ELIIVURU YA NENLI YA MAMWENE
1 Nuumala Akhabi okhwa, atthu a oMowabi+ yaahaarukunuwela aisarayeli.
2 Nihiku nimosa, Akhaziya aahimora vaxanelani, ekwartu awe ya osulu oSamariya, ovulala. Tivo, aahaaruma alopwana oriki: “Murowe, mwamukohe Bayaali-Zebubi, muluku a wEkironi,+ wiira kisuwele vakhala wiira kinoopenuwa makhwatta aka ala”.+ 3 Masi nlaikha na Yehova naahimuleela Eliya*+ a oTiixibi wiira: “Nvenye, murowe mwakumane ni alopwana arummwale ni mwene a oSamariya, mwaakohe wiira: ‘Niireke wIsarayeli khokhanle Muluku, munrowa anyu omukohererya Bayaali-Zebubi, muluku a wEkironi?+ 4 Tivo, etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Nyuwo khamunrowa okhuma vakhaamani vanyu mumpaathale anyu, okhala wiira munimookhwa”’”. Nuumala-vo, Eliya aahirowa.
5 Okathi alopwana ale yaatthikenle aya wa Akhaziya, moowaakuveya owo aahaakoha oriki: “Mutthikenle-ni?” 6 Awo yaahimwaakhula wiira: “Ookhala mulopwana orwaale okumana ni hiyo, onanileela wiira: “Mutthike, mwamuleele mwene oorummeni wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Niireke wIsarayeli khokhanle Muluku, munruma anyu wiira akohiwe Bayaali-Zebubi, muluku a wEkironi? Nyuwo khamunrowa okhuma vakhaamani vanyu mumpaathale anyu, okhala wiira munimookhwa’”””.+ 7 Owo aahaakoha wiira: “Mulopwana owo aarwaale okumana ni nyuwo, onooleelani moolumo awo, aari sai?” 8 Awo yaahimwaakhula wiira: “Mulopwana owo aawanre nlaya na manri+ ni esintu ya esapala muyuununi mwawe”.+ Moowaakuveya Akhaziya aahihimya wiira: “Mulopwana owo Eliya a oTiixibi”.
9 Moottharelana, mwene aahimuruma xeefi a anakhotto 50 ni anakhotto awe 50. Okathi owo aamurowenle awe Eliya, Eliya iira okilanthi ene vasulu va mwaako. Owo aahimuleela wiira: “Nyuwo mulopwana a Muluku eekeekhai,+ mwene onihimya wiira: ‘Mukhuruwe’”. 10 Masi Eliya aahimwaakhula xeefi aanakhotto 50 oriki: “Vakhala wiira miyo ka mulopwana a Muluku, okhuruwe mooro wiirimu,+ woopaheeni nyuwo ni anakhotto anyu 50”. Nto mooro waahikhuruwa wiirimu, ompaha xeefi owo, vamosa ni anakhotto awe 50.
11 Mwene aahimuruma-tho xeefi mukina a anakhotto 50 ni anakhotto awe 50. Owo aahimurowela Eliya onamuleela wiira: “Nyuwo mulopwana a Muluku eekeekhai, mwene onihimya wiira: ‘Mwaakuveke mukhuruwe’”. 12 Masi Eliya aahaakhula oriki: “Vakhala wiira miyo ka mulopwana a Muluku eekeekhai, okhuruwe mooro wiirimu, woopaheeni nyuwo ni anakhotto anyu 50”. Nto mooro wa Muluku waahikhuruwa wiirimu, ompaha xeefi owo, vamosa ni anakhotto awe 50.
13 Vano ekwaha ya neeraru, mwene aahimuruma xeefi mukina a anakhotto 50 ni anakhotto awe 50. Masi xeefi a neeraru, aahirowa, owela vamwaako, okokhora ohoolo wa Eliya, onamuxonttela oriki: “Nyuwo mulopwana a Muluku eekeekhai, xontte, okumi aka ni okumi wa arumeyi anyu ala 50, okhalane efaita vamaithoni vanyu. 14 Mooro wookhuruwa wiirimu waapaha maxeefi manli aanakhotto 50, ni ikurupu saya sa anakhotto 50, xontte, vano okumi aka okhalane efaita vamaithoni vanyu”.
15 Vano nlaikha na Yehova naahimuleela Eliya niiraka: “Mmutthareke, muhimoove”. Vano Eliya aahivenya, onarowa wa mwene vamosa ni mulopwana owo. 16 Eliya aahimuleela mwene wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Nyuwo muhaaruma alopwana orowa omukoha Bayaali-Zebubi, muluku a wEkironi.+ Niireke wIsarayeli khokhanle Muluku?+ Xeeni muhimukohaka? Mweekeekhai, nyuwo khamunrowa okhuma vakhaamani vanyu mumpaathale anyu, okhala wiira munimookhwa’”. 17 Siiso, Akhaziya aahikhwa, moovarihana ni moolumo a Yehova aamulenle awe Eliya. Vano okhala wiira Akhaziya aakhwiiye ohirina mwaana mwaamulopwana, Yorami*+ aahikhala mwene nipuro nawe, eyaakha ya nenli ya Yorami+ mwaana a Yosafati, mwene a oYuda.
18 Itthu sikina siiraneyale ni Akhaziya,+ itthu aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli.
2 Okathi Yehova aaphavela awe omukuxa Eliya+ ni epheyo+ omuroihaka wiirimu,* Eliya ni Eliseyo+ yaahikhuma oXiligali.+ 2 Eliya aahimuhimeerya Eliseyo wiira: “Xontte, muhale vaava, okhala wiira Yehova okirumme oBeteli”. Eliseyo aahimwaakhula wiira: “Ntoko siisaale Yehova onikhala awe, ni nyuwo munikhala anyu, nkinoohiyani”. Nto awo yaahirowasa oBeteli.+ 3 Vano, anamwane a maprofeta* a oBeteli yaahirowa okumana ni Eliseyo enamukoha wiira: “Moosuwela wiira olelo,Yehova onoomukuxa pwiya anyu, yoowo ori muhooleli anyu?”+ Eliseyo aahaakhula wiira: “Aayo, koosuwela. Mmaalele vaavo”.
4 Eliya aahimuhimeerya Eliseyo wiira: “Eliseyo, xontte muhale vaava, okhala wiira Yehova okirumme oYeriko”.+ Masi Eliseyo aahimwaakhula wiira: “Ntoko siisaale Yehova onikhala awe, ni nyuwo munikhala anyu, nkinoohiyani”. Nto awo yaahirowasa oYeriko. 5 Anamwane a maprofeta yaari oYeriko, yaahimwaattamela Eliseyo enamukoha wiira: “Moosuwela wiira olelo, Yehova onoomukuxa pwiya anyu, yoowo ori muhooleli anyu?” Eliseyo aahaakhula wiira: “Aayo, koosuwela. Mmaalele vaavo”.
6 Eliya aahimuhimeerya-tho Eliseyo wiira: “Xontte, muhale vaava, okhala wiira Yehova okirumme oYordani”. Masi Eliseyo aahihimya wiira: “Ntoko siisaale Yehova onikhala awe, ni nyuwo munikhala anyu, nkinoohiyani”. Siiso, oowanli aya yaahirowasa. 7 Nave anamwane 50 a maprofeta yahaatthara, yeemela anaaweha ottaiwene okathi oowanli aya yeemenle aya waattamela muro Yordani. 8 Moottharelana, Eliya aahikuxa nlaya nawe na oprofeta,+ uupaanya, omanela mmaasini, vano maasi awo yaahikawanyeya, makina yeemela mpantta woolopwana makina mpantta woothiyana, nto oowanli aya yaahilapuwa muro owo eviraka etthaya yoowuuma.+
9 Nuumala olapuwa, Eliya aahimuhimeerya Eliseyo wiira: “Mukivekele etthu muniphavela anyu, wiira kiwiireleni kihinatthi okuxiwa”. Eliseyo aahihimya wiira: “Xontte, niireke vanooweryaneya waakhela ipantta piili+ sa ikuru soowaarya murina anyu?”+ 10 Eliya aahaakhula wiira: “Etthu nvekenle anyu ti yooxankiha. Vakhala wiira munookiweha okathi kinrowa aka okuxiwa, ele evekenle anyu enimwiiraneya. Masi mwaahikiwehe, ele evekenle anyu kheniiraneya”.
11 Okathi yeetta aya evaanelaka, mootutuxerya yaahikhumelela ekaaro ya mooro ni ikhavalo sa mooro,+ seiyo saavalannye oowanli aya. Nto Eliya aahiwela wiirimu okuxiwaka ni epheyo.+ 12 Okathi aawenhe awe eyo, Eliseyo aahikhuwela oriki: “Paapa, paapa! Mooneke, ekaaro ya Isarayeli ni anakhavalo aya!”+ Okathi ahaawerya awe onweha Eliya, aahikuxa malaya awe, okhera okawanyaka ipantte piili.+ 13 Nuumala-vo, aahittotta nlaya na oprofeta+ nenlo nammonre Eliya, otthikela ottuli, eemela mukerekhere mwa muro Yordani. 14 Orumeelaka nlaya* nammonre Eliya, Eliseyo aahimanela mmaasini, onahimya wiira: “Ori woowi Yehova, Muluku a Eliya?” Okathi aamanne awe mmaasini, maasi awo yaahikawanyeya, makina yeemela moono woolopwana, makina moono woothiyana, nuumala-vo Eliseyo aahilapuwa.+
15 Okathi anamwane a maprofeta a oYeriko yanwenhe aya Eliseyo ori ene ottaiwene, yaahihimya wiira: “Ikuru soowaarya aarina awe Eliya, vano siri ni Eliseyo”.+ Nto awo yaahirowa vaari awe, akokhora, yuurama mpakha vathi ohoolo wawe. 16 Awo yaahimuhimeerya wiira: “Aakhala vaava alopwana 50 oowerya, vamosa ni arumeyi anyu. Xontte, mwaahiye, wiira yamphavelase pwiya anyu. Woonasa wene, ti ikuru* sa Yehova saamukunxe, seiyo simurihenle omwaako aahiiso oxepani”.+ Eliseyo aahihimya wiira: “Nnaari, muhaarume”. 17 Masi awo yaahimukhanyererya mpakha onyoonyiheya, onahimya wiira: “Weeso mwaarumeke”. Siiso, awo yaahaaruma alopwana 50, yaawo yamphavenle mahiku mararu, masi khiyamphwannye. 18 Okathi yaatthinke aya, Eliseyo iira ori ene oYeriko.+ Nto Eliseyo aahaakoha oriki: “Miyo nkoolenleni wiira muhirowe?”
19 Nuuvira okathi, alopwana a epooma yaahimuhimeerya Eliseyo wiira: “Pwiyaka, nwehe wiira epooma ela eri opuro wookhalela.+ Vano maasi toohiloka, nave elapo khenruwerya”. 20 Eliseyo aahihimya wiira: “Muhele maakha mutixelani esya yaamukhaani, mukiruuhele”. Nto awo yaahimuroihela. 21 Moottharelana, owo aahirowa opuro oniphattuwa muro, iitthela maakha,+ onahimya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Kinnireeriha maasi ala. Khanrowa-tho wiiva, nnakhala owiiriha atthu ohiyara’”.* 22 Maasi awo tooreera mpakha olelo-va, ntoko Eliseyo aahimmye awe.
23 Nuumala-vo, Eliseyo aahirowa oBeteli. Okathi eetta awe mphironi, amiravo akina yaahikhuma mpooma, enapacerya+ onveeha ariki: “Muroweke, nantari! Muroweke nantari!” 24 Wanikisa waya, Eliseyo aahirukunuwa, onaaweha amiravo ale aatakhaliha ni nsina na Yehova. Nto inama piili suulupale soothiyana siniihaniwa ursu,+ saahikhuma mutakhwani siwiiva anamwane ale 42.+ 25 Moottharelana, owo aahirowa omwaako Karmelo,+ nuumala-vo aahitthikela oSamariya.
3 Yorami+ mwaana a Akhabi, aahikhala mwene a atthu a Isarayeli, oSamariya, eyaakha ya namuloko neethanu neeraru (18), ya mwene Yosafati a oYuda. Nave aahilamulela iyaakha 12. 2 Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, masi khaatepana onvikana paapa awe ni maama awe, okhala wiira aahimala-maliha ipilaari sa Bayaali saakokhoreliwa, seiyo paapa awe aapanke awe.+ 3 Yorami aahipaka itampi simosa-ru sa Yerobowamu, mwaana a Nebathi, seiyo aawiirinhe awe aisarayeli ottheka.+ Owo khaahiyale opaka itampi iyo.
4 Mexa, mwene a oMowabi, aari mulipa aahuwa ipwittipwitthi, ni aanimuliva mpoosito mwene a wIsarayeli, ipwittipwitthi 100.000 saamukhaani ni ipwittipwitthi soolopwana soohimetthiwa 100.000. 5 Nuumala Akhabi okhwa,+ mwene a oMowabi aahimurukunuwela mwene a wIsarayeli.+ 6 Nihiku nle, mwene Yorami aahikhuma oSamariya aathukumanya aisarayeli ootheene. 7 Vano aahaaruma alopwana orowa omuleela mwene Yosafati a oYuda wiira: “Mwene a oMowabi ookirukunuwela. Kiireke munoorowa ni miyo otuphela oMowabi?” Owo aahaakhula wiira: “Aayo kinoorowa.+ Miyo kinrowa okhala ni nyuwo. Atthu aka anrowa okhala ni atthu anyu. Ikhavalo saka sinrowa okhala ni ikhavalo sanyu”.+ 8 Nuumala-vo, Yosafati aahimukoha oriki: “Ninrowa ephiro xeeni?” Yorami aahimwaakhula wiira: “Ninrowa ephiro ya woothakoni wa wEdomi”.
9 Vano mwene a wIsarayeli aahikhuma vamosa ni mwene a oYuda ni mwene a wEdomi.+ Nuumala mahiku 7 yeettaka, yaahaamalela maasi yaawurya aya anakhotto, ni maasi yaawuriwa ni inama yaakunxe aya. 10 Mwene a wIsarayeli aahihimya wiira: “Nootakhaliwa! Yehova ohaathukumanya mamwene ala mararu, iirelaka paahi waavahererya mmatatani mwa atthu a oMowabi!” 11 Yosafati aahikoha wiira: “Niireke khokhanle profeta a Yehova nikhanle ahu omukoha Yehova nimurumeelaka yoowo?”+ Mmosa a arumeyi a mwene a wIsarayeli aahaakhula oriki: “Ookhala Eliseyo,+ mwaana a Xafati, yoowo aari murumeyi a Eliya”.+ 12 Yosafati aahihimya wiira: “Yehova onnilavula omurumeelaka yena”. Nto mwene a wIsarayeli, Yosafati ni mwene a wEdomi yaahirowa opuro aari awe.
13 Eliseyo aahimukoha mwene a wIsarayeli oriki: “Exeeni kirina aka ni nyuwo?+ Murowe mwaakohe maprofeta a paapa anyu ni maprofeta a maama anyu”.+ Masi mwene a wIsarayeli aahihimya wiira: “Nnaari, maana Yehova ohaathukumanya mamwene ala mararu wiira aavahererye mmatatani mwa atthu a oMowabi”. 14 Eliseyo aahihimya wiira: “Ntoko siisaale Yehova a anakhotto yoowo kinimurumeela* aka onikhala awe, kahaamuthokorerya mwene Yosafati+ a oYuda, nkaarowa woowehani nnakhala woowiriyanani.+ 15 Vano mukiruuhele mulipa onimoopa viola”.*+ Nto okathi mulipa onimoopa viola aapacenrye awe omoopa, ikuru* sa Yehova saahimukhuruwela Eliseyo.+ 16 Nto Eliseyo aahihimya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Muthipe malitti oxepani, 17 maana etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Khamunrowa oweha ettheku nnakhala epula. Nxepa nla nnoosareya maasi munrowa anyu owurya,+ vamosa ni inama sanyu sa vate, ni inama sanyu sikina”’. 18 Masi, eyo khahiyo etthu vamaithoni va Yehova,+ okhala wiira onimwaavahererya mmatatani mwanyu atthu a oMowabi.+ 19 Mpwexakase ipooma saya sootheene soolipihiwa,+ ni ipooma saya sootheene sooloka, mwiikitthe miri sootheene sooloka, muttiyele ihime saya sootheene sa maasi ni mwiitthele maluku imatta saya wiira ahiwerye-tho olima”.+
20 Voosiisu, okathi saavahiwa aya ipyo sa voosiisu,+ mootutuxerya yaahikhumelela maasi yaarwa mpantta wa wEdomi, nto nxepa nle naahisareya maasi.
21 Atthu ootheene a oMowabi yaahisuwela wiira mamwene awo yaarwaale owana naawo, tivo yahaathukumanya alopwana ootheene yaawerya oteexa ikaruma sa ekhotto,* yaathata omukanoni. 22 Okathi yaavenyale aya voosiisu, nsuwa naanimwaleela mmaasini, vano atthu a oMowabi yaari mpantta mukina, anaweha maasi ooxeerya ntoko ephome. 23 Nto yaahihimya wiira: “Ela ephome ela! Mweekeekhai mamwene awo ahiivanana yaawo-ru ni espaata.* Nyuwo atthu a oMowabi, nrowe nakuxe mireerelo saya!”+ 24 Okathi yaavolonwe aya opuro yaamanke aya atthu a Isarayeli, aisarayeli yaahaatuphela atthu a oMowabi enapacerya owiivakasa. Vano atthu awo a oMowabi yaahaatthyawa.+ Aisarayeli yaahikela muttetthe wa oMowabi, enawiivakasa atthu a oMowabi ewoomolaka. 25 Aisarayeli yaahipwexakasa ipooma, nave khula mutthu aahivonyerya maluku imatta sootheene sooreera, asarihaka maluku imatta iyo. Awo yaahittiyela ihime sootheene sa maasi+ ni yaahiikittha miri sootheene sooreera.+ Wanikisa waya, ixiri sa maluku paahi sa oKiri-Harexi ti saahanle,+ nto ale yaavonya afiska yaahirukurerya epooma eyo apwetexa.
26 Okathi mwene a oMowabi aawenhe awe wiira aahixinttiwa ekhotto ele, aahaakuxa alopwana 700 yaakunxe ispaata* wiira ahule ephiro mpakha wa mwene a wEdomi,+ masi khiyaawenrye. 27 Nto mwene a oMowabi, aahimukuxa mwanawe mwaamulopwana oopacerya oyariwa, yoowo aarowa olamulelaka nipuro nawe, onvaha ntoko mukuttho woopahiwa+ vaxirini. Okathi aisarayeli yaawenhe aya eyo yaahitikinihiwa vanceene, ahiya owana ekhotto anatthikela elapo aya.
4 Vano muthiyana mmosa aatheliwe ni mwaana a maprofeta,+ aahimukhuwelela Eliseyo oriki: “Murumeyi anyu, iyaka, ohookhwa, nave nyuwo moosuwela oratteene wiira murumeyi anyu, okathi wootheene aanimoova Yehova.+ Nto ohoorwa mulopwana aamukophenle awe wiira aakuxe anaaka oowanli ntoko ipottha sawe”. 2 Eliseyo aahimukoha wiira: “Kiwiireleni exeeni? Mukileele, exeeni murina anyu owaani?” Muthiyana owo aahaakhula wiira: “Murumeyi anyu khorina etthu owaani, masi orina murinki ni makhura”.+ 3 Eliseyo aahimuleela wiira: “Murowe, mwawoolele anamwaattamanani anyu ootheene, mirinki soohiheliwa etthu. Muhoovelele oruuha siniwerya anyu. 4 Nuumala-vo, mukele mpaani vamosa ni aniinyu, nwale mukhora. Mirinki iyo sootheene musarihe makhura ni nvalaanye, iye soosareya makhura mpwehe opuro aya”. 5 Nto owo aahikhuma onarowa.
Nuumala ovolowa mpaani vamosa ni anaawe owala mukhora, anaawe awo yaaninvahererya mirinki, onasariha makhura.+ 6 Okathi mirinki iyo saasareyale aya, muthiyana owo aahimuleela mwanawe mmosa oriki: “Mukiruuhele murinki mukina”.+ Masi mwaana owo aahaakhula wiira: “Khanihalanne-tho murinki mukina”. Nuumala-vo makhura awo yaahimaala.+ 7 Muthiyana ole aahirowa omuleela mulopwana a Muluku eekeekhai. Vano mulopwana owo aahihimya wiira: “Murowe, mwatumihe makhura wiira mulive itthu mukomphe anyu, nyuwo vamosa ni aniinyu muhalaneke ele enrowa ohala”.
8 Nihiku nimosa, Eliseyo aahirowa oXunemi,+ weiwo aari awe muthiyana aasuweliwa vanceene, vano muthiyana owo aahimukhanyererya wiira olye etthu.+ Khula okathi aavira awe opuro ole, Eliseyo aneemela wiira olye. 9 Muthiyana ole aahimuleela iyawe wiira: “Koosuwela wiira mulopwana onimakela ovira-va, profeta a Muluku. 10 Xontte, nrowe nipake ekwartu yaamukhaani ya osulu,+ weiwo ninrowa ahu opweha ekhaama, meesa, ekhatera, ni muthuko, wiira khula okathi onrowa awe oviraka vaava, okhaleke weiwo”.+
11 Nihiku nimosa, owo aahiphiya, orowa okwartu ya osulu wiira ampaathi. 12 Vano mulopwana ole aahimuhimeerya murumeyi awe, Gehazi+ oriki: “Mmwiitthane muthiyana a oXunemi”.+ Nto owo aahimwiihana muthiyana owo, orwa, eemela ohoolo wawe. 13 Eliseyo aahimuhimeerya Gehazi wiira: “Xontte, mmuleele wiira: ‘Moovara muteko ola wootheene mwaha wa hiyo.+ Kiwiireleni exeeni?+ Muniphavela wiira koolavuleni saana wa mwene+ aahiiso wa xeefi a anakhotto?’” Masi muthiyana owo aahaakhula wiira: “Nnaari, miyo kiri saana, okhala wiira kinikhala ni amusi aka”. 14 Eliseyo aahikoha wiira: “Kimwiirele exeeni muthiyana ola?” Gehazi aahaakhula wiira: “Muthiyana ola khorina mwaana mwaamulopwana,+ nave iyawe ohuuluvala”. 15 Moowaakuveya Eliseyo aahihimya wiira: “Mmwiitthane muthiyana owo”. Vano Gehazi aahimwiitthana muthiyana owo, orwa, eemela vamukhora wa ekwartu. 16 Vano Eliseyo aahihimya wiira: “Okathi yoola, mwaakha onirwa, munonvarela mwaana”.+ Masi muthiyana owo aahihimya wiira: “Nnaari pwiyaka, mulopwana a Muluku eekeekhai! Muhinwoke murumeyi anyu”.
17 Nto muthiyana ole aahirupala, omuyara mwaana mwaamulopwana, okathi ene yoole, mwaakha waattharelana, ntoko Eliseyo aamulenle awe. 18 Mmiravo ole aahinnuwa, nto nihiku nimosa aahivenya onarowa wa paapa awe, yoowo aari ni alipa-oohepha. 19 Mmiravo ole aanimuhimeerya paapa awe wiira: “Muru aka, muru aka onookiwereya!” Nto paapa awe aahimuleela murumeyi awe wiira: “Mmukuxe mmiravo ola, mmuroihe wa maama awe”. 20 Vano murumeyi ole aahimuroiha wa maama awe, nto maama awe aahimukuxa mmiravo owo, mpakha othana eriyari, nuumala-vo aahikhwa.+ 21 Moottharelana, muthiyana owo aahiwela ekwartu ya osulu, omwaatalela mwaana owo vakhaamani ya mulopwana a Muluku eekeekhai,+ nuumala-vo aahikhuma, owala mukhora. 22 Muthiyana owo, aahimwiihana iyawe, onamuleela wiira: “Xontte, mukiruuhele murumeyi mmosa ni puuru mmosa wiira kaakuve, kirowe wa mulopwana a Muluku eekeekhai, nuumala-vo kihokoloweke”. 23 Masi iyawe aahimukoha wiira: “Xeeni munirowa anyu onweha olelo? Ola khahiyo mweeri musya+ nnakhala esaabadu”. Nto muthiyana owo aahimwaakhula wiira: “Muhixanke, itthu sootheene siri saana”. 24 Muthiyana owo aahimulokiherya puuru, onamuhimeerya murumeyi awe wiira: “Mwakuveke weetta, muheemele vahikhanle wiira kirimooleelani”.
25 Muthiyana owo aahirowa wa mulopwana a Muluku eekeekhai, omwaako Karmelo. Okathi mulopwana a Muluku eekeekhai anwehale awe ori ene ottaiwene, aahimuhimeerya murumeyi awe, Gehazi, wiira: “Mmoone! Ole muthiyana a oXunemi. 26 Xontte, mmutthimakele mwamukohe wiira: ‘Mwamukumi? Iyanyu mukumi? Mwaninyu mukumi?’” Muthiyana owo aahaakhula wiira: “Ootheene akumi”. 27 Okathi muthiyana owo amphwanyale awe mulopwana a Muluku eekeekhai vamwaako, aahivara metto sawe.+ Nto, Gehazi aahimwaattamela wiira omususihe, masi mulopwana a Muluku eekeekhai aahimuleela wiira: “Mmuhiye, okhala wiira khoreere oriipiwa murima, nave Yehova ookikhuwa ni khokilenle etthu ene”. 28 Muthiyana owo aahimukoha wiira: “Pwiyaka, kiireke miyo kaahoovekelani mwaana? Nkoolenleni wiira: ‘Muhikileiherye itthu soowoothiwa’?”+
29 Moowaakuveya, Eliseyo aahimuhimeerya Gehazi wiira: “Mutthukwelele muyuununi malaya anyu,+ nave mmukuxe ttootto aka muroweke. Mwamphwanya mutthu, muhimukohe ihaali, mwakohiwa ihaali, muhaakhule. Mwamwiixaatherye ttootto aka owiitho wa mmiravo owo”. 30 Maama awe mmiravo owo aahihimya wiira: “Ntoko siisaale Yehova onikhala awe, ni nyuwo munikhala anyu, nkinoohiyani”.+ Nto Eliseyo aahivenya onarowa ni yena. 31 Gehazi aahihoola, omwiixatherya ttootto owiitho wa mmiravo owo, masi khiivo yiiraneyale.+ Nto aahitthika wiira akumane ni Eliseyo, onamuleela wiira: “Mmiravo owo khovennye”.
32 Okathi Eliseyo aakenle awe mpaani, mmiravo owo aari ookhwa ene, aataleliwe ene vakhaamani vawe.+ 33 Eliseyo aahikela okwartu, owala mukhora, onapacerya onvekela Yehova.+ 34 Nuumala-vo, aahiwela vakhaamani, omumpaathela mmiravo owo. Owo aahipweherya eyano awe ni eyano ya mmiravo owo, maitho awe ni maitho awe, matata awe ni matata a mmiravo owo, ohala omumpaathenle ene. Nto erutthu ya mmiravo owo yaahipacerya oviha.+ 35 Eliseyo aaheetteetta mpaani-mme, nuumala-vo aahiwela vakhaamani, otthikela-tho omumpaathela mmiravo owo. Nto mmiravo owo, aahiittha iphumu ikwaha 7, nuumala-vo aahitthukula maitho.+ 36 Eliseyo aahimwiihana Gehazi onamuleela wiira: “Mmwiihane muthiyana a oXunemi”. Siiso, owo aahimwiihana, muthiyana owo aahirwa vaari awe. Eliseyo aahimuleela wiira: “Mmukuxeke mwaninyu”.+ 37 Muthiyana owo aahivolowa, ovara metto sa Eliseyo, uurama mpakha vathi ohoolo wawe, nuumala-vo, aahimukuxa mwanawe onarowa.
38 Okathi Eliseyo aatthikenle awe oXiligali, yaahikhala etala mulaponi.+ Anamwane a maprofeta,+ yiira akilanthi ene ohoolo wawe. Nto Eliseyo aahimuleela murumeyi awe+ wiira: “Mweexe epanela yuulupale vaikho, wiira mwaapeye yoolya, mwaavahe anamwane a maprofeta”. 39 Mmosa a alopwana ale, aahirowa omatta otthina makukhu a mutakhwani, ophwanya mwiri wa mutakhwani, orukula mihokorokho saya, osariha vanlayani vawe. Okathi atthinke awe, aahithikilasa iitthela mpanelani yaari vaikho, ohisuwelaka etthu ene. 40 Nuumala-vo, yaahivahiwa alopwana ale wiira alye. Nuumala olya, yaahikhuwela ariki: “Mulopwana a Muluku eekeekhai, okhwa ori mpanelani!” Nto khiyaawenrye olya. 41 Eliseyo aahihimya wiira: “Mukiruuhele otthu* vakhaani”. Nuumala wiitthela otthu owo mpanelani, aahihimya wiira: “Mwaakaweleke atthu”. Vano, khiyaakhanle-tho etthu yootakhala mpanelani-mme.+
42 Mulopwana mmosa, aahirwa okhumaka oBayali-Salixa,+ omuruuhela mulopwana a Muluku eekeekhai, iphaawu 20 sa esevaata,+ soopakiwa ni mihokorokho soopacerya ottokottha ni murupa mmosa wa ipyo sa niinaano.+ Vano, Eliseyo aahihimya wiira: “Mwaakawele atthu wiira alye”. 43 Masi murumeyi awe aahihimya wiira: “Nkinwerya waakawela yoolya ela vakhaani alopwana 100”.+ Eliseyo aahaakhula wiira: “Mwaakawele alopwana awo wiira alye, okhala wiira etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Awo animoolya, ni enoohala yoolya eyo’”.+ 44 Vano owo aahaakawela yoolya eyo atthu ale, nto awo yaahilya ni yaahihala,+ ntoko siisaale Yehova aahimmye awe.
5 Vano Naamani xeefi a anakhotto a mwene a oSiiria, aari mulopwana oosuweliwa vanceene ni aattittimihiwa ni pwiya awe, okhala wiira mwaha wa yoowo Yehova aahiwiiriha atthu a oSiiria oxintta. Owo aari nakhotto ootupa, nnaamwi aarina makokho.* 2 Ekwaha emosa yaaxinttale aya ekhotto, atthu a oSiiria yaahimukuxa mwaaruusi mmosa a elapo ya wIsarayeli, okhala murumeyi awe mwaarawe Naamani. 3 Vano mwaaruusi owo aahimuleela pwiyamwene awe wiira: “Vaakhanle wiira pwiya aka aahimuxukurya profeta+ ori oSamariya, aamumpenuxa makokho awe”.+ 4 Owo* aahirowa omuleela pwiya awe itthu mwaaruusi ole a wIsarayeli aamulenle awe.
5 Vano mwene a atthu a oSiiria aahihimya wiira: “Muroweke niinaano vaava! Miyo kinoomulepela ekarta mwene a wIsarayeli”. Nto Naamani aahirowa, okunxe ene italento* 10 sa eparatha, musurukhu 6.000 wa eweero ni ikuwo 10. 6 Mwene a oSiiria aahiroiha ekarta wa mwene a wIsarayeli, yeeyo yaahimya wiira: “Kinnooruuhelani murumeyi aka Naamani, yoowo oruuhale ekarta ela wiira mumpenuxe makokho awe”. 7 Nuumala mwene a wIsarayeli osoma ekarta ele, aahikhera ikuwo sawe onahimya wiira: “Kiireke miyo ka Muluku, kirina owerya woowiiva ni wowoopola okumi?+ Owo onkiruuhela mulopwana ola wiira kimpenuxe makokho awe! Mooneke moota onikaaverya awe mulattu”.
8 Nuumala Eliseyo, mulopwana a Muluku eekeekhai, wiiwa wiira mwene a wIsarayeli aahikhera ikuwo sawe, aahiruma orowa oleeliwa mwene owo wiira: “Xeeni muhalaka okhera ikuwo sanyu? Xontte, mmuhiye mulopwana owo orwe okumane ni miyo. Owo onoosuwela wiira wIsarayeli ookhala profeta”.+ 9 Vano Naamani aahirowa ni ikhavalo sawe ni ikaaro sawe sa ekhotto, eemela vamukhora wa empa ya Eliseyo. 10 Masi Eliseyo aahimuruma mulopwana orowa omuleela wiira: “Murowe mwarape ikwaha 7+ omuro Yordani,+ munoopenuwa, nave erutthu anyu enooreerihiwa”. 11 Nto Naamani aahitikinihiwa onakhuma ohimyaka wiira: “Miyo kuupuwela wiira: ‘Owo aamukhuma, eemele ohoolo waka, ovekele mwa nsina na Yehova Muluku awe, oteexeryaka ntata nawe opuro kirina aka makokho, wiira okipenuxe’. 12 Kiireke Abana ni Farfari, miro sa oDamaasiko+ khahiyo sooloka ovikana miro sootheene sa wIsarayeli? Nkaakhanle oorapa miro seiyo wiira kipenuwe?” Nuumala-vo aahirukunuwa onarowa onanariwe ene.
13 Vano arumeyi awe yaahimwaattamela enamuhimeerya wiira: “Pwiya aka,* vaakhanle wiira profeta ohoorumani etthu yooxankiha, khimwaarowa opaka? Masi owo oohimenryeni paahi wiira: ‘Murape wiira mpenuwe’! Xeeni muhiniphavela anyu opaka eyo?” 14 Siiso, Naamani aahirowa omuro Yordani, osama mmaasini ikwaha 7, moovarihana ni moolumo a mulopwana a Muluku eekeekhai.+ Moottharelana, erutthu awe yaahireerihiwa enalikana ni erutthu ya mwanamwane,+ openuwa.+
15 Nuumala-vo, owo vamosa ni alopwana awe ootheene yaahirowa wa mulopwana a Muluku eekeekhai,+ yeemela ohoolo wawe enahimya wiira: “Vano koosuwela wiira khokhanle Muluku mukina valaponi, ohikhanle wIsarayeli.+ Nto, xontte, mwaakhelele yoovaha ya murumeyi anyu”. 16 Masi, Eliseyo aahihimya wiira: “Ntoko siisaale Yehova, yoowo kinimurumeela aka* onikhala awe, nkinaakhelela yoovaha ela”.+ Naamani aahimuthipelela wiira aakhele, masi Eliseyo aahithipelela okhootta. 17 Wanikisa waya, Naamani aahihimya wiira: “Okhala wiira khamuniphavela, xontte, mmweemererye murumeyi anyu ola ovahiwa etthaya ya elapo ela, eniphiyerya okuxiwa ni inama piili siniihaniwa muula, mwaha woowi murumeyi anyu ola khonitthikela-tho waavaha amuluku akina, yoovaha para opahiwa nnakhala mukuttho mukina, ohikhanle onvaha Yehova paahi. 18 Masi Yehova omulevelele murumeyi anyu mwaha wa etthu ela: Okathi pwiya aka mwene onkela awe empa ya Rimoni, onakokhora ohoolo wawe onnikivarela moono, nave miyo kinnikokhora mpaani* mwa Rimoni. Okathi kinkokhora aka mpaani mwa Rimoni, xontte, Yehova omulevelele murumeyi awe ola, mwaha wa etthu ela”. 19 Vano Eliseyo aahimuleela wiira: “Muroweke ni murettele”. Nuumala okhuma, eettale ene vanceene, 20 Gehazi,+ murumeyi a Eliseyo, mulopwana a Muluku eekeekhai,+ ahuupuwela wiira: ‘Pwiya aka oomuhiya musiiria Naamani,+ orowaka oheemerenrye itthu oruuhale awe. Ntoko siisaale Yehova onikhala awe, kinoomutthimakela, wiira akivahe etthu’. 21 Gehazi aahimutthimakela Naamani. Okathi Naamani anwehale awe mutthu omutthimakela aka, aahikhuruwa vakaaroni vawe ya ekhotto, wiira akumane nuuwo, onamukoha wiira: “Salaama?” 22 Owo ahaakhula oriki: “Aayo, salaama. Pwiya aka ookiruma oriki: ‘Aaphiya niinaano-va anamwane anli a anamwane a maprofeta, akhumaka muttetthe wa omiyaakoni wa wEfrayimi. Xontte, mwaavahe etalento emosa ya eparatha ni ikuwo piili’”.+ 23 Naamani aahihimya wiira: “Mukuxeke italento piili”. Naamani aahimuthipelela,+ okuxa italento piili sa eparatha, ikuwo piili, ohela mirupa miili, aavahererya arumeyi awe yaawo yaamukuxenrye Gehazi.
24 Okathi aaphiyale awe wOfeli,* owo aahikuxa mirupa iyo mmatatani mwa arumeyi ale, opweha mpaani. Nuumala-vo, aahaaruma alopwana ale orowa. Okathi alopwana ale yaaronwe aya, 25 Gehazi aahivolowa mpaani, eemela ohoolo wa pwiya awe. Vano Eliseyo aahimukoha oriki: “Gehazi, munkhuma woowi?” Masi owo aahaakhula oriki: “Murumeyi anyu kheettale mukwaha”.+ 26 Eliseyo aahimukoha wiira: “Kiireke murima aka khiwaakhanle ni nyuwo okathi mulopwana ole aakhurunwe awe ekaaro awe ya ekhotto orowaka okumana ni nyuwo? Kiireke ola okathi woowaakhela eparatha, ikuwo, mihokorokho sa olivera, mihokorokho sa ewuuva, ipwittipwitthi, ipooyi, arumeyi axilopwana ni arumeyi axithiyana?+ 27 Vano makokho+ a Naamani anrowa okhala ni nyuwo, vamosa ni osuulu anyu mahiku ootheene”. Moowaakuveya Gehazi aahikhuma ohoolo wa Eliseyo orina ene makokho, ottenle ene ntoko eneevi.+
6 Anamwane a maprofeta+ yaahimuhimeerya Eliseyo wiira: “Ntoko munoona anyu, opuro onikhala ahu ni nyuwo, ti wootepa oyeva. 2 Xontte, munihiye nirowe oYordani. Khula mmosa a hiyo onrowa wiikittha miri weiwo, siiso nnoophwanya opuro wookhala. Vano Eliseyo aahiwaakhula wiira: “Murowaseke”. 3 Mmosa a anamwane awo a maprofeta aahikoha oriki: “Xontte, kiireke munoowerya orowa ni arumeyi anyu?” Eliseyo aahaakhula wiira: “Aayo, kinoorowa”. 4 Nto Eliseyo aahirowa naawo, aphiya oYordani, anapacerya wiikittha miri. 5 Mmosa a anamwane awo a maprofeta, okathi iikittha awe mwiri, maxatto awe aahikhuleya omorela mmaasini, onakhuwela oriki: “Pwiyaka, kootakhaliwa! Maxatto ole kaarimoolihiwa”. 6 Mulopwana a Muluku eekeekhai, aahimukoha wiira: “Omorenle woowi?” Vano owo aahimooniherya opuro aamorenle awe. Moottharelana, Eliseyo aahiikittha mwiri, orihela opuro yoole aamorenle awe maxatto, nto maxatto owo aahipacerya ophempa. 7 Vano Eliseyo aahihimya wiira: “Mmuttotteke”. Vano mulopwana owo, aahookola ntata nawe, omuttotta.
8 Vano mwene a oSiiria aahirowa owana ni atthu a Isarayeli.+ Owo aahaakohererya arumeyi awe, aahimeerya wiira: “Kinrowa omaka opuro omosa ni nyuwo”. 9 Nto mulopwana a Muluku eekeekhai,+ aahiruma oleeliwa mwene a wIsarayeli wiira: “Phoole, muhivire opuro owo, okhala wiira atthu a oSiiria anrowa weiwo”. 10 Vano mwene a wIsarayeli aahimuruma mutthu orowa opuro yoole mulopwana a Muluku eekeekhai aamuloponle awe wiira ohirowe. Eliseyo anithipelela omulopola mwene a wIsarayeli wiira ohivire mapuro awo. Owo aahipaka eyo ikwaha sinceene.*+
11 Eyo yaahimwiiriha mwene a oSiiria onanariwa, mpakha owiihana arumeyi awe onaakoha wiira: “Mukileele! Tani a hiyo ori mpantta wa mwene a wIsarayeli?” 12 Mmosa a arumeyi awe aahimuhimeerya wiira: “Khuvo a hiyo, pwiyaka mwene! Eliseyo, profeta ori wIsarayeli, tonimuleela mwene a wIsarayeli itthu pwiyaka onilavula awe okwartu wawe”.+ 13 Mwene a oSiiria aahihimya wiira: “Murowe mwamwaavye opuro ori awe, wiira kaarume atthu yanvanre”. Muhoolo mwaya aahileeliwa wiira: “Eliseyo ori oDotani”.+ 14 Moowaakuveya, owo aahaaruma anakhotto anceene, ni ikaaro sa ekhotto, ni ikhavalo. Nto awo yaahirowa nuuhiyu arukurerya epooma.
15 Okathi murumeyi a mulopwana a Muluku eekeekhai aavenyale awe, okhumela ota, aahiwoona anakhotto ni ikhavalo, ni ikaaro sa ekhotto, arukurenrye ene epooma. Siiso murumeyi owo aahimuhimeerya Eliseyo wiira: “Nootakhaliwa, pwiya aka! Ninrowa opaka exeeni?” 16 Masi Eliseyo aahimwaakhula oriki: “Muhoove!+ Okhala wiira ale ari ni hiyo khareere waatta waavikana ale arina aya”.+ 17 Vano Eliseyo aahipacerya ovekela, oriki: “Khoo Yehova, xontte, mutthukule maitho awe wiira ooneke”.+ Niinaano-ru, Yehova aahitthukula maitho a murumeyi awe Eliseyo, nto owo aahoona muttetthe wa omiyaakoni osareyale ene ikhavalo ni ikaaro sa ekhotto,+ saamurukurenrye Eliseyo.+
18 Okathi atthu a oSiiria yaamurowela aya Eliseyo, owo aahinvekela Yehova oriki: “Xontte, nwiirihe atthu ala ohoona”.+ Nto owo aahiwiiriha atthu ale ohoona, ntoko Eliseyo aavekenle awe. 19 Vano Eliseyo aahaahimeerya atthu ale wiira: “Ephiro enirowa anyu khahiyo ti yeela, nave epooma eniphavela anyu khahiyo ti yeela. Mukitthare, kinimoohoolani wa mulopwana munimwaavya anyu”. Nto, owo aahaahoola oSamariya.+
20 Okathi yaaphiyale aya oSamariya, Eliseyo aahihimya wiira: “Khoo Yehova, mutthukule maitho aya wiira yooneke”. Nto Yehova aahitthukula maitho aya, vano awo yaahoona wiira yaari eriyari ya oSamariya. 21 Okathi mwene a wIsarayeli aawenhe awe, aahimukoha Eliseyo wiira: “Paapa, kiwiiveke? Kiwiiveke?” 22 Masi Eliseyo aahimwaakhula oriki: “Muhiwiive. Kiireke mwanwiiva ni espaata* anyu ni muura anyu ale mwaarowa anyu waavara ntoko ipottha? Mwaavahe yoolya* ni maasi wiira alye ni awurye,+ nuumala-vo, atthikeleke wa pwiyaya”. 23 Siiso, mwene aahaapakela efesta yuulupale, nto awo yaahilya ni yaahiwurya. Nuumala-vo, aahaahiya atthikelaka wa pwiyaya. Anakhotto a oSiiria+ khiyaatthikenle-tho elapo ele ya wIsarayeli.
24 Muhoolo mwaya, Beni-Hadadi, mwene a oSiiria aahaathukumanya anakhotto awe ootheene, onarowa orukurerya oSamariya.+ 25 Nto yaahikhumelela etala yuulupale+ oSamariya. Nave atthu a oSiiriya yaahirukurerya oSamariya mpakha muru wa puuru+ otumihiwaka musurukhu 80 wa eparatha, nave mavi vakhaani a epompa* otumihiwaka musurukhu mithanu wa eparatha. 26 Okathi mwene a wIsarayeli aavira awe vasulu va exiri, muthiyana mmosa aahimukhuwelela oriki: “Xontte pwiyaka mwene, munikhaliherye!” 27 Vano mwene aahimwaakhula oriki: “Vakhala wiira Yehova khonookhaliheryani, kinrowa wookhaliheryani sai? Kiireke yoohala etthu opuro oneepetthiwa aya etiriku, aahiiso eninyakattiwa aya ewuuva wala anipakiwa aya makhura?” 28 Mwene aahimukoha muthiyana owo wiira: “Exeeni enooxankihani?” Muthiyana owo aahaakhula oriki: “Muthiyana ola aahikihimeerya wiira: ‘Mmuruuhe mwaninyu nimukhuure olelo, nto meelo nimukhuureke mwanaka’.+ 29 Nto naahimwaapeya mwanaka, nimukhuura.+ Mmeeloni mwaya kahimuleela muthiyana ola wiira: ‘Mmuruuhe mwaninyu, nimukhuure’. Masi muthiyana ola aahimwiipithiha mwanawe”.
30 Nuumala mwene wiiwa moolumo a muthiyana ole, aahikhera malaya awe.+ Okathi aavira awe vasulu va exiri, atthu yaahoona wiira mwene aawanre esaakho muhina mwa ikuwo sawe. 31 Mwene aahihimya wiira: “Muluku okitakhalihe, ni otepe okitakhaliha, vakhala wiira olelo nkinrowa wiikittha muru wa Eliseyo, mwaana a Xafati!”+
32 Eliseyo iira okilanthi ene owannyawe, vamosa ni axitokweene. Mwene aahimuruma mutthu orowa ohoolo wawe, masi owo ohinatthi ophiya, Eliseyo aahaahimeerya axitokweene wiira: “Muhoona moota mwaana ola a nawiive+ orumme awe wiikitthiwa muru aka? Nvahe ephoole. Okathi mutthu owo oniphiya awe, nwale mukhora ni nvarelele wiira ohivolowe. Niireke khamuniiwa mavalo a pwiya awe omuttharaka ottuli?” 33 Nlelo Eliseyo olavulaka ni axitokweene ale, mulopwana owo aahiphiya, nto mwene aahihimya wiira: “Ehasara ela enikhuma wa Yehova. Xeeni kikhanle aka oothipelela omulipelela Yehova?”
7 Eliseyo aahihimya wiira: “Nwiriyane moolumo a Yehova. Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Meelo ewoora ene yeela omerkaatu wa oSamariya, etthu yoowiiraka ikiilu xexe* sa otthu* wooreera enrowa okhalaka exeekele emosa, nave etthu yoowiiraka ikiilu 8* sa esevaata enrowa okhalaka exeekele emosa’”.+ 2 Masi murumeyi mwene aamuroromela awe, aahimukoha mulopwana a Muluku eekeekhai oriki: “Hata Yehova aatthukunle mikhora sa wiirimu, niireke eyo yaamwiiraneya?+ Siiso Eliseyo aahimuhimeerya wiira: “Nyuwo munimoona ni maitho anyu awo,+ masi khamunrowa olya”.+
3 Yaahikhala anamakokho* axexe yaakhala vamukhora wa epooma,+ nto yaahikohana wiira: “Nikilaathenleni-va nlipelelaka okhwa? 4 Nahimya wiira: ‘Nrowe nikele mpooma’, nlelo etala ekhanle ene opooma,+ nnimookhwa weiwo. Masi nakilaathi vaava, nave nnimookhwa. Vano, nrowe opuro amanke aya atthu a oSiiria. Yaahiniive, nnookhala akumi; masi yaniiva, nnaamookhwa”. 5 Awo yaahivenya vahinatthi wiila, arowa opuro yaamanke aya atthu a oSiiria. Okathi yaattamela aya opuro yaamanke aya atthu a oSiiria, khiyamphwannye mutthu.
6 Yehova aahiwiiriha atthu a oSiiria yaamanke opuro ole wiiwa onyakula wa ikaaro sa ekhotto ni ikhavalo, ni anakhotto oowaatta.+ Nto atthu a oSiiria yaahihimeeryana wiira: “Mwene a wIsarayeli ohaalattula mamwene a ahiti ni mamwene a wExiitu wiira anituphele!” 7 Moowaakuveya, awo yaahivenya enatthyawa vahinatthi wiila, ehiyaka itenta saya, ikhavalo saya ni apuuru aya. Nave yaahihiya itthu sootheene moota saari aya opuro ole yaamanke aya. Awo yaahitthyawa wiira yoopole okumi aya.
8 Okathi anamakokho ale yaattamenle aya opuro ele waamakiwe, yaahikela etenta emosa, enapacerya olya ni owurya. Awo yaahikuxa eparatha, eweero ni malaya arowa wiipithiha. Yaahitthika, akela etenta ekina, akuxa itthu saari mutentani-mmo, arowa wiipithiha.
9 Wanikisa waya yaahihimeeryana wiira: “Etthu enipaka ahu khelonke. Olelo nihiku na ihapari sooreera! Naahihimye etthu, nnalipelela mpakha oxa, ninniphwanela ohukhummwa. Nrowe nahimye vatthokoni va mwene”. 10 Nto yaahirowa, awiihana makwarta a vamukhora a epooma ele, enaaleela wiira: “Naahikela opuro yaamanke aya atthu a oSiiria, khanimphwannye mutthu nnakhala khaniiwale etthu. Niphwannye ikhavalo ni apuuru paahi atthukweleliwe ene, nave itenta siri ene ntoko saari aya”. 11 Niinaano-ru, makwarta a vamukhora yaahilaleya ihapari iye, nave ihapari iye saahiphiya vatthokoni va mwene.
12 Moowaakuveya, mwene aahivenya nuuhiyu, aahimeerya arumeyi awe wiira: “Xontte, mukihiye kooleeleni ele atthu a oSiiria anrowa aya onipakela. Awo aasuwela wiira noovoliwa etala,+ tivo aakhuma opuro yaamanke aya, yiipitha mmuttettheni ariki: ‘Awo anookhuma mpooma, nto hiyo nnimwaavara ari ene akumi, nuumala-vo nikeleke mpooma’”.+ 13 Murumeyi mmosa aahihimya wiira: “Xontte, mwaahiye alopwana akina akuxe ikhavalo thanu sikhanle opooma. Awo enoowiiraneela etthu emosa-ru enrowa wiiraneya ni muttitthi ola wootheene ohanle wa atthu a Isarayeli. Enoowiiraneela etthu emosa-ru yiiraneyale ni muttitthi wa atthu a wIsarayeli akhwiiye. Munihiye naarume wiira yawehe etthu ekhumelenle”. 14 Siiso awo yaahikuxa ikaaro piili sa ekhotto ni ikhavalo. Nto mwene aahaaruma orowa opuro yaamanke aya atthu a oSiiria, oriki: “Murowe mwaawehe”. 15 Awo yaahaatthimakela atthu a oSiiria mpakha oYordani, nto ephiro yootheene yaahisareya malaya ni mireerelo sa atthu a oSiiria, yaariha aya okathi yaatthyawa aya mwaha wa woova. Alopwana awo yaahitthika, amuleela itthu iyo mwene.
16 Vano atthu yaahikhumela ota, akuxa mireerelo saari opuro yaamanke aya atthu a oSiiria. Nto etthu yoowiiraka ikiilu xexe sa otthu wooreera waakhala exeekele emosa, nave etthu yoowiiraka ikiilu 8 sa esevaata yaakhala exeekele emosa, ntoko Yehova aahimmye awe.+ 17 Mwene aahimuthanla murumeyi awe aamuroromela awe wiira oweheryeke vamukhora, masi atthu yaahimunyakela mpakha omwiiva vamukhora, ntoko mulopwana a Muluku eekeekhai aamulenle awe mwene okathi aaronwe awe okumana ni yena. 18 Eyo yaahiiraneya ntoko siisaale mulopwana a Muluku eekeekhai aamuhimenrye awe mwene wiira: “Meelo ewoora ene yeela, omerkaatu wa oSamariya, etthu yoowiiraka ikiilu 8 sa esevaata enrowa okhalaka exeekele emosa, nave etthu yoowiiraka ikiilu xexe sa otthu wooreera enrowa okhalaka exeekele emosa”.+ 19 Masi murumeyi ole aahimuhimeerya mulopwana a Muluku eekeekhai wiira: “Hata Yehova aatthukunle mikhora sa wiirimu, niireke eyo yaamwiiraneya?” Siiso Eliseyo aahimuhimeerya wiira: “Nyuwo munimoona ni maitho anyu, masi khamunrowa olya”. 20 Eyo ti etthu yaamwiiranenle murumeyi ole, okhala wiira atthu yaahimunyakela mpakha okhwa vamukhora.
8 Eliseyo aahimuhimeerya muthiyana yoowo aamuhihimunxe awe mwanawe oriki:+ “Nvenye, nyuwo vamosa ni atthu a etthoko anyu wiira mwakhaleke ntoko namurwa opuro oniphavela anyu, okhala wiira Yehova oohimya wiira enookhumelela etala, nto elapo ela enookhala etala+ iyaakha 7”. 2 Muthiyana owo aahikhuma, ni aahiira ntoko saaleeliwe awe ni mulopwana a Muluku eekeekhai. Owo aahikhuma vamosa ni atthu a etthoko awe, onarowa okhala elapo ya afilisti,+ iyaakha 7.
3 Wanikisa wa iyaakha 7, muthiyana owo aahikhuma elapo ya afilisti onarowa omuxonttela mwene, wiira omuttikiherye empa awe ni ematta awe. 4 Vano mwene iira olavulaka ni Gehazi, murumeyi a mulopwana a Muluku eekeekhai, oriki: “Xontte, mukileele miteko sootheene suulupale Eliseyo ovanre awe”.+ 5 Nlelo Gehazi omuleelaka mwene moota Eliseyo aamuhihimunxe awe mwaana aakhwiiye,+ muthiyana owo mwanawe aahihimuxiwe aahiphiya wa mwene, onamuxonttela wiira amuttikiherye empa awe ni ematta awe.+ Nto Gehazi aahihimya wiira: “Pwiyaka mwene, muthiyana ene tuula, nave mwanawe mwaamulopwana, yoowo Eliseyo aamuhihimunxe awe, tuula”. 6 Vano mwene aahimukoha muthiyana owo, nto muthiyana owo aahimuleela etthu yiiraneyale. Nuumala-vo, mwene aahimwiihana murumeyi awe onamuleela wiira: “Mmuttikiherye muthiyana ola itthu sawe sootheene, ni mihokorokho sa mmatta, ovenya nihiku okhumme awe elapo ela, mpakha vano”.
7 Eliseyo aahirowa oDamaasiko+ okathi Beni-Hadadi+ mwene a oSiiria aawereiwa awe. Mwene aahileeliwa wiira: “Mulopwana a Muluku eekeekhai+ ori wenno”. 8 Nuumala-vo, mwene aahimuleela Hazayeli+ wiira: “Mukuxe yoovaha, murowe mwakumane ni mulopwana a Muluku eekeekhai.+ Mmurumeelaka yoowo, mwamukohe Yehova wiira: ‘Kinoopenuwa eretta ela?’” 9 Hazayeli aahirowa okumana ni Eliseyo, okunxe ene yoovaha ya itthu sootheene sooloka sa oDamaasiko, saakuxiwe ni ikamelo 40. Owo aahiphiya, eemela ohoolo wawe, onahimya wiira: “Mwaninyu, Beni-Hadadi mwene a oSiiria ookiruma wookohani wiira: ‘Kinoopenuwa eretta ela?’” 10 Eliseyo aahimwaakhula wiira: “Murowe mwaamuleele wiira: ‘Mweekeekhai munoopenuwa’, masi Yehova ookooniherya wiira Beni-Hadadi onimookhwa”.+ 11 Eliseyo aahinwehexexa Hazayeli, mpakha owo onyoonyiheya. Nuumala-vo mulopwana a Muluku eekeekhai aahipacerya wunla. 12 Hazayeli aahimukoha wiira: “Pwiyaka, xeeni muninla anyu?” Vano Eliseyo aahaakhula wiira: “Koosuwela itthu sootakhala munrowa anyu owiirela atthu a Isarayeli.+ Munoopaha mapuro aya oolipihiwa, munoowiiva ni espaata* alopwana aya oowerya, munimwaathikilasa anaaya akhale ipetaaso sene, nave munimwaaphula athiyana aya oorupala”.+ 13 Hazayeli aahimukoha wiira: “Miyo murumeyi anyu, kinlikana ni mwalapwa, kinrowa owerya sai opaka eyo?” Masi Eliseyo aahimwaakhula wiira: “Yehova, ookooniherya wiira nyuwo munrowa okhala mwene a atthu a oSiiria”.+
14 Moottharelana, owo aahikhuma ohoolo wa Eliseyo, onatthikela wa pwiya awe, onamukoha wiira: “Eliseyo oolenleni exeeni?” Hazayeli aahaakhula wiira: “Eliseyo ookileela wiira mweekeekhai munoopenuwa”.+ 15 Masi mmeeloni mwaya, Hazayeli aahikuxa manta, oxuweya mmaasini, omukhuneela* owiitho wawe, mpakha okhwa.+ Nto Hazayeli aahikhala mwene nipuro nawe.+
16 Mwaakha wa neethanu wa Yorami+ mwaana a Akhabi mwene a wIsarayeli, nlelo Yosafati ori ene mwene a oYuda, Yorami+ mwaana a mwene Yosafati a oYuda aahikhala mwene. 17 Owo aarina iyaakha 32 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 8 oYerusalemu. 18 Yorami aaneetta ephiro ya mamwene a wIsarayeli,+ ntoko yiirale aya atthu a etthoko ya Akhabi,+ okhala wiira aahimuthela mwaana mwaamuthiyana a Akhabi.+ Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova.+ 19 Masi Yehova khaaphavenle ompwetexa Yuda mwaha wa murumeyi awe Davidi,+ okhala wiira aahimuleiherya Davidi wiira aamunvaha muthuko* owo,+ vamosa ni anaawe mahiku ootheene.
20 Mahiku a Yorami, atthu a wEdomi yaahaarukunuwela atthu a oYuda,+ nave yaahiithanlela mwene aya.+ 21 Tivonto, Yorami aahilapuwela oSayiri ni ikaaro sawe sootheene sa ekhotto. Vano aahivenya ohiyu, aatuphela ni aaxintta atthu a wEdomi yaamurukurenrye ni maxeefi a ikaaro sa ekhotto. Vano atoropa aya yaahitthyawela mutentani* mwaya. 22 Masi atthu a wEdomi annithipelela waarukunuwela atthu a oYuda mpakha olelo-va. Nave-tho okathi ole, atthu a oLibina+ yaahaarukunuwela atthu a oYuda.
23 Itthu sikina siiraneyale ni Yorami, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 24 Vano Yorami aahirowa omumula vamosa ni amuhavinre awe, ovithiwa ni amuhavinre awe epooma ya Davidi.+ Vano mwanawe, Akhaziya,+ aahikhala mwene nipuro nawe.
25 Eyaakha ya namuloko ni piili (12) ya Yorami, mwaana a Akhabi, mwene a wIsarayeli, Akhaziya mwaana a Yorami mwene a oYuda aahikhala mwene.+ 26 Akhaziya aarina iyaakha 22 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela mwaakha mmosa oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Ataliya,+ musulwaawe mwene Omiri+ a wIsarayeli. 27 Owo aanitthara ephiro ya atthu a etthoko ya Akhabi,+ ni aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, ntoko yiira aya atthu a etthoko ya Akhabi, okhala wiira paapa awe aahimuthela muthiyana a etthoko ya Akhabi.+ 28 Siiso, Yorami aahirowa ni mwaana a Akhabi owana ni Hazayeli, mwene a oSiiria, oRamothi-Xileyaadi.+ Masi atthu a oSiiria yaahinvulaliha Yorami.+ 29 Siiso, mwene Yorami aahitthikela oYezireyeli,+ wiira apenuwe makhwatta aavulalihiwe awe ni atthu a oSiiria, okathi aawana awe oRama ni mwene Hazayeli a oSiiria.+ Akhaziya mwaana a Yorami, mwene a oYuda aahirowa oYezireyeli omuxukurya Yorami mwaana a Akhabi, okhala wiira aahivulalihiwa.*
9 Vano, Eliseyo aahimwiihana mmosa a anamwane a maprofeta, omuhimeerya wiira: “Mutthukwelele nlaya nanyu muyuununi, mwaakuveke, mukuxe murinki ola mwaamukhaani wa* makhura, murowe oRamothi-Xileyaadi.+ 2 Mwaphiya vale, mwamphavelase Yehu,+ mwaana a Yosafati, mwaana a Nimixi. Mwakela mpaani, mwamukumihe eriyari ya axinnawe, mmuroihe esaala ya muhina. 3 Moottharelana mukuxe murinki ola mwaamukhaani wa makhura, mmwiitthele mmuru mwawe, mwiiraka: ‘Etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Miyo kinnoothanlani ntoko mwene a atthu a Isarayeli”’.+ Nuumala-vo muhule mukhora, mutthyaweke voowaakuveya”.
4 Siiso murumeyi ole a profeta aahirowa oRamothi-Xileyaadi. 5 Okathi aaphiyale awe, aahaaphwanya maxeefi a anakhotto akilanthi ene. Owo aahihimya wiira: “Xeefi, kihooruuhelani ihapari”. Yehu aahimukoha wiira: “Ti pani a hiyo mmuruuhenle anyu?” Owo ahaakhula oriki: “Ti nyuwo, xeefi”. 6 Vano Yehu aahivenya, okela mpaani. Murumeyi ole aahimwiitthela makhura mmuru, onamuhimeerya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, Muluku a atthu a Isarayeli, tiila: ‘Miyo kihoothanlani ntoko mwene a atthu a Yehova, aisarayeli.+ 7 Nwiive atthu a etthoko ya Akhabi, pwiya anyu, nave kinoowunlela ikuhu mwaha wa arumeyi aka maprofeta yiiviwe, ni mwaha wa arumeyi ootheene a Yehova akhwiiye mmatatani mwa Yezabeli.+ 8 Atthu ootheene a etthoko ya Akhabi animookhwa. Nave kinimwaamala-maliha alopwana* ootheene a etthoko ya Akhabi, waahela muhina ale ahinikhaliheriwa ni ale ootteettheya a wIsarayeli.+ 9 Etthoko ya Akhabi kinimwiiriha etthu emosa-ru kiirihale aka etthoko ya Yerobowamu+ mwaana a Nebathi, ni etthoko ya Bayexa+ mwaana a Ahiya. 10 Nave Yezabeli, murutthu awe onookhuuriwa ni alapwa ematta ya oYezireyeli,+ khuuvo onrowa onvitha’”. Nuumala-vo, murumeyi owo aahihula mukhora, onatthyawa.+
11 Okathi Yehu aatthikenle awe vaari aya arumeyi ale a pwiyawe, awo yaahimukoha wiira: “Exeeni ekhumelenle? Xeeni mulolo ole aarwenle awe olavula ni nyuwo?” Owo aahiwaakhula oriki: “Nyuwo munnimusuwela mulopwana ole ni itthu onlavula awe”. 12 Masi awo yaahihimya wiira: “Eyo khahiyo ekeekhai! Xontte, munileele”. Moottharelana Yehu aahaaleela ele mulopwana ole aamuhimenrye awe. Nave aahincererya etthu ekina mulopwana ole aamulenle awe oriki: ‘Etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Miyo kihoothanlani ntoko mwene a atthu a Isarayeli”’”.+ 13 Niinaano-ru khula mmosa a yaawo aahirula nlaya nawe, aatala ohoolo wa Yehu,+ anoopa nlope, ahimyaka wiira: “Yehu ookhalihiwa mwene!”+ 14 Moottharelana, Yehu+ mwaana a Yosafati, mwaana a Nimixi, aahimurukunuwela Yorami.
Vano Yorami ni anakhotto a wIsarayeli yaahanle oRamothi-Xileyaadi+ yaakiheryaka wIsarayeli wiira ohitupheliwe ni Hazayeli,+ mwene a oSiiria. 15 Muhoolo mwaya, mwene Yorami aahitthikela oYezireyeli+ wiira apenuwe makhwatta aavulalihiwe awe ni atthu a oSiiria okathi aawana awe ni mwene Hazayeli a oSiiria.+
Vano Yehu aahihimya wiira: “Mweemererya, muhimuhiye nnakhala mutthu otthyawaka opooma, wiira ohihimye itthu iya oYezireyeli”. 16 Nuumala-vo, Yehu aahiwela ekaaro awe ya ekhotto, onarowa oYezireyeli, okhala wiira Yorami ammaathale weiwo mwaha woovulalasa. Nave Akhaziya mwene a oYuda aaronwe weiwo omuxukurya Yorami. 17 Mulipa-oowehaweha eemenle vasulu va empa yoorakamela osulu ya oYezireyeli, aahiwoona alopwana anceene a Yehu arwaaka. Niinaano-ru aahihimya wiira: “Kinniwoona alopwana anceene”. Yorami aahihimya wiira: “Mmukuxe nakhavalo mmosa, mmurume wiira akumane naawo, aakohe wiira: ‘Munrweela murettele?’” 18 Nakhavalo ole aahirowa okumana ni Yehu, omuhimeerya wiira: “Mwene onikoha wiira: ‘Munrweela murettele?’” Masi Yehu aahimwaakhula oriki: “Exeeni erina anyu ni ‘murettele’? Murowe ottuli waka, mwaatthareke atthu aka!”
Mulipa-oowehaweha aahihimya wiira: “Nakhavalo ole ohaaphwanya atthu ale, masi khotthinke”. 19 Nto Yorami aahimuruma nakhavalo a nenli, yoowo nuumala waaphwanya atthu ale aahimenrye wiira: “Mwene onnikoha wiira: ‘Munrweela murettele?’” Masi Yehu aahihimya wiira: “Exeeni erina anyu ni ‘murettele’? Murowe ottuli waka, mwaatthareke atthu aka”.
20 Mulipa-oowehaweha aahihimya wiira: “Nakhavalo ole ohaaphwanya atthu ale, masi owo khotthinke. Nave mulipa oneettiha ekaaro eyo ya ekhotto onkhala mwa Yehu musulwaawe* Nimixi, okhala wiira oneettiha ntoko mulolo”. 21 Yorami aahihimya wiira: “Mulokiherye ekaaro aka ya ekhotto!” Nto yaahilokiheriwa ekaaro awe ya ekhotto, vano mwene Yorami a wIsarayeli ni mwene Akhaziya+ oYuda khula mmosa aahiwela ekaaro awe anarowa okumana ni Yehu. Awo yaahikumana ni Yehu ematta ya Nabothi,+ a oYezireyeli.
22 Yorami omalaka-ru omoona Yehu, aahimukoha wiira: “Yehu, munrweela murettele?” Masi owo aahimwaakhula oriki: “Onrowa okhala sai murettele nlelo maama anyu Yezabeli+ oraruwaka* ni opakaka itthu sinceene sa okhwiri?”+ 23 Moowaakuveya Yorami aahikuruvariha ekaaro awe ya ekhotto wiira otthyawe, nave aahimuleela Akhaziya wiira: “Akhaziya, noowokiwa!” 24 Yehu aahikuxa muura awe, onvonyerya nttheere* Yorami omuhoma ottuli, mpakha nreetthe nlo ophova vamurimani. Vano Yorami aahimorela mukaaroni mwawe ya ekhotto. 25 Moottharelana Yehu aahimuleela murumeyi awe, Bitikari, wiira: “Mmukuxe, mmurihele mmatta mwa Nabothi a oYezireyeli.+ Muupuweleke wiira nyuwo ni miyo ti neettiha ekaaro ottuli wa Akhabi, paapa awe, okathi Yehova aalavunle awe moolumo ala omuhimyaka yena, oriki:+ 26 ‘Yehova onihimya wiira: “Ntoko siisaale nsana kaawenhe aka ephome ya Nabothi+ ni ephome ya anaawe”. Yehova onihimya-tho wiira: “Kinoowiirihani etthu emosa-ru+ ematta yeela”’. Vano mmukuxe mwamurihele mmatta-mme, muttharaka moolumo a Yehova”.+
27 Okathi mwene Akhaziya+ a oYuda oonale awe ele yiiraneyale, aahitthyawa oviraka ephiro yaari exarti yuulupale.* (Muhoolo mwaya, Yehu aahimutthimakela ni aahihimya wiira: “Nuuwo mmwiive!” Siiso, aahivulalihiwa okathi aatthyawa awe ni ekaaro awe ya ekhotto orowaka oGuri, waattamela wIbileyami.+ Vano, owo aahithipelela otthyawa mpakha oMegido, okhwela weiwo. 28 Moottharelana arumeyi awe yaahimukuxa ni ekaaro awe ya ekhotto amuroiha oYerusalemu, nave yaahinvintha mahiye awe ni amuhavinre awe, epooma ya Davidi.+ 29 Akhaziya+ aahikhala mwene a oYuda, mwaakha wa namuloko ni emosa wa Yorami, mwaana a Akhabi.)
30 Okathi Yehu aaphiyale awe oYezireyeli,+ Yezabeli+ aahisuwela eyo. Nto Yezabeli aahipintari maitho awe, oreeriha ikharari sawe, onaweha vaxanelani. 31 Yehu ophiyaka-ru vamukhora, Yezabeli aahikoha wiira: “Itthu sinnimweettela saana Zinri, yoowo omwiivale pwiyawe?”+ 32 Okathi aaweha awe vaxanelani, Yehu aahikoha wiira: “Ti pani ori mpantta aka? Ti pani?”+ Moowaakuveya makhulupale manli aahiiso mararu yaahinweha Yehu vathi. 33 Yehu aahihimya wiira: “Mmurihele vathi-va muthiyana owo!” Awo yaahimurihela vathi Yezabeli, nto ephome awe ekina yaahimwareela vaxirini ni vakhavaloni. Vano Yehu aahimphita. 34 Nuumala-vo, Yehu aahikela mpaani, aahilya ni aahiwurya. Moottharelana owo aahihimya wiira: “Xontte, mukuxe murutthu wa muthiyana ole ootakhaliwa, mwavithe. Ole aari mwaana a mwene”.+ 35 Masi okathi yaarowenle aya wiira yavithe, awo khiyaaphwannye etthu, yaaphwannye paahi muru ohanle ene makhuva-ru, inawu ni matata.+ 36 Nuumala otthika ni omuleela Yehu, owo aahihimya wiira: “Ahiiraneya moolumo a Yehova+ aalavunle awe omurumeelaka murumeyi awe Eliya, a oTiixibi, oriki: “Ematta ya oYezireyeli, alapwa anookhuura murutthu wa Yezabeli.+ 37 Murutthu wa Yezabeli onrowa okhala eturumu ya ematta ya oYezireyeli, wiira ohikhale onihimya wiira: “Ola Yezabeli”’”.
10 Vano, Akhabi+ aarina anamwane 70 oSamariya. Nto Yehu aahilepa ikarta oroiha oSamariya, aaroihela makhulupale a oYezireyeli, axitokweene,+ ni ale yaakhapelela anamwane a Akhabi, oriki: 2 “Okathi munrowa anyu waakhela ekarta ela, anamwane a pwiya anyu anrowa okhala ni nyuwo, vamosa ni ikaaro sa ekhotto, ikhavalo, epooma yoolipihiwa, ni ikaruma sa ekhotto. 3 Mmuthanle mwaana mmosa a pwiya anyu ootepexa oloka ni oophwanelela, wiira mmukilaathihe veehiceni ya paapa awe. Nuumala-vo, nwaneke mwaakihaka etthoko ya pwiya anyu”.
4 Masi, awo yaahoova anahimya wiira: “Vakhala wiira mamwene manli khawenrye weemela ohoolo wawe,+ niireke hiyo nnoowerya?” 5 Siiso, mukhulupale a opalaasio,* kuvernatoro a epooma, axitokweene, ni makwarta yaahiruma oleeliwa Yehu wiira: “Hiyo na arumeyi anyu, nave nnoopaka itthu sootheene munrowa anyu onileela. Khuuvo ninrowa ahu omukhaliha mwene. Mpake itthu sootheene munoona anyu oreerela vamaithoni vanyu”.
6 Yehu aahaalepela ekarta ya nenli, yeeyo yaahimya wiira: “Vakhala wiira muri mpantta aka, ni munniphavela okiiwelela, murwe mukumane ni miyo meelo ewoora yeela, oYezireyeli, nave mwaarwaaka muruuhe miru sa anamwane a pwiya anyu”.
Anamwane 70 a mwene, yaahuuwa ni alopwana oottittimiheya a opooma. 7 Nuumala waakhela ekarta, awo yaahaakuxa anamwane 70 a mwene,+ awiiva, miru saya ahela muttankani,* amuroihela Yehu, oYezireyeli. 8 Mulopwana ole aarummwale aahirwa, onahimya wiira: “Sooruuhiwa miru sa anamwane a mwene”. Vano Yehu aahihimya wiira: “Muukele mapuro manli vamukhora wa epooma, muhiye vaavo mpakha meelo voosiisu”. 9 Okathi aavennye awe voosiisu, aaheemela ohoolo wa atthu ootheene onahimya wiira: “Nyuwosa khamurina nthowa.* Ti miyo kimurukunuwenle pwiyaka kimwiiva.+ Masi atthu ala ootheene yiiviwe naani? 10 Musuweleke wiira moolumo ootheene a Yehova, Yehova aalavunle awe aahimyaka atthu a etthoko ya Akhabi, animwiiraneya.+ Nave, Yehova onoopaka ele yaalavunle awe omurumeelaka murumeyi awe, Eliya”.+ 11 Yehu aahiwiiva atthu ootheene yaahanle a etthoko ya Akhabi, oYezireyeli, waahela muhina alopwana ootheene oottittimiheya, apatthani aya, ni anamukuttho aya,+ ohimuhiyaka nnakhala mutthu mmosa mukumi.+
12 Nuumala-vo, owo aahivenya orowaka ephiro ya oSamariya. Empa* yeeyo amakampusi yaatthukwelela aya ipwittipwitthi, yaari waattamela mphironi. 13 Yehu aahaaphwanya axinnawe Akhaziya,+ mwene a oYuda, onaakoha wiira: “Nyuwo mwa pani?” Awo yaahaakhula wiira: “Na axinnawe Akhaziya, ninrowa osuwela ihaali sa anamwane a mwene, ni anamwane a pwiyamwene”. 14 Moowaakuveya Yehu aahihimya wiira: “Mwaavare ari ene akumi!” Nto awo yaahaavara ari ene akumi, awiiva opuro yaari aya ehime ya vate, opuro yoowo saatthukweleliwa aya ipwittipwitthi. Yaari alopwana 42, awo khiyaamuhiyale nnakhala mutthu mmosa mukumi.+
15 Eettaka siisaale, Yehu aahimphwanya Yonadabi,+ mwaana a Rekabi,+ yoowo aarwa ohoolo wawe. Yehu aahimulavuliha* onamuhimeerya wiira: “Niireke munniroromeleya ni miyo ni murima anyu wootheene, ntoko miyo kiniroromeleya aka wa nyuwo ni murima aka wootheene?”
Yonadabi aahimwaakhula wiira: “Aayo, kinniroromeleya!”
“Vakhala wiira ti siiso, mukivahe ntata nanyu”.
Yonadabi aahinvaha ntata nawe Yehu, nto Yehu aahimpurulela mukaaroni mwawe ya ekhotto. 16 Nuumala-vo aahihimya wiira: “Murwe moone moota kihinaavilela aka ale aninvirikanya Yehova”.+ Vano Yehu aahimukuxa mukaaroni mwawe ya ekhotto. 17 Moottharelana, Yehu aahirowa oSamariya, owiiva atthu ootheene a etthoko ya Akhabi, yaahanle oSamariya, ohimuhiyaka nnakhala mutthu mmosa,+ ntoko Yehova aalavunle awe omurumeelaka Eliya.+
18 Yehu aahaathukumanya atthu ootheene onaahimeerya wiira: “Akhabi aahimukokhorela Bayaali vakhaani,+ masi miyo, Yehu, kinrowa omukokhorela vanceene. 19 Vano mukiihanele maprofeta ootheene a Bayaali,+ atthu ootheene animukokhorela, ni anamukuttho awe ootheene.+ Muhimuhiye nnakhala mutthu mmosa, okhala wiira kinrowa onvaha mukuttho muulupale Bayaali. Ole ohinrowa orwa, onimookhwa”. Masi, Yehu aahipaka ele moolavilavi, wiira aamala-malihe atthu yaamukokhorela Bayaali.
20 Yehu aahihimya-tho wiira: “Mulaleye muthukumano muulupale ninrowa ahu ompakela Bayaali”. Nto awo yaahilaleya muthukumano owo. 21 Yehu aahiruma oleeliwa atthu ootheene a Isarayeli, nto atthu ootheene yaamukokhorela Bayaali yaahirwa. Khuuvo nnakhala mutthu mmosa aahanle. Awo yaahikela mpaani mwa Bayaali,+ vano empa ya Bayaali yaahisareiwa mpakha ota. 22 Yehu aahimuleela mulipa aakhapelela ikuwo wiira: “Muruuhe malaya wiira mwaakawele atthu ootheene animukokhorela Bayaali”. Nto, owo aahiruuha malaya aavaha atthu awo. 23 Yehu ni Yonadabi,+ mwaana a Rekabi, yaahikela mpaani mwa Bayaali. Yehu aahaaleela atthu yaamukokhorela Bayaali wiira: “Mutokose oratteene wiira moone vakhala wiira opuro ola kakhanle atthu animukokhorela Yehova, moone vakhala wiira atthu ootheene ari opuro ola, animukokhorela Bayaali paahi”. 24 Nuumala-vo, yaahikela mpaani wiira avahe mikuttho, ni soovaha para opahiwa. Yehu aahaahiya alopwana awe 80 vate, aaleela wiira: “Ole onrowa omuhiya otthyawaka mmosa wa alopwana ala kinoovahereryaakani mmatatani mwanyu, onooliverya ni okumi awe”.
25 Omalaka-ru ovaha yoovaha para opahiwa, Yehu aahaaleela makwarta ni arumeyi awe wiira: “Nvolowe, nwiivakase! Muhimuhiye nnakhala mutthu mmosa otthyawaka!”+ Makwarta ale ni arumeyi awe yaahiwiivakasa ni espaata, ni yaahaarihela ota, nave yaahipaka eyo mpakha muhina wa opuro woowaarya,* empa ya Bayaali. 26 Nuumala-vo, awo yaahikumiherya ota ipilaari+ saakokhoreliwa sa empa ya Bayaali, apaha.+ 27 Yaahipwexakasa ipilaari+ saakokhoreliwa sa Bayaali, nave-tho yaahipwexakasa empa ya Bayaali,+ apaka ilatrina, seiyo sikhanle mpakha olelo-va.
28 Siiso, Yehu aahimmala-maliha Bayaali wIsarayeli. 29 Masi Yehu khaamala-malinhe ilatarato sa eweero saari oBeteli ni oDani.+ Siiso, owo aahittheka ntoko Yerobowamu mwaana a Nebathi, yoowo aawiirinhe aisarayeli ottheka. 30 Yehova aahimuhimeerya Yehu wiira: “Okhala wiira muheetta saana ni moopaka itthu sooloka vamaithoni vaka, nwiirihaka atthu a etthoko ya Akhabi+ itthu sootheene saari vamurimani vaka, osuulu mixexe wa aniinyu onrowa okilaathi veehiceni va atthu a Isarayeli”.+ 31 Masi Yehu kheettenle oratteene nlamulo na Yehova, Muluku a atthu a Isarayeli, ni murima awe wootheene.+ Owo aahittheka ntoko Yerobowamu, yoowo aawiirinhe atthu a Isarayeli ottheka.+
32 Mahiku ale, Yehova aahipacerya ovukula muttetthe wa atthu a Isarayeli. Hazayeli aanaatuphela atthu a Isarayeli yaamwarenle muttetthe wootheene wa atthu a Isarayeli,+ 33 okhuma mpantta onikhuma nsuwa wa oYordani, elapo yootheene ya oXileyaadi, eyo piiyo, muttetthe wa atthu a nihimo na Gadi, a nihimo na Rubeni, ni a nihimo na Manase,+ okhuma wAroweri, muttetthe yoowo waari oxepani wa Arinoni, mpakha oXileyaadi ni oBaxani.+
34 Itthu sikina siiraneyale ni Yehu, itthu sootheene aapanke awe ni miteko sawe sootheene soowerya, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 35 Moottharelana, Yehu aahirowa omumula vamosa ni amuhavinre awe, ovithiwa oSamariya. Vano mwanawe, Yowakhazi,+ aahikhala mwene nipuro nawe. 36 Yehu, aahiviriha iyaakha 28 aalamulelaka atthu a Isarayeli, oSamariya.
11 Okathi Ataliya,+ maama awe Akhaziya, aawenhe awe wiira mwanawe aahikhwa,+ owo aahiwiiva atthu ootheene a nloko na mamwene.*+ 2 Masi, Yehoxeba, mwaana a mwene Yorami, murokorawe Akhaziya, aahimukuxa Yowasi+ mwaana a Akhaziya omukumiha eriyari ya anamwane a mwene yaarowa wiiviwa, omwiipithiha ekwartu ya muhina ni murumeyi awe. Siiso yaahiwerya omwiipithiha mwaana owo wiira ohiiviwe ni Ataliya. 3 Mwaana owo aahikhala ni murumeyi owo iyaakha 6, iipithihiwe ene empa ya Yehova, okathi Ataliya aalamulela awe elapo eyo.
4 Eyaakha ya neethanu nenli, Yehoyada aahiruma wiihaniwa maxeefi yaahoolela makwarta kariyana* 100 ni makwarta a opalaasio+ wiira arowe yakumane ni yena empa ya Yehova. Owo aahipaka nivarihano naawo ni aahiwiiriha olapha mpaani mwa Yehova. Nuumala-vo aahiwooniherya mwaana a mwene.+ 5 Owo aahaaleela wiira: “Etthu munrowa anyu opaka tiila: Munrowa okawana ikurupu tthaaru: ekurupu emosa enrowa ovaraka nihiku na saabadu, nave enrowa owehawehaka oratteene empa ya mwene;+ 6 ekurupu ekina enrowa okhalaka Vamukhora wa Alisenso, nave ekurupu ya neeraru enrowa okhalaka ottuli wa makwarta a opalaasio. Nyuwo munrowa oranttelanaka nwehawehaka oratteene empa eyo. 7 Ikurupu piili sinrowa othanleliwa ovaraka esaabadu, sihaana owehawehaka oratteene empa ya Yehova wiira okhapeleliwe mwene. 8 Mmurukurerye mwene khula mpantta, khula mutthu okunxe ene ikaruma sawe sa ekhotto. Ole onrowa otupha mukano wa atoropa onrowa wiiviwa. Mukhaleke ni mwene khula opuro onrowa awe”.*
9 Maxeefi yaahoolela anakhotto 100+ yaahiira siiso ntoko namukuttho Yehoyada aarumme awe. Khula mmosa aahaathukumanya alopwana awe, ale yaavara saabadu ni ale yahaavara saabadu, anarowa okumana ni namukuttho Yehoyada.+ 10 Vano namukuttho aahaavaha maxeefi awo a atoropa 100 mavaka ni makula a wiixaakihana oovilikeya yaari a mwene Davidi, yaawo yaapwehiwe mpaani mwa Yehova. 11 Makwarta a opalaasio+ yaaheemela opuro aya, khula mmosa okunxe ene ikaruma sa ekhotto, okhuma moono woolopwana wa empa mpakha moono woothiyana wa empa, ohoolo wa altaari+ ni ohoolo wa empa, ootheene aya amurukurenrye ene mwene. 12 Moottharelana, Yehoyada aahimukumiherya ota mwaana a mwene,+ onwariha ekhara, onvahererya eroolu yaarina nlamulo na Muluku.+ Nuumala-vo, awo yaahimuthanla wiira okhale mwene. Nto yaahipacerya omana makuphi ahimyaka wiira: “Mwene okhaleke mahiku ootheene!”+
13 Okathi Ataliya aiwale awe onyakula wa atthu yaatthimaka, moowaakuveya aahirowa mpaani mwa Yehova, opuro yaari aya atthu awo.+ 14 Moottharelana, Ataliya aahimoona mwene eemenle ene waattamela epilaari, moovarihana ni yoolema.+ Maxeefi yaahoolela anakhotto 100 ni ale yoopa malope,+ yaari ni mwene. Vano atthu ootheene yaanitteeliwa murima ni yaanoopa malope. Siiso, Ataliya aahikhera ikuwo sawe onakhuwela oriki: “Koorukunuweliwa! Koorukunuweliwa!” 15 Namukuttho Yehoyada, aahaaruma maxeefi yaahoolela anakhotto 100,+ yaawo yaathanliwe wiira yaahooleleke anakhotto, oriki: “Mmukumihe muthiyana ole eriyari ya atoropa, akhala mutthu onimutthara, mmwiive ni espaata!”* Namukuttho owo aahihimya wiira: “Muhimwiive muthiyana owo mpaani mwa Yehova”. 16 Awo yaahinvara, nto okathi yaaphiyale aya vamukhora saakela aya ikhavalo empa ya mwene,*+ yaahimwiiva weiwo.
17 Moottharelana, Yehoyada, aahimwiiriha mwene ni atthu opaka nivarihano ni Yehova,+ wiira atthu awo yaarowa okhalaka atthu a Yehova, nave aahimwiiriha mwene opaka nivarihano ni atthu.+ 18 Nuumala-vo, atthu ootheene a elapo ele yaahirowa empa ya Bayaali, yaapwexakasa altaari,+ epwexakasa ilatarato sawe sootheene,+ amwiiva Matani, namukuttho a Bayaali+ ohoolo wa altaari.
Moottharelana, namukuttho aahaathanla atthu wiira awehaweheke empa ya Yehova.+ 19 Nave, Yehoyada aahaakuxa maxeefi yaahoolela anakhotto 100,+ makwarta Kariyana, makwarta a opalaasio,+ ni atthu ootheene a elapo ele wiira amuhoole mwene okhuma empa ya Yehova arowaka empa ya mwene, aviraka ephiro ya mukhora wa makwarta a opalaasio. Nuumala-vo mwene aahikilaathi veehiceni ya mamwene.+ 20 Siiso atthu ootheene a elapo ele yaahitteeliwa murima, nave epooma ele waahikhala murettele, okhala wiira Ataliya aahiiviwa ni espaata owannyawe mwene.
21 Yowasi+ aarina iyaakha 7 okathi akhalihiwe awe mwene.+
12 Eyaakha ya neethanu nenli ya Yehu,+ Yowasi+ aahikhala mwene. Owo aahilamulela iyaakha 40 oYerusalemu. Maama awe, aihaniwa Zibiya, a oBeri-Xeba.+ 2 Mahiku ootheene aixuttihiwa awe ni namukuttho Yehoyada, Yowasi aanipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova. 3 Masi mapuro oorakamela osulu+ yaakokhoreliwa amuluku eethiru, khiyaamala-malihiwe. Nave nlelo atthu yaanipaha mikuttho ni mwiixi wa mikuttho soopahiwa mapuro awo oorakamela osulu.
4 Yowasi aahaaleela anamukuttho wiira: “Mukuxe musurukhu wootheene oniruuhiwa empa ya Yehova, ntoko soovaha soowaarya,+ eyo piiyo, musurukhu wa mpoosito khula mutthu oniliva awe,+ musurukhu khula mutthu onivekeliwa awe ovaha, ni musurukhu wootheene khula mutthu onivaha awe ni murima awe wootheene mpaani mwa Yehova.+ 5 Alipa-oovaha, anrowa waavahereryaka soovaha iyo anamukuttho, nto awo anoorumeela musurukhu owo wiira alokihe empa eyo, khula opuro ehononiwe aya”.*+
6 Eyaakha ya namiloko miili ni tthaaru ya mwene Yowasi, anamukuttho, yiira nlelo ahinatthi olokiherya mapuro a empa yaahononeyale aya.+ 7 Siiso, mwene Yowasi aahimwiihana namukuttho Yehoyada,+ ni anamukuttho akina onaaleela wiira: “Xeeni muhilokihenrye anyu mapuro a empa ahononeyale aya? Nto muhitthikele-tho waakhela musurukhu onivahiwa ni atthu vahikhanle paahi wiira munrowa orumeela wiira mulokiherye empa eyo”.+ 8 Siiso, anamukuttho yaaheemererya ohaakhela-tho musurukhu waavahiwa ni atthu ni ohikhalana-tho muritti wa olokiherya empa.
9 Moottharelana, namukuttho Yehoyada, aahikuxa ekoofiri,+ othorola vasulu va etampa, opweha waattamela valtaari, moono woolopwana wa atthu yaakela mpaani mwa Yehova. Nave anamukuttho yaavara muteko vamukhora, yaanirihela memmo musurukhu wootheene waaruuhiwa empa ya Yehova.+ 10 Okathi anamukuttho yoona aya wiira waahikela musurukhu munceene mukoofirini-mme, sekretaario a mwene ni namukuttho muulupale yaanirwa okuxa* musurukhu owo, anakontari, enaroiha empa ya Yehova.+ 11 Awo yaanaavahererya musurukhu owo yaakontari aya, ale yaathanleliwe ovara muteko empa ya Yehova. Nto awo, yaanaaliva makalapinteero ni alipa-ooteka yaavara muteko empa ya Yehova,+ 12 vamosa ni mapeterero ni ale yaapwexa maluku. Nave-tho, awo yaanirumeela musurukhu owo wiira athume matera ni maluku oopwexiwa ni oolokiheriwa, yaawo yaarowa orumeeliwa wiira elokiheriwe empa ya Yehova. Nave yaanirumeela musurukhu owo wiira alive itthu sootheene saathummwa wiira elokiheriwe empa ele.
13 Siiso, khuuvo musurukhu waaroihiwa empa ya Yehova waarumeeliwa wiira sipakiwe ipasiya sa eparatha, itisora saathikilaniwa ntthampo noovya, itixela, malope,+ aahiiso khula etthu ya eweero wala eparatha saarumeeliwa mpaani mwa Yehova.+ 14 Musurukhu owo, yaavaha paahi ale yaavara muteko, nto arumeelaka musurukhu owo yaanilokiherya empa ya Yehova. 15 Alopwana yaavahererya musurukhu owo alipa-ooteka, khiyaavekeliwa ikontha, okhala wiira yaari oororomeleya.+ 16 Masi, musurukhu waavahiwa+ mwaha wa okhalana mulattu ni musurukhu waavahiwa wiira oliveriwe itampi, khiwaaroihiwa mpaani mwa Yehova. Owo waari wa anamukuttho.+
17 Okathi owo, Hazayeli,+ mwene a oSiiria, aahirowa owana ni atthu a oGathi,+ nto aahikuxa epooma eyo. Nuumala-vo, aahilakela otuphela* oYerusalemu.+ 18 Siiso, mwene Yowasi a oYuda, aahikuxa soovaha sootheene soowaarya, seiyo amuhavinre awe, Yosafati, Yorami, ni Akhaziya, mamwene a oYuda, yaakhalinhe aya soowaarya, vamosa ni soovaha sawe soowaarya ni eweero yootheene yaaphwanyaneya opuro waasukiwa mihakhu sa empa ya Yehova ni empa* ya mwene, onvahererya Hazayeli mwene a oSiiria.+ Vano, Hazayeli khaatuphenle oYerusalemu.
19 Itthu sikina siiraneyale ni Yowasi, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 20 Masi, arumeyi awe Yowasi yaahiiwanana omurukunuwela,+ ni yaahimwiiva waattamela empa yaari oBethi-Milo,+ ephiro yaarowa oSila. 21 Arumeyi awe yaihaniwa Yozakari, mwaana a Ximeyathi, ni Yehozabadi mwaana a Xomeri, ti yaamutuphenle, amwiiva.+ Awo yaahinvitha Yowasi ni amuhavinre awe epooma ya Davidi. Vano mwanawe, Amaziya, aahikhala mwene nipuro nawe.+
13 Eyaakha ya namuloko miili ni tthaaru ya Yowasi,+ mwaana a Akhaziya,+ mwene a oYuda, Yowakhazi, mwaana a Yehu,+ aahikhala mwene a wIsarayeli, oSamariya. Nave aahilamulela iyaakha 17. 2 Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, nave aanithipelela opaka etampi emosa-ru ya Yerobowamu, mwaana a Nebathi, owiirihaka atthu a Isarayeli ottheka.+ Owo khaahiyale opaka etampi eyo. 3 Yehova aahinanariwa vanceene+ ni atthu a Isarayeli,+ nto aahaavahererya mmatatani mwa mwene Hazayeli+ a oSiiria, ni mmatatani mwa Beni-Hadadi,+ mwaana a Hazayeli, mahiku aya ootheene.
4 Nuuvira okathi, Yowakhazi aahimuxonttela Yehova, vano Yehova aahinwiriyana, okhala wiira aahoona moota mwene a oSiiria, aahaaxa awe atthu a Isarayeli.+ 5 Siiso, Yehova aahimukumiherya mutthu wiira owoopole atthu a Isarayeli+ mmatatani mwa atthu a oSiiria. Vano, aisarayeli yaahitthikela okhala owannyeya ntoko yaakhala aya khalai.* 6 (Masi, awo khiyaahiyale opaka etampi ya etthoko ya Yerobowamu, yeeyo yaawiirinhe atthu a Isarayeli ottheka.+ Awo yaanithipelela opaka etampi* eyo, nave mwiri woowuuma waakokhoreliwa+ khiwaamoroxiwe oSamariya.) 7 Yowakhazi aahalanne paahi anakhotto 50 yeettiha ikhavalo, ikaaro sa ekhotto 10, anakhotto 10.000 yeetta mwentto, okhala wiira mwene a oSiiria aahaapwetexa,+ aanyakelaka ntoko ntthupi na opuro oneepetthiwa etiriku.+
8 Itthu sikina siiraneyale ni Yowakhazi, itthu sootheene aapanke awe ni miteko sawe soowerya, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 9 Moottharelana, Yowakhazi aahirowa omumula ni amuhavinre awe, ovithiwa oSamariya.+ Nto mwanawe, Yowasi, aahikhala mwene nipuro nawe.
10 Eyaakha ya namuloko miraru ni thanu na piili ya mwene Yowasi a oYuda, Yowasi+ mwaana a Yowakhazi, aahikhala mwene a atthu a Isarayeli, oSamariya. Nave aahilamulela iyaakha 16. 11 Owo khaahiyale opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, nave aanipaka itampi sootheene Yerobowamu, mwaana a Nebathi, aawiirinhe awe aisarayeli ottheka.+ Owo khaahiyale opaka itampi iyo.
12 Itthu sikina siiraneyale ni Yowasi, itthu sootheene aapanke awe, miteko sawe soowerya, moota aawanne awe ekhotto ni mwene Amaziya a oYuda,+ soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 13 Wanikisa waya, Yowasi aahirowa omumula vamosa ni amuhavinre awe, vano Yerobowamu*+ aahikilaathi veehiceni vawe. Yowasi aahivithiwa oSamariya vamosa ni mamwene a wIsarayeli.+
14 Okathi Eliseyo+ aawereiwa awe eretta yeeyo yanwereyale mpakha omwiiva, Yowasi mwene a wIsarayeli aahirowa omuxukurya, omukupaarela onanla oriki: “Paapa, paapa! Ekaaro ya ekhotto ya wIsarayeli ni anakhavalo aya!”+ 15 Eliseyo aahimuleela wiira: “Mukuxe muura ni mattheere”.* Vano Yowasi aahikuxa muura ni mattheere. 16 Moottharelana, Eliseyo aahimuleela mwene a wIsarayeli wiira: “Nvarele muura anyu”. Nto Yowasi aahivarela muura awe, vano Eliseyo aahipweherya matata awe vasulu va matata a mwene. 17 Nuumala-vo, Eliseyo aahihimya wiira: “Muhule exanela ya mpantta onikhuma nsuwa”. Yowasi aahihula. Eliseyo aahimuleela-tho wiira: “Nvonyeke!” Vano owo aahivonya. Eliseyo aahihimya-tho wiira: “Nttheere* na oxintta wa Yehova, nttheere na waaxintta atthu a oSiiria! Nyuwo munimwaapwetexa atthu a oSiiria, wAfeki+ mpakha waamala-maliha”.
18 Eliseyo aahincererya-tho oriki: “Mukuxe mattheere”. Yowasi aahikuxa. Eliseyo aahimuleela mwene a wIsarayeli wiira: “Muhomeke vathi”. Owo aahihoma vathi ikwaha tthaaru, ohiyererya. 19 Siiso, mulopwana a Muluku eekeekhai aahitikinihiwa ni mwene owo, onamuleela wiira: “Mwaahaana ohoma vathi ikwaha thanu wala 6! Nto mwanwerya waaxintta atthu a oSiiria mpakha waamala-maliha, masi vano munrowa waaxintta atthu a oSiiria ikwaha tthaaru paahi”.+
20 Nuumala-vo, Eliseyo aahikhwa, ovithiwa. Vano yaahikhala ekurupu emosa ya alavilavi a oMowabi,+ yaawo yaamakela orwa elapo ele, woopaceryani wa eyaakha.* 21 Nihiku nimosa, atthu akina yaarowa onvitha mutthu, nto niinaano-ru yaahiwoona alavilavi ale a oMowabi arwaaka. Moowaakuveya, yaahirihela murutthu ole mmahiye mwa Eliseyo enatthyawa. Okathi murutthu ole waakwannyale aya makhuva a Eliseyo, mulopwana owo aahitthikela okhala mukumi,+ eemela.
22 Vano, mwene Hazayeli+ a oSiiria, aanaahaaxa atthu a Isarayeli+ mahiku ootheene a Yowakhazi. 23 Masi, Yehova aanaareerela murima, aanaamorela ikharari+ ni aaniwooniherya wiira aanaathokorerya mwaha wa nivarihano aapanke awe ni Abrahamu,+ Isaakhi+ ni Yakobe.+ Owo khaaphavenle waamala-maliha ni khaawoomonle ohoolo wawe mpakha olelo-va. 24 Okathi mwene Hazayeli a oSiiria aakhwiiye awe, mwanawe, Beni-Hadadi, aahikhala mwene nipuro nawe. 25 Yowasi, mwaana a Yowakhazi, aahimwaakha Beni-Hadadi, mwaana a Hazayeli, ipooma seiyo Hazayeli aamwaakhale awe Yowakhazi paapa awe Yowasi okhottoni. Yowasi aahimuxintta Beni-Hadadi ikwaha tthaaru,+ okuxa ipooma sa atthu a Isarayeli.
14 Eyaakha ya nenli ya Yowasi+ mwaana a Yowakhazi mwene a wIsarayeli, Amaziya, mwaana a Yowasi mwene a oYuda, aahikhala mwene. 2 Owo aarina iyaakha 25 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 29 oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Yehowadini, a oYerusalemu.+ 3 Owo aanipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova, masi khaalikana ni muhavinre awe, Davidi.+ Owo aahipaka itthu sootheene paapa awe, Yowasi, aapanke awe.+ 4 Masi mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, khiyaamala-malihiwe.+ Nave nlelo atthu yaanipaha mikuttho ni mwiixi wa mikuttho soopahiwa mapuro awo oorakamela osulu.+ 5 Omalaka-ru olipiha omwene awe, aahiwiiva arumeyi awe yaamwiivale paapa awe, yoowo aari mwene.+ 6 Masi owo khaawiivale anamwane a anawiive ale, moovarihana ni yooruma ya Yehova elempwale eliivuru ya Nlamulo na Moise, enihimya wiira: “Axipaapa ahiiviwe mwaha wa anaaya, nave anamwane ahiiviwe mwaha wa axipapaya. Masi khula mutthu ohaana wiiviwa mwaha wa etampi awe”.+ 7 Owo aahiwiiva atthu a wEdomi+ oxepani wa Maakha,+ alopwana 10.000. Nave aahikuxa epooma ya oSela nuumala owana ekhotto.+ Nuumala-vo, aahituruka nsina naya ovaha nsina noowi Yokiteyeli mpakha olelo-va.
8 Moottharelana, Amaziya aahaaruma alopwana orowa wa Yowasi, mwaana a Yowakhazi, mwaana a Yehu, mwene a wIsarayeli, omuleela wiira: “Murwe, niwane ekhotto”.*+ 9 Mwene Yowasi a wIsarayeli, aahiruma oleeliwa mwene Amaziya a oYuda wiira: “Mwiiwa wa oLiibano waahiruma oleeliwa mwiri wa eseeturu wa oLiibano wiira: ‘Mukivahe mwaninyu mwaamuthiyana wiira otheliwe ni mwanaka mwaamulopwana’. Masi mwaamunama mmosa a mutakhwani wa oLiibano aahivira opuro ole waari awe mwiiwa, onyakela. 10 Tthiri, nyuwo moowiiva atthu a wEdomi,+ tivo murima anyu oniixinnuwiha aya. Mutteeliweke murima ni ovuwa wanyu, masi muhaleke owannyinyu.* Xeeni muniphavela anyu wiikumiherya ehasara ni opwetexiwa, mwaapwetexaka-tho atthu a oYuda?” 11 Masi Amaziya khaawiriyanne.+
Siiso, mwene Yowasi a wIsarayeli aahirowa. Owo ni mwene Amaziya a oYuda, yaahiwana ekhotto oBethi-Xemexi,+ muttetthe wa oYuda.+ 12 Atthu a oYuda yaahiweriwa ni atthu a wIsarayeli, nto khula mmosa aahitthyawela owannyawe.* 13 Mwene Yowasi a wIsarayeli aahinvara mwene Amaziya a oYuda, mwaana a Yowasi, mwaana a Akhaziya, oBethi-Xemexi. Nuumala-vo, yaahimukuxa amuroiha oYerusalemu, nave yaahipwexa ixiri sa oYerusalemu imeeturu 178,* okhuma Mukhora wa wEfrayimi+ mpakha Mukhora wa Vakantu.+ 14 Owo aahikuxa eweero yootheene, eparatha, mireerelo sootheene saari mpaani mwa Yehova ni opuro waasukiwa mihakhu sa empa ya mwene, vamosa ni atthu akina wiira akhale neemexeryo. Nuumala-vo, aahitthikela oSamariya.
15 Itthu sikina siiraneyale ni Yowasi, itthu aapanke awe, miteko sawe soowerya ni moota aawanne awe ekhotto ni Amaziya mwene a oYuda, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 16 Nuumala-vo, Yowasi aahirowa omumula ni amuhavinre awe ovithiwa oSamariya+ ni mamwene a wIsarayeli. Vano mwanawe, Yerobowamu,*+ aahikhala mwene nipuro nawe.
17 Amaziya,+ mwaana a Yowasi, mwene a oYuda, nlelo aahikhala iyaakha 15 nuumala okhwa Yowasi,+ mwaana a Yowakhazi, mwene a wIsarayeli.+ 18 Itthu sikina siiraneyale ni Amaziya, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 19 Muhoolo mwaya, Amaziya aahirukunuweliwa+ oYerusalemu, otthyawela oLakixi. Masi yaahirummwa alopwana omutthimakela oLakixi, amwiiva weiwo. 20 Nto awo yaahiteexa murutthu awe vakhavaloni attikiherya oYerusalemu, anvitha ni amuhavinre awe, oYerusalemu, epooma ya Davidi.+ 21 Moottharelana, atthu ootheene a oYuda yaahimukuxa Azariya,*+ yoowo aarina iyaakha 16,+ amukhaliha mwene nipuro na paapa awe, Amaziya.+ 22 Azariya aahiteka-tho epooma ya wElathi,+ aattikiherya atthu a oYuda, nuumala mwene* orowa omumula ni amuhavinre awe.+
23 Eyaakha ya namuloko ni thanu (15) ya Amaziya, mwaana a Yowasi, mwene a oYuda, Yerobowamu+ mwaana a mwene Yowasi a wIsarayeli, aahikhala mwene oSamariya, nave owo aahilamulela iyaakha 41. 24 Owo khaahiyale opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova. Nave aanipaka itampi sootheene sa Yerobowamu, mwaana a Nebathi, seiyo aawiirinhe awe atthu a Isarayeli ottheka.+ 25 Owo aahittikiherya mukano wa muttetthe wa atthu a Isarayeli okhuma oHamati*+ mpakha ephareya ya wAraba,*+ ottharaka nuulumo na Yehova, Muluku a Isarayeli, aalavunle awe omurumeelaka murumeyi awe, Yoona,+ mwaana a Amitayi, profeta a oGathi-Heferi.+ 26 Yehova aahiweha wiira atthu a wIsarayeli yaanihaawa vanceene.+ Nave, khuuvo mutthu aahanle wiira aakhaliherye atthu a Isarayeli, waahela muhina ale yahaakhaliheriwa aahiiso ootteettheya. 27 Masi Yehova aahileiherya wiira khaarowa omala-maliha nsina na Isarayeli mulaponi.+ Tivo, aahiwoopola atthu a wIsarayeli omurumeelaka Yerobowamu, mwaana a Yowasi.+
28 Itthu sikina siiraneyale ni Yerobowamu, itthu sootheene aapanke awe, miteko sawe soowerya, moota aawanne awe, ni moota aattikihenrye awe atthu a oYuda ni atthu a Isarayeli muttetthe wa oDamaasiko+ ni oHamati,+ soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 29 Vano Yerobowamu aahirowa omumula ni amuhavinre awe, mamwene a wIsarayeli. Nuumala-vo mwanawe, Zakariya,+ aahikhala mwene nipuro nawe.
15 Eyaakha ya namiloko miili ni thanu na piili ya mwene Yerobowamu* a wIsarayeli, Azariya*+ mwaana a mwene Amaziya+ a oYuda aahikhala mwene.+ 2 Azariya aarina iyaakha 16 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 52 oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Yekoliya a oYerusalemu. 3 Owo aanipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova, ntoko paapa awe, Amaziya, aapanke awe.+ 4 Masi mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, khiyaamala-malihiwe.+ Nave nlelo atthu yaanipaha mikuttho ni mwiixi wa mikuttho soopahiwa mapuro awo oorakamela osulu.+ 5 Yehova aahimwiiriha mwene okhalana makokho,*+ siiso owo aahikhalana makokho mpakha nihiku aakhwiiye awe. Nto aahivalaanyiwa ni atthu onakhala empa awe mekhawe,+ vano mwanawe, Yotami,+ taakhapelela empa ya mwene, aaphukelaka atthu a elapo ele.+ 6 Itthu sikina siiraneyale ni Azariya,+ itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 7 Moottharelana, Azariya aahirowa omumula ni amuhavinre awe,+ ovithiwa ni amuhavinre awe epooma ya Davidi. Vano mwanawe, Yotami, aahikhala mwene nipuro nawe.
8 Eyaakha ya namiloko miraru ni thanu na tthaaru ya mwene Azariya+ a Yuda, Zakariya+ mwaana a Yerobowamu aahikhala mwene a atthu a Isarayeli, oSamariya. Owo aahilamulela miyeeri 6. 9 Owo aahipaka itthu soohiloka vamaithoni va Yehova, ntoko amuhavinre awe yaapanke aya. Nave aahipaka itampi sa Yerobowamu mwaana Nebathi, saawiirinhe atthu a Isarayeli ottheka.+ 10 Moottharelana, Xalumi, mwaana a Yabexi, aahimurukunuwela Zakariya, omwiiva+ wIbileyami.+ Nuumala omwiiva Zakariya, owo aahikhala mwene nipuro nawe. 11 Itthu sikina siiraneyale ni Zakariya, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 12 Moolumo Yehova aamulenle awe Yehu, yaahiiraneya, yaawo yaahimya wiira: “Osuulu mixexe wa aniinyu+ onrowa okilaathi veehiceni va atthu a Isarayeli”.+ Nto eyo, ti etthu yiiraneyale.
13 Xalumi mwaana a Yabexi, aahikhala mwene eyaakha ya namuloko miraru ni thanu neexexe ya mwene Oziya+ a oYuda. Owo aalamulenle mweeri mmosa oSamariya. 14 Vano, Menahemi mwaana a Gadi aahikhuma oTirsa+ orowaka oSamariya, omwiiva Xalumi,+ mwaana a Yabexi. Nuumala omwiiva Xalumi, aahikhala mwene nipuro nawe. 15 Itthu sikina siiraneyale ni Xalumi ni orukunuwela wawe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 16 Nuumala okhuma oTirsa, Menahemi aahituphela oTiifisa ni aahaatuphela atthu ootheene yaari epooma eyo ni muttetthe aya, okhala wiira khiyaamuhulenle mukhora. Owo aahipwetexa epooma eyo ni aahaaphula athiyana oorupala.
17 Eyaakha ya namiloko miraru ni thanu neexexe ya mwene Azariya a oYuda, Menahemi mwaana a Gadi aahikhala mwene a atthu a Isarayeli. Nave aahilamulela iyaakha 10 oSamariya. 18 Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova. Nave khaahiyale opaka itampi sootheene sa Yerobowamu, mwaana a Nebathi, aawiirinhe awe atthu a Isarayeli ottheka+ mahiku awe ootheene. 19 Puli,+ mwene a wAsiiria, aahirwa elapo ele. Vano Menahemi aahinvaha Puli italento 1.000 sa eparatha, wiira omukhaliherye olipiha omwene awe.+ 20 Menahemi aahikuxa eparatha ya wIsarayeli aalivihaka alopwana oothaaciri ni oovuwa.+ Owo aahinvaha mwene a wAsiiria ixeekele* 50 sa eparatha, aamwaakhale awe khula mulopwana. Nuumala-vo, mwene a wAsiiria aahikhuma onatthikela elapo awe. 21 Itthu sikina siiraneyale ni Menahemi,+ itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 22 Moottharelana, Menahemi aahirowa omumula ni amuhavinre awe. Nto, mwanawe, Pekahiya, aahikhala mwene nipuro nawe.
23 Eyaakha ya namiloko mithanu ya mwene Azariya a oYuda, Pekahiya mwaana a Menahemi, aahikhala mwene a atthu a Isarayeli oSamariya. Nave aahilamulela iyaakha piili. 24 Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova. Nave, khaahiyale opaka itampi sa Yerobowamu, mwaana a Nebathi, aawiirinhe awe atthu a Isarayeli ottheka.+ 25 Moottharelana, murumeyi awe aihaniwa Pekahi,+ mwaana a Remaliya, aahimurukunuwela. Ohooliwaka ni alopwana 50 a oXileyaadi, aahimwiiva Pekahiya vamosa ni Argobi ni Ariya, oSamariya, empa yoorakamela osulu yoolipihiwa owannyawe mwene. Nuumala omwiiva Pekahiya, aahikhala mwene nipuro nawe. 26 Itthu sikina siiraneyale ni Pekahiya, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli.
27 Eyaakha ya namiloko mithanu na piili ya mwene Azariya a oYuda, Pekahi,+ mwaana a Remaliya, aahikhala mwene a atthu a Isarayeli, oSamariya. Nave, aahilamulela iyaakha 20. 28 Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, nave khaahiyale opaka itampi sa Yerobowamu, mwaana a Nebathi, aawiirinhe awe atthu a Isarayeli ottheka.+ 29 Mahiku a mwene Pekahi a wIsarayeli, mwene Tiglathi-Pileseri+ a wAsiiria aahituphela ni okuxa muttetthe wa wIyoni, wAbeli-Bethi-Maaka,+ oYanoha, oKedexi,+ oHasori, oXileyaadi,+ ni oGalileya, eyo piiyo, elapo yootheene ya oNefetali.+ Nave aahaakuxa atthu a weiwo ntoko ipottha aaroiha wAsiiria.+ 30 Muhoolo mwaya, Hoxeya,+ mwaana a Elahi, aahimurukunuwela Pekahi, mwaana a Remaliya, omutuphela, omwiiva. Nto aahikhala mwene nipuro nawe, eyaakha ya namiloko miili ya Yotami,+ mwaana a Oziya. 31 Itthu sikina siiraneyale ni Pekahi, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli.
32 Eyaakha ya nenli ya Pekahi, mwaana a Remaliya mwene a wIsarayeli, Yotami,+ mwaana a mwene Oziya,+ a oYuda aahikhala mwene. 33 Owo aarina iyaakha 25 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 16 oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Yeruxa, mwaana mwaamuthiyana a Sadoki.+ 34 Yotami aanipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova, ntoko iira awe paapa awe, Oziya.+ 35 Masi mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, khiyaamala-malihiwe. Nave nlelo atthu yaanipaha mikuttho ni mwiixi wa mikuttho soopahiwa mapuro awo oorakamela osulu.+ Owo aahipaka mukhora muulupale, wa empa ya Yehova.+ 36 Itthu sikina siiraneyale ni Yotami, itthu aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 37 Mahiku ale, Yehova aahimuruma Resini, mwene a oSiiria, ni Pekahi+ mwaana a Remaliya, omurukunuwela Yuda.+ 38 Wanikisa waya, Yotami aahirowa omumula ni amuhavinre awe, ovithiwa ni amuhavinre awe epooma ya Davidi, muhavinre awe. Vano, mwanawe, Akhazi, aahikhala mwene nipuro nawe.
16 Eyaakha ya namuloko ni thanu na piili ya Pekahi, mwaana a Remaliya, Akhazi+ mwaana a Yotami, mwene a oYuda, aahikhala mwene. 2 Akhazi aarina iyaakha 20 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 16 oYerusalemu. Owo khaapanke itthu sooloka vamaithoni va Yehova Muluku awe, ntoko aapanke awe muhavinre awe, Davidi.+ 3 Nave, Akhazi aanitthara ephiro ya mamwene a wIsarayeli,+ mpakha ompaha mwanawe vamooroni,*+ ottharaka soolema soohiloka sa maloko+ Yehova oomonle awe ohoolo wa atthu a Isarayeli. 4 Owo khaahiyale ovaha mikuttho, ni mwiixi wa mikuttho soopahiwa, mapuro oorakamela osulu+ yaakokhoreliwa amuluku eethiru, mapuro oorakamela osulu ni vathi va miri sootheene suulupale.+
5 Mwene Resini, a oSiiria ni Pekahi mwaana a Remaliya, mwene a wIsarayeli, yaahirowa wiira atuphele muttetthe wa oYerusalemu.+ Awo yaahimurukurerya Akhazi, masi khiyaawenrye okuxa epooma eyo. 6 Okathi ole, mwene Resini a wAsiiria, aahiwoomola wElathi,+ atthu a oYuda, aattikiherya atthu a wEdomi. Vano, atthu a wEdomi yaahikela muttetthe wa wElathi, nto anikhala weiwo mpakha olelo-va. 7 Vano, Akhazi aahaaruma alopwana orowa wa mwene Tiglathi-Pileseri+ a wAsiiria, omuleela wiira: “Miyo ka murumeyi anyu ni ka mwaninyu. Murwe mukoopole mmatatani mwa mwene a oSiiria, ni mmatatani mwa mwene a wIsarayeli yaawo anikituphela”. 8 Vano, Akhazi aahikuxa eparatha ni eweero, yeeyo yaari mpaani mwa Yehova ni opuro waasukiwa mihakhu sa empa* ya mwene, omuroihela mwene a wAsiiria wiira omukunyari.+ 9 Mwene a wAsiiria aahaakhulela yooveka ele. Moottharelana, owo aahivenya orowaka oDamaasiko, okuxa epooma ele, nave aahaakuxa atthu a weiwo ntoko ipottha aaroiha oKiri,+ nave aahimwiiva Resini.+
10 Nuumala-vo, mwene Akhazi aahirowa oDamaasiko wiira akumane ni Tiglathi-Pileseri, mwene a wAsiiria. Okathi aamoonale awe altaari oDamaasiko, mwene Akhazi aahilepa enamuna aatekiwe awe altaari owo ni moota aari awe, omuroihela namukuttho, Uriya.+ 11 Namukuttho Uriya,+ aahimuteka altaari+ ottharaka malakiheryo ootheene aaruuheliwe awe ni mwene Akhazi ori ene oDamaasiko. Vano namukuttho Uriya, aahimmaliha omuteka altaari, mwene Akhazi ohinatthi otthika oDamaasiko. 12 Okathi mwene atthinke awe oDamaasiko, aahiwoona altaari, owaattamela, ovaha soovaha valtaari vaavo.+ 13 Nave valtaari vaavo, aanivaha soovaha sawe para opahiwa, ni soovaha sawe sa ipyo. Nave-tho, aahiitthela soovaha sawe siniwuriwa, ni aahitathela ephome ya mikuttho sawe sa opatthani. 14 Owo aahaakumiha altaari+ a ekoopiri yaari ohoolo wa Yehova, mpantta wa ohoolo wa empa, eriyari ya altaari awe ni empa ya Yehova, aapweha mpantta onikela epheyo wa altaari awe. 15 Mwene Akhazi, aahimuruma namukuttho Uriya+ oriki: “Nvahe valtaari+ aalupale, yoovaha para opahiwa ya voosiisu, ni soovaha sa ipyo sa makaaripi. Nave-tho nvahe yoovaha para opahiwa ya mwene ni soovaha sa ipyo,+ vamosa ni soovaha para opahiwa, soovaha sa ipyo ni soovaha siniwuriwa sa atthu ootheene. Nave valtaari vaavo, mutathele ephome yootheene ya soovaha para opahiwa ni ephome yootheene ya mikuttho sikina. Vano altaari a ekoopiri, kinimuupuwela ele enrowa aka owiiriha. 16 Nto namukuttho Uriya, aahipaka itthu sootheene mwene Akhazi aamurumme awe.+
17 Ohiya-vo, mwene Akhazi aahikhula-khula ikarinyu+ sootheene ipantta sa mukerekhere, aahithikilasa ipetaaso, nave aahikumiha ipasiya saya.+ Moottharelana, aahikumiha epasiya yuulupale ya maasi yaaihaniwa ephareya, yeeyo yaari vasulu va ipooyi+ sa ekoopiri seiyo saavarelela, opweha vaalukamasani a maluku.+ 18 Mwaha wa mwene a wAsiiria, owo aahikumiha opuro waatekeleliwe wa empa ya Yehova, yoowo waatekiwe vate ni waarumeeliwa esaabadu, nave-tho aahikumiha mukhora wa ota waarumeeliwa ni mwene.
19 Itthu sikina siiraneyale ni Akhazi, itthu sikina aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda.+ 20 Wanikisa waya, Akhazi aahirowa omumula vamosa ni amuhavinre awe, ovithiwa ni amuhavinre awe epooma ya Davidi. Vano, mwanawe iihaniwa Ezekiya*+ aahikhala mwene nipuro nawe.
17 Eyaakha ya namuloko ni piili ya mwene Akhazi a oYuda, Hoxeya+ mwaana a Elahi, aahikhala mwene a atthu a Isarayeli, oSamariya. Owo aahilamulela iyaakha 9. 2 Hoxeya aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, masi khaatepana waavikana mamwene a wIsarayeli yaawo aaranttenle awe. 3 Mwene Salmanaseri a wAsiiria, aahirowa owana ni Hoxeya.+ Vano Hoxeya aahikhala murumeyi a mwene a wAsiiria, onapacerya omuliva mpoosito.+ 4 Masi mwene a wAsiiria aahisuwela wiira Hoxeya aaphavela omurukunuwela, okhala wiira aahaaruma alopwana orowa wa mwene So a wExiitu,+ nave khaamulinve mpoosito mwene a wAsiiria ntoko iyaakha saavinre. Tivo mwene a wAsiiria aahinvara Hoxeya, omutthukwela mukhatteya.
5 Mwene a wAsiiria aahituphela elapo ele yootheene, ophiya oSamariya orukurerya iyaakha tthaaru. 6 Eyaakha ya neethanu neexexe ya Hoxeya, mwene a wAsiiria aahikuxa oSamariya.+ Owo aahaakuxa atthu a Isarayeli ntoko ipottha+ aaroiha wAsiiria, aahiya ekhalaka oHala ni oHabori, waattamela muro Gozani+ ni ipooma sa oMedia.+
7 Eyo yaahiiraneya mwaha woowi atthu a Isarayeli yaahimutthekela Yehova, Muluku aya, yoowo aakuminhe elapo ya wExiitu, mmatatani mwa Farawo, mwene a wExiitu.+ Awo yaahaakokhorela* amuluku akina,+ 8 yaahitthara soolema sa maloko Yehova oomonle awe ohoolo wa atthu a Isarayeli, ni soolema saakumiheriwe ni mwene a wIsarayeli.
9 Aisarayeli yaaniphavela itthu soohiloka seiyo saari sootakhala vamaithoni va Yehova Muluku aya. Nave yaanipaka mapuro oorakamela osulu yaawo yaakokhoreliwa amuluku ipooma saya,+ okhuma empa yoorakamela osulu ya alipa-oowehaweha mpakha epooma yoolipihiwa.* 10 Awo yaaniipakela ipilaari saakokhoreliwa ni yaanipaka miri saakokhoreliwa,+ mapuro ootheene oorakamela osulu, ni vathi va miri sootheene suulupale.*+ 11 Nave awo yaanivaha mwiixi wa mukuttho woopahiwa mapuro ootheene oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, ntoko yiirale aya maloko Yehova oomonle awe ohoolo waya.+ Nave yaanipaka itthu iyo sootakhala wiira anveehe Yehova.
12 Awo yaanithipelela orumeela ilatarato soohiirya,*+ seiyo Yehova aalenle awe wiira: “Muhipake etthu ela!”+ 13 Yehova aahithipelela waalopola atthu a Isarayeli ni a oYuda aarumeelaka maprofeta awe ootheene ni atthu ootheene yaasuwela otaphulela itthu yooniheriwa aya,*+ oriki: “Muhiye iphiro sanyu sootakhala!+ Mweetteleke sooruma saka ni ikano saka, muttharaka malamulo ootheene kaarumme aka amuhavinre anyu, ni kooruuhenlyaakani kaarumeelaka arumeyi aka, maprofeta”. 14 Masi awo khiyaawiriyanne, nave yaahithipelela wuumiha mirima saya ntoko amuhavinre aya, yaawo yahoonihenrye omwaamini Yehova, Muluku aya.+ 15 Awo yaanithipelela okhootta malakiheryo awe, nivarihano+ nenlo aapanke awe ni amuhavinre aya, ni moolumo aavanhe awe wiira aalopole.+ Nave, yaanikokhorela ilatarato sihirina efaita,+ yiikhalihaka atthu ahirina efaita.+ Siiso, yanaatakiha atthu a maloko yaattamanne aya, yaawo Yehova akhoottihenrye awe wiira ahaatakihe.+
16 Awo yaahihiya sooruma sootheene sa Yehova, Muluku aya, yaahipaka ilatarato piili sa eyuuma,+ saalikana ni ipooyi ni yaahipaka mwiri woowuuma waakokhoreliwa.*+ Nave yaanikokhorela itheneeri sootheene sa osulu,+ ni yaanimurumeela Bayaali.+ 17 Nave-tho, yaanaapaha anaaya axilopwana ni axithiyana vamooroni,+ yaanaaxerya ehako,+ yaaniphavela osuwela ithoonyeryo sa ohoolo, ni yaahilakela opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, wiira anveehe.
18 Nto Yehova aahinanariwa vanceene ni atthu a Isarayeli, owoomola ohoolo wawe.+ Owo aahiwoomola atthu ootheene, aahiya paahi atthu a nihimo na Yuda.
19 Hata atthu a oYuda, khiyaatthara sooruma sa Yehova, Muluku aya.+ Nave-tho awo yaahitthara soolema atthu a Isarayeli yaatthara aya.+ 20 Yehova aahaakhootta atthu ootheene a osuulu wa Isarayeli, owuulihiha muru ni aavahererya mmatatani mwa alavilavi, mpakha owoomola ohoolo wawe. 21 Owo aahaakumiha atthu a Isarayeli etthoko ya Davidi, nto awo yaahimukhaliha mwene Yerobowamu, mwaana a Nebathi.+ Masi Yerobowamu aahiwiiriha atthu a Isarayeli ohiya omutthara Yehova, nave aahiwiiriha opaka etampi yuulupale. 22 Nto, atthu a Isarayeli yaanipaka itampi sootheene Yerobowamu aapanke awe.+ Awo khiyaahiyale opaka itampi iyo, 23 mpakha Yehova owoomola atthu a Isarayeli ohoolo wawe, ntoko aahimmye awe aarumeelaka arumeyi awe ootheene, maprofeta.+ Siiso, atthu a Isarayeli yaahikuxiwa elapo aya ntoko ipottha, aroihiwaka elapo ya wAsiiria,+ weiwo onikhala aya mpakha olelo-va.
24 Moottharelana, mwene a wAsiiria aahaakuxa atthu a oBabiloonia, a oKuthi, a wAwa, a oHamati, ni a oSefarvayimi,+ aaroiha ipooma sa oSamariya aaranttelihaka ni aisarayeli. Awo yaahikuxa ipooma sa oSamariya, anakhala memmo. 25 Okathi yaapacenrye aya okhala mpooma-mmo, khiyaamukokhorela* Yehova. Vano, Yehova aahaaruma akharamu eriyari aya,+ awiiva atthu akina a yaawo. 26 Mwene a wAsiiria aahileeliwa wiira: “Atthu mwaakunxe anyu ntoko ipottha mwaaroihaka ipooma sa oSamariya, khanisuwela moota woomukokhorela Muluku a elapo ele. Tivo, Muluku owo onnaaruma akharamu eriyari aya, yaawo aniwiiva atthu awo, okhala wiira khanisuwela moota woomukokhorela Muluku a elapo ele”.
27 Vano, mwene a wAsiiria aahiruma wiira: “Mmuttikiherye namukuttho mmosa mmukunxe anyu ntoko epottha, wiira akhaleke weiwo ni owiixuttiheke atthu moota woomukokhorela Muluku a elapo eyo”. 28 Nto namukuttho mmosa, yoowo aakuxiwe oSamariya ntoko epottha, aahittikihiwa wiira akhaleke oBeteli.+ Vano, owo aahipacerya owiixuttiha atthu, moota woomukokhorela* Yehova.+
29 Masi, atthu a khula nloko yaahaapaka amuluku aya, yaawo yaapwenhe aya ipa saakokhoreliwa, saari mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, saatekiwe ni atthu a oSamariya. Atthu a khula nloko yaahipaka eyo ipooma saakhala aya. 30 Atthu a oBabiloonia yaahipaka elatarato ya Sukoti-Benothi, atthu a oKuthi yaahipaka elatarato ya Nergali, atthu a oHamati+ yaahipaka elatarato ya Axima, 31 nave atthu a wAwa yaahipaka ilatarato sa Nibihazi ni Taritaki. Atthu a oSefarvayimi yaanaapaha anaaya axilopwana vamooroni, anvahaka Adrameleki ni Anameleki, amuluku a oSefarvayimi.+ 32 Nnaamwi yaamoova Yehova, yaahaathanla anamukuttho eriyari ya atthu wiira avareke muteko mapuro oorakamela osulu yaakokhereliwa amuluku eethiru. Anamukuttho awo, yaanaavarela muteko atthu awo ipa saakokhoreliwa, saari mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru.+ 33 Awo yaanimoova Yehova, masi yaakokhorela amuluku aya, attharaka soolema sa itiini sa maloko yaakhumme aya.+
34 Mpakha olelo-va, awo anitthara soolema sa itiini saya sa khalai. Nto, khuuvo a yaawo onimukokhorela Yehova, nave khuuvo onitthara ikano sawe, ophukela wawe, nlamulo nawe, ni yooruma ya Yehova aavanhe awe anamwane a Yakobe, yoowo aaturunke nsina nawe wiira iihaniweke Isarayeli.+ 35 Okathi Yehova aapanke awe nivarihano naawo,+ aahaaleela wiira: “Muhaakokhoreleke amuluku akina, muhuurameke ohoolo waya aahiiso muhaarumeele nnakhala waavaha mikuttho.+ 36 Masi, mmukokhoreleke Yehova, yoowo ookuminheni elapo ya wExiitu ni owerya wawe wuulupale,+ ni moono awe woowerya.+ Muurameke ohoolo wawe ni munvaheke mukuttho yoowo. 37 Nave okathi wootheene mutthareke malakiheryo, ophukela, nlamulo, ni yooruma oolepenlyaaweni,+ ni muhaakokhoreleke amuluku akina. 38 Muhiliyale nivarihano kipanke aka ni nyuwo,+ nave muhaakokhoreleke amuluku akina. 39 Masi, mmukokhoreleke Yehova Muluku anyu, yoowo onrowa owoopolani mmatatani mwa awanani anyu ootheene”.
40 Masi awo khiyaiwelenle ni yaahitthara soolema sa itiini saya sa khalai.+ 41 Vano, maloko awo yaanimukokhorela Yehova,+ masi-tho yaanirumeela ilatarato saya soopatthiwa. Anaaya ni axisulwaaya, anipaka itthu yaapaka aya amuhavinre aya, mpakha olelo-va.
18 Eyaakha ya neeraru ya Hoxeya,+ mwaana a Elahi, mwene a wIsarayeli, Ezekiya+ mwaana a Akhazi,+ mwene a oYuda aahikhala mwene. 2 Owo aarina iyaakha 25 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 29 oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Abi,* mwaana a Zakariya.+ 3 Owo aanipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova,+ ntoko iirale awe muhavinre awe, Davidi.+ 4 Ezekiya taamala-malinhe mapuro oorakamela osulu+ yaakokhoreliwa amuluku eethiru, taapwexakanse ipilaari saakokhoreliwa ni taikintthe mwiri woowuuma waakokhoreliwa.*+ Nave-tho aahipwexa enowa ya ekoopiri yeeyo Moise aapanke awe,+ maana mpakha okathi ole, atthu a Isarayeli yaanivaha mwiixi wa mukuttho woopahiwa ohoolo wa enowa eyo, ni yaaniihana elatarato ya enowa ya ekoopiri.* 5 Ezekiya aanimuroromela Yehova,+ Muluku a Isarayeli. Eriyari ya mamwene ootheene a oYuda, khuuvo aalikana ni Ezekiya, akhale ale aaranttenle awe, aahiiso ale yaamuranttenle. 6 Owo aahinvarexexa Yehova,+ ni khaamuhiyale omutthara. Nave, khaahiyale otthara sooruma seiyo Moise aavahiwe awe ni Yehova. 7 Yehova aari nuuwo. Khula etthu Ezekiya aapaka awe, aapaka ni ankhili. Aahimurukunuwela mwene a wAsiiria, ni aahikhootta omurumeela.+ 8 Ezekiya aahaaxintta afilisti+ mpakha oGaza ni mittetthe saya, okhuma empa yoorakamela osulu ya alipa-oowehaweha, mpakha epooma yoolipihiwa.*
9 Eyaakha ya neexexe ya mwene Ezekiya, eyo piiyo, eyaakha ya neethanu nenli ya Hoxeya+ mwaana a Elahi, mwene a wIsarayeli, Salmanaseri mwene a wAsiiria, aahiphiya oSamariya, onapacerya orukurerya.+ 10 Asiiria yaahikuxa muttetthe wa oSamariya,+ wookiseryani wa iyaakha tthaaru. Muttetthe owo wa oSamariya, waakuxiwe eyaakha ya neethanu namosa ya Ezekiya, yeeyo yaari eyaakha ya neethanu neexexe ya Hoxeya, mwene a wIsarayeli. 11 Nuumala-vo, mwene a wAsiiria aahaakuxa atthu a Isarayeli ntoko ipottha,+ aaroiha wAsiiria, aahiya akhalaka oHala ni oHabori, waattamela muro Gozani ni ipooma sa oMedia.+ 12 Eyo yaahiiraneya mwaha woowi khiyaawiriyanne nsu na Yehova Muluku aya, masi yaahithipelela ohonona nivarihano nawe ni itthu sootheene Moise, murumeyi a Yehova aarumme awe.+ Awo khiyaawiriyanne, nnakhala khiyaiwelenle.
13 Eyaakha ya namuloko neexexe ya mwene Ezekiya, nto Senakeribi mwene a wAsiiria,+ aahirwa otuphela ipooma sootheene soolipihiwa sa oYuda ni aahikuxa.+ 14 Vano Ezekiya mwene a oYuda, aahiruma oleeliwa mwene a wAsiiria, oLakixi wiira: “Koottheka. Mukhume mulaponi mwaka, miyo kinimoovahani ele munrowa anyu okivekela”. Mwene a wAsiiria aahiruma wiira Ezekiya mwene a oYuda omulive italento* 300 sa eparatha ni italento 30 sa eweero. 15 Nto Ezekiya aahinvaha eparatha yootheene yaari mpaani mwa Yehova, ni yaari opuro waasukiwa mihakhu sa empa* ya mwene.+ 16 Okathi ole, Ezekiya aahikumiha mikhora sa etemplo+ ya Yehova, ni ipantte sa osulu sa mukhora, mwene Ezekiya a oYuda aasirikenle awe ni eweero,+ onvahererya mwene a wAsiiria.
17 Nto ori ene oLakixi,+ mwene a wAsiiria aahimuruma Tartani,* Rabi-Sarixi* ni Rabisake* vamosa ni anakhotto anceene, wiira yakumane ni mwene Ezekiya, oYerusalemu.+ Awo yaahiphiya oYerusalemu, yeemela waattamela nipuro ninvira maasi a ntthiya na osulu, ephiro eniroiha opuro onivara awe muteko mulipa-ookattha.+ 18 Okathi yaamwiihanne aya mwene wiira okhumele ota, Eliyakiimi+ mwaana a Hilikiya, yoowo aaweherya etthoko ya mwene ni sekretaario Xebena,+ ni mulipa-oolepa Yowa, mwaana a Asafi, yaahikhumela ota wiira yakumane naawo.
19 Vano, Rabisake aahaahimeerya wiira: “Xontte, mwamuhimeerye Ezekiya wiira: ‘Enihimya awe mwene muulupale, mwene a wAsiiria, tiila: “Munroromela-ni?+ 20 Nyuwo munihimya wiira: ‘Kinnisuwela owana ekhotto ni kookhalana atoropa anwerya owana ekhotto’, masi awo moolumo eethiru. Ti pani munimuroromela anyu oniwiirihani okivirikanya?+ 21 Nyuwo muniroromela okhaliheriwa ni mutathi woophaawa, eyo piiyo, atthu a wExiitu,+ mutathi yoowo onihoma ni onithorola ntata na mutthu onivarelela. Eyo ti etthu Farawo, mwene a wExiitu, oniwiirela awe atthu ootheene animuroromela. 22 Nyuwo mwakileela wiira: ‘Hiyo nimmuroromela Yehova, Muluku ahu’,+ Muluku owo khonrowa wookhaliheryani. Ezekiya aahooleelani wiira mwaamala-malihe altaari a Muluku anyu ni mapuro onikokhoreliwa awe.+ Nave aahaaleela atthu anikhala oYuda ni oYerusalemu, wiira akokhoreke paahi ohoolo wa altaari ori oYerusalemu’”.+ 23 Vano, mpake nivarihano ni pwiya aka, mwene a wAsiiria: Kinimoovahani ikhavalo 2.000, vakhala wiira munimwaaphwanya atthu aniphiyerya wiira yeettihe ikhavalo iyo.+ 24 Nyuwo muniroromela ovahiwa ikaaro sa ekhotto ni ovahiwa anakhavalo a wExiitu. Niireke munoowerya omuxintta kuvernatoro mwaamukhaanixa, yoowo ori murumeyi a pwiya aka? 25 Kiireke kinituphela opuro ola kihirummwale ni Yehova wiira kipwetexe? Mwaneene Yehova ookileela wiira: ‘Murowe elapo eyo, mwapwetexe’”.
26 Vano, Eliyakiimi mwaana a Hilikiya, ni Xebena+ ni Yowa, yaahimuleela Rabisake+ wiira: “Xontte, mulavuleke ni arumeyi anyu ni nttaava na aramaiko,*+ okhala wiira ninniiwa. Muhilavuleke ni hiyo ni nttaava na ayuda, mwaha wa atthu ari vasulu va ixiri aniiwa”.+ 27 Masi Rabisake aahiwaakhula oriki: “Kiireke pwiya aka okirumme omuleela moolumo ala pwiya anyu ni nyuwo paahi? Kiira ookiruma-tho waaleela alopwana ari vasulu va ixiri, yaawo anrowa olya mavi aya ni owurya miyoso saya, vamosa ni nyuwo?”
28 Vano Rabisake aaheemela, onakhuwela olavulaka nttaava na ayuda, ohimyaka wiira: “Mwiiwe moolumo a mwene muulupale, mwene a wAsiiria.+ 29 Enihimya awe mwene tiila: ‘Muhiwokiwe ni Ezekiya, okhala wiira owo khonwerya owoopolani mmatatani mwaka.+ 30 Nave muhimuhiye Ezekiya owiirihakani omuroromela Yehova, oriki: “Yehova onoonoopola tthiri, nave epooma ela khenrowa ovahereriwa mmatatani mwa mwene a wAsiiria”.+ 31 Muhinwiriyane Ezekiya, okhala wiira mwene a wAsiiria onihimya wiira: “Mwaataane ni miyo, nave mwiivahererye.* Nto khula mmosa a nyuwo onimoolya mihokorokho sawe sa ewuuva, mihokorokho sawe sa mwiri wa efiiku, nave onoowurya maasi a ehime* awe, 32 mpakha miyo orwa ni wooroihani elapo enlikana ni elapo anyu,+ elapo yeeyo eniruwerya etiriku, esevaata ni ewuuva, erina miri sa olivera ni oravo. Vano nyuwo munookhala akumi ni khamunrowa okhwa. Muhinwiriyane Ezekiya, okhala wiira owo onnoowokani ohimyaka wiira: ‘Yehova onoonoopola’. 33 Niireke amuluku a maloko makina aawerya woopola elapo aya, mmatatani mwa mwene a wAsiiria? 34 Ari vai amuluku a oHamati+ ni a wArpadi? Ari vai amuluku a oSefarvayimi,+ a oHena, ni a wIva? Niireke awo aawerya woopola oSamariya mmatatani mwaka?+ 35 Eriyari ya amuluku ootheene a ilapo iyo, niireke ookhala owenrye woopola elapo awe mmatatani mwaka? Nto niireke Yehova onoowerya woopola oYerusalemu mmatatani mwaka?”’”+
36 Masi atthu yaahimaala ni khiyaamwaakhunle etthu, maana mwene aahaaruma wiira: “Muhimwaakhule etthu”.+ 37 Vano, Eliyakiimi, mwaana a Hilikiya, yoowo aaweherya etthoko ya mwene, ni sekretaario Xebena, ni mulipa-oolepa Yowa, mwaana a Asafi, yaahirowa wa Ezekiya akhenre ene ikuwo saya, anamuleela moolumo a Rabisake.
19 Nuumala mwene Ezekiya wiiwa moolumo ala, aahikhera ikuwo sawe, owara isaakho, onarowa mpaani mwa Yehova.+ 2 Vano, owo aahimuruma Eliyakiimi yoowo aaweherya etthoko ya mwene,* ni sekretaario* Xebena ni makhulupale a anamukuttho, wiira aware isaakho ni arowe wa profeta Yesaya,+ mwaana a Amozi. 3 Awo yaahimuleela wiira: “Enihimya awe Ezekiya, tiila: ‘Nla nihiku na oxanka, oruwaniwa ni noowuuliha muru, ntoko nihiku onihala awe oyariwa mwaana, masi maama awe ohinakhalana ikuru wiira omuyare.+ 4 Woonasa wene, Yehova Muluku anyu, onoowiriyana moolumo ootheene a Rabisake, yaawo orummwale awe ni pwiya awe, mwene a wAsiiria, wiira onveehe Muluku mukumi.+ Nto Yehova Muluku anyu, onvahe ehukhumu mwaha wa moolumo yiiwale awe, akhumaka wa mwene a wAsiiria. Xontte, mwaavekeleleke+ ale ahanle ari akumi’”.
5 Nto arumeyi a mwene Ezekiya, yaahirowa wa Yesaya.+ 6 Vano, Yesaya aahaahimeerya wiira: “Murowe mwamuleele pwiya anyu wiira: ‘Etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Muhoove+ mwaha wa moolumo mwiiwale anyu, yaawo alavuliwe ni arumeyi a mwene a wAsiiria, okiveehaka miyo.+ 7 Kinoomwiiriha wuupuwela etthu, nave owo onimwiiwa ehapari enrowa omwiiriha otthikela elapo awe. Nto kinoomwiiviha ni espaata* mulaponi mwawe”’”.+
8 Nuumala Rabisake wiiwa wiira mwene a wAsiiria aahikhuma oLakixi,+ owo aahitthika wiira akumane ni yena, omphwanya owanaka ni atthu a oLibina.+ 9 Mwene aahiiwa vahimmwaka wiira Tiraka, mwene a wEthiyopia, aanirwa wiira owane ni yena. Nto aahaaruma-tho anamitthaka+ orowa omuleela Ezekiya wiira: 10 “Mwamuleele mwene Ezekiya a oYuda, wiira: ‘Muhiwokiwe ni Muluku anyu, yoowo munimuroromela anyu, ohimyaka wiira: “Yerusalemu khonrowa ovahereriwa mmatatani mwa mwene a wAsiiria”.+ 11 Nyuwo muhiiwa ele mamwene a wAsiiria yiirihale aya ilapo sootheene, apwetexaka ilapo seiyo.+ Nto niireke nyuwo paahi ti munrowa woopoliwa? 12 Niireke amuluku a maloko makina, yaawo amuhavinre aka yaapwetenxe aya, yaahiwoopola atthu aya? Siri vai mittetthe sa oGozani, oHarani+ ni oRezefi? Nave ari vai atthu a wEedeni, yaawo yaakhala oTeli-Hasari? 13 Ori vai mwene a oHamati, mwene a wArpadi, mwene a ipooma sa oSefarvayimi ni a oHena ni a wIva?’”+
14 Ezekiya aahikuxa ikarta iyo mmatatani mwa anamitthaka* ale, onasoma. Nuumala-vo, Ezekiya aahirowa empa ya Yehova, aatala ikarta iyo ohoolo wa Yehova.+ 15 Vano Ezekiya aahipacerya ovekela+ ohoolo wa Yehova, oriki: “Khoo Yehova Muluku a Isarayeli, nyuwo mukilanthi veehiceni vanyu, vasulu va* makerubi,+ nyuwo paahi ti muri Muluku eekeekhai a mamwene ootheene a mulaponi.+ Nyuwo moopaka erimu ni elapo. 16 Xontte Yehova, mutheteye maaru anyu, nwiriyane!+ Xontte Yehova, mutthukule maitho anyu,+ mooneke! Mwiiwe moolumo Senakeribi orumme awe oveehiwa nyuwo, Muluku mukumi. 17 Yehova, ekeekhai wiira mamwene a wAsiiria aapwetexa ilapo sikina ni aapwetexa elapo aya.+ 18 Nave awo yaahaarihela vaikho amuluku a ilapo iyo, okhala wiira khahiyo yaari amuluku eekeekhai,+ masi yuupiwe ni matata a apinaatamu,+ eyo piiyo, yaari a matera ni a maluku. Tivo awo yaawenrye aya waapwetexa amuluku awo. 19 Masi vano, khoo Yehova Muluku ahu, xontte munoopole mmatatani mwa Senakeribi, wiira mamwene ootheene a mulaponi, asuwele wiira nyuwo paahi, Yehova, ti mukhanle Muluku”.+
20 Nto, Yesaya mwaana a Amozi, aahiruma oleeliwa Ezekiya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, Muluku a Isarayeli, tiila: ‘Miyo kihiiwa ovekela wanyu+ mwaha wa mwene Senakeribi a wAsiiria.+ 21 Moolumo Yehova olavunle awe omuhimyaka yena, taala:
“Mwaana mwaamuthiyana a oSiyoni ohitonko orupa ni mulopwana, onnoothanyani, owo onnootheyani.
Mwaana mwaamuthiyana a oYerusalemu, onnittikinya muru awe ohoolo wanyu.
22 Ti pani omuruwanne anyu ni onveehale anyu?+
Ti pani omulavulenle anyu munanariwe ene’+
Ni mmukumihenrye anyu maitho?
Ti Muluku Oowaarya a wIsarayeli!+
23 Mwaarumeelaka arumeyi anyu,+ nyuwo monveeha Yehova,+ muriki:
‘Kirumeelaka ikaaro saka sinceene sa ekhotto,
Kinoowela vasulu va miyaako,
Ni kinoophiya ipantta sa oLiibano siri ottaiwenexa.
Kinimwiikittha miri saya soorakama sa eseeturu, ni miri saya soolokexa sa xuniiperu.
Kinoophiya miyaako saya soorakamexa, ni itakhwa saya sootepexa ophipa.
24 Kinoothipa ihime ni kinoowurya maasi a elapo ya amalapo.
Kinimuumiha miro sootheene sa wExiitu ni inawu saka’.
25 Niireke khamwiiwale? Miyo kaahilakela opaka eyo okhuma khalai.+
Okhuma okathi ovinre, kaahilokiherya eyo.+
Vano, kinoopaka etthu eyo.+
Nyuwo munoopwetexa ipooma soolipihiwa, mpakha ohala maluku oowuukeliwa paahi.+
26 Atthu aya khanrowa okhaliheriwa;
Awo animoova ni animuulihihiwa muru.
Anrowa olikanaka ni miri sa mutakhwani ni malaxi ooripelela,+
Anrowa olikanaka ni malaxi aninnuwa vasulu va empa, yaawo anuumihiwa ni epheyo enirwa mpantta onikhuma nsuwa.
27 Masi miyo kinnisuwela oratteene okathi munikilaathi anyu, okathi munikhuma anyu, okathi munikela anyu,+
Ni okathi munnanariwa anyu ni miyo,+
28 Okhala wiira kihiiwa wiira moonanariwa ni miyo+ ni kihiiwa onyakula wanyu.+
Tivo, kinimoohelani coolo aka mphulani mwanyu ni mukhoyi* aka+ mwaano mwanyu,
Nave kinimoottikiheryani ephiro mukhumme anyu”.+
29 “‘Esinaale anyu* tiila: Eyaakha ela, munimoolya ipyo sinrowa omela mekhaya. Nave eyaakha ya nenli, munimoolya ipyo sinrowa omela memmo.+ Masi eyaakha ya neeraru, munimwaala ni munoohepha. Munimwaala miri sa ewuuva ni munimoolya mihokorokho saya.+ 30 Atthu a etthoko ya Yuda anrowa woopowa, yaawo anrowa ohala,+ anrowa olikanaka ni mwiri orina mitathaari saya ni oniima mihokorokho mweerittani mwaya. 31 Vano, oYerusalemu anookhuma ale anrowa ohala, nave omwaako Siyoni anookhuma ale anrowa woopowa. Tthiri, Yehova a anakhotto, yoowo ori a nthiti, tonrowa opaka eyo.+
32 “‘Etthu onilavula awe Yehova, omuhimyaka mwene a wAsiiria,+ tiila:
“Owo khonrowa okela epooma ela,+
Nnakhala khonrowa ovonyerya mattheere,*
Aahiiso khonrowa owana ni nikula na wiixaakihana,*
Wala khonrowa oteka etturuuru wiira otuphele epooma ela.+
33 Owo onootthikela ephiro okhumme awe;
Khonrowa okela epooma ela”. Yehova tonihimya.
35 Ohiyu ene yoole, nlaikha na Yehova naahikhuma niwiiva alopwana 185.000, opuro yaamanke aya asiiria.+ Okathi atthu yaavenyale aya voosiisu, yaaphwannye mirutthu.+ 36 Vano, mwene Senakeribi a wAsiiria, aahikhuma otthikela oNiinive,+ onakhala weiwo.+ 37 Nihiku nimosa, owo aari mpaani mwa muluku awe Nisiroki, onamukokhorela. Vano, anaawe, Adrameleki ni Sareseri yaahimwiiva ni espaata.+ Nuumala-vo, yaahitthyawela elapo ya wArarati.+ Nto mwanawe, Esari-Hadoni,+ aahikhala mwene nipuro nawe.
20 Mahiku ale, Ezekiya aahiwereiwa onahala okhwa.+ Profeta Yesaya, mwaana a Amozi, aahirwa onamuleela wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Mwaavahe malakiheryo atthu a etthoko anyu, okhala wiira khamunrowa openuwa, munimookhwa’”.+ 2 Siiso, Ezekiya aahirukunuwela oxirini, onapacerya onvekela Yehova, oriki: 3 “Khoo Yehova, xontte, muhiliyale wiira kiheetta voororomeleya ohoolo wanyu ni murima aka wootheene, nave koopaka itthu sooloka vamaithoni vanyu”.+ Nto Ezekiya aahipacerya wunla vanceene.
4 Yesaya iira ohinatthi ophiya eriyari ya nivate, okathi Yehova aamuhimenrye awe wiira:+ 5 “Mutthike, mwamuleele Ezekiya muhooleli a atthu aka wiira: ‘Etthu onihimya awe Yehova, Muluku a muhavinre anyu Davidi, tiila: “Kihiiwa ovekela wanyu. Nave kihoona maithori anyu.+ Miyo kinimoopenuxani.+ Nihiku na neeraru munoorowa empa ya Yehova.+ 6 Kinimuncererya okumi anyu,* iyaakha 15. Nave kinoowoopolani ni kinimoopola epooma ela mmatatani mwa mwene a wAsiiria.+ Nave-tho, kinimwaakiha epooma ela mwaha wa miyo ni mwaha wa murumeyi aka, Davidi”’”.+
7 Vano Yesaya aahihimya wiira: “Muruuhe ifiiku soowuuma soonyakattiwa”. Nto saahiruuhiwa, siheliwa ethuku yuulupale ya mwene, nuumala-vo, aahipacerya openuwa vakhaani-vakhaani.+
8 Ezekiya aahimukoha Yesaya wiira: “Esinaale+ xeeni enooniherya wiira Yehova onookipenuxa, nave nihiku na neeraru kinoorowa empa ya Yehova?” 9 Yesaya aahimwaakhula wiira: “Esinaale ya Yehova, enooniherya wiira Yehova onoomaleliha moolumo olavunle awe, tiila: Muniphavela wiira muuttutthi ori vaxikattani* orowe ohoolo mavalo 10, aahiiso otthikele ottuli mavalo 10?”+ 10 Vano Ezekiya aahihimya wiira: “Ti vookhweya muuttutthi orowa ohoolo mavalo 10, ohiya otthikela ottuli mavalo 10”. 11 Profeta Yesaya aahinvekela Yehova, nto Owo aahiiriha muuttutthi waakhurunwe eskatta ya Akhazi otthikela ottuli mavalo 10.+
12 Okathi ole, mwene a oBabiloonia, Berodaki-Baladani, mwaana a Baladani, aahimulepela ikarta Ezekiya ni aahimuroihela yoovaha, okhala wiira aahiiwa wiira Ezekiya owo anwereiwa.+ 13 Ezekiya aahiwaakhela,* owooniherya mihakhu sootheene sa empa awe,+ eyo piiyo, eparatha, eweero, makhura a baalsamu, ni makhura makina ooreera. Nave-tho, aahiwooniherya mapuro ootheene yaapwehiwa ikaruma sa ekhotto, ni itthu sootheene saaphwanyaneya opuro waasukiwa mihakhu sawe. Nto khiivo etthu Ezekiya ahaawoonihenrye awe vatthokoni vawe, ni moomweneni mwawe mootheene.
14 Nuumala-vo, profeta Yesaya aahirowa wa mwene Ezekiya, onamukoha wiira: “Alopwana ale ahimmye-ni? Nave anikhuma woowi?” Ezekiya aahaakhula wiira: “Awo anikhuma elapo ya ottaiwene, oBabiloonia”.+ 15 Vano, Yesaya aahimukoha wiira: “Awo yoonale-ni vatthokoni vanyu?” Nto Ezekiya aahaakhula oriki: “Awo ahoona itthu sootheene vatthokoni* vaka. Khiivo etthu kihiwoonihenrye aka opuro sinisukiwa mihakhu saka”.
16 Yesaya aahimuhimeerya Ezekiya wiira: “Nwiriyane moolumo a Yehova.+ 17 Yehova owo onihimya wiira: ‘Anoophiya mahiku, itthu sootheene siri vatthokoni vanyu, ni itthu sootheene amuhavinre anyu asunke aya mpakha olelo-va, sinrowa aya okuxiwa siroihiwaka oBabiloonia.+ Khiivo etthu enrowa ohala. 18 Nave aniinyu akina, yaawo munrowa anyu oyareliwa, anookuxiwa+ ni anrowa okhala makhulupale empa ya mwene a oBabiloonia’”.+
19 Nuumala-vo, Ezekiya aahimuleela Yesaya wiira: “Moolumo a Yehova mulavunle anyu tooreera”.+ Nave Ezekiya aahincererya oriki: “Vanooreera okhala wiira onookhala murettele ni ovareleleya, nlelo kiri ene mukumi”.*+
20 Itthu sikina siiraneyale ni Ezekiya, miteko sawe sootheene soowerya, moota aapanke awe ehime,+ moota aahapunxe awe maasi, ni moota aaruuhale awe maasi opooma,+ soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 21 Vano, Ezekiya aahirowa omumula ni amuhavinre awe.+ Nto mwanawe, Manase,+ aahikhala mwene nipuro nawe.+
21 Manase+ aarina iyaakha 12 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 55 oYerusalemu.+ Maama awe aihaniwa Hefeziba. 2 Owo aahipaka itthu soohiloka vamaithoni va Yehova, ottharaka soolema soohiloka, sa maloko+ yaawo Yehova oomonle awe ohoolo wa atthu a Isarayeli.+ 3 Manase aahiteka-tho mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, yaawo paapa awe, Ezekiya aapwexakanse awe.+ Nave aahaateka altaari a Bayaali, ni aahipaka mwiri woowuuma waakokhoreliwa,*+ ntoko iirale awe Akhabi, mwene a wIsarayeli.+ Nave aanikokhorela itheneeri sootheene sa osulu ni aanuuramela seiyo.+ 4 Owo aahaateka-tho altaari mpaani mwa Yehova,+ memmo Yehova aahimmye awe wiira: “Nsina naka ninrowa okhalaka oYerusalemu”.+ 5 Nave aahaateka-tho altaari a itheneeri sootheene sa osulu,+ nivate na muhina ni nivate na ota wa empa ya Yehova.+ 6 Manase aahimpaha mwanawe vamooroni, aahipaka maxintta, aaniphavela osuwela itthu saarowa wiiraneya muhoolo+ ni aahaathanla anahako ni atthu yaavekela malaikha ootakhala.+ Nave aahipaka itthu sootepa otakhala vamaithoni va Yehova, wiira onveehe.
7 Owo aahipaka elatarato yoopatthiwa ya mwiri woowuuma waakokhoreliwa,*+ opweha empa Yehova aamulenle awe Davidi ni mwanawe Salomooni wiira: “Eriyari ya mahimo ootheene a wIsarayeli, miyo koothanla empa ela ni oYerusalemu, wiira nsina naka nikhaleke memmo mahiku ootheene.+ 8 Nkinrowa-tho owoomola atthu a Isarayeli elapo kaavanhe aka amuhavinre aya,+ yaiwelela-ru oratteene itthu sootheene kaarumme aka,+ eyo piiyo, Nlamulo nootheene, murumeyi aka Moise aarumme awe wiira yeetteleke”. 9 Masi awo khiyaiwelenle, nave Manase aanithipelela waahapuxa, owiirihaka opaka itthu sootepa otakhala, ovikana iye saapakiwa ni maloko Yehova aamala-malinhe awe ohoolo wa aisarayeli.+
10 Yehova nlelo aanilavula aarumeelaka arumeyi awe maprofeta,+ oriki: 11 “Manase, mwene a oYuda oopaka itthu iya sootheene sootakhala. Owo oopaka itthu sootepa otakhala waavikana atthu a wAmori+ yaakhanle ohinatthi yena,+ orumeelaka ilatarato soohiirya* oowiiriha atthu a oYuda ottheka. 12 Tivo, etthu onihimya awe Yehova, Muluku a Isarayeli, tiila: ‘Kinookumiherya ehasara oYerusalemu+ ni oYuda, khula mutthu onrowa wiiwa ehasara eyo onootikinihiwa.+ 13 Kinimwaahukhumu atthu+ a oYerusalemu, ntoko kaahukhummu aka atthu a oSamariya+ ni atthu a etthoko ya Akhabi,+ nave kinoolimpari oYerusalemu, ntoko siisaale sinlimpariwa aya etixela, enarapihiwa ni enapopheiwa.+ 14 Kinimwaanyanyala atthu aka yaawo ari ntoko yoohiyeriwa aka,+ nave kinimwaavahererya mmatatani mwa awanani aya. Nto, awo anookuxiwa ntoko ipottha, nave mireerelo saya animwaakhiwa ni awanani aya ootheene,+ 15 okhala wiira aapaka itthu sootakhala vamaithoni vaka ni annithipelela okiveeha, okhuma nihiku amuhavinre aya yaakhumme aya elapo ya wExiitu mpakha olelo-va’”.+
16 Nave-tho Manase aahimwarexa ephome yinceene ya atthu oohittheka. Aahiwiiva atthu okhuma mpantta mmosa wa oYerusalemu mpakha mpantta mukina.+ Ohiya-vo, aahipaka etampi ya owiiriha atthu a oYuda ottheka ni opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova. 17 Itthu sikina siiraneyale ni Manase, itthu sootheene aapanke awe ni itampi aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 18 Nuumala-vo, Manase aahirowa omumula vamosa ni amuhavinre awe, ovithiwa exarti ya owannyawe, eyo piiyo, exarti ya Uza.+ Vano mwanawe, Amoni, aahikhala mwene nipuro nawe.
19 Amoni+ aarina iyaakha 22 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha piili oYerusalemu.+ Maama awe aihaniwa Mexulemethi, mwaana mwaamuthiyana a Harusi a oYoteba. 20 Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, ntoko iira awe paapa awe, Manase.+ 21 Amoni aanitthara iphiro sootheene paapa awe aatthara awe, nave aanirumeela ni okokhorela ilatarato soohiirya seiyo paapa awe aarumeela awe.+ 22 Siiso owo aahimunyanyala Yehova, Muluku a amuhavinre awe, nave, khaatthara ephiro ya Yehova.+ 23 Muhoolo mwaya, arumeyi a Amoni yaahimurukunuwela mwene Amoni, amwiiva owannyawe. 24 Masi, atthu a elapo ele, yaahiwiiva atthu ootheene yaamurukunuwenle mwene Amoni. Nto yaahimukhaliha mwene, Yosiya, mwaana a Amoni, nipuro nawe.+ 25 Itthu sikina siiraneyale ni Amoni, itthu aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 26 Vano, Amoni aahivithiwa mahiye awe yaari oxarti ya Uza.+ Nto mwanawe, Yosiya,+ aahikhala mwene nipuro nawe.
22 Yosiya+ aarina iyaakha 8 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 31 oYerusalemu.+ Maama awe aihaniwa Yedida, mwaana mwaamuthiyana a Adaya a oBosekathi.+ 2 Owo aanipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova ni aanitthara iphiro sootheene sa muhavinre awe,+ Davidi. Nave khaahapuwenle moono woothiyana, nnakhala moono woolopwana.
3 Eyaakha ya namuloko ni thanu na tthaaru ya mwene Yosiya, mwene aahimuruma sekretaario Xafani, mwaana a Azaliya, mwaana a Mexulami, orowa empa ya Yehova,+ oriki: 4 “Murowe wa namukuttho muulupale Hilikiya,+ mwamuhimeerye wiira othukumanye musurukhu wootheene oruuhiwe mpaani mwa Yehova,+ yoowo makwarta aniruuheliwa aya ni atthu.+ 5 Musurukhu owo avahereriwe ale athanleliwe ovara muteko empa ya Yehova. Nto, awo animwaavahererya ale anivara muteko empa ya Yehova, yaawo anrowa olokiherya empa eyo,+ 6 eyo piiyo, ale anivara muteko ni matera, alipa-ooteka ni mapeterero. Nto awo anoorumeela musurukhu owo wiira athume matera ni maluku oopwexiwa ni oolokiheriwa wiira alokiherye empa eyo.+ 7 Masi, musurukhu anrowa aya ovahereriwaka ohikontariweke, okhala wiira awo atthu oororomeleya”.+
8 Muhoolo mwaya, namukuttho muulupale Hilikiya aahimuleela sekretaario Xafani wiira:+ “Koophwanya eliivuru ya nlamulo+ mpaani mwa Yehova”. Nto Hilikiya aahinvahererya eliivuru eyo Xafani, onapacerya osoma.+ 9 Sekretaario Xafani, aahirowa okumana ni mwene onamuleela wiira: “Arumeyi anyu aathukumanya musurukhu waari mpaani, yaavahererya ale aniweherya muteko onivariwa empa ya Yehova”.+ 10 Nave-tho sekretaario Xafani aahimuleela mwene wiira: “Namukuttho Hilikiya ookivaha eliivuru ela”.+ Vano Xafani aahipacerya osoma eliivuru eyo ohoolo wa mwene.
11 Nuumala mwene wiiwa moolumo a eliivuru ya Nlamulo, aahikhera malaya awe.+ 12 Moottharelana, mwene aahimuruma namukuttho Hilikiya, Ahikami+ mwaana a Xafani, Akibori mwaana a Mikaya, sekretaario Xafani, ni Asaya murumeyi a mwene oriki: 13 “Murowe mwamukohe Yehova mwaha wa miyo, mwaha wa atthu ala ni mwaha wa atthu ootheene a oYuda moolumo ala ari eliivuru ela ephwanyiwe. Tthiri Yehova oonanariwa vanceene ni hiyo,+ okhala wiira amuhavinre ahu khiyaiwelenle moolumo ari muliivuruni-mu, nave khiyaapanke itthu sootheene nilepeliwe ahu”.
14 Siiso, namukuttho Hilikiya, Ahikami, Akibori, Xafani ni Asaya, yaahirowa wa profeta muthiyana aihaniwa Hulda.+ Owo aari mwaarawe Xalumi yoowo aaweherya ikuwo, mwaana a Tikwa, mwaana a Harasi. Profeta owo aakhala oYerusalemu, epooma esya.* Nto yaahirowa weiwo ovaanela ni yena.+ 15 Profeta owo muthiyana aahaaleela alopwana ale wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, Muluku a Isarayeli, tiila: ‘Mwamuleele mulopwana oorummeni orwa wa miyo, wiira: 16 “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Kinookumiherya ehasara opuro ola ni atthu ala. Nave kinoomaliherya moolumo ootheene yaawo mwene a oYuda osomme awe muliivuruni-mu.+ 17 Mwaha wa okinyanyala ni waavaha mwiixi wa mukuttho woopahiwa amuluku akina+ wiira akiveehe ni miteko saya sootheene,+ miyo kinoonanariwa vanceene ni opuro ola ntoko mooro ohiniweryaneya ottipiheriwa.+ 18 Vano, mwamuleele mwene a oYuda, yoowo oorummeni omukohererya Yehova wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, Muluku a Isarayeli, tiila: ‘Mwaha wa moolumo mwiiwale anyu, 19 nyuwo muhiiwelela ni muhiiyeviha+ ohoolo wa Yehova okathi mwaiwale anyu ele aahimmye awe, ohimyaka opuro ola ni atthu anikhala opuro ola, eyo piiyo, yaawo anrowa woova ni otakhaliwa. Nyuwo mookhera ikuwo sanyu+ ni muhinla ohoolo waka, nto miyo koowiiwani. Yehova tonihimya. 20 Tivo nyuwo munoorowa okhala vamosa ni amuhavinre anyu, nave munoorowa omumula ni murettele opuro onrowa anyu ovithiwa. Nave-tho, maitho anyu khanrowa woona ihasara sootheene sinrowa okhumelela opuro ola’”’”. Nuumala-vo, awo yaahirowa omuleela mwene ele yaakhuliwe aya.
23 Vano, mwene aahiwiihaniha makhulupale ootheene a oYuda ni a oYerusalemu.+ 2 Nuumala-vo, mwene aahirowa empa ya Yehova ni alopwana ootheene a oYuda, atthu ootheene yaakhala oYerusalemu, anamukuttho ni maprofeta, eyo piiyo, atthu ootheene, okhuma acikhaani mpakha aalupale. Owo aahisoma ohoolo waya moolumo ootheene a eliivuru+ ya nivarihano,+ yeeyo yaaphwanyiwe mpaani mwa Yehova.+ 3 Mwene aaheemela waattamela epilaari, opaka nivarihano ohoolo wa Yehova,+ ohimyaka wiira aarowa omuttharaka Yehova, weettela sooruma sawe, soolopola sawe, ikano sawe ni murima awe wootheene ni okumi awe wootheene, omalelihaka moolumo a nivarihano nlo, yaawo yaalempwale muliivuruni-mmo. Nave atthu ootheene yaahemererya nivarihano nle.+
4 Nuumala-vo, mwene aahimuruma namukuttho muulupale Hilikiya,+ anamukuttho akina, ni makwarta wiira akumihe mutemplo mwa Yehova mireerelo sootheene saapakeliwe Bayaali, saapakeliwe mwiri woowuuma waakokhoreliwa,*+ ni saapakeliwe itheneeri sootheene. Moottharelana, owo aahipaha itthu iyo ota wa oYerusalemu okerekhere wa oKeduroni, nave aahiroiha ettuurwa aya oBeteli.+ 5 Siiso, owo aahimala-maliha muteko wa anamukuttho a amuluku a amalapo, yaawo yaathanliwe ni mamwene a oYuda wiira avaheke mwiixi wa mukuttho woopahiwa mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, ipooma sa oYuda, ni mittetthe saattamenle oYerusalemu, vamosa ni ale yanvaha mwiixi wa mukuttho woopahiwa Bayaali, nsuwa, mweeri, ekurupu emosa ya itheneeri siniihaniwa sotiiyaku ni itheneeri sootheene.+ 6 Owo aahikumiha mwiri woowuuma waakokhoreliwa*+ mpaani mwa Yehova oroiha ota wa Yerusalemu, oxepani wa oKeduroni. Aahipaha mwiri owo oxepani+ wa oKeduroni, vano ettuurwa aya omwara-mwarya omahiye wa atthu yahooneliwa vatthu.+ 7 Nave-tho, aahipwexakasa ipa sa alopwana anamararuwa a mutemplo,+ seiyo saari mpaani mwa Yehova, ni mapuro yaakhala aya athiyana yaattottha itenta* sa mwiri woowuuma waakokhoreliwa.*
8 Nuumala-vo, owo aahaakumiha anamukuttho ootheene a ipooma sa oYuda, ni aahihonona mapuro ootheene oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, weiwo anamukuttho awo yaavaha aya mwiixi woopahiwa, okhuma oXeeba+ mpakha oBeri-Xeba.+ Nave-tho, aahipwexakasa mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru yaari vamukhora va Yooxuuwa, xeefi a epooma, yaawo yaakhala moono woothiyana wa mutthu aakela opooma. 9 Anamukuttho a mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, khiyaarumeela waltaari a Yehova oYerusalemu,+ masi yaanikhuura ephaawu yoohiheliwa eferemento vamosa ni axinnaya. 10 Nave-tho, aahihonona opuro waakokhoreliwa Tofeti+ yoowo waari oxepani wa anamwane a Hinomi,*+ wiira ohikhale mutthu aarowa-tho ompaha mwanawe mwaamulopwana aahiiso mwaamuthiyana vamooroni onvahaka Moloki.+ 11 Owo aahikhoottiherya wiira ikhavalo mamwene a oYuda yaavanhe aya nsuwa, sihikeleke empa ya Yehova siviraka esaala ya mukhulupale Netani-Meleki, yeeyo yaakhala vamukhora. Nave, aahipaha vamooroni ikaaro sa ekhotto saavahiwe muluku nsuwa.+ 12 Nave-tho, mwene aahaapwexakasa altaari yaawo mamwene a oYuda yaapanke aya vasulu va ekwartu ya osulu+ ya Akhazi, vamosa ni altaari, Manase aapanke awe nivate na ota ni nivate na muhina na empa ya Yehova.+ Nuumala-vo, aahikuxa ikokhola saya omwara-mwarya oxepani wa oKeduroni. 13 Nto mwene aahihonona mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru yaari ohoolo wa oYerusalemu, mpantta wa osuuli* wa mwaako olivera,* yaawo mwene Salomooni a wIsarayeli aamutekenle awe Astoreti, muluku muthiyana oohiirya a atthu a oSiidoni; ni Kemoxi elatarato yoohiirya ya oMowabi, ni Milikomi+ elatarato yoohiirya ya atthu a wAmoni.+ 14 Owo aahipwexakasa ipilaari saakokhoreliwa, aahiikittha miri saakokhoreliwa*+ ni aahisariha mapuro awo makhuva a atthu. 15 Nave-tho, aahaapwexa altaari a oBeteli, opuro woorakamela osulu, Yerobowamu mwaana a Nebathi, aapanke awe owiirihaka atthu a wIsarayeli ottheka.+ Nuumala waapwexa altaari awo ni opuro woorakamela osulu, owo aahipaha opuro woorakamela osulu, khukhaliha ettuurwa, nave-tho aahipaha mwiri woowuuma waakokhoreliwa.*+
16 Okathi Yosiya aarukununwe awe oweha mahiye yaari vamwaako, aahiruma okumihiwa makhuva yaari mmahiye-mmo, apahiwa valtaari, ohononaka opuro waakokhoreliwa, ottharaka moolumo a Yehova yaalavuliwe ni mulopwana a Muluku eekeekhai, yoowo aahimmye wiira itthu iya saamwiiraneya.+ 17 Moottharelana, Yosiya aahikoha wiira: “Mahiye ale kinoona aka ta awani?” Vano alopwana a epooma yaahimuhimeerya wiira: “Mahiye ale, ta mulopwana a Muluku eekeekhai a oYuda,+ yoowo aahimmye khalai itthu iya nwiirinhe anyu altaari a oBeteli”. 18 Vano owo aahihimya wiira: “Mmuhiye omumuleke. Ohikhale mutthu onikwannya makhuva awe”. Nto awo khiyaakwannyale makhuva awe, vamosa ni makhuva a profeta aakhumme oSamariya.+
19 Nave-tho, Yosiya aahimala-maliha ipa sootheene saakokhoreliwa, saari mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, ipooma sa oSamariya,+ seiyo mamwene a wIsarayeli yaatenke aya wiira anveehe Muluku. Nave aahiiriha etthu emosa-ru iirinhe awe mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru yaari oBeteli.+ 20 Vano valtaari vaavo, Yosiya aahiwiiva anamukuttho ootheene a mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, yaari weiwo. Nave aahipaha makhuva a atthu vasulu va altaari awo.+ Nuumala-vo aahitthikela oYerusalemu.
21 Vano mwene aahaaruma atthu ootheene oriki: “Mumpakele Paasikha+ Yehova, Muluku anyu, ntoko silempwale aya muliivuruni-mu ya nivarihano”.+ 22 Khaatonko opakiwa Paasikha ntoko ola okhuma mahiku a makhulupale yaawo yaaphukela atthu a Isarayeli, nnakhala mahiku ootheene a mamwene a wIsarayeli ni mamwene a oYuda.+ 23 Masi eyaakha ya namuloko ni thanu na tthaaru ya mwene Yosiya, aahipakeliwa Yehova Paasikha ola oYerusalemu.
24 Nave, Yosiya aahaamala-maliha alipa yaakoha malaikha ootakhala, anahako,+ ilatarato saarumeeliwa vatthokoni, ni ilatarato soohiirya,*+ ni itthu sootheene soohiirya saakhumelenle mulaponi mwa oYuda ni oYerusalemu. Aahipaka eyo wiira omalelihe moolumo a Nlamulo,+ yaari muliivuruni, namukuttho Hilikiya aaphwannya awe mpaani mwa Yehova.+ 25 Khaatonko okhala mwene aalikana ni yena aamutthikenle Yehova ni murima awe wootheene, ni okumi awe wootheene+ ni ikuru sawe sootheene, eettelaka Nlamulo nootheene na Moise. Nave khakhumelenle mwene mukina aalikana ni yena.
26 Vano, Yehova khaahiyale onanariwa vanceene ni atthu a oYuda, mwaha wa itthu sootheene sooveeha Manase aapanke awe wiira onveehe.+ 27 Yehova aahihimya wiira: “Kinoowoomola atthu a oYuda ohoolo waka,+ ntoko kiwoomonle aka atthu a Isarayeli.+ Nave kinookhootta epooma ela kaathanlale aka, oYerusalemu, ni empa ela yeeyo kaahimmye aka wiira: ‘Nsina naka ninrowa okhalaka memmo’”.+
28 Itthu sikina siiraneyale ni Yosiya, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 29 Mahiku a mwene Yosiya, Farawo Neko, mwene a wExiitu aahirowa okumana ni mwene a wAsiiria omuro Eufrate. Nto mwene Yosiya aahirowa owanana. Masi okathi Neko aamoonale awe Yosiya, aahimwiiva oMegido.+ 30 Vano arumeyi awe yaahiteexa murutthu awe mukaaroni ya ekhotto oMegido, aroiha oYerusalemu, anvitha mahiye awe. Nuumala-vo, atthu a elapo ele yaahimukuxa mwaana a Yosiya, Yowakhazi, amuthanla wiira okhale mwene nipuro na paapa awe.+
31 Yowakhazi+ aarina iyaakha 23 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela miyeeri miraru oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Hamutali,+ mwaana mwaamuthiyana a Yeremiya, a oLiibina. 32 Owo aahipacerya opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, ottharaka itthu sootheene amuhavinre awe yaapanke aya.+ 33 Farawo Neko+ aahimutthukwela Yowakhazi oRibla,+ elapo ya oHamati, wiira omukhoottiherye olamulela oYerusalemu. Nave aahiruma wiira elapo ele yaahaana oliva mpoosito wa italento 100 sa eparatha ni etalento* emosa ya eweero.+ 34 Ohiya-vo, Farawo Neko aahimukhaliha mwene Eliyakiimi, mwaana a Yosiya, nipuro na paapa awe Yosiya, nave aahituruka nsina nawe wiira iihaniweke Yoyakiimi. Masi aahimukuxa Yowakhazi omuroiha wExiitu,+ muhoolo mwaya aahikhwela weiwo.+ 35 Yoyakiimi aahinvaha Farawo eparatha ni eweero, masi wiira onvahe Farawo musurukhu aavekela awe, aahaana waaliviha mpoosito atthu. Owo aanimuliviha khula mutthu a elapo ele eperesu yaiwananiwe ya eparatha ni eweero wiira onvahe Farawo Neko.
36 Yoyakiimi+ aarina iyaakha 25 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 11 oYerusalemu.+ Maama awe aihaniwa Zebida, mwaana mwaamuthiyana a Pedaya, a oRuma. 37 Owo aanithipelela opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova,+ ottharaka itthu sootheene amuhavinre awe yaapanke aya.+
24 Mahiku a Yoyakiimi, Nabukodonosori+ mwene a oBabiloonia aahimutuphela. Vano Yoyakiimi aahikhala murumeyi awe iyaakha tthaaru. Nto, Yoyakiimi aahimurukunuwela Nabukodonosori ohinamwiiwelela. 2 Vano Yehova aahipacerya omuroihela Yoyakiimi ekurupu ya alavilavi yaakhuma oKhaldeya,+ oSiiria, oMowabi ni wAmoni. Owo aanaaroihela alavilavi awo wiira apwetexe oYuda, moovarihana ni moolumo a Yehova,+ aalavunle awe aarumeelaka arumeyi awe, maprofeta. 3 Tthiri, Yehova taarumme eyo okhumelela oYuda, wiira owoomole ohoolo wawe,+ mwaha wa itampi sootheene Manase aapanke awe,+ 4 ni mwaha woowiiva atthu oohittheka,+ okhala wiira aahisariha oYerusalemu ephome ya atthu oohittheka. Nto Yehova khaaphavela olevelela.+
5 Itthu sikina siiraneyale ni Yoyakiimi, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda.+ 6 Vano Yoyakiimi aahirowa omumula vamosa ni amuhavinre awe.+ Nto mwanawe Yoyakiini, aahikhala mwene nipuro nawe.
7 Mwene a wExiitu khaaphavenle-tho okhuma elapo awe, okhala wiira mwene a oBabiloonia aahikuxa itthu sootheene saari sa mwene a wExiitu,+ okhuma muro mwaamukhaani a wExiitu+ mpakha muro Eufrate.+
8 Yoyakiini+ aarina iyaakha 18 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela miyeeri miraru oYerusalemu.+ Maama awe aihaniwa Nehuxita, mwaana mwaamuthiyana a Elinataani, a oYerusalemu. 9 Owo khaahiyale opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, ottharaka itthu sootheene paapa awe aapanke awe. 10 Okathi ole, arumeyi a mwene Nabukodonosori a oBabiloonia, yaahirowa otuphela oYerusalemu, vano epooma eyo yaahirukureriwa.+ 11 Mwene Nabukodonosori a oBabiloonia aahirowa epooma eyo, nlelo arumeyi awe arukurenrye ene epooma eyo.
12 Yoyakiini mwene a oYuda, aahiivahererya wa mwene a oBabiloonia,+ vamosa ni maama awe, arumeyi awe, atthu awe aalupale a epooma vamosa ni mukhulupale awe.+ Nto, eyaakha ya neethanu neeraru ya olamulelo ya mwene a oBabiloonia, aahaakuxa atthu awo ntoko ipottha.+ 13 Vano, owo aahikuxa mihakhu sootheene sa empa ya Yehova, ni mihakhu sa empa* ya mwene.+ Nave aahiikittha ipetaaso sene mireerelo sootheene sa eweero, Salomooni mwene a wIsarayeli aapanke awe wiira sirumeeliweke mutemplo mwa Yehova.+ Eyo yahiiraneya ntoko Yehova aahimyale awe khalai. 14 Owo aahaaroiha weepotthani atthu ootheene a oYerusalemu, eyo piiyo, atthu ootheene aalupale,+ anakhotto ootheene ootupa, ni atthu ootheene yaapaka itthu sa matera ni sa eyuuma.*+ Owo aahaaroiha weepotthani atthu 10.000. Atthu ootepexa ohaawa paahi a elapo ele ti yaahanle.+ 15 Siiso, aahimukuxa Yoyakiini+ omuroihaka weepotthani oBabiloonia.+ Nave-tho, aahaakuxa ntoko ipottha maama awe mwene, axaarawe mwene, mukhulupale awe, ni alopwana oovuwa a elapo ele, aakumihaka oYerusalemu aaroihaka oBabiloonia. 16 Nave-tho, mwene a oBabiloonia aahaaroiha weepotthani oBabiloonia, anakhotto ootheene 7.000, vamosa ni alopwana 1.000 yaapaka itthu sa matera ni sa eyuuma,* ootheene aya yaari alopwana ootupa ni oosuwela owana ekhotto. 17 Mwene a oBabiloonia aahimuthanla Mataniyahi, tiiyu awe Yoyakiimi,+ wiira okhale mwene nipuro na Yoyakiini. Nave aahituruka nsina nawe wiira iihaniweke Sedekiya.+
18 Sedekiya aarina iyaakha 21 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 11 oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Hamutali,+ mwaana mwaamuthiyana a Yeremiya, a oLiibina. 19 Owo khaahiyale opaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, ottharaka itthu sootheene Yoyakiimi aapanke awe.+ 20 Itthu iya saahaakhumelela atthu a oYerusalemu ni a oYuda, mwaha wa onanariwa wa Yehova, mpakha owoomola atthu awo ohoolo wawe.+ Vano Sedekiya aahimurukunuwela mwene a oBabiloonia.+
25 Eyaakha na neethanu neexexe ya olamulela wa Sedekiya, mweeri wa namuloko, nihiku 10 na mweeri owo, mwene Nabukodonosori+ a oBabiloonia, aahirowa oYerusalemu+ ni anakhotto awe ootheene. Owo aahimaka opuro owo wiira otuphele, ni aahiteka exiri yaarukurerya epooma yootheene.+ 2 Nto, epooma ele yaahirukureriwa mpakha eyaakha ya namuloko namosa ya mwene Sedekiya. 3 Mweeri wa neexexe, nihiku 9 na mweeri owo, yaahikhumelela etala yuulupale+ epooma ele, nto atthu a elapo ele khiyaarina yoolya.+ 4 Vano, ixiri sa epooma saahiphweeya+ nto anakhotto ootheene yaahitthyawa ohiyu aviraka mukhora waari eriyari ya ixiri piili, waattamela exarti ya mwene, nlelo atthu a oKhaldeya arukurenrye ene epooma. Nto mwene aaronwe ephiro ya wAraba.+ 5 Masi, anakhotto a oKhaldeya yaahimoomola mwene, anvara opuro woowaataleya wa woothakoni wa oYeriko. Nto atoropa awe ootheene yaahimwara-mwareya. 6 Moottharelana, yaahimukuxa mwene,+ amuroiha wa mwene a oBabiloonia, oRibla, nto yaahimulamula. 7 Awo yaahiwiiva anamwane a Sedekiya ohoolo wawe. Nuumala-vo, Nabukodonosori aahisyoola maitho a Sedekiya, omutthukwa ni ikwirinti sa ekoopiri, omuroiha oBabiloonia.+
8 Mweeri wa neethanu, nihiku na neethanu nenli na mweeri owo, eyo piiyo, eyaakha ya namuloko ni thanu neexexe ya mwene Nabukodonosori a oBabiloonia, Nebuzaradani+ xeefi a makwarta, murumeyi a mwene a oBabiloonia, aahiphiya oYerusalemu.+ 9 Owo aahipaha empa ya Yehova,+ empa ya mwene+ ni ipa sootheene sa oYerusalemu.+ Nave-tho, aahipaha ipa sootheene sa alopwana oottittimihiwa.+ 10 Vano, ixiri saarukurenrye oYerusalemu saahipwexakasiwa ni anakhotto ootheene a oKhaldeya, yaawo yaari ni xeefi a makwarta.+ 11 Nebuzaradani xeefi a makwarta, aahaaroiha weepotthani atthu akina yaahiiwale epooma ele, ale yaamutthyanwe mwene a oBabiloonia ni atthu akina-tho yaahanle.+ 12 Masi, xeefi a makwarta aahaahiya atthu akina ootepexa ohaawa a elapo ele, wiira avareke miteko imatta sa ewuuva ni avareke miteko sookhanyereriwa.+ 13 Atthu a oKhaldeya yaahipwexakasa ipilaari sa ekoopiri+ sa empa ya Yehova, vamosa ni ikarinyu,+ epasiya yuulupale ya ekoopiri yaaheliwa maasi,+ yeeyo yaakhala empa ya Yehova, akuxa ekoopiri ene aroiha oBabiloonia.+ 14 Nave-tho, awo yaahikuxa itthu saaheliwa ettuurwa, ipoxolo, itisora saathikilaniwa ntthampo noovya, ikoopho ni mireerelo sootheene sa ekoopiri saavareliwa muteko mutemplo. 15 Xeefi a makwarta aahikuxa ixamaniiya ni itixela saari sa eweero+ yooreera ni eparatha yooreera.+ 16 Ekoopiri ya ipilaari piili, epasiya yuulupale ya ekoopiri yaaheliwa maasi, ikarinyu, seiyo Salomooni aapanke awe wiira sirumeeliweke empa ya Yehova, khivaaweryaneya osuweliwa olemela waya.+ 17 Khula epilaari, orakama waya waari imeeturu 8,+ nave vasulu vaya naahikhala nlipiheryo na ekoopiri. Orakama wa nlipiheryo nlo waari etthu yoowiiraka emeeturu emosa, nave areeti ni ilatarato sa muhokorokho oniitthaniwa roma saarukuryenrye nlipiheryo nlo, sootheene saari sa ekoopiri.+ Epilaari ya nenli, vamosa ni areeti aya yaamulikana ni ekhwaaya.
18 Nave-tho, xeefi a makwarta aahimukuxa mukhulupale a anamukuttho Seraya,+ namukuttho a nenli Sefaniya+ ni makwarta mararu.+ 19 Aahimukuxa-tho mukhulupale a epooma yoowo aari kumantanti a atoropa, atthu athanu yanvaha miruku mwene yaawo yaari opooma, sekretaario a xeefi a anakhotto yoowo aakeliha etoropa atthu a elapo ele ni alopwana 60 a elapo ele yaawo nlelo yaari opooma. 20 Nebuzaradani+ xeefi a makwarta, aahaakuxa atthu awo aaroiha wa mwene a oBabiloonia, oRibla.+ 21 Mwene a oBabiloonia aahiwiiva atthu awo, oRibla, elapo ya oHamati.+ Siiso, atthu a oYuda yaahikuxiwa elapo aya aroihiwaka weepotthani.+
22 Mwene Nabukodonosori a oBabiloonia, aahimuthanla Gedaliya,+ mwaana a Ahikami,+ mwaana a Xafani,+ wiira aahooleleke atthu aahiyale awe elapo ya oYuda.+ 23 Okathi maxeefi ootheene a anakhotto ni alopwana aya yaasuwenle aya wiira mwene a oBabiloonia aahimuthanla Gedaliya, moowaakuveya yaahirowa wa Gedaliya, oMisipa. Atthu awo yaari: Iximayeli, mwaana Netaniya; Yohanani, mwaana a Kareya; Seraya, mwaana a Tanihumethi a oNetofa; ni Yaazaniya, mwaana a Maakati. Awo yaari vamosa ni alopwana aya.+ 24 Gedaliya aahaaleiherya awo vamosa ni alopwana aya, oriki: “Muhoove okhala arumeyi a atthu a oKhaldeya. Mukhaleke elapo ela ni mmurumeeleke mwene a oBabiloonia, nto itthu sootheene sinooweettelani saana”.+
25 Mweeri wa neethanu nenli, Iximayeli+ mwaana a Netaniya, mwaana a Elixama, yoowo aari a nloko na mamwene,* aahirowa oMisipa+ vamosa ni alopwana 10. Awo yaahimutuphela Gedaliya, amwiiva vamosa ni ayuda akina ni atthu a oKhaldeya yaari nuuwo. 26 Nuumala-vo, atthu ootheene, okhuma acikhaani mpakha aalupale, waahela muhina maxeefi a anakhotto yaahikhuma anarowa wExiitu,+ okhala wiira yaaniwoova atthu a oKhaldeya.+
27 Eyaakha ya namuloko miraru ni thanu na piili, Yoyakiini+ mwene a oYuda ori ene weepotthani, mweeri wa namuloko ni piili, nihiku 27 na mweeri owo, eyaakha yeeyo Evili-Merodaki aakhanle awe mwene a oBabiloonia, aahimutaphula mukhatteya Yoyakiini, mwene a oYuda.+ 28 Owo aanilavulana saana ni aahimuhela opuro wootepaxa ottittimiheya, waavikana mamwene makina yaari ni yena oBabiloonia. 29 Yoyakiini aahirula ikuwo sawe sa okhatteya, onalya vameesa va mwene mahiku ootheene a okumi awe. 30 Okathi wootheene, owo aanaakhela yoolya aavahiwa awe ni mwene, nihiku ti nihiku, eyo piiyo, mahiku ootheene a okumi awe.
Nsina nintaphulela, “Muluku aka ti Yehova”.
Eyo piiyo, muhima awe Akhaziya.
Eyo piiyo, osulu, opuro onivava aya axipalame.
“Anamwane a maprofeta”, vanikhala wiira enihimmwa exikola yiixuttihiwa aya maprofeta, aahiiso mutthenkeso mmosa wa maprofeta.
Aahiiso, “nlaya na profeta”.
Aahiiso, “epheyo”.
Aahiiso, woonasa wene: “omwarexa irukulu”.
Eheeperi, “yoowo kineemela aka ohoolo wawe”.
Ekaruma ya isipo ya khalai, yeeyo enivirikana ni aviola a mahiku ala.
Eheeperi, “ntata”.
Aahiiso, “ootheene yaawara esintu”.
Aahiiso, “xoowa”.
Aahiiso, “axoowa”.
Aahiiso, “ephepa”.
Aahiiso, “makuttula; maretta”.
Woonasa wene, onihimmwa Naamani.
Etalento emosa yaalemela ikiilu 34.2. Munwehe Apentise B14.
Eheeperi, “Paapa”.
Eheeperi, “kineemela aka ohoolo wawe”.
Aahiiso, “mutemplo”.
Opuro omosa wa oSamariya, woonasa wene mwaako aahiiso opuro woolipihiwa.
Aahiiso, “ovikana ekwaha emosa wala ikwaha piili”.
Aahiiso, “xoowa”.
Eheeperi, “ephaawu”.
Aahiiso, “ekhuntta”.
Eheeperi, “eseya emosa”. Munwehe Apentise B14.
Aahiiso, “ephepa”.
Eheeperi, “iseya piili”. Munwehe Apentise B14.
Aahiiso, “anamakuttula; anamaretta”.
Aahiiso, “xoowa”.
Aahiiso, “ompweherya”.
Aahiiso, “osuulu”.
Aahiiso, “muheemani”.
Aahiiso, “anwereiwa”.
Aahiiso, “efarasku ya”.
Eheeperi, “ootheene ale anirusela exiri”. Moolumo a eheeperi anooniherya onyohola, yaarumeeliwa ehimmwaka alopwana.
Eheeperi, “mwaana a”.
Aahiiso, “aakokhorelaka amuluku eethiru”.
Aahiiso, “nreetthe”.
Eheeperi, “empa ya exarti”.
Aahiiso, “empa”.
Aahiiso, “musestuni”.
Aahiiso, “mwa anaxariya”.
Woonasa wene, onihimmwa opuro waatthukweleliwa aya ipwittipwitthi wiira simetthiwe.
Aahiiso, “aahimureeliha”.
Eheeperi, “epooma”, woonasa wene opuro woolipihiwa.
Eheeperi, “osuulu wootheene wa mamwene”.
Ekurupu ya atoropa yaavara muteko ntoko makwarta a mwene.
Eheeperi, “okathi onkhuma awe ni okathi onkela awe”.
Aahiiso, “xoowa”.
Aahiiso, “epalaasio”.
Aahiiso, “khula opuro erina aya mitari”.
Aahiiso, “ohela mmurupani”. Eheeperi, “otthukwa”.
Eheeperi, “Hazayeli aaniwehexexa wiira awane”.
Aahiiso, “epalaasio”.
Eyo piiyo, okhala ni murettele ni ovareleleya.
Eheeperi, “yaaneettela”.
Eyo piiyo, Yerobowamu a nenli.
Aahiiso, “mareetthe”.
Aahiiso, “Nreetthe”.
Eheeperi, “okathi onitupheliwa aya mwaakha”, woonasa wene okathi wa ephovo.
Aahiiso, “noonane niitho nniitho”.
Aahiiso, “opalaasio wanyu”.
Eheeperi, “mutentani mwawe”.
Eheeperi, “ikoovatu 400”. Munwehe Apentise B14.
Eyo piiyo, Yerobowamu a nenli.
Nsina nintaphulela, “Yehova tokhalihenrye”. Owo onnihaniwa-tho Uziya yoolepa ya 2 Mamwene 15:13; 2 Wahala 26:1-23; Yesaya 6:1; ni Zakariya 14:5.
Eyo piiyo, paapa awe, Amaziya.
Aahiiso, “vamukhora wa oHamati”.
Eyo piiyo, ephareya ya maakha, aahiiso ephareya yookhwa.
Eyo piiyo, Yerobowamu a nenli.
Nsina nintaphulela, “Yehova tokhalihenrye”. Nave onniihaniwa-tho Uziya yoolepa ya 2 Mamwene 15:13; 2 Wahala 26:1-23; Yesaya 6:1; ni Zakariya 14:5.
Aahiiso, “makuttula; maretta”.
Exeekele emosa yaalemela ikarama 11.4. Munwehe Apentise B14.
Eheeperi, “aahinviriha mwanawe vaikho”.
Aahiiso, “epalaasio”.
Nsina nintaphulela, “Yehova onnilipiha”.
Eheeperi, “yaahiwoova”.
Eyo piiyo, mapuro ootheene, akhale mapuro ooyeva atthu aahiiso mapuro oowaatta atthu.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Woonasa wene, nuulumo nna na eheeperi ninvarihana ni nuulumo noowi “mavi a inama”, ninrumeeliwa para wooniherya wiira etthu eyo ti yoothanyeya.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “khiyaamoova”.
Eheeperi, “woomoova”.
Enamuna yookhuveya ya nsina noowi Abiya.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “yaaniihana nehuxitani”.
Eyo piiyo, mapuro ootheene, akhale mapuro ooyeva atthu aahiiso oowaatta atthu.
Etalento emosa yaalemela ikiilu 34.2. Munwehe Apentise B14.
Aahiiso, “epalaasio”.
Aahiiso, “kumantanti”.
Aahiiso, “mukhulupale a etthoko ya mwene”.
Aahiiso, “xeefi a alipa-oolawiha soowurya”.
Aahiiso, “na oSiiria”.
Eheeperi, “nireelihane ni murwe wa miyo”.
Aahiiso, “epuusu”.
Aahiiso, “epalaasio”.
Aahiiso, “mulipa-oolepa”.
Aahiiso, “xoowa”.
Aahiiso, “anamuhupi”.
Aahiiso, woonasa wene: “eriyari ya”.
Nuulumo nirumeeliwe-va onihimmwa mukhoyi yoowo onirumeeliwa wiira yeettihiwe ekhavalo. Mukhoyi owo onitthukweleliwa eyuuma yaamukhaani yeeyo eniheliwa vayanoni va ekhavalo.
Eyo piiyo, Ezekiya.
Aahiiso, “mareetthe”.
Aahiiso, “eskuutu”.
Eheeperi, “mahiku anyu”.
Woonasa wene, ixikatta iyo saarumeeliwa wiira okontariwe okathi, ntoko eroroce.
Aahiiso, “aahaawiriyana”.
Aahiiso, “opalaasio waka”.
Eheeperi, “mahiku aka”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Woonasa wene, nuulumo nna na eheeperi ninvarihana ni nuulumo noowi “mavi a inama”, ninrumeeliwa para wooniherya wiira etthu eyo ti yoothanyeya.
Aahiiso, “epairo ya nenli”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “iheema”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “oGehena”.
Eheeperi, “Moono woolopwana”, eyo piiyo, osuuli, wa mutthu oniweha mpantta onikhuma nsuwa.
Aahiiso, “omwaako wa opwetexiwa”, vanceenexa mukerekhere wa osuuli, weiwo-tho onisuweliwa ntoko mwaako wa oveeha.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nuulumo na eheeperi, woonasa wene ninvarihana ni nuulumo ninrumeeliwa ehimmwaka “mavi”, nave ninnirumeeliwa mwa enamuna yoonyohola.
Etalento emosa yaalemela ikiilu 34.2. Munwehe Apentise B14.
Aahiiso, “epalaasio”.
Aahiiso, woonasa wene: “yaateka itthu soolipihiwa”.
Aahiiso, woonasa wene: “yaateka itthu soolipihiwa”.
Eheeperi, “osuulu wa mamwene”.