Byeko Ngo ma Bitimme i Anyim

Tika dong i nino mo itamo i kom kit ma anyimmi ki pa jo me gangi bibedo kwede? Tika ibibedo lalonyo nyo lacan, ibinongo ngat mo ma mari nyo ibibedo keni? Ibibedo kwo pi kare malac, nyo ibito ma pud itidi? Dano dong gutemo gamo lapeny magi pi mwaki alip mapol.

I kare-ni, jo ma tye ki ngec i kom jami ma tye ka timme i wi lobo pol kare gitemo byeko ngo ma obitimme i anyim. Kadi kono bed ni byekgi mogo cobbe kakare, ento mapol pe cobbe kulu. Me labolle, i mwaka 1912, Gulglielmo Marcon ngat me acel ma oyubo radio call owaco ni: “Bino pa lakub lok ma tiyo labongo waya obiweko kubo lok doko yot ma lweny dong bibedo pe.” Dok i mwaka 1962, ladit me Decca Record Company, kampuni ma mako dwan luwer, okwero gurup pa luwer mo ma kilwongogi ni The Beatles, pien en onongo tamo ni luwer ma lugo gita karegi bikato woko.

Jo mapol gikubbe ki jogi wek gunge gin ma bitimme i anyim. Mogo giyenyo tam ki bot lutyet ki lakalatwe, dok gikwano lakalatwe ma nyuto anyim (horoscope) i magajin nyo i karatac akwana mapatpat. Mukene gicito bot ajwagi nyo lutyet ma giwacci giromo neno anyim pa ngat moni kun gitiyo ki ajaa, nyo gikwano i cinge.

I yellegi me ngeyo gin ma bitimme i anyim, jo mogo i kare macon onongo gicito bot ajwagi ma gikubo lok ma a ki bot jokgi. Me labolle, kiwaco ni Kabaka Croesus ma onongo loyo ker me Lydia, ocwalo jami me wel madit adada bot ajwaka ma bedo i Delphi, i lobo Grik, kun lege ni otite gin ma bitimme ka ecito ka lweny i kom kabaka Ciro me lobo Percia. Ajwaka-ni owaco ni ka Croesus ocito ka lweny i kom Ciro, ci kibituro “ker mo madit.” Ki tekcwiny, Kabaka Croesus ocito i lweny ma tamo ni en aye ebiloyo, ento dok ker madit ma kituro-ni obedo ker-re aye!

Ajwaka-ni pe otito ka maleng ngat ma biloyo lweny-nyi, dong lokke onongo nen calo ada kadi bed tung mene oloyo. Croesus orwenyo jamine ducu pien olubo lok ma pe tye kakare. Jo ma i kare-ni kono, ma gitiyo ki yo mapatpat me byeko gin ma bitimme i anyim, tika byekgi tye ka cobbe kakare?