ma giparo pi lutinogi gimito ni gin gucak kwogi maber. Pi meno, gicwalogi pi kwano kwan mupore. Pol kare kwan yabo yo me nongo tic ma man konyo jo matino me doko jo madongo ma giromo gwoke kekengi kacel ki jo me odigi i kare me anyim. I tung Wokceng me Afrika, lunyodo ma gubedo Lucaden girwatte ki peko mo ma kite dok pat i cwalo lutinogi i cukul. Ki tung bot lunyodo ma pe gubedo Lucaden, cwalo lutino i cukul ma lutinone gibedo ki i cukul, ma cukulle nongo gitye ki jami ma mitte ducu dok rwom me kwangi tye lamal makato pol pa cukul man ata ma lutinone giwire awira ki paco, obedo gin ma lanyodo myero otim. Tye ni, lunyodo mukene gicwalo lutinogi i cukul ma kibedo ki iye kadi bed cukul ma giwire iye ki paco tye dok rwom me kwanne tye lamal.
2. (a) Ngo ma myero kitam pire ma lube ki cik ma iye lac ma tye i Marako 8:36? (b) Ginacoya man gudo lok me cwalo lutino i cukul ma gibedo ki iye nining?
2 Ngat mo romo penyo ni: ‘Ka rwom me kwan me cukul ma lutino gibedo ki iye tye lamal, pingo pe omyero acwal latinna iye?’ Me gamo lapeny meno, lunyodo ma Lukricitayo myero kong guleg dok gutam matut pi tic ma pire tek ma gitye kwede—tic me gwoko kwo me cwiny pa lutinogi. Yecu Kricito openyo ni: ‘Adwogi maber ango ma dano ma onongo jami ducu me lobo-ni bedo kwede, ka oweko ni kwone orweny woko?’ (Mar. 8:36) Ngene kene ni pe nongo adwogi maber mo kulu. Dong, ma peya lunyodo ma gubedo Lukricitayo gumoko tamgi i lok man, ngo ma myero gin kong gutam? Cukul ma lutino bedo ki iye romo balo lutinowa i yo me cwiny nining?
3. (a) Ngo ma timme i cukul ma lutino bedo ki iye i kare-ni? (b) Man twero keto lyeto i kom lutinowa nining?
3 Lyeto ma a ki Bot Lutino Kwan Mukene: Cukul mukene ma lutino bedo ki iye twero bedo ki rwom me kwan ma lamal adada, ento kwo pa lutino kwan ki lupwonye ma i cukul meno kono? Lutino kwan mapol gineno tim me buto i kin jo ma peya gunyomme calo gin ma pe rac. Gin neno ni bal mo pe i kwalo kwo, loko lok goba, ki kwalo peny. Tim me buto i kin co ki co, mon ki mon, neno cal dano ma tye munero, ki tim tyet dwong i cukul mogo ma lutino bedo ki iye i kare-ni. Kit ma lutino ma gubedo Lucaden pe ginywako i tim magi-ni, pol kare kiunugi, kingalogi dok kiketo lyeto i komgi me lubo kit kwo me lobo-ni.—1 Pet. 4:4.
4. (a) I yo ango ma cukul ma lutino bedo ki iye, ki cukul mogo calo univaciti dok gipat ki cukul mukene-ni? (b) Man romo gudo kwo pa lutinowa nining?
4 Jo mukene gire giromo pyem kun giwaco ni jami magi timme i cukul ducu. Ento, cukul ma lutino bedo ki iye ki dong cukul mogo calo univaciti-gu dok gipat. Cukul magi poko lutino ki lunyodogi. Gidiyo lutino me cam, ribo ot ki dok bedo kacel ki lutino ma pe giworo Jehovah dok pe giparo pi cikke matir. Omyero gukwo kit man nino ducu! Mot mot, bedo kacel ki lurem maraco balo niye pa lutinowa ki kwogi me cwiny. (1 Kor. 15:33) Lutino giromo cako kwo laiye aryo, i cukul gikwo mapat ka gitye paco ki lunyodogi gikwo mapat, pien nongo gibedo labongo lunyodo ma marogi dok ma cuko cwinygi me kwo i yo me cwiny kare ki kare.—Jab. 12:2.
5. Tit kong gin mo marac mutimme ma nyuto rac pa kwan i cukul ma lutino bedo ki iye.
5 Tam kong i kom labol me gin marac mutimme i kom bulu mo acel me mwaka apar ki wiye ma otyeko nongo batija woko ento okwano i cukul ma lutino bedo ki iye. I mwakane me acakki, nyako acel ma obedo latin kwan lawote onyutu miti i kome. En okwero lok pa nyako-ni dok otito ki lunyodone gin ma otimme. Lunyodone gupoyo wiye i kom adwogi marac ma tim man kelo dok gucuko cwinye me gwokke tutwal. Ento i nge kare mo, en oye lok pa nyako-ni ki lutino kwan luwote ci odonyo i tim me buto i mung pi lyeto ma kibedo ka ketone i kome. Ma dong rac loyo aye ni, tim man marac-ci omedde pi mwaka acel ki nucu nio ka kingeyo lokke. Obedo gin marac dok malit adada bot lunyodone i kare ma kiryeme woko ki i kacokke!
6. (a) Lunyodo mukene gitye ki kodi tam ango? (b) Pingo tam ma kit man pe nyuto ryeko? (c) Lunyodo myero gupenye ki lapeny mene, ki dok pingo?
6 Lunyodo mukene giromo tamo ni ka lutinogi nyutu i lok ki ticgi ni gibedo Lucaden pa Jehovah, ci man gwokogi ki i tim maraco ma tye i cukul ma lutino bedo ki iye. Gitamo ni luloc me cukul twero weko lutinogi pe ginywako i kwer mogo me lobo-ni nyo me dini goba ma tye calo cik ni lutino kwan myero gukwer. Lunyodo magi gitamo ni lutino kwan mukene pe bidiyo lutinogi me nywako i boko lok ki timo tim macilo. Ento, otyeko nen ka maleng ni jami pe timme kit meno pol kare. Timo gin matir tek tutwal pien myero ibed pat ki lutino kwan ma pe gilworo Lubanga. Bedo kacel ki bulu ma gitye ki cwiny me tim tarwang ki me wanya gudo kwo pa lutino ma gubedo Lucaden matek adada. Penye kong kekeni ni: ‘Cwalo latinna i cukul ma lutino bedo ki iye mono miyo kwero tim kwele kacel ki tic mukene me kit pa dano doko yot bote nyo doko tek?’ (1 Kor. 6:18; Gal. 5:19-21) Lunyodo ma gilworo Lubanga myero guket lok man i lega.
7. (a) Lupwonye mukene giromo keto lyeto i kom lutinowa nining? (b) Ngo ma lupwonye giwaco bot lutinowa ma pe rwatte ki lok ma tye i Jon 17:16?
7 Lyeto ma a ki Bot Lupwonye: I cukul mo keken, lupwonye ma kitgi raco, ma gitiyo ki twerogi marac me bwolo lutino kwangi me buto kwedgi romo bedo tye. I cukul ma lutino bedo ki iye, tim pa lupwonye magi pol kare pe kidoto. Medo i kom meno, lupwonye mapol gidongo cwiny me “maro lim” ki ‘miti me bedo lulonyo’ i tam pa lutino kwangi. (1 Tem. 6:9, 10) Lupwonye mukene gitute matek me pwonyo lutino me doko jo ma twero konyo dano kun gibedo ki kwo ma rwatte ki kwo me lobo-ni. Ento peko mukene bene tye. Jami ma pigi tego bot jo me lobo-ni pat ki jami ma pigi tego i kwo pa Lukricitayo me ada. Lupwonye magi gicuko cwiny lutino kwan me bedo ma tamgi rwatte ki kwo me lobo-ni ento Yecu owaco ni lulub kore pe bibedo “jo me lobo.”—Jon 17:16.
8. Ka lutino tye ki peko, ngo ma pe gitwero timone ka gitye i cukul ma lutino bedo ki iye?
8 Ka lutino gupoto i peko i tutegi me lubu cik me Baibul ki i cukul kono? Ka lutino gikwano i cukul ma giwire iye awira, giromo nyamo lok man ki lunyodogi. Lunyodo bene romo tiro lutinogi dok giromo lok ki lapwonygi. Macalo adwogine, kiromo cobo peko kacel ki niang manok ma tye pi oyot. Pe timme kit meno i cukul ma lutino bedo ki iye. Nino ducu nongo lutinowa gitye i te loc ki tela pa lupwonye ma pe giworo Jehovah. Ka lutino mito cung matek pi niyegi calo Lukricitayo, myero gutim man kengi, labongo cwak ma lunyodo miyo nino ducu.
9. (a) Kigeng ango ma Cukul keto i kom lutinowa? (b) Cukul mogo diyo lutinowa me nywako i woro me goba nining? (c) Pingo lunyodo ma Lukricitayo myero pe guye man?
9 Gengo Wot: I cukul ma lutino bedo ki iye ki dok i cukul calo univaciti mogo, pe kiye ni lutino kwan guwek cukul. Pien luloc me cukul mapol pe giworo niyewa, gin gigengo lutino ma gubedo Lucaden ki wot i cokke pa Lukricitayo nyo nywako i tic me pwony kacel ki kacokke macok kwedgi. I cukul mukene ma gubedo pa dul me dini, gidiyo lutinowa tetek me lega i kanica kare ducu nyo me nywako i kwer mogo me dini goba-gu. Lutino gitemme pigi kengi me keto yub mo keken ma twere wek ginong yengo i yo me cwiny pien nongo pe gicito i kacokke. I cukul mogo ma lutino bedo ki iye, lutino ma gubedo Lucaden gikwano Baibul ki bukkewa kacel kun gileyo kwanone aleya. Ento, pe tye lanyodo mo ma obedo Lakricitayo ma romo bwolle ni yub ma kit man kelo yengo me cwiny bot latinne. Pud dong obedo gin me mingo me cwalo lutinowa i cukul ma weko pe ginywako i tic pa Lukricitayo kacel ki luwotgi mabeco, dok i kare mukene kidiyogi tetek me lega i kanica pa Babilon Madit!—Yabo18:4.
10. (a) Ngo ma jo mukene waco me gengo ngegi ka gucwalo lutinogi i cukul ma lutino bedo ki iye? (b) Lok ma ciko dano ango ma Watchtower omiyo?
10 “Pe Wuwek Gibwolwu”: Jo mukene gitamo calo lunyodo mapol ma gipe i niye, ni ka latin oweko paco ocito ka kwan i cukul ma lutino bedo ki iye, ci nongo adwogi mabeco. Gitamo ni man konyo latin me ngeyo kome dok me cung ki tyene aryo kene. Jo mukene gitiyo ki lanen pa jo ma yam gubedo bulu ma Lukricitayo ma gukwano i cukul ma lutino bedo ki iye ento i kare-ni dong gitye luelda nyo painia calo lanyut ni ‘cukul ma lutino bedo ki iye pe rac tutwal.’ Watchtower me Marci 15, 1997, pot karatac 26, paragraf 3, ciko lunyodo kit man: “Paulo ocoyo ni: ‘Pe wuwek gibwolwu. Bedo ki jo maraco balo kit mabeco.’ (1 Jo Korint 15:33) Lunyodo ma Lukricitayo pe omyero gubwolle ni lutinogi pe gibiballe i yo me cwiny kadi gibedo ki jo ma pe woro Lubanga nino ducu. I nge kare mo, miti pa lutino ma gilworo Lubanga cako kwe woko i kwo macalo lakricitayo ki miti me jami me cwiny. I kare mukene lunyodo pe gineno man nio ka lutinogi guweko kodi cukul magi. Pol kare nongo dong pe gitwero twenyo-gi me doko atir.”
11. (a) Ma lube ki cukul ma lutino bedo ki iye, waromo keto pwony ma tye i Jo Epeco 6:4 i tic nining? (b) Ka lunyodo gucwalo lutinogi i cukul ma lutino bedo ki iye, man miyo giniang ningo?
11 Tic pa Lunyodo: Lunyodo mukene gijenge i kom wadigi nyo i kom Lucaden pi gwoko lutinogi ma gitye i cukul ma lutino bedo ki iye. Gin tamo ni jo madito magi giromo neno jami ma lutinogi timo kacel ki kitgi. Ento, Paulo ocoyo bot lunyodo ni: ‘Wun wego, pe wuket kolo i kom litinowu ma miyo kiniga makogi, ento wupitgi gudong maber kun wupwonyogi dok wunyebogi ki kit mabeco ma Jehovah pwoyo.’ (Ep. 6:4) Lunyodo giromo lubo tira ma oa ki bot Lubanga-ni nining ka lutinogi bedo bot ngat mukene nyo gibedo i cukul ka mabor ma giye ni lunyodo olimgi kicel nyo kiryo keken i dwe moni nyo ka ma latin pe twero wot i kacokke cabit ki cabit? Ka lunyodo ma Lukricitayo gucwalo lutinogi i cukul ma kit man, ci niang marac ango ma gin miyo ki lutinogi? Miyo giniang marac ni kwan pire tek loyo bedo tye i kacokke kacel ki nywako i tic me loko dano doko lupwonye. Niango meno twero kelo adwogi marac i niye kacel ki anyim pa latin.—2 Tem. 1:5.
12. (a) Lunyodo ducu gitye ki tic ango madok i kom lutinogi? (b) Pingo mitte ni wabed ki lutinowa nino ducu? (c) Kinyutu ni tic man pire tek nining i 1 Temceo 5:8?
12 Lunyodo ma Lukricitayo ma guteggi gingeyo ni pe tye lapwony, cukul, nyo wat mo ma romo leyo ticgi me pwonyo lutinogi me doko lutic pa Lubanga ma gudyere. Man tic ma Lubanga omiyo bot lunyodo! (Nwo. 6:6, 7; Gal. 6:5) Lutinowa gimito kony kare ducu wek gulub yo me kwo. Mitte ni myero gukwan Baibul kare ki kare, gunywak i tic me pwony, dok gubed i cokke ducu. Lunyodo myero gubed kacel ki lutinogi nino ducu wek gunen ka ce kit maraco me lobo-ni tye ka donyo i kwogi nyo ka kwogi me cwiny tye ka balle. (Car. 20:11) Lunyodo ducu ye ni man pe tic mayot. Ka obedo gin ma mito tute matek, miyo kony nino ducu, ki lega kare ki kare ka lutinoni gibedo paco, ci dong ka gitye i cukul ma lutino bedo ki iye kun gitye ka mabor dok labongo cwak pa lunyodogi kono? Waneno kit ma tic man pire tek kwede kit ma kicoyo kwede i lok man ni: “Ka dano mo pe miyo gin mo me konyo wadine, makato pi jo me ode kikome, nongo dong okwero niyene woko, dok bene odoko rac makato ngat ma pe oye Lubanga.”—1 Tem. 5:8.
13. (a) Ka cukul cinia mo pe ka ma wubedo iye, lunyodo giromo timo ngo? (b) Ma lube ki Jo Epeco 6:4 ki dok 1 Temceo 5:8, ngo ma lanyodo pe twero timone ka ocwalo latinne me bedo ki jo mukene? (c) Tira ango ma lagwok ot ma lagen omiyo i lok me pwonyo lutinowa?
13 Tika Tye Yo Mukene Mapat? Ngo dong ma lunyodo giromo timone ka gitye ki jami aryo keken ma myero guyer—cukul ma lutino bedo ki iye nyo mo ma goro ma lutino wire iye awira ki paco? Jo mukene ma gitye ki peko man giyubo ni lapwony mo obed ka pwonyo lutinogi ki paco medo i kom pwony me cukul. Lunyodo mukene keto cawa mo me pwonyo lutinogi gin kikomgi nyo gicwalogi ka ma kipwonyo iye tic cing wek gunong diro i tic cing. Lunyodo mogo gukobo ka ma cukul cinia ma lutino wire awira iye ki paco tye mapol. Ka meno pe twere, dok lunyodo gumoko tamgi me cwalo lutinogi me bedo ki wadigi nyo luwotgi ma gitye i ada, myero gunge ni adwogi mo keken ma bibino bibedo i wigi. (Ep. 6:4) Jo ma gibedo ka ma cukul cinia mo pe iye ginyutu ryeko i lwodo tam i kom tira ma “lagwok ot ma lagen dok maryek” omiyo i kom lok man ma pud pe gumoko tamgi.—Mat. 24:45; 1 Tem 3:2; w88-E 9/1 28-30; w82-E 8/15 30-31; w70-E 12/1 732-735.
14. Ngo ma lunyodo giromo timone ka lutinogi kwano i cukul ma goro ma giwire iye ki paco?
14 Otyeko nen ni lutino ma Lucaden pol kare gikato peny maber, kadi gitye i cukul ma goro ma kiwire iye ki paco ka gutiyo matek, dok guketo cwinygi i kwan. Konyo bene ka lunyodo nyutu miti i kom jami ma lutinogi tye ka pwonyone. Giromo timo man ki ngeyo lupwonye, kun gipenyo tam kit ma lutinogi romo doko lutino kwan mabeco. Timo man cuko cwiny lupwonye, ma weko gitute matek me pwonyo lutino pa Lucaden maber kadi bed gitye i cukul ma goro.
15. Lukricitayo muteggi gineno kwan nining?
15 Lunyodo ma gimaro Lubanga mito ni lutinogi gukwan wek gugwokke kekengi kun gicobo ticgi macalo lutic pa Lubanga. Pi meno, gin gimito ni lutinogi obed ki tam muteggi, gulok i yo ma niang iye yot, guco dok gukwan maber. Gimito ni lutinogi gunge kit me tic maber ki Ginacoya kacel ki bukkewa ma jenge i Baibul wek gumedde ki teggi i yo me cwiny dok gubed ki tic muromo i tic me pwony. (1 Tem. 4:15; 2 Tem. 2:15) Lutinowa alip ki alip gutimo jami magi ducu labongo kwan i cukul ma lutino bedo ki iye nyo cukul calo univaciti-gu ma balo kwogi me cwiny.
16. (a) Lanyodo ma keto kwo me cwiny pa latinne ka ma ding pi lok me kwan nyuto gin ango i kome? (b) Ngo ma pe obedo gin madit loyo i lok man? (c) Gin ango ma pire tek loyo tic mo keken ma dano romo rwenyone ka ocwalo lutinone i cukul ma lutino bedo ki iye?
16 Pi kit ma kelo peko madit-ti, lunyodo ma Lukricitayo ma gicwalo lutinogi i cukul ma lutino bedo ki iye nyo cukul calo univaciti, ma miyo lutinogi pe cito i cokkewa kacel ki tic me pwony cabit ducu ginyuto lanen marac. Kit ma tim man pe nyutu ryeko ki teggi i yo me cwiny-nyi, weko Lukricitayo magi rwenyo ticgi me bedo luelda, lukony kor tic, nyo painia. (1 Tem. 3:1-5, 12, 13; Tito 1:5-9) Man mono dong te lokke ni pe rac ka ngat ma pe ki tic i kacokke ocwalo latinne i cukul ma kit man? Pe! Lunyodo ma Lukricitayo muteggi ma giniang cik me Ginacoya gingeyo ni rwenyo tic ma gitye kwede i kacokke aye pe obedo lok ma pire tek loyo. Gwoko kwo me cwiny pa lutinowa pire tek loyo tic mo keken ma dano romo nongo nyo rwenyone i kacokke. Lunyodo ma Lukricitayo ma gitye ki “tam pa Kricito” giparo pi kit me konyo lutinogi me nongo kwo ma pe tum me kaka bedo ka paro pi tic ma gitye kwede i kacokke nyo jami me kom mabeco ma gitye ki gen me nongone ka gucwalo lutinogi i cukul ma kit man.—1 Kor. 2:16; Pil. 1:10.
17. Keto kwo me cwiny pa latin ka mading pi nongo kwan maber kiromo porone ki ngo?
17 Ibitimo Gin Ango? Kit ma lok man gudo kwo me labed naka pa lutinowa-ni, lunyodo myero gumok tamgi i lega kun gipimo ka ce cwalo lutinogi i cukul ma lutino bedo ki iye pore ki jami marac ma twero timme i komgi. Man kiromo porone ki ngat ma odonyo i ot ma tye ka wang pi laro gin mo ma pire tek—ento mac dok owange woko. Jalo kwo me cwiny pa latin pi mito adwogi maber ma a ki i kwan i cukul ma lutino bedo ki iye obedo tam ma goro!—Mat. 16:26.
18. (a) Lok me ryeko ango ma nonge i Carolok 22:3? (b) Kiromo keto ginacoya man i tic nining?
18 Lok pa Lubanga waco ni: “Dano ma wiye tiyo ka oneno gin marac bino i kome kanne woko; ento lakwiya piny medde mere ameda, ci neno can ada.” (Car. 22:3) Walego ni lunyodo ma Lukricitayo ducu gulub ryeko ma a ki malo dok ‘gunen gin marac’ wek gugwok kwo me cwiny pa lutinogi. Kit ma ‘agikki me jami ducu dong cok-ki,’ lunyodo ma Lukricitayo myero guleg dok gutam matut i kom lapeny man ni, latinna mono Myero okwan i cukul ma lutino bedo ki iye?—1 Pet. 4:7.