Watchtower EBIBLIOTEKA ONLAINE
Watchtower
EBIBLIOTEKA ONLAINE
Emakhuwa
  • BIIBILIYA
  • ILIIVURU
  • MITHUKUMANO
  • nwt 1 Mamwene 1:1-22:53
  • 1 Mamwene

Mpantta ola khekhanle eviidiyu.

Muniswaamihe, khivaniweryaneya orumiha eviidiyu ela.

  • 1 Mamwene
  • Biibiliya a Elapo Esya a Soolempwa Soowaarya
Biibiliya a Elapo Esya a Soolempwa Soowaarya
1 Mamwene

ELIIVURU YOOPACERYA YA MAMWENE

1 Mwene Davidi aahuuluvala vanceene,+ nnaamwi aakhuneeliwa ni manta, khoona oviha. 2 Vano arumeyi awe yaahimuhimeerya wiira: “Ohaaveriwe pwiyaka mwene mwali ohitonko orupa ni mulopwana, wiira omukhapeleleke ntoko nfirimeera awe. Owo onrowa wumpaathiki ni pwiyaka mwene, wiira mwene ooneeke oviha”. 3 Awo yaahivira-vira muttetthe wootheene a wIsarayeli amwaavyaka mwali ooreera, nto yaahimphwanya Abixagi,+ a oXunemi,+ ni yaahimuroiha wa mwene. 4 Mwali owo aari ootepa oreera. Owo aahikhala nfirimeera a mwene ni aanimukhapelela, masi mwene khaatonko orupana.

5 Adoniya,+ mwaana a Hagithi, aaniivuwiha ohimyaka wiira: “Miyo kinrowa okhala mwene!” Owo aahiruma opakeliwa ekaaro yaapuruliwa ni inama, aahikhalana anakhavalo, ni alopwana 50 yaatthimaka ohoolo wawe.+ 6 Masi paapa awe khaatonko ompwapwela ohimyaka wiira: “Xeeni munipaka anyu eyo?” Nave-tho Adoniya aari ooreera vanceene, maama awe aamuyanre nuumala omuyara Absalomi. 7 Adoniya, aahivaanela ni Yowabi mwaana a Seruwiya, ni namukuttho Abiyatari,+ nto awo yaaheemererya omukhaliherya Adoniya.+ 8 Masi namukuttho Sadoki,+ ni Benaya+ mwaana a Yehoyada, ni profeta Natani,+ Ximeyi,+ Reyi, ni anakhotto ootupa a Davidi,+ khiyaamukhalihenrye Adoniya.

9 Muhoolo mwaya, Adoniya aahivaha mukuttho+ wa ipwittipwitthi, ni ipooyi, ni inama sooneneva waattamela nluku na oSoheleti, nenlo naattamenle wEni-Rogeli. Owo ahaalattula axinnawe ootheene, anamwane a mwene, ni alopwana ootheene a oYuda, yaawo yaari arumeyi a mwene. 10 Masi khaamulattunle profeta Natani, Benaya ni anakhotto ootupa, nnakhala Salomooni, yoowo aari munnawe. 11 Moottharelana, Natani+ aahimuleela Bati-Xeba,+ maama awe Salomooni+ wiira: “Khamwiiwale wiira Adoniya,+ mwaana a Hagithi, ohiikhaliha mwene, ni wiira pwiyahu Davidi khonsuwela mwaha owo? 12 Vano, xontte mukiwiriyane. Mukihiye koovaheeni miruku, wiira moopole okumi anyu, ni okumi wa mwaninyu Salomooni.+ 13 Murowe wa mwene Davidi, ni mwamuleele wiira: ‘Pwiyaka mwene, khahiyo nyuwo mwaamuleihenrye murumeyi anyu, mwiiraka: “Mwaninyu Salomooni onrowa okhala mwene okiranttelaka miyo ni ti yoowo onrowa okilaathi veehiceni vaka”?+ Nto xeeni Adoniya iikhalinhe awe mwene?’ 14 Nlelo mulavulaka ni mwene, miyo kinimoorwa, ni kinimwaakhulela moolumo anyu”.

15 Siiso, Bati-Xeba aahikela okwartu wa mwene. Mwene aari oowuuluvala vanceene, nave Abixagi,+ a oXunemi iira omukhapelelaka mwene. 16 Bati-Xeba aahikokhora uuramaka mpakha vathi ohoolo wa mwene, nto mwene aahimukoha wiira: “Mumphavela-ni?” 17 Bati-Xeba aahimwaakhula wiira: “Pwiyaka, nyuwo mwaahimulaiherya murumeyi anyu ni nsina na Yehova, Muluku anyu, mwiiraka: ‘Mwaninyu Salomooni onrowa okhala mwene okiranttelaka miyo ni ti yoowo onrowa okilaathi veehiceni vaka’.+ 18 Masi, Adoniya ohiikhaliha mwene, nave pwiyaka mwene khonsuwela mwaha owo.+ 19 Owo oovaha mukuttho wa ipooyi, inama sooneneva ni ipwittipwitthi sinceene, nave ohaalattula anamwane ootheene a mwene, ni namukuttho Abiyatari ni xeefi a anakhotto Yowabi.+ Masi khomulattunle murumeyi anyu Salomooni.+ 20 Vano pwiyaka mwene, atthu ootheene a Isarayeli anoolipelelani nyuwo wiira mmuhimye ole onrowa okilaathi veehiceni vanyu ooranttelakani nyuwo. 21 Mwaahiire siiso, nuumala pwiyaka mwene orowa omumula ni amuhavinre awe, miyo ni mwanaka Salomooni ninrowa wooniwaka ntoko awanani”.

22 Nlelo Bati-Xeba olavulaka ni mwene, profeta Natani aahirwa.+ 23 Moowaakuveya mwene aahileeliwa wiira: “Profeta Natani ohoorwa!” Nto Natani aahirowa ohoolo wa mwene okokhora uuramaka mpakha vathi. 24 Natani aahihimya wiira: “Pwiyaka mwene, niireke nyuwo mootoko ohimya wiira: ‘Adoniya onrowa okhala mwene okiranttelaka miyo ni ti yoowo onrowa okilaathi veehiceni vaka’?+ 25 Olelo Adoniya oronwe ovaha mukuttho+ wa ipooyi, inama sooneneva, ni ipwittipwitthi sinceene, nave ohaalattula anamwane ootheene a mwene, maxeefi a anakhotto, ni namukuttho Abiyatari.+ Awo ari wuuwu alyaaka ni awuryaka ni yena, ahimyaka wiira: ‘Mwene Adoniya okhaleke mahiku ootheene!’ 26 Masi owo khokilattunle miyo murumeyi anyu, nnakhala namukuttho Sadoki, wala Benaya+ mwaana a Yehoyada, hata murumeyi anyu Salomooni. 27 Nyuwo pwiyaka mwene, niireke muheemererya etthu ela muhimulenle murumeyi anyu, tani onrowa okilaathi veehiceni vanyu ooranttelakani nyuwo?”

28 Mwene Davidi aahihimya wiira: “Kiihaneliwe Bati-Xeba”. Nto Bati-Xeba aahirwa eemela ohoolo wa mwene. 29 Vano mwene aahimmana natiri iiraka: “Ntoko siisaale Yehova onikhala awe, yoowo okooponle mixankiho sootheene,+ 30 nave ntoko siisaale kooleihenryaakani mwa nsina na Yehova, Muluku a Isarayeli, kiiraka: ‘Mwaninyu Salomooni onrowa okhala mwene okiranttelaka miyo ni ti yoowo onrowa okilaathi veehiceni vaka, opuro aka!’, eyo ti etthu kinrowa aka opaka olelo”. 31 Bati-Xeba aahikokhora, uurama mpakha vathi ohoolo wa mwene, onahimya wiira: “Pwiyaka mwene Davidi okhaleleke mahiku ootheene!”

32 Moowaakuveya mwene Davidi aahihimya wiira: “Kiihaneliwe namukuttho Sadoki, profeta Natani, ni Benaya+ mwaana a Yehoyada”.+ Nto awo yaahirwa ohoolo wa mwene. 33 Mwene ahaahimeerya wiira: “Mwaakuxe arumeyi a pwiya anyu, ni mwanaka Salomooni, munwelihe mwaapuuru aka,+ mmuhoole oXihoni.+ 34 Namukuttho Sadoki, ni profeta Natani anoomukhaliha+ mwene a atthu a Isarayeli. Moottharelana moope nlope muhimyaka wiira: ‘Mwene Salomooni okhaleke mahiku ootheene!’+ 35 Vano okathi onhokolowa awe mmutthareke, owo onimoorwa ni onookilaathi veehiceni vaka. Miyo kinoomukhaliha mwene opuro aka, nave kinoomuthanla wiira okhale muhooleli a atthu a Isarayeli ni a Yuda”. 36 Benaya mwaana a Yehoyada, aahimwaakhula mwene oriki: “Amen! Yehova Muluku a pwiyaka mwene, eemererye eyo. 37 Ntoko siisaale Yehova aari awe ni pwiyaka mwene, okhale ni Salomooni,+ nave Muluku omwiirihe okhala ootepa ovuwa onvikana pwiyaka mwene Davidi”.+

38 Moottharelana, namukuttho Sadoki, profeta Natani, Benaya+ mwaana a Yehoyada, akereti, ni apeleti,+ yaahirowa ni Salomooni onwenle ene mwaapuuru a mwene Davidi.+ Nto awo yaahimuhoola oXihoni.+ 39 Vano namukuttho Sadoki aahikuxa mutentani*+ nnyaka naarina makhura,+ omwiitthela Salomooni.+ Siiso awo yaahipacerya woopa nlope, ni atthu ootheene yaahipacerya okhuwela yiiraka: “Mwene Salomooni okhaleke mahiku ootheene!” 40 Okathi Salomooni aatthika awe, atthu ootheene yaanimutthara, yoopaka iphivi* atteeliwe ene murima vanceene, mpakha elapo otetereya mwaha wa onyakula wa atthu awo.+

41 Okathi Adoniya ni atthu ootheene aalattunle awe yaamalinhe aya olya,+ yaahiiwa onyakula iwo. Nuumala Yowabi wiiwa oruma wa nlope, owo aahikoha wiira: “Xeeni opooma ohireere aya onyakuliwa?” 42 Nlelo olavulaka, Yonathani+ mwaana a namukuttho Abiyatari aahiphiya. Moottharelana Adoniya aahihimya wiira: “Nvoloweke, okhala wiira nyuwo mwa mulopwana ooreera murima, nave munikiruuhela ihapari sooreera”. 43 Masi Yonathani aahimwaakhula Adoniya oriki: “Nnaari! Pwiya ahu mwene Davidi oomukhaliha Salomooni mwene. 44 Mwene aahimuruma namukuttho Sadoki, profeta Natani, Benaya mwaana a Yehoyada, akereti ni apeleti, onweliha Salomooni mwaapuru a mwene.+ 45 Namukuttho Sadoki ni profeta Natani yaahimuthanla Salomooni ntoko mwene oXihoni. Nuumala-vo, yaahitthika atteeliwe ene murima, nave atthu ootheene a opooma yaahitthapa. Tivo mwaiwa anyu onyakula iwo. 46 Nave-tho Salomooni aahikilaathi veehiceni ya mwene. 47 Etthu ekina, arumeyi a mwene yaahirwa anamuttottopela mwene Davidi ahimyaka wiira: ‘Muluku anyu iirihe nsina na Salomooni okhala nootepa ovuwa ovikana nsina nanyu, nave Muluku omwiirihe okhala ootepa ovuwa woovikanani nyuwo!’ Siiso mwene aahikokhora vakhaamani vawe wiira omulompe Muluku. 48 Nave mwene aahihimya wiira: ‘Ottottopeliwe Yehova Muluku a Isarayeli, yoowo olelo omuthanlale mutthu wiira okilaathi veehiceni vaka, ni okeemerenrye oweha eyo ni maitho aka!’”

49 Vano, atthu ootheene yaalattuliwe ni Adoniya, yaahoova, nto khula mmosa aahivenya onarowa. 50 Nave-tho Adoniya aahoova mwaha wa Salomooni. Tivo aahivenya, onarowa ovara manyaka waltaari.+ 51 Mwene Salomooni aahileeliwa wiira: “Adoniya onimoova mwene Salomooni, tivo oovara manyaka a waltaari, oriki: ‘Mwene Salomooni okileiherye miyo murumeyi awe, wiira khonrowa okiiva ni espaata’”.* 52 Salomooni aahihimya wiira: “Apaka itthu sooloka, khiivo ekharari ya mmuru mwawe enrowa omorela vathi. Masi, apaka etthu yootakhala,+ onimwiiviwa”. 53 Mwene Salomooni aahiruma okuruxiwa waltaari. Moottharelana Adoniya aahirwa uurama ohoolo wa mwene Salomooni, nuumala-vo Salomooni aahimuhimeerya wiira: “Muroweke owannyinyu”.

2 Okathi Davidi aahala awe okhwa, aahinvaha mwanawe, Salomooni, malakiheryo ala oriki: 2 “Miyo kihanle okhwa.* Nto, mwiilipihe+ ni mulipe murima.+ 3 Nvareke itthu sootheene Yehova Muluku anyu onoorumaaweni, mweettelaka iphiro sawe ni mwiiwelelaka malakiheryo awe, sooruma sawe, malamulo awe, ni soolopola sawe, ntoko silempwale aya nlamulo na Moise.+ Mwiira siiso munoovaraka itthu ni miruku ni munimweetta saana khula opuro munrowa anyu. 4 Nave Yehova onoomaliherya ele aakileihenrye awe oriki: ‘Vakhala wiira aniinyu animweettelaka iphiro saka voororomeleya ohoolo waka ni murima aya wootheene ni okumi aya wootheene,+ okathi wootheene, osuulu anyu onrowa okilaathiki veehiceni va atthu a Isarayeli’.+

5 “Nyuwo moosuwela ele Yowabi, mwaana a Seruwiya ekiirenle awe, ni etthu owiirenle awe maxeefi manli a anakhotto a Isarayeli: Abineri,+ mwaana a Neri, ni Amasa+ mwaana a Yeteri. Owo oowiiva, omwarexaka ephome+ okathi wa murettele ntoko eniiraneya aya okathi wa ekhotto. Nave aahinanariha esintu aawanre awe ni isantaalya awanre awe ni ephome eyo. 6 Mwaarumeele ankhili anyu, nave muhimuhiye mulopwana owo oowuuluvala okhwaaka ni murettele.+

7 “Masi, anamwane a Barizilayi+ muxileyaadi, nwooniherye ophenta woororomeleya, nave akhaleke eriyari ya ale anilya vameesa vanyu, okhala wiira yaari ni miyo+ okathi kaamutthyawa aka munninyu Absalomi.+

8 Nave ookhala-tho Ximeyi mwaana a Gera, a nihimo na Beniyamini, a oBahurimi. Owo aahikitakhaliha ni itthu sinceene+ nihiku kaarowa aka oMahanayimi.+ Masi okathi aarwiiye awe okumana ni miyo omuro Yordani, kaahimuleiherya ni nsina na Yehova kiiraka: ‘Nkinrowa owiivani ni espaata’.*+ 9 Muhaana omuhukhumu+ okhala wiira nyuwo mwa mutthu a miruku ni munnisuwela etthu yoomwiiriha. Mmwiive ohinatthi wuuluvala”.*+

10 Nuumala-vo, Davidi aahirowa omumula ni amuhavinre awe, nto aahivithiwa epooma ya Davidi.+ 11 Davidi aahaalamulela atthu a wIsarayeli iyaakha 40. Aahilamulela oHebroni+ iyaakha 7, nave aahilamulela oYerusalemu iyaakha 33.+

12 Vano Salomooni aahikilaathi veehiceni va paapa awe, Davidi, nave olamulelo awe vakhaani-vakhaani waanilipa.+

13 Nuuvira okathi, Adoniya mwaana a Hagithi aahirowa olavula ni Bati-Xeba, maama awe Salomooni. Bati-Xeba aahimukoha oriki: “Mwaarwenle murettele?” Adoniya aahaakhula wiira: “Aayo, kaarwenle murettele”. 14 Nto Adoniya aahihimya wiira: “Yookhala etthu kaarwenle aka wooleelani”. Vano Bati-Xeba aahihimya wiira: “Mukileeleke”. 15 Adoniya aahihimya-tho wiira: “Nyuwo moosuwela wiira ti miyo kaarowa olamulelaka, nave atthu ootheene a Isarayeli yaalipelela* wiira kaarowa okhala mwene.+ Masi kihaakhiwa omwene owo ovahiwa munnaka, okhala wiira Yehova aaphavela siiso.+ 16 Masi kiniphavela woovekelani etthu emosa paahi muhikikhoottiherye”. Vano Bati-Xeba aahimuhimeerya wiira: “Mukileeleke”. 17 Adoniya aahihimya wiira: “Xontte, munvekele mwene Salomooni, wiira okivahe Abixagi+ a oXunemi, okhale mwaaraka, owo khonrowa wookhoottiheryani”. 18 Vano Bati-Xeba aahihimya wiira: “Vaareera! Kinoomuleela mwene”.

19 Siiso Bati-Xeba aahirowa omuleela mwene Salomooni moolumo a Adoniya. Vano mwene aahivenya onarowa omwaakhela Bati-Xeba, uurama ohoolo wawe. Nuumala-vo, mwene aahikilaathi veehiceni vawe ni aahiruma oruuhiwa ehice ekina wiira maama awe okilaathi moono awe woolopwana. 20 Bati-Xeba aahihimya wiira: “Yookhala etthu yaamukhaani kimphavela aka woovekelani. Muhikikhoottiherye”. Vano mwene aahimwaakhula oriki: “Maama, nvekeke. Tthiri nkinrowa wookhoottiheryani”. 21 Bati-Xeba aahihimya wiira: “Mweemererye wiira, Abixagi a oXunemi, ovahereriwe munninyu Adoniya, wiira okhale mwaarawe”. 22 Vano mwene Salomooni aahimwaakhula maama awe oriki: “Xeeni muniveka anyu wiira Abixagi, a oXunemi, ovahereriwe Adoniya? Kinoona wiira onihala paahi ovekela omwene wiira ovahereriwe yena,+ okhala wiira owo muulupale aka.+ Nave-tho, onnikhaliheriwa ni namukuttho Abiyatari ni Yowabi+ mwaana a Seruwiya”.+

23 Siiso mwene Salomooni aahilapha ni nsina na Yehova oriki: “Muluku okitakhalihe ni otepe okitakhaliha vakhala wiira Adoniya khonrowa oliva ni okumi awe mwaha wooveka eyo. 24 Vano, kinnimulaphela Yehova, yoowo okilipinhe+ ni okikilaathinhe veehiceni va paapa aka Davidi, ni olipinhe etthoko aka,+ ntoko aaleihenrye awe, olelo Adoniya animwiiviwa”.+ 25 Moowaakuveya, mwene Salomooni aahimuruma Benaya+ mwaana a Yehoyada. Owo aahirowa omutuphela Adoniya, omwiiva.

26 Masi mwene aahimuhimeerya namukuttho Abiyatari+ wiira: “Muroweke omatta wanyu wAnatothi!+ Nyuwo munniphwanela wiiviwa, masi khamunrowa wiiviwa olelo okhala wiira mwaahiteexa Nivuku na Pwiya Muulupalexa Yehova, ohoolo wa paapa aka Davidi,+ ni mwaha woowi mwaahihaawa vanceene vamosa nuuwo”.+ 27 Vano Salomooni aahimuhiiha Abiyatari orumeela ntoko namukuttho a Yehova, wiira omalelihe moolumo a Yehova aahimenrye awe atthu a etthoko ya Eli+ oSilo.+

28 Okathi Yowabi aiwale awe eyo, aahitthyawela mutentani mwa Yehova,+ ovarela manyaka a waltaari. (Yowabi aahimukhaliherya Adoniya,+ masi khaamukhalihenrye Absalomi.)+ 29 Moottharelana, mwene Salomooni aahileeliwa wiira: “Yowabi ootthyawela mutentani mwa Yehova, owo ori waattamela waltaari”. Vano Salomooni aahimuruma Benaya mwaana a Yehoyada oriki: “Murowe, mwamwiive!” 30 Vano Benaya aahirowa mutentani mwa Yehova onamuhimeerya Yowabi wiira: “Mwene oniruma wiira mukhumele vate!” Masi Yowabi aahaakhula oriki: “Nnaari! Kinkhwela muumu”. Moottharelana, Benaya aahirowa omuleela mwene etthu Yowabi aahimmye awe ni aakhunle awe. 31 Nuumala-vo, mwene aahimuhimeerya Benaya wiira: “Mmwiirihe ntoko onihimya awe. Mmwiive ni munvithe. Siiso nkimphwanyaniwa-tho mulattu miyo ni etthoko ya paapa aka mwaha wa atthu ale yaiviwe ni Yowabi ehitthenke.+ 32 Yehova onimwiiriha wiira yena okhalane mulattu mwaha woowiiva alopwana anli ootepa okhala a xariya ni ooloka onvikana yena, paapa aka ohisuwelaka. Alopwana ene taala: Abineri+ mwaana a Neri, xeefi a anakhotto a atthu a Isarayeli,+ ni Amasa+ mwaana Yeteri, xeefi a anakhotto a atthu a oYuda.+ 33 Yowabi ni osuulu awe tanrowa okhalana mulattu mwaha wa ephome eyo ya alopwana awo mahiku ootheene.+ Masi Davidi, osuulu awe, etthoko awe, ni ehice awe, anrowa okhalana murettele onikhuma wa Yehova mahiku ootheene. 34 Moottharelana, Benaya mwaana a Yehoyada aahirowa omutuphela Yowabi, omwiiva. Vano Yowabi aahivithiwa owannyawe moothakoni. 35 Nuumala-vo, mwene aahimuthanla Benaya+ mwaana a Yehoyada wiira aahooleleke anakhotto opuro wa Yowabi, nave aahimuthanla namukuttho Sadoki+ wiira omuranttele Abiyatari.

36 Nto mwene aahimwiihaniha Ximeyi,+ onamuhimeerya wiira: “Mwateke empa anyu oYerusalemu, wiira mwakhaleke weiwo. Muhikhume murowaka opuro mukina. 37 Nihiku munrowa anyu okhuma, mulapuwa nxepa na oKeduroni,+ mukupaliki wiira munimookhwa. Nto ti nyuwo munrowa okhalana mulattu mwaha wa okhwa wanyu”. 38 Ximeyi aahimwaakhula mwene oriki: “Etthu muhimmye anyu ti yookhalela. Murumeyi anyu onimwiira ntoko pwiyaka mwene omuhimenrye awe”. Nto Ximeyi aahikhala mahiku manceene oYerusalemu.

39 Masi waanikisa wa iyaakha tthaaru, ipottha piili sa Ximeyi saahitthyawela wAkixi,+ mwaana a Maaka, mwene a oGathi. Ximeyi aahileeliwa wiira: “Ipottha sanyu siri oGathi”. 40 Moowaakuveya Ximeyi aahimulokiherya mwaapuuru awe, onarowa wAkixi, oGathi, orowela ipottha sawe. Okathi Ximeyi aatthinke awe oGathi ni ipottha sawe, 41 Salomooni aahileeliwa wiira: “Ximeyi aahikhuma oYerusalemu orowaka oGathi, masi vano ootthika”. 42 Siiso, mwene aahimwiihaniha Ximeyi onamukoha wiira: “Kiira kaahiwiirihani olapha ni nsina na Yehova ni kahoolopolani kiiraka: ‘Nihiku munrowa anyu okhuma murowaka opuro mukina, mukupaliki wiira munimookhwa’? Nave kiira nyuwo mwaahikihimeerya wiira: ‘Etthu muhimmye anyu ti yookhalela. Miyo kinimwiiwelela’?+ 43 Vano, xeeni muheettelaka moolumo mwaamulaphenle anyu Yehova, ni yooruma koovahalyaakani?” 44 Mwene aahimuhimeerya Ximeyi wiira: “Vamurimani vanyu moosuwela oratteene itthu sootheene sootakhala mmwiirenle anyu paapa aka Davidi.+ Nto Yehova onimwiiriha wiira itthu iyo sootheene sootakhala soomoreleni nyuwo.+ 45 Masi mwene Salomooni onooreelihiwa,+ nave ehice ya Davidi enoolipihiwa ohoolo wa Yehova mahiku ootheene”. 46 Nuumala-vo, mwene aahimuruma Benaya mwaana a Yehoyada. Owo aahirowa omutuphela Ximeyi, omwiiva.+

Siiso omwene waahilipihiwa mmatatani mwa Salomooni.+

3 Salomooni aahipaka nivarihano na ekasamento ni Farawo, mwene a wExiitu. Owo aahimuthela* mwaana mwaamuthiyana a Farawo,+ omuroiha epooma ya Davidi+ mpakha omalihiwa otekiwa empa awe,+ empa ya Yehova,+ ni ixiri sa oYerusalemu.+ 2 Masi atthu nlelo yaapaha mikuttho mapuro oorakamela osulu,+ okhala wiira mpakha okathi ole nlelo khiyaatekiwe empa yaarina nsina na Yehova.+ 3 Salomooni khaahiyale omphenta Yehova, eettelaka ikano sa paapa awe, Davidi. Masi nlelo aanivaha ni opaha mikuttho mapuro oorakamela osulu.+

4 Mwene aahirowa oXibeyoni ovaha mukuttho, okhala wiira weiwo waahikhala opuro muulupale ni woorakamela osulu.+ Salomooni aahivaha inama 1.000 wiira sipahiwe mukuttho valtaari.+ 5 Yehova aahimukhumelela Salomooni oXibeyoni, moolohani ohiyu, onahimya wiira: “Mukivekele etthu muniphavela anyu wiira koovaheeni”.+ 6 Nto Salomooni aahihimya oriki: “Nyuwo moomooniherya ophenta wuulupale woororomeleya paapa aka, murumeyi anyu Davidi, okhala wiira owo oheetta moororomeleya, mwa xariya, ni murima wooloka ohoolo wanyu. Nave nyuwo nlelo munnimooniherya ophenta wuulupale woororomeleya, mpakha olelo, mmwiirihaka mwanawe okilaathi veehiceni vawe.+ 7 Vano, Yehova Muluku aka, mookikhaliha mwene, miyo murumeyi anyu, opuro wa paapa aka Davidi, nnaamwi kiri ene mmiravo paahi ni kihisuwelaka itthu sinceene.*+ 8 Murumeyi anyu onikhala eriyari ya atthu mwaathanlale anyu,+ yaawo ahireere waatta ni ahinkontareya. 9 Munvahe murumeyi anyu murima woowiiwelela, wiira aaphukeleke atthu anyu,+ ni wiira osuweleke ohiyaniha etthu yooloka ni yoohiloka.+ Tani oniwerya waaphukela atthu anyu ala ahinkontareya?”

10 Etthu Salomooni aavekenle awe yaahimusivela Yehova.+ 11 Nto Muluku aahimuhimeerya wiira: “Mwaha woovekela etthu ela, muhivekela okhala mahiku manceene, aahiiso okhalana mihakhu, wala okhwa awanani anyu, masi nvekela osuwela ophuka milattu ni exariya,+ 12 miyo kinimoovahani etthu nvenke anyu.+ Kinimoovahani murima wa ankhili ni woosuwela,+ ohinakhalaniwe nyuwo muhinatthi oyariwa, wala ohinrowa okhalaniwa ohoolo munrowa anyu.+ 13 Nave-tho, kinimoovahani etthu muhivekenle anyu,+ eyo piiyo, mihakhu ni ovuwa,+ wiira ohikhale mwene mukina onrowa olikana ni nyuwo okumi anyu wootheene.+ 14 Mwatthara iphiro saka, mwiiwelelaka malamulo aka ni sooruma saka, ntoko paapa anyu Davidi iirale awe,+ kinimuncererya mahiku a okumi anyu”.+

15 Okathi Salomooni aavennye awe, aahisuwela wiira aamuloha. Nuumala-vo, aahirowa oYerusalemu, eemela ohoolo wa Nivuku na Nivarihano na Yehova, ovaha mikuttho para opahiwa, soovaha sa opatthani,+ ni aahaapakela efesta arumeyi awe ootheene.

16 Okathi ole, athiyana anli anamararuwa* yaahirowa wa mwene, yeemela ohoolo wawe. 17 Muthiyana oopacerya aahihimya wiira: “Xontte pwiyaka, miyo ni muthiyana ola ninkhala empa emosa, nave miyo koomuyara mwaana nlelo nikhalaka empa emosa. 18 Vano nihiku na neeraru nuumala miyo oyara, muthiyana ola nave aahiyara. Hiyo naakhala anli paahi, khuuvo mutthu mukina aakhala empa ele. 19 Ohiyu, mwaana a muthiyana ola aahikhwa, okhala wiira aaroomumpaathela. 20 Nto ohiyu eriyari, owo aahimukuxa mwanaka kaamwaatalenle aka vakhiviru vaka, miyo murumeyi anyu kirupaka, omwaatalela vakhiviru vawe. Nave aahimukuxa mwanawe ookhwa, omwaatalela vakhiviru vaka. 21 Okathi kaavennye aka voosiisu wiira kimwaamwihe mwanaka, kaahiweha wiira aahikhwa. Nto kaahinwehaweha oratteene, koona wiira khahiyo aari mwanaka kaamuyanre aka”. 22 Masi muthiyana mukina aanihimya wiira: “Nnaari, mwanaka tuula mukumi, mwaninyu tuula ookhwa!” Masi muthiyana oopacerya aanihimya wiira: “Nnaari, mwaninyu tuula ookhwa, mwanaka tuula mukumi”. Awo yaaninyakulihana siiso ohoolo wa mwene.

23 Vano mwene aahihimya wiira: “Ola onihimya wiira: ‘Mwanaka tuula ori mukumi, mwaninyu tuula ookhwa!’ Nto ole onihimya wiira: ‘Nnaari mwaninyu tuula ookhwa, mwanaka tuula ori mukumi!’” 24 Vano mwene aahihimya wiira: “Mukiruuhele espaata”.* Siiso, owo aahiruuheliwa espaata. 25 Mwene aahihimya wiira: “Mmwiikitthe mwaana owo mukumi ipantta piili, mpantta mmosa munvahe muthiyana ola, vano mpantta mukina munvahe muthiyana ole”. 26 Moowaakuveya, muthiyana ole mwanawe aari mukumi aahimuxonttela mwene, okhala wiira aanimoonela othunku mwanawe. Owo aahihimya wiira: “Xontte, pwiyaka! Munvahe mwaana owo muthiyana ola! Muhimwiive mwaana owo!” Masi muthiyana mukina aahihimya wiira: “Mwaana owo khonrowa okhala awaka, nnakhala awinyu! Mmuhiye iikitthiwe ipantta piili!” 27 Mwene aahihimya wiira: “Munvahe mwaana owo muthiyana ola oopacerya! Muhimwiive mwaana owo, okhala wiira ola tori maama awe”.

28 Aisarayeli ootheene yaahiiwa moota mwene aaphunke awe mwaha owo. Nave yaahitikinihiwa vanceene ni mwene,+ okhala wiira yaahiweha moota mwene aarumenle awe ankhili a Muluku wiira ophuke mwaha owo ni exariya.+

4 Mwene Salomooni taalamulela wIsarayeli wootheene.+ 2 Makhulupale a Salomooni taala: Azariya mwaana a Sadoki,+ aari namukuttho; 3 Elihorefi ni Ahiya, anamwane a Xixa yaari masekeretaario;+ Yosafati+ mwaana a Ahiludi, aari mulipa-oolepa itthu siiraneyale; 4 Benaya+ mwaana a Yehoyada, aari xeefi a anakhotto; Sadoki ni Abiyatari,+ yaari anamukuttho; 5 Azariya mwaana a Natani,+ taaweherya makuvernatoro; Zabudi mwaana a Natani, aari namukuttho ni mpatthani a mwene;+ 6 Ahixari, taaweherya empa, nave Adonirami+ mwaana a Aabida, taaweherya ale yaavarihiwa miteko sookhanyereriwa.+

7 Salomooni aahikhalana makuvernatoro 12 wIsarayeli wootheene, yaawo yaamuroihela eyoolya mwene ni atthu a etthoko awe. Khula mmosa aahikhalana muritti wooruuha eyoolya mweeri mmosa vamwaakhani.+ 8 Masina aya taala: Mwaana a Huri, taaweherya muttetthe wa omiyaakoni wa Efrayimi; 9 mwaana a Dekeri, taaweherya oMakasi, oXaalabimi,+ oBethi-Xemexi, ni wEloni-Bethi-Hanani; 10 mwaana a Hesedi, taaweherya wArubothi, (taaweherya oSoko wootheene ni elapo yootheene ya oHeferi; 11 mwaana a Abinadabi, taaweherya mattumuxa* ootheene a oDori, (Tafathi, mwaana a Salomooni, aari mwaarawe); 12 Bayana, mwaana a Ahiludi, taaweherya oTaanaki, oMegido,+ ni muttetthe wootheene wa oBethi-Xeyani,+ yoowo onivahana mukano ni muttetthe wa oSartani, mukerekhere mwa oYezireyeli, okhuma oBethi-Xeyani, ovira wAbeli-Mehola, mpakha muttetthe wa oYokomowami;+ 13 mwaana a Geberi, taaweherya oRamothi-Xileyaadi,+ (taaweherya mittetthe sa itenta sa Yayiri,+ mwaana a Manase, seiyo siri oXileyaadi.+ Nave-tho, taaweherya muttetthe wa wArgobi+ onikhala oBaxani:+ Ipooma suulupale 60 saarina ixiri, mikhora, ni itaranka sa ekoopiri); 14 Ahinadabi mwaana a Ido, taaweherya oMahanayimi;+ 15 Ahimaasi, taaweherya oNefetali (owo aahimuthela mwaana mwaamuthiyana mukina a Salomooni aihaniwa Basemathi); 16 Bayana mwaana a Huxayi, taaweherya wAxeri ni oBeyalothi; 17 Yosafati mwaana a Paruwa, taaweherya wIsakari; 18 Ximeyi+ mwaana a Ela, taaweherya muttetthe wa nihimo na Beniyamini;+ 19 Geberi, mwaana a Uri, taaweherya elapo ya oXileyaadi,+ eyo piiyo, elapo ya Sihoni,+ mwene a Amori, ni Oogi+ mwene a oBaxani. Nave-tho, aahikhala kuvernatoro mmosa aahoolela makuvernatoro ala ootheene.

20 Atthu a Yuda ni Isarayeli yaari oowaatta ntoko mihaava sa ophareya.+ Awo yaanilya, yaaniwurya ni yaanihakalala.+

21 Salomooni anilamulela ilapo sootheene okhuma muro Eufrate,+ mpakha muttetthe wa afilisti omalela mukano wa wExiitu. Ilapo iyo saanimuroihela mpoosito ni saaninvarela muteko Salomooni mahiku ootheene a okumi awe.+

22 Khula nihiku, eyoolya ya Salomooni yaakhala ikooro 30* ya ephepa yooreerexa, ni ikooro 60* ya ephepa ekina, 23 ipooyi 10 sooneneva, ipooyi 20 soohineneva, ni ipwittipwitthi 100. Ohiya-vo, saahikhala inamuna soovirikana sa anaahe, ni axipalame ooneneva. 24 Owo taaweherya itthu sootheene mpantta ola wa muro,+ okhuma oTiifisa mpakha oGaza,+ waahela muhina mamwene ootheene a mpantta ola wa muro.* Nave aahikhalana murettele ni mittetthe sootheene, saamurukurenrye.+ 25 Mahiku ootheene a Salomooni, atthu a oYuda ni a Isarayeli, yaahikhala oovareleleya, okhuma oDani mpakha oBeri-Xeba. Khula mutthu aanikilaathi vathi wa mwiri awe wa evidera ni vathi va mwiri awe wa efiiku.

26 Salomooni aahikhalana mapuro 4.000* saapwehiwa ikhavalo saapurula ikaaro sawe, nave aahikhalana ikhavalo 12.000.+

27 Makuvernatoro awe yaahikhalana muritti wa omuroihela eyoolya mwene Salomooni ni atthu ootheene yaalya vameesa va mwene Salomooni. Khula mmosa aahikhalana muritti wa oroiha eyoolya mweeri mmosa ni oweha vakhala wiira khiivo etthu yaathowa.+ 28 Awo-tho yaaniruuha malaxi oowuuma ni soolya sikina soovirikana sa ikhavalo. Khula mmosa aniruuha moovarihana ni muteko aathanleliwe awe.

29 Muluku aahinvaha Salomooni ankhili anceene, ni osuwela wuulupale, ni miruku sinceene ntoko mihaava sa ophareya.+ 30 Ankhili a Salomooni yaanaavikana ankhili a atthu ootheene a mpantta onikhuma nsuwa ni ankhili a atthu ootheene a wExiitu.+ 31 Khuuvo mutthu anvikana yena. Owo aari a miruku onvikana Etani,+ a oZerahi, ni Hemani,+ Kalikoli,+ ni Dara, anamwane a Maholi. Ovuwa wawe waahimwareela mittetthe sootheene saamwaattamenle.+ 32 Salomooni aahilavula mihapo 3.000+ ni isipo sawe+ saari 1.005. 33 Owo aanilavula sa miri, okhuma mwiri wa eseeturu* wa oLiibano mpakha mutathi oniihaniwa isopo,+ yoowo oninnuwa vaxirini. Nave-tho, aanilavula sa inama,+ axipalame,+ inama siniipurula vathi+ ni ihopa. 34 Atthu a maloko ootheene yaanirwa waawiriyana ankhili a Salomooni, waahela muhina mamwene a ilapo sootheene yaawo yaiwale ahimmwaka ankhili awe.+

5 Okathi mwene a oTiiro,+ Hirami, aiwale awe wiira Salomooni aahithanliwa wiira okhale mwene nipuro na paapa awe, aahaaruma arumeyi awe orowa wa Salomooni, okhala wiira Hirami okathi wootheene aari mpatthani awe Davidi.+ 2 Nto Salomooni aahiruma oleeliwa Hirami+ wiira: 3 “Nyuwo moosuwela oratteene wiira paapa aka Davidi khaawenrye oteka empa erina nsina na Yehova, Muluku awe, okhala wiira atthu a ipantta sootheene yaaniwana ekhotto nuuwo, mpakha Yehova waapweha awanani awe vathi va inawu sawe.+ 4 Vano, Yehova Muluku aka ookivaha murettele* ipantta sootheene.+ Khuuvo mutthu onkivirikanya ni khiivo etthu yootakhala eniiraneya.+ 5 Nto kimphavela oteka empa enrowa okhalana nsina na Yehova Muluku aka, ntoko siisaale Yehova aamuleihenrye awe paapa aka Davidi, oriki: ‘Mwaninyu, yoowo kinrowa aka omukilaathiha veehiceni vanyu, tonrowa oteka empa erina nsina naka’.+ 6 Vano mwaarume atthu anyu wiira yiikitthe miri sa eseeturu sa oLiibano+ ekiruuhele. Arumeyi aka anrowa ovaraka muteko ni arumeyi anyu, nave miyo kinimwaaliva arumeyi anyu eperesu munrowa anyu okileela, maana nyuwo moosuwela wiira khuuvo a hiyo onsuwela wiikittha miri ntoko atthu a oSiidoni”.+

7 Okathi Hirami aiwale awe moolumo a Salomooni, aahitteeliwa murima vanceene onahimya wiira: “Olelo ottottopeliwe Yehova, mwaha wa onvaha Davidi mwaana orina miruku, wiira aahooleleke atthu ala ahireere waatta!”+ 8 Hirami aahiruma oleeliwa Salomooni wiira: “Kihiiwa moolumo murumme anyu wiira kileeliwe. Kinoopaka ele muniphavela anyu, kooruuhelakani matera a eseeturu* ni matera a xuniiperu.+ 9 Arumeyi aka anoolovola miri iyo okhuma oLiibano mpakha mphareya. Nto miyo kinimweettiha miri iyo mphareya ntoko ekalawa mpakha opuro munrowa anyu okithoonyerya, weiwo kinootaphula miri iyo wiira nyuwo mukuxeke. Vano mpantta aka kiniphavela wiira mwaavaheke eyoolya atthu a etthoko aka”.+

10 Siiso Hirami aahinvaha Salomooni matera ootheene a eseeturu ni a xuniiperu aaphavela awe. 11 Salomooni aahinvaha Hirami ikooro* 20.000 sa etiriku wiira olyeeke ni atthu a etthoko awe, ni ikooro 20 sa makhura ooreerexa a olivera. Iya ti itthu Salomooni anvaha awe Hirami khula mwaakha.+ 12 Yehova aahinvaha ankhili Salomooni ntoko aamuleihenrye awe.+ Nave Salomooni ni Hirami yaahikhalana murettele, ni oowanli aya yaahipaka nivarihano.

13 Mwene Salomooni aahaathukumanya alopwana 30.000 a wIsarayeli wootheene wiira avareke muteko wookhanyereriwa.+ 14 Owo aanaaruma orowa oLiibano ikurupu sa alopwana 10.000. Alopwana awo yaanikhala mweeri mmosa oLiibano, miyeeri miili owannyeya. Nave Adonirami+ taaweherya ale yaavarihiwa muteko wookhanyereriwa. 15 Salomooni aahikhalana anamuteko* 70.000 ni anamuteko 80.000 yaapwexa ni olokiherya maluku+ omwaako.+ 16 Nave-tho Salomooni aahikhalana makhulupale 3.300, yaawo yaari ntoko makapataaxi+ yaaweherya anamuteko. 17 Arummwaka ni mwene, awo yaahikumiha maluku maalupale a musurukhu munceene,+ wiira apaceriwe alisenso+ a empa ni maluku oopwexiwa ni oolokiheriwa.+ 18 Vano alipa-ooteka a Salomooni ni alipa-ooteka a Hirami, vamosa ni atthu a oXebali,+ yaahipwexa maluku ni yaahilokiherya matera ni maluku wiira etekiwe empa.

6 Sivinre ene iyaakha 480, nuumala aisarayeli* okhuma elapo ya wExiitu,+ mwaakha wa neexexe nuumala Salomooni okhalihiwa mwene a wIsarayeli, mweeri wa Zivi*+ (eyo piiyo, mweeri wa nenli), Salomooni aahipacerya oteka empa ya Yehova.*+ 2 Empa mwene Salomooni aamutekenle awe Yehova, erakamelo aya yaari ya imeeturu 27,* okhuveya waya waari etthu yoowiiraka imeeturu 9,* nave orakamela waya osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu 13.*+ 3 Epantta ya ohoolo wa etemplo, naahikhala niphiryo,*+ naalikana ni okhuveya wa etemplo, naarina etthu yoowiiraka imeeturu 9.* Niphiryo nlo naanincererya imeeturu xexe nnimeya* erakamelo ya empa.

4 Owo aahipakela empa eyo ixanela saamukhaani.+ 5 Nave-tho aahiteka empa ekina yaaphiteerya ixiri sa empa eyo. Empa eyo ekina yaarukurenrye ixiri sa etemplo, eyo piiyo, ixiri sa opuro woowaarya* ni sa empa ya muhina.*+ Nave aahipaka isaala mukerekhere mwa empa eyo.+ 6 Empa eyo ekina, antaari oopacerya, okhuveya wawe waari etthu yoowiiraka imeeturu piili,* antaari a eriyari, okhuveya wawe waari etthu yoowiiraka imeeturu tthaaru,* nave antaari a osulu, okhuveya wawe waari etthu yoowiiraka imeeturu tthaaru.* Ixiri iyo sootheene saarukurenrye empa eyo, antaari a vathi yaari a mwiitti ovikana exiri ya antaari a eriyari. Nave antaari a eriyari yaari a mwiitti waavikana antaari a osulu. Aahipaka eyo wiira ixiri sa empa eyo sihipakiwe iviika.+

7 Empa eyo yaatekiwe ni maluku oopwexiwa ni oolokiheriwa.+ Tivo okathi yaatekiwa aya, khivaiwanyeya oruma wa maritelo, maxatto, nnakhala ikaruma sikina sa eyuuma. 8 Mukhora wa antaari a vathi waarina isaala mukerekhere, waari mpantta wa osuuli* wa empa.+ Nave-tho, yaahikhala eskatta, yaawela mpakha antaari a nenli, nave eskatta ekina, yaakhuma antaari a nenli erowaka antaari a neeraru. 9 Owo khaahiyale oteka empa eyo mpakha omaliha.+ Aahitthunyela empa eyo ni miri sa eseeturu, othataka ithaapwa sa eseeturu.+ 10 Salomooni aahiteka isaala mukerekhere mwa empa eyo yootheene,+ khula esaala orakamela waya osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu piili, nave saahilupanyiwa ni empa arumeeliwaka matera a eseeturu.

11 Nto Yehova aahimuhimeerya Salomooni wiira: 12 “Empa ela muniteka anyu, mwaiwelela sooruma saka, mwatthara ikano saka, mweettelaka malamulo aka ootheene,+ kinoowiirelani ele kaamuleihenrye aka paapa anyu, Davidi.+ 13 Nave miyo kinrowa okhalaka eriyari ya aisarayeli,+ ni nkinrowa waanyanyala atthu aka aisarayeli”.+

14 Salomooni khaahiyale oteka empa eyo, mpakha omaliha. 15 Owo aahiteka ixiri sa muhina sa empa eyo, ni ithaapwa sa eseeturu. Nave aahivirihela ixiri sa muhina ni matera, okhuma vathi wa empa eyo mpakha iviika sa etarato. Nave vathi va empa eyo aahaatala ithaapwa sa xuniiperu.+ 16 Ottuli wa empa eyo, aahiteka esaala yaarina etthu yoowiiraka imeeturu 9. Esaala eyo aatenke ni ithaapwa sa eseeturu, okhuma vathi mpakha osulu, nave muhina mwaya+ waari Nipuro Noowaaryexa.+ 17 Mpantta wa ohoolo wa etemplo*+ (eyo piiyo, empa ya Muluku), yaahikhala esaala yoowaarya yaarina etthu yoowiiraka imeeturu 18. 18 Matera a eseeturu a muhina mwa empa, yaahipatthiwa ilatarato sa ikahi+ ni ifilori soothapuluwa.+ Sootheene saari sa eseeturu; ni nihinooneya nnakhala nluku.

19 Salomooni aahipaka esaala ekina muhina mwa empa,+ wiira opwehe Nivuku na Nivarihano na Yehova.+ 20 Esaala ya muhina, orakama waya waari etthu yoowiiraka imeeturu 9, okhuveya waya waari wa etthu yoowiiraka imeeturu 9 ni orakamela waya osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu 9.+ Owo aahisirikela ni eweero yooreeraxa; altaari aamuthante+ ni miri sa eseeturu. 21 Salomooni aahisirika muhina mwa empa eyo ni eweero yooreerexa,+ ni aahihela ikwirinti sa eweero ohoolo wa esaala ya muhina,+ yeeyo yaasirikiwe ni eweero. 22 Salomooni aahisirika empa yootheene ni eweero mpakha omalihiwa, nave aahaasirika altaari ootheene ni eweero,+ yaawo yaari waattamela esaala ya muhina.

23 Esaala ya muhina aahaapaka makerubi manli+ ni matera a mwiri oniihaniwa pinyeero,* khula kerubi orakamela wawe osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu thanu.+ 24 Nipupha nimosa na kerubi naarina etthu yoowiiraka imeeturu piili, nave nipupha nikina naarina etthu yoowiiraka imeeturu piili. Okhuma oponta wa nipupha nimosa mpakha oponta wa nipupha nikina yaari etthu yoowiiraka imeeturu thanu. 25 Nave-tho kerubi a nenli aarina etthu yoowiiraka imeeturu thanu. Nto makerubi oowanli yaarina munnuwelo ni makhalelo mamosa-ru. 26 Kerubi mmosa orakamela wawe osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu thanu, nave kerubi mukina aarina irakamelo simosa-ru. 27 Moottharelana, owo ahaapweha makerubi+ empa ya muhina.* Vano mapupha a makerubi yahitapuruxiwa. Nipupha na kerubi mmosa naanikwannya epantta emosa ya exiri, nave nipupha na kerubi mukina naanikwannya epantta ekina ya exiri. Mapupha aya makina yaahitapuruxeliwa eriyari ya empa, nto mapupha awo yaahikwannyana. 28 Vano makerubi awo yaahisirikeliwa eweero.

29 Nave, ixiri sootheene sa empa, eyo piiyo, esaala ya muhina, ni esaala ya ota, saahilempwa ilatarato sa makerubi,+ miri sa mikole,+ ni ifilori soothapuluwa.+ 30 Empa ya muhina ni ya ota vathi vaya yaahisirikiwa ni eweero. 31 Nave empa ya muhina aahipaka mikhora sa epinyeero, ipilaari khula mpantta, ni epantta ya osulu, ntoko epantte ya neethanu.* 32 Mikhora iyo miili saapakiwe ni matera a epinyeero, aahipaka ilatarato sa makerubi, mikole, ni ifilori soothapuluwa, osirika ni eweero. Nave aahisirika ni eweero yoomaniwa ni maritelo, ilatarato iyo sa makerubi ni miri sa mikole. 33 Nave, mukhora wa etemplo,* aahipaka epantta ya osulu ni matera a epinyeero, yeeyo yaari epantta ya neexexe.* 34 Aahipaka mikhora miili sa matera orumeelaka mwiri oniihaniwa xuniiperu. Mukhora mmosa waahikhalana masele manli yaahuleya ni itooportiisa, nave mukhora mukina waahikhalana masele manli yaahuleya ni itooportiisa.+ 35 Masele awo aahipaka ilatarato sa makerubi, mikole ni ifilori soothapuluwa, osirikela eweero ilatarato iyo.

36 Owo aahiteka muuru wa nivate na muhina.+ Iliinya tthaaru saari sa maluku oopwexiwa ni oolokiheriwa, ni eliinya emosa yaari ya matera a eseeturu.+

37 Alisenso a empa ya Yehova yaapaceriwe otekiwa eyaakha ya neexexe, mweeri wa Zivi.*+ 38 Nto eyaakha ya namuloko namosa, mweeri wa Buli* (eyo piiyo, mweeri wa neethanu neeraru), empa eyo yaahimalihiwa ni itthu sootheene, ntoko yuupuweleliwe aya otekiwa.+ Salomooni aamalinhe iyaakha 7 otekaka empa eyo.

7 Salomooni aahiviriha iyaakha 13 otekaka empa* awe,+ mpakha omaliha empa yootheene.+

2 Nave aahiteka empa yiihaniwa etakhwa ya oLiibano,+ orakama waya waari imeeturu 45,* okhuveya waya waari imeeturu 22, ni orakamela waya osulu waari imeeturu 13. Empa eyo yaatekiwe vasulu wa iliinya xexe sa ipilaari sa eseeturu, seiyo vasulu vaya saathatiwe ithaapwa sa eseeturu.+ 3 Vasulu va empa eyo, saari ithaapwa sa eseeturu, seiyo saari vasulu va ipilaari; ithaapwa iyo saari 45, khula eliinya saari 15. 4 Empa eyo yaarina iliinya tthaaru sa ixanela, khula eliinya ya ixanela yaari vasulu va eliinya ekina. Nave khula exanela yaawehana ni exanela ya mpantta mukina. 5 Mikhora sootheene ni ipantta sa osulu sa mikhora iyo saarina ipantte xexe, ntoko mpantta wa ohoolo wa ixanela, seiyo saawehana ni ixanela sikina saarina iliinya tthaaru sa mpantta mukina.

6 Aahiteka-tho esaala ya ipilaari, orakama waya waari imeeturu 22 ni okhuveya waya waari imeeturu 13. Ohoolo waya aahihela mukhora waarina ipilaari ni epwaro.

7 Nave aahiteka esaala yaari aya ehice,+ weiwo aarowa awe ophukaka milattu, eyo piiyo, esaala ya ophukela.+ Esaala eyo yaahiviriheliwa eseeturu, okhuma vathi mpakha osulu.

8 Empa* aarowa awe okhalaka-mo, yaatekiwe mpantta mukina wa nivate+ ottuli wa esaala* eyo. Nave Salomooni aahimutekela empa yaalikana ni esaala eyo, mwaana mwaamuthiyana a Farawo, yoowo aamukunxe awe wiira okhale mwaarawe.+

9 Ipa iyo sootheene, okhuma alisenso mpakha osulu saamalela ixiri, nave mpantta wa ota mpakha nivate nuulupale,+ saatekiwe ni maluku a musurukhu munceene+ yaawo yaapwexiwe alokiheriwa ni aserariwa ni aseera a maluku, muhina ni ota. 10 Alisenso aya, aatekiwe ni maluku maalupale ni a musurukhu munceene. Maluku makina yaari etthu yoowiira imeeturu thanu, vano makina yaari etthu yoowiira imeeturu xexe. 11 Nave vasulu va maluku awo, yaahikhala-tho maluku makina a musurukhu munceene, yaawo yaapwexiwe alokiheriwa. Nave-tho, yaahikhala matera a eseeturu. 12 Mukerekhere mwa nivate nuulupale, saahikhala iliinya tthaaru sa maluku oopwexiwa ni oolokiheriwa ni eliinya emosa ya matera a eseeturu mpantta wa osulu, saalikana ni iye saari nivate na muhina+ na empa ya Yehova ni vamukhora va empa eyo.+

13 Mwene Salomooni aahiruma oroweliwa Hirami,+ oTiiro. 14 Owo aari mwaana a muthiyana naamukhweli a nihimo na Nefetali, nave paapa awe aari mulipa-oohana ekoopiri, a oTiiro.+ Hirami, aanirattela, aanisuwela,+ ni aanivara muteko oratteene ni mithinto soovirikana sa ekoopiri. Nto aahirowa wa mwene Salomooni ni aahinvarela miteko sootheene.

15 Owo aahiteka ipilaari piili sa ekoopiri.+ Khula epilaari orakamela waya osulu waari imeeturu 8, nave orukurerya waya waari imeeturu thanu.+ 16 Nave, aahipaka malipiheryo manli wiira ohele vasulu va ipilaari iyo. Nlipiheryo nimosa orakamela waya osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu piili, nave nlipiheryo nikina orakamela waya osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu piili. 17 Nlipiheryo nlo naari vasulu va khula epilaari, naahikhalana etthu yaalikana ni reeti a eyuuma ni ikwirinti sootthaveleliwa.+ Nlipiheryo nimosa naarina 7, vano nlipiheryo nikina naarina 7. 18 Owo aahipaka iliinya piili sa ilatarato sa muhokorokho oniitthaniwa roma, saamurukurerya reeti wiira sikhuneeleke malipiheryo yaakhala vasulu va ipilaari. Aahipaka etthu emosa-ru ni malipiheryo oomanli. 19 Malipiheryo awo yaari vasulu va ipilaari, seiyo saari vamukhora, yaalikana ni ifilori sa mmatta,* orakamela waya osulu waari etthu yoowiiraka imeeturu piili. 20 Malipiheryo awo, yaari vasulu va ipilaari piili, osulu wa mpantta woovilikeya waarukureriwe ni areeti. Nave saahikhala iliinya sa ilatarato 200 sa mihokorokho siniitthaniwa roma saarukurerya khula nlipiheryo.+

21 Owo aaheemexa ipilaari vamukhora va etemplo.*+ Epilaari eemenxe awe moono woolopwana,* aahivaha nsina noowi Yakini* vano epilaari eemenxe awe moono woothiyana* aahivaha nsina noowi Bowazi.*+ 22 Vasulu va ipilaari iyo, waalikana ni ifilori sa mmatta.* Nto muteko wootheene wootekiwa ipilaari waahimalihiwa.

23 Moottharelana, owo aahipaka epasiya yuulupale ya maasi yaihaniwa ephareya ya ekoopiri.+ Epasiya eyo yaari yoovilikeya, okhuma mpantta mmosa wa eyano aya mpakha mpantta mukina, waarina imeeturu thanu, orakamela waya osulu waari imeeturu piili ni orukurerya waya waari imeeturu 13.+ 24 Mukerekhere mwa vathi wa eyano ya epasiya eyo ya maasi, saahikhala ilatarato saareeriha, saalikana ni ikahi,+ etthu yoowiiraka khula imeeturu 45. Iyo saari mukerekhere mwa epasiya eyo yootheene ni iliinya piili sa ilatarato sa ekahi. 25 Epasiya eyo, yaari vasulu va ipooyi 12,+ tthaaru saaweha onorti, tthaaru saaweha mpantta onikela nsuwa, tthaaru saaweha osuuli, nave tthaaru saaweha mpantta onikhuma nsuwa. Epasiya eyo ya maasi, yaari vasulu va ipooyi iyo. Epantte ya ottuli ya ipooyi iyo, yaari eriyari ya epasiya eyo. 26 Mwiitti aya, waalikana ni wunnuwa wa ntata.* Nave eyano aya, yaari ntoko eyano ya ekaalisi, yaalikana ni efilori ya mmatta. Epasiya eyo, yaanikela iliituru 4.000* sa maasi.

27 Nto, owo aahipaka ikarinya* 10+ sa ekoopiri. Khula ekarinya orakama waya yaari etthu yoowiiraka imeeturu piili, okhuveya waya yaari etthu yoowiiraka imeeturu piili, ni orakamela waya osulu yaari etthu yoowiiraka emeeturu emosa. 28 Ikarinyu iyo, saapakiwe so: Ipantta saya saari sa ekoopiri, nave ipantta iyo saalupanyiwe ni aaro a ekoopiri. 29 Nave, eriyari ya ipantte iyo ni aaro, saahikhala ilatarato sa akharamu,+ ipooyi, ni makerubi,+ nave-tho saahikhala ilatarato simosa-ru osulu wa aaro awo. Osulu ni vathi wa akharamu ni ipooyi saahikhala ilatarato saareeriha soovilikeya. 30 Nave, khula ekarinya yaarina maroota maxexe a ekoopiri ni eexo a ekoopiri, yaawo yaakhala ipantte xexe. Vathi va epasiya eyo yaahikhala etthu yaavarelela, yaarina ilatarato soovilikeya saareeriha khula mpantta. 31 Mwiithe aya waakhala muhina mwa ekhara, ni orakamela waya osulu waari isentiimeturu 45. Mwiithe owo, waari vasulu va ekhara waari woorukurerya, nave saahikhala itthu saavarelela, seiyo munnuwelo aya waari isentiimeturu 67. Nave ekhara eyo yaahikhalana ilatarato. Ipantta saari mukerekhere, saari soowookololowa, ohiya soovilikeya. 32 Maroota oomaxexe, yaari vathi wa ipantta saari mukerekhere wa ekarinyu eyo, nave epantte yaakhaliherya maroota awo yaalupanyiwe vakarinyuni, ni orakamela waya osulu khula nroota waari isentiimeturu 67. 33 Maroota awo yaari ntoko maroota a ekaaro ya ekhotto. Ipantta saakhaliherya, aaro, iraiyo ni ikuupu, sootheene saari sa eyuuma yoohaniwa. 34 Ipantta xexe sa ekarinyu, khula mpantta yaahikhala etthu emosa yaalupanyiwa ni ekarinyu eyo. Itthu iyo saapakiwe ni eyuuma yoohaniwa ntoko mpantta wa ekarinyu eyo. 35 Epantta ya osulu ya ekarinyu yaahikhala etthu yoovilikeya, orakamela waya osulu waari isentiimeturu 22. Epantte eyo ya osulu wa ekarinyu, ilatarato ni ipantta sa mukerekhere, saari soohaniwa ntoko etthu yaapakeliwe ekarinyu. 36 Vasulu va ilatarato iyo ni ipantta sa mukerekhere, saahipakiwa ilatarato sa makerubi, akharamu ni mikole, khula elatarato opuro aya. Nave-tho, saahikhala ilatarato soovilikeya saareeriha mukerekhere mootheene.+ 37 Ela enamuna saapakiwe aya ikarinyu iye 10.+ Sootheene saapakiwe mwa enamuna emosa-ru,+ munnuwelo mmosa-ru ni makhalelo mamosa-ru.

38 Nave-tho, owo aahipaka ipasiya 10 sa ekoopiri.+ Khula epasiya yaanikela iliituru 880* sa maasi. Khula epasiya yaarina etthu yoowiiraka imeeturu piili. Ikarinyu iyo 10, khula ekarinyu yaahikhalana epasiya emosa. 39 Moottharelana, aahipweha ikarinyu thanu mpantta woolopwana wa empa ni aahipweha ikarinyu thanu mpantta woothiyana wa empa. Nave-tho aahipweha epasiya yuulupale ya ekoopiri yaaheliwa maasi moono woolopwana wa empa, eriyari ya osuuli ni mpantta onikhuma nsuwa.+

40 Nave, Hirami+ aahipaka ipasiya, ipoxolo+ ni itixela.+

Siiso, Hirami aahimaliha muteko wootheene anvarela awe mwene Salomooni, empa ya Yehova.+ 41 Ipilaari piili+ ni malipiheryo manli yaalikana ni itixela, yaari vasulu va ipilaari iyo piili. Areeti anli+ yaari vasulu va malipiheryo awo manli, yaawo yaari vasulu va ipilaari; 42 mihokorokho 400 siniihaniwa roma+ sa areeti anli, eyo piiyo, iliinya piili sa mihokorokho siniihaniwa roma khula reeti, wiira sikhuneele malipiheryo manli yaalikana ni itixela, yaari vasulu va ipilaari piili; 43 ikarinya 10+ ni ipasiya 10+ saari mukarinyani; 44 epasiya yuulupale ya ekoopiri yaaheliwa maasi+ ni ipooyi 12 saari vathi va epasiya eyo; 45 ikaruma sootheene saarumeeliwa, ipoxolo, itixela ni ikaruma sikina, Hirami aahimpakela mwene Salomooni ni ekoopiri yooreerihiwa, wiira sirumeeliweke empa ya Yehova. 46 Mwene Salomooni aahiruma ototoxiwa ekoopiri eyo, opuro waapakiwa mireerelo sa oloko, edistritu ya oYordani, eriyari ya oSukothi ni oSartani.

47 Salomooni khaapesanri ikaruma sootheene, okhala wiira khisaareere waatta. Nto khivaasuweliwa olemela wa ekoopiri yootheene.+ 48 Salomooni aahipaka ikaruma iyo sootheene wiira sirumeeliweke empa ya Yehova. Aahimpaka altaari+ a eweero, meesa a eweero+ yaapwehiwa iphaawu saavahiwa Muluku, 49 mithuko+ sa eweero yooreerexa, mithanu saari moono woolopwana, nave mithanu saari moono woothiyana ohoolo wa esaala ya muhina ni ifilori soothapuluwa,+ mithuko ni ipanelo saattipihaniwa ntthampo sa eweero,+ 50 ipasiya, itisora saathikilaniwa ntthampo noovya,+ itixela, ikoopho+ ni ekaruma ya eweero yooreerexa yaaheliwa mooro.+ Nave-tho, saahikhala ivarelelo vamukhora va empa ya muhina,+ eyo piiyo, Nipuro Noowaaryexa ni mikhora sa empa ya etemplo,+ sootheene saari sa eweero.

51 Siiso, mwene Salomooni aahimaliha muteko wootheene wa oteka empa ya Yehova. Salomooni aahiruuha itthu sootheene paapa awe, Davidi, aakhalinhe awe soowaarya,+ ni aahipweha eparatha, eweero ni ikaruma sootheene opuro waasukiwa aya mihakhu sa empa ya Yehova.+

8 Okathi ole, Salomooni aahaathukumanya+ axitokweene a Isarayeli, ahooleli a mahimo ootheene ni makhulupale a atthu a nloko na Isarayeli.+ Awo yaahirowa wa mwene Salomooni, oYerusalemu, wiira yathaamihe Nivuku na Nivarihano na Yehova Epooma ya Davidi,+ eyo piiyo, oSiyoni.+ 2 Alopwana ootheene a Isarayeli yaahithukumana ohoolo wa mwene Salomooni okathi wa efesta* ya mweeri wa Etanimi,* eyo piiyo, mweeri wa neethanu nenli.+ 3 Nto axitokweene ootheene a Isarayeli yaahirwa, nave anamukuttho yaahiteexa Nivuku na Nivarihano.+ 4 Awo yaahiteexa Nivuku na Nivarihano na Yehova, etenta* ya muthukumano+ ni itthu sootheene soowaarya saari mutentani-mmo. Anamukuttho ni alevi ti yaateexale itthu iyo. 5 Mwene Salomooni ni muloko wootheene wa atthu a Isarayeli, yaawo yaitthaniwe wiira athukumane nuuwo, yaari ohoolo wa Nivuku na Nivarihano. Saanivahiwa mikuttho sa ipwittipwitthi ni ipooyi sinceene,+ seiyo sahaaweryaneya okontariwa nnakhala osuweliwa mwaattelo aya.

6 Moottharelana, anamukuttho yaahiroiha Nivuku na Nivarihano na Yehova opuro aya,+ esaala ya muhina ya empa, Nipuro Noowaaryexa, vathi va mapupha a makerubi.+

7 Siiso, mapupha a makerubi yaahitapuruxeliwa opuro naari aya Nivuku na Nivarihano, wiira makerubi awo akhuneeleke Nivuku na Nivarihano ni ivarelelo saya.+ 8 Ivarelelo+ iyo saari soorakama, vaaweryaneya aya woona oponta waya Nipuro Noowaarya, ohoolo wa esaala ya muhina, masi khivaaweryaneya woona ota. Iyo siri vaavo mpakha olelo-va. 9 Muhina mwa Nivuku na Nivarihano khiyaakhanle etthu ekina, ahikhanle paahi mapawe manli a maluku,+ yaawo Moise aapwenhe awe ori ene oHorebi,+ okathi Yehova aapanke awe nivarihano+ ni atthu a Isarayeli, akhumaka elapo ya wExiitu.+

10 Okathi anamukuttho yaakhumme aya nipuro noowaarya, neeku+ naahisareya mpaani mwa Yehova.+ 11 Anamukuttho khiyaawerya-tho ovara miteko saya, mwaha wa neeku nle, okhala wiira ovuwa wa Yehova waahisareya empa ya Yehova.+ 12 Nto mwene Salomooni aahihimya wiira: “Yehova aahilavula wiira aarowa okhalaka vameekuni ooriipela.+ 13 Miyo koowerya wootekelani empa ela yoolokexa wiira mukhaleke, opuro munrowa anyu okhalaka mahiku ootheene”.+

14 Moottharelana, mwene aahirukunuwa onaaweha atthu ootheene a nloko na Isarayeli onaareeliha, nlelo atthu ootheene a nloko na Isarayeli yeemenle ene ohoolo wawe.+ 15 Owo aahihimya wiira: “Ottottopeliwe Yehova Muluku a Isarayeli, yoowo aamuleihenrye paapa aka Davidi ni eyano awe ni aamalihenrye itthu sootheene ni ntata nawe, oriki: 16 ‘Okhuma nihiku kaakuminhe aka atthu aka aisarayeli elapo ya wExiitu, nkaathanlale epooma eriyari ya mahimo ootheene a Isarayeli, wiira kitekeliwe empa erina nsina naka, yeeyo kaarowa aka okhalaka-mo,+ masi koomuthanla Davidi wiira aalamuleleke atthu aka aisarayeli’. 17 Paapa aka Davidi aaniphavela ni murima wootheene oteka empa erina nsina na Yehova, Muluku a atthu a Isarayeli.+ 18 Masi Yehova aahimuhimeerya paapa aka Davidi, wiira: ‘Nyuwo munniphavela ni murima anyu wootheene oteka empa erina nsina naka, nave munniira saana ophavela eyo ni murima anyu wootheene. 19 Hata vari siiso, nyuwo khamunrowa oteka empa eyo, masi mwaninyu mwaamulopwana munrowa anyu oyareliwa, tonrowa oteka empa erina nsina naka’.+ 20 Yehova oomaliherya etthu aaleihenrye awe, okhala wiira koomuranttela paapa aka Davidi ni kookilaathi veehiceni ya atthu a Isarayeli, ntoko Yehova aaleihenrye awe. Nave-tho kooteka empa erina nsina na Yehova, Muluku a Isarayeli,+ 21 ni koopweha weiwo Nivuku na Nivarihano, nenlo nirina nivarihano+ Yehova aapanke awe ni amuhavinre ahu, okathi aakuminhe awe elapo ya wExiitu”.

22 Moottharelana, Salomooni aaheemela ohoolo wa altaari a Yehova ni ohoolo wa nloko nootheene na atthu a Isarayeli, oteexerya matata awe osulu,+ 23 onahimya wiira: “Khoo Yehova Muluku a atthu a Isarayeli, khuuvo Muluku mukina wiirimu, hata vathi-va, onlikana ni nyuwo.+ Nyuwo munneettela nivarihano mpanke anyu, nave munniwooniherya ophenta woororomeleya+ arumeyi anyu aneetta ohoolo wanyu ni murima aya wootheene.+ 24 Nyuwo moomaleliha etthu mwaamuleihenrye anyu murumeyi anyu Davidi, paapa aka. Mwaahimuleiherya ni eyano anyu. Nave olelo moomaleliha ni ntata nanyu.+ 25 Vano, khoo Yehova Muluku a Isarayeli, mmaliherye etthu mwaamuleihenrye anyu murumeyi anyu Davidi, paapa aka, okathi mwaamuhimenrye anyu wiira: ‘Okathi wootheene, osuulu anyu onrowa okilaathiki veehiceni va atthu a Isarayeli, vakhala wiira aniinyu animweettelaka iphiro saka, ntoko nyuwo mweettale anyu ohoolo waka’.+ 26 Nto, khoo Muluku a Isarayeli, xontte mmaliherye etthu mwaamuleihenrye anyu murumeyi anyu Davidi, paapa aka.

27 “Veekeekhai, niireke Muluku onookhala vathi-va?+ Hata wiirimu, niire so, wiirimu wootheene khamuniphiyerya okhala,+ vootepa empa ela kitenke aka!+ 28 Vano, khoo Yehova Muluku aka, mwiiwe nivekelo na murumeyi anyu ni etthu onivekela awe. Nave nwiriyane okhuwela wa murumeyi anyu onivekela okhaliheriwa. Mwiiwe nivekelo onipaka awe ohoolo wanyu olelo. 29 Maitho anyu, aweheke empa ela othana ni ohiyu, opuro ola ohimyale anyu wiira: ‘Nsina naka ninrowa okhalaka weiwo’.+ Nwiriyane ovekela wa murumeyi anyu, okathi onirukunuwela awe otemplo ovekelaka.+ 30 Nwiriyane okathi murumeyi anyu onoovekelaaweni, ni etthu, atthu anyu aisarayeli anoovekelaayani, okathi anivekela aya awehaka opuro ola. Nave nwiriyane muri ene opuro munikhala anyu, wiirimu.+ Aayo, nwiriyane ni munilevelele.+

31 “Okathi mutthu onimutthekela mukhwaawe, onakhanyereriwa wiilaphela, nuumala olapha, onarowa weemela ohoolo wa altaari anyu otemplo,+ 32 nwiriyane wiirimu muri anyu, nave mpake etthu ni mwaaphukele arumeyi anyu. Mmuhimye okhalana mulattu ole opanke etthu yootakhala, mwiirihaka etthu yootakhala opanke awe ommorela yena. Nave mmuhimye ohikhalana mulattu ole ori naxariya, mmureelihaka moovarihana ni exariya awe.+

33 “Okathi atthu anyu aisarayeli anrowa aya oweriwa ni nwanani aya mwaha wa othipelela wootthekelani+ ni yatthika wiira avuwihe nsina nanyu+ ni yavekela yooxonttelakani ari ene empa ela,+ 34 wiirimu muri anyu, mwaawiriyane ni mulevelele yoottheka ya atthu anyu aisarayeli ni mwaattikiherye elapo mwaavanhe anyu amuhavinre aya.+

35 “Erimu yawaleya ehinarupa epula,+ mwaha wa atthu anyu othipelelaka wootthekelani,+ nto anavekela awehaka opuro ola, avuwihaka nsina nanyu, anattharuwa yoottheka aya mwaha wa owiixuttiha wanyu okhala oowiiyeviha,+ 36 nto wiirimu muri anyu, mwaawiriyane ni mulevelele yoottheka ya arumeyi anyu, eyo piiyo, atthu anyu aisarayeli ni nwiixuttihe+ ephiro yooloka ekhanle aya ootthara. Nave murupihele epula mulaponi+ mwaavanhe anyu atthu anyu ntoko etthu ahiyeriwe aya.

37 “Yakhumelela etala mulaponi,+ aahiiso ekwerere, wala oviha vanceene, nave yakhumelela eretta ya miri+ ni akhumelela nasope munceene, aahiiso awanani aya yaarukurerya khula epooma ya elapo eyo, ni yakhumelela eretta ekina,+ 38 khula mutthu, aahiiso nloko nanyu nootheene na Isarayeli, navekela, nooxonttelakani khula etthu,+ (okhala wiira khula mmosa onnisuwela mixankiho sawe)+ yateexerya matata aya osulu, awehaka empa ela, 39 nto wiirimu muri anyu, opuro munikhala anyu,+ nwiriyane, mwaalevelele+ ni mpake etthu. Nave, mmutthuvele khula mmosa moovarihana ni iphiro sawe sootheene,+ okhala wiira nyuwo munnisuwela mirima saya, (nyuwo paahi, munnisuwela oratteene mirima sa atthu ootheene),+ 40 wiira yoottittimihekeni vanceene* mahiku ootheene anikhala aya elapo mwaavanhe anyu amuhavinre ahu.

41 Nave, mutthu onikhuma elapo ekina, ohiniirela mpantta nloko nanyu na aisarayeli, onirwa okhumaka elapo ya ottaiwene mwaha wa nsina nanyu+ 42 (okhala wiira onimwiiwa nsina nanyu nuulupale+ ni itthu soowerya mpanke anyu ni ntata nanyu), orwaaka ovekela owehaka empa ela, 43 munwiriyane muri ene wiirimu, opuro munikhala anyu.+ Nave mpake ele namurwa oniveka awe wiira atthu a ilapo sootheene asuwele nsina nanyu ni yoottittimihekeni vanceene,*+ ntoko aniira aya atthu a Isarayeli. Siiso, awo anoosuwela wiira nsina nanyu ninniromoliwa empa ela kitenke aka.

44 “Akhala wiira atthu anyu anoorowa owana ni awanani aya, attharaka ephiro nwoonihenrye anyu,+ nto anoovekelani nyuwo+ Yehova, awehaka epooma muthanlale anyu+ ni awehaka empa kitenke aka erina nsina nanyu,+ 45 nto muri ene wiirimu, mwiiwe ovekela waya, mwaawiriyane anoovekelaayani, waareerela murima ni nwiirele exariya.

46 “Akhala wiira atthu awo animootthekelani (okhala wiira atthu ootheene annittheka),+ nyuwo munanariwa naawo ni mwaavahererya awanani aya, nto awanani awo yaakuxa ntoko ipottha yaaroiha elapo aya, okhale ottaiwene aahiiso vakhiviru,+ 47 vano awo anuupuwela saana elapo aroihiwe aya ntoko ipottha,+ anootthikelani+ ni anooxonttelani elapo aroihiwe aya ntoko ipottha,+ ahimyaka wiira: ‘Hiyo nihootthekelani ni noopaka etthu yoohiloka. Noopaka itthu sootakhala’,+ 48 nto awo yootthikelani ni murima aya wootheene+ ni okumi aya wootheene elapo ya awanani aya aroihiwe aya ntoko ipottha, anoovekelani aweheka elapo mwaavanhe anyu amuhavinre aya, epooma muthanlale anyu ni empa ela kootekenlyaakani erina nsina nanyu,+ 49 nto nwiriyane ovekela waya ni etthu anivekela aya, muri ene wiirimu, opuro munikhala anyu,+ nave nwiirele exariya 50 ni mwaalevelele atthu anyu yaawo yootthekenleni, mulevelele itampi saya sootheene awiirenlyaayani. Nyuwo munoowiiriha atthu awo yaavanre ntoko ipottha, owoonela othunku ni waamorela ikharari,+ 51 (okhala wiira awo atthu anyu ni etthu muhiyeriwe anyu,+ yaawo mwaakuminhe anyu elapo ya wExiitu,+ muhina mwa efornu yaahaniwa eyuuma).+ 52 Maitho anyu aweheke ovekela wa murumeyi anyu+ ni wa atthu anyu aisarayeli, nwiriyanaka okathi anoovekelaayani.+ 53 Pwiya Muulupalexa Yehova, nyuwo muhaavalaanya atthu anyu ntoko yoohiyeriwa eriyari ya atthu ootheene a valaponi,+ ntoko mwaamulenle anyu murumeyi anyu Moise okathi mwaakuminhe anyu amuhavinre ahu elapo ya wExiitu”.

54 Okathi Salomooni aamalinhe awe opaka nivekelo nla nootheene ni onvekela Yehova, aahivenya ohoolo wa altaari a Yehova, weiwo aakokhonre awe, oteexenrye ene matata awe osulu.+ 55 Nuumala-vo, owo aaheemela ni aahireeriha muloko wootheene wa atthu a Isarayeli ni nsu noowiiwanyeha, oriki: 56 “Ottottopeliwe Yehova, yoowo aavanhe opuro woomumula atthu awe aisarayeli, ntoko aaleihenrye awe.+ Khanivo nnakhala nuulumo nimosa nihiiraneyale. Tthiri itthu sootheene aamuleihenrye awe murumeyi awe Moise sihiiraneya.+ 57 Yehova Muluku ahu okhale ni hiyo, ntoko aari awe ni amuhavinre ahu.+ Ohininyanyale, nnakhala ohinihiye.+ 58 Owo iirihe mirima sahu otthikela wa yena,+ wiira ntthareke iphiro sawe, ni neetteleke sooruma sawe, ikano sawe ni malamulo awe, seiyo aarumme awe amuhavinre ahu weettela. 59 Moolumo aka ala kimuxonttenle aka Yehova, akhaleke vakhiviru va Yehova Muluku ahu, othana ni ohiyu, wiira omwiirele exariya murumeyi awe ni atthu awe aisarayeli, moovarihana ni etthu aniphavela aya khula nihiku. 60 Siiso atthu ootheene a mulaponi anoosuwela wiira Yehova ti Muluku eekeekhai.+ Khuuvo-tho mukina!+ 61 Vano, mwiivahererye wa Yehova Muluku ahu ni murima anyu wootheene,+ mweettelaka ikano sawe ni mwiiwelelaka sooruma sawe ntoko muniira anyu nihiku nla na olelo”.

62 Vano mwene ni atthu ootheene a Isarayeli yaari nuuwo, yaahivaha mikuttho sinceene ohoolo wa Yehova.+ 63 Salomooni aahinvaha Yehova mikuttho sa opatthani:+ Owo aahivaha ipooyi 22.000 ni ipwittipwitthi 120.000. Siiso, mwene ni atthu ootheene a Isarayeli yaahitthapela omalihiwa wa empa ya Yehova.+ 64 Nihiku nle, mwene aahaana oreeriha eriyari ya nivate naakhala ohoolo wa empa ya Yehova, okhala wiira aahivaha opuro ole mikuttho para opahiwa, soovaha sa ipyo, ekortuura ya mikuttho sa opatthani, maana altaari a ekoopiri,+ aakhala ohoolo wa Yehova, aari mwaamukhaani wahaaphiyerya aya mikuttho para opahiwa, soovaha sa ipyo ni ekortuura+ ya mikuttho sa opatthani. 65 Okathi ole, Salomooni aahipaka efesta+ ni atthu ootheene a Isarayeli, muloko muulupale waakhuma oLebo-Hamati mpakha muro mwaamukhaani wa wExiitu.+ Awo yaahipaka efesta eyo ohoolo wa Yehova, Muluku ahu, yeeyo yaamalinhe mahiku 7 ni mahiku makina 7, otakaaherya mahiku ootheene yaari 14. 66 Mmeeloni mwaya,* Salomooni aahaamwarya atthu, nave atthu yaahimureeliha mwene ni yaahitthikela owannyeya atteeliwe ene murima ni ahakalanle ene mwaha wa itthu sootheene sooreera+ Yehova aamwiirenle awe Davidi ni aawiirenle awe atthu awe aisarayeli.

9 Nuumala Salomooni omaliha oteka empa ya Yehova, empa* ya mwene+ ni itthu sootheene Salomooni aaphavela awe opaka,+ 2 Yehova aahimukhumelela Salomooni ekwaha ya nenli, ntoko aamukhumelenle awe oXibeyoni.+ 3 Yehova aahimuhimeerya wiira: “Kihiiwa nivekelo nanyu ni etthu evekenle anyu ohoolo waka. Kooreeriha empa ela mutenke anyu, kiirihaka nsina naka okhala muumu mahiku ootheene,+ nave maitho aka ni murima aka anrowa okhalaka muumu okathi wootheene.+ 4 Nave nyuwo, akhala wiira munimweetta ohoolo waka ntoko paapa anyu Davidi eettale awe,+ ni murima anyu wootheene+ ni exariya,+ mpakaka itthu sootheene koorumalyaakani,+ mwiiwelelaka ikano saka ni malamulo aka,+ 5 nto kinoolipiha ehice ya omwene anyu eriyari ya atthu a Isarayeli mahiku ootheene, ntoko kaamuleihenrye aka paapa anyu Davidi, kiiraka: ‘Okathi wootheene, osuulu anyu onrowa okilaathiki veehiceni va atthu a Isarayeli’.+ 6 Masi akhala wiira nyuwo ni aniinyu munoohiya okitthara ni munoohiya weettela sooruma saka ni malamulo aka koovahalyaakani, munarowa waarumeela amuluku akina, mwaakokhorelaka yaawo,+ 7 kinimwaakumiha atthu a Isarayeli elapo kaavanhe aka.+ Nave kinookumiha ohoolo waka, empa ela kireerinhe aka erina nsina naka.+ Nave-tho, atthu a Isarayeli anoothanyiwaka ni anootheiwaka ni atthu ootheene.+ 8 Empa ela enoopwexakasiwa ni enoothatuwa milepe.*+ Khula mutthu onrowa oviraka opuro ola onoowehaka otikinihiwe ene, onimoopaka muturi ni onookohaka wiira: ‘Xeeni Yehova ohalaka wiiriha siisa elapo ela ni empa ela?+ 9 Awo animwaakhula wiira: ‘Mwaha woowi aamunyanyala Yehova, Muluku aya, yoowo aakuminhe amuhavinre aya elapo ya wExiitu, anaweettela amuluku akina, anaakokhorela ni anaarumeela yaawo. Tivo Yehova aakumihenrye awe ehasara ela yootheene’”.+

10 Nuumala iyaakha 20 Salomooni aavirinhe awe otekaka ipa iye piili, empa ya Yehova ni empa ya mwene,+ 11 Hirami,+ mwene a oTiiro, aahinvaha Salomooni matera a eseeturu ni a xuniiperu, ni eweero yootheene Salomooni aaphavela awe,+ tivo mwene Salomooni aahinvaha Hirami ipooma 20 sa elapo ya oGalileya. 12 Siiso, Hirami aahikhuma oTiiro wiira awehe ipooma Salomooni anvanhe awe, masi ipooma iyo khisaamusivenle.* 13 Hirami aahikoha wiira: “Munnaka, ipooma xeeni iye mukivanhe anyu?” Tivo ipooma iye siniihaniwa aya muttetthe wa oKabuli* mpakha olelo-va. 14 Hirami aahimuroihela mwene italento* 120 sa eweero.+

15 Yoowiiraneya ela ti ya atthu mwene Salomooni aawiihanenle awe ovara muteko wookhanyereriwa+ wa oteka empa ya Yehova,+ empa awe, opuro woottukhuwa waihaniwa Milo,+ ixiri sa oYerusalemu, sa oHasori,+ sa oMegido,+ ni sa oXezeri.+ 16 (Farawo, mwene a wExiitu, aahituphela ni aahikuxa epooma ya oXezeri, opaha ni mooro, ni owiiva akanaani+ yaakhala epooma eyo. Nuumala-vo, aahinvaha epooma eyo mwanawe mwaamuthiyana ntoko yoovaha ya ekasamento,+ yoowo aatheliwe ni Salomooni.) 17 Salomooni aahiteka* epooma ya oXezeri, oBethi-Horoni wa Ohitto,+ 18 oBaalathi,+ ni oTamari, mpantta wa woothakoni wa elapo ele, 19 nave-tho, aahiteka ipooma saari arumasiya a Salomooni, ipooma sa ikaaro saapuruliwa ni inama,+ ipooma sa anakhavalo ni khula etthu Salomooni aaphavela awe oteka oYerusalemu, oLiibano ni ilapo sootheene aalamulela awe. 20 Vano, atthu ootheene yaahanle a wAmori, ahiti, aperizi, ahivi ni ayebusi,+ yaawo yahiirela mpantta atthu a Isarayeli,+ 21 yaari a osuulu wa atthu yaakhala elapo ele, yaawo aisarayeli yahaawenrye aya waamala-maliha, mwene Salomooni aahaakuxa wiira avareke muteko wookhanyereriwa ntoko ipottha mpakha olelo-va.+ 22 Masi Salomooni khaakhalinhe aisarayeli ipottha,+ okhala wiira awo yaari anakhotto awe, arumeyi, makhulupale awe, anamakhaliherya awe, maxeefi awe a ikaaro saapuruliwa ni inama ni anakhavalo. 23 Yaahikhala maxeefi 550 a ahooleli, yaawo yaaweherya muteko wa Salomooni. Awo yaari makapataaxi a anamuteko.+

24 Mwaana mwaamuthiyana a Farawo+ aahikhuma epooma ya Davidi,+ onarowa empa Salomooni aamutekenle awe. Moottharelana, Salomooni aahiteka opuro woottukhuwa waihaniwa Milo.*+

25 Ikwaha tthaaru vamwaakhani,+ Salomooni aanivaha mikuttho soopahiwa ni mikuttho sa opatthani valtaari aamutekenle awe Yehova.+ Nave-tho, owo aanivaha mwiixi wa mukuttho woopahiwa valtaari, yoowo aari ohoolo wa Yehova. Siiso aahimaliha empa ele.+

26 Mwene Salomooni aahaapaka apakiti anceene wEsiyoni-Geberi,+ waattamela wElothi, mukerekhere mwa ephareya Yooxeerya, elapo ya wEdomi.+ 27 Hirami aahaaruma arumeyi awe, yaawo yaasuwela oweettiha oratteene apakiti,+ vamosa ni apakiti awo, wiira yavareke muteko vamosa ni arumeyi awe Salomooni. 28 Awo yaahirowa wOfiri+ ni yaahikuxa weiwo italento 420 sa eweero, amuroihela mwene Salomooni.

10 Pwiyamwene a oXeeba, aahiiwa ovuwa Salomooni aarina awe mwaha wa nsina na Yehova,+ tivo aahirowa omweehererya omukohaka makoho oovila.+ 2 Pwiyamwene owo aahirowa oYerusalemu ni ekurupu yuulupale ya arumeyi awe,+ okunxe ene ikamelo saateexale makhura a baalsamu,+ eweero yoowaatta ni maluku oowaarya. Aahirowa wa Salomooni, omuleela itthu sootheene saari vamurimani vawe. 3 Salomooni aahaakhula makoho ootheene a pwiyamwene owo. Khiivo etthu yaari yootepa ovila, mwene ahaawerya awe omutthokiherya.

4 Okathi pwiyamwene a oXeeba aawenhe awe osuwela wootheene wa Salomooni,+ empa aatenke awe,+ 5 eyoolya yaakhala vameesa vawe,+ moota yaakilaathi aya arumeyi awe ni oweha muteko yaavara aya ale yaarumeela vameesa ni ikuwo yaawara aya, alipa-oolawiha soowurya ni mikuttho aavaha awe khula nihiku mpaani mwa Yehova, khaarina etthu yoohimya. 6 Pwiyamwene owo aahimuhimeerya mwene wiira: “Itthu sootheene kiiwale aka kiri ene elapo aka, sa itthu mpanke anyu ni ankhili anyu, saari seekeekhai. 7 Masi miyo nkaakupanli itthu iyo saahimmwa, mpakha orwa ni oweha ni maitho aka ala. Mweekeekhai, nkaaleeliwe itthu sootheene. Ankhili anyu ni othaaciri wanyu, toowaatta ovikana itthu kaiwale aka. 8 Oohakalala atthu anyu ni arumeyi anyu, yaawo aneemela ohoolo wanyu okathi wootheene, yaawiriyanaka ankhili anyu!+ 9 Ottottopeliwe Yehova Muluku anyu,+ yoowo osiveliwe ni nyuwo ni owiirinheni okilaathi veehiceni va atthu a Isarayeli. Mwaha wa Yehova waaphenta atthu a Isarayeli voohimala, ohookhalihani mwene wiira mulamuleleke ni exariya ni ekeekhai”.

10 Moottharelana, pwiyamwene owo aahinvaha mwene italento* 120 sa eweero, makhura manceene a baalsamu+ ni maluku oowaarya.+ Khatonko oruuhiwa makhura manceene a baalsamu ntoko ale pwiyamwene a oXeeba anvanhe awe mwene Salomooni.

11 Apakiti anceene a Hirami, yaawo yaalovola eweero wOfiri,+ nave-tho, wOfiri weiwo yaahiruuha matera manceene a sandalu,*+ ni maluku oowaarya.+ 12 Mwene aahirumeela matera a sandalu, wiira olipihane empa ya Yehova ni empa* ya mwene. Nave aahaapaka aviola ni ikaruma sikina sa masipo aavaha alipa-oowiipa.+ Khanaruuhiwe ni khanawehiwe matera a sandalu ntoko ale okhuma okathi ole mpakha olelo-va.

13 Mwene Salomooni aahinvaha pwiyamwene a oXeeba, itthu sootheene aaphavela awe ni aavekenle awe, nave-tho aahinvaha itthu sikina mwaha wa oreera wawe murima. Nuumala-vo, owo aahikhuma ni arumeyi awe onatthikela elapo awe.+

14 Olemela wa eweero Salomooni aakhela awe khula eyaakha, waakhala wa italento 666.+ 15 Nave-tho, aanaakhela mpoosito wa alipa a nakoso, alipa a nakoso ooweetteetta ni wa mamwene ootheene a wArabia ni makuvernatoro a mulaponi.

16 Mwene Salomooni aahipaka makula maalupale a wiixaakihana 200 a eweero, yaatakaaheriwe eyuuma+ (khula nikula na wiixaakihana naalemela ixeekele* 600 sa eweero).+ 17 Nave-tho aahipaka makula a wiixaakihana macikhaani 300 a eweero yaatakaaheriwe eyuuma (khula nikula na wiixaakihana naamukhaani naalemela ikarama 570 sa eweero). Moottharelana, mwene aahipweha mpaani mwawe, yiitthaniwa Empa ya Etakhwa ya oLiibano.+

18 Nave, mwene aahipaka ehice yuulupale ya maino a etthepo+ ni aahisirika ni eweero yooreerihiwa.+ 19 Wiira mutthu ophiye veehiceni-vo, aahaana owela eskatta mavalo 6, nave yaahikhala etthu yoovilikeya yaakhunela ehice eyo, ehice eyo yaahikhalana miyoono miili, khula mpantta wa moono, yaahikhala elatarato ya kharamu.+ 20 Mavalo awo 6 a eskatta, saahikhala ilatarato 12 sa akharamu, khula mpantta wa mavalo awo 6 yaahikhala elatarato emosa. Khuuvo omwene mukina waarina ehice yaalikana ni ele.

21 Ikoopho sootheene sa mwene Salomooni, saari sa eweero ni mireerelo sootheene sa empa eniihaniwa etakhwa ya oLiibano,+ saari sa eweero yooreerexa. Khiyaakhanle etthu yaapakiwe ni eparatha, okhala wiira mahiku a Salomooni,+ eparatha khiyooneliwa vatthu. 22 Mwene aahikhalana apakiti anceene a oTaarisi,+ yaawo yeetta vamosa ni apakiti a Hirami. Ekwaha emosa wa khula iyaakha tthaaru, apakiti awo a oTaarisi yaanirwa akunxe ene eweero, eparatha, maino a etthepo,+ akhole ni axipalame aalupale.

23 Mwene Salomooni aari oothaaciri vanceene ni aahikhalana ankhili oowaatta, waavikana mamwene ootheene a valaponi.+ 24 Vano, atthu ootheene a valaponi, yaanirwa wiira yaawiriyane ankhili a Salomooni, yaawo Muluku anvahale awe.+ 25 Atthu awo ootheene yaanimuruuhela itthu ntoko: Mireerelo sa eparatha, sa eweero, ikuwo, ikaruma sa ekhotto, makhura a baalsamu, ikhavalo ni axinama aniihaniwa muula.* Eyo yiiraneya khula eyaakha.

26 Salomooni aanitepa wiithukumanyerya ikaaro sa ekhotto ni ikhavalo. Owo aahikhalana ikaaro sa ekhotto 1.400 ni ikhavalo 12.000.+ Nave aanipweha ikaaro iyo sa ekhotto ni ikhavalo* mpooma ni oYerusalemu waattamela wa mwene.+

27 Mwene aahisariha eparatha oYerusalemu, ntoko maluku, nave aahisariha matera a eseeturu, ntoko miri sa ifiiku sa oXefela.+

28 Ikhavalo sa Salomooni saakumihiwa wExiitu. Ekurupu ya alipa a nakoso a mwene, yaanithuma makoto a ikhavalo* ni eperesu yaakhala aya.+ 29 Khula ekaaro ya ekhotto yaakumihiwa wExiitu, yaakhala musurukhu 600 wa eparatha, nave ekhavalo yaakhala musurukhu 150 wa eparatha. Nuumala-vo, yaanaaroihela mamwene ootheene a ahiti+ ni mamwene a oSiiria.

11 Ohiya paahi mwaana mwaamuthiyana a Farawo,+ mwene Salomooni aanaaphenta athiyana anceene a anamurwa,+ ntoko: Athiyana a oMowabi,+ a wAmoni,+ a wEdomi, a oSiidoni+ ni ahiti.+ 2 Athiyana awo yaari a maloko yaawo Yehova aalenle awe aisarayeli oriki: “Muhitakaahane naawo,* nnakhala awo ahitakaahane ni nyuwo, okhala wiira mweekeekhai anoohapuxa murima anyu wiira mwaarumeeleke amuluku aya”.+ Vano Salomooni aahaataana ni aahisiveliwa naawo. 3 Owo aahikhalana axaarawe 700 yaawo yaakhala etthoko ya mwene, nave aahikhalana athiyana awe akina* 300. Vakhaani-vakhaani axaarawe awo yaahihapuxa murima awe.* 4 Okathi Salomooni uuluvanle awe,+ axaarawe yaahihapuxa murima awe wiira aatthareke amuluku akina,+ nave khaamurumeela moomalela Yehova Muluku awe, ntoko siirale awe paapa awe, Davidi. 5 Salomooni aanimukokhorela Astoreti,+ muluku muthiyana a oSiidoni ni Milikomi,+ elatarato yoohiirya ya wAmoni. 6 Nave, Salomooni aahipaka itthu soohiloka vamaithoni va Yehova, maana khaamutthanre moomalela Yehova, ntoko paapa awe, Davidi.+

7 Tivonto, Salomooni aamutekenle awe opuro woorakamela osulu,+ Kemoxi, elatarato yoohiirya ya oMowabi, ni Moloki+ elatarato yoohiirya ya wAmoni,+ omwaako ohoolo wa oYerusalemu. 8 Eyo ti etthu aawiirenle awe axaarawe ootheene a ilapo sikina, yaawo yaavaha mwiixi wa mukuttho woopahiwa, ni yaavaha mikuttho amuluku aya.

9 Yehova aahinanariwa vanceene ni Salomooni, okhala wiira murima awe waahihiya omutthara Yehova, Muluku a Isarayeli,+ yoowo aamukhumelenle ikwaha piili,+ 10 nave yoowo aamuloponle mwaha wa etthu ene yeela, wiira ohaarumeele amuluku akina.+ Masi Salomooni khaiwelenle etthu Yehova aamurumme awe. 11 Nto Yehova aahimuleela Salomooni oriki: “Okhala wiira moopaka eyo, nave khamwiiwelenle nivarihano naka ni malamulo koorummyaakani, kinoowaakhani omwene ni kinonvaha mmosa a arumeyi anyu.+ 12 Mwaha wa paapa anyu Davidi, nkinrowa opaka eyo muri ene mukumi. Omwene owo kinrowa omwaakha mwaninyu,+ 13 masi nkinrowa omwaakha omwene wootheene.+ Kinonvaha mwaninyu nihimo nimosa,+ mwaha wa murumeyi aka Davidi, ni mwaha wa oYerusalemu, weiwo kithanlale aka”.+

14 Yehova aahimukumiherya nwanani a Salomooni,+ yoowo aihaniwa Hadadi, a wEdomi, a etthoko ya mwene a wEdomi.+ 15 Okathi Davidi aaxinttale awe atthu a wEdomi,+ Yowabi xeefi a anakhotto aahivitha mirutthu, ni aaheererya waamala-maliha alopwana ootheene a wEdomi. 16 (Yowabi ni aisarayeli ootheene, yaahihala weiwo miyeeri 6 mpakha waamala-maliha alopwana ootheene a wEdomi.) 17 Masi Hadadi ni arumeyi akina a paapa awe, yaawo yaari a wEdomi, yaahitthyawela wExiitu. Okathi ole Hadadi aari mmiravo. 18 Siiso awo yaahikhuma oMidiyani anarowa oParani. Nuumala-vo, yaahirowa wExiitu ni alopwana akina a oParani,+ yaahiphiya wa Farawo mwene a wExiitu, yoowo anvanhe Hadadi empa, eyoolya ni imatta. 19 Farawo aahisiveliwa vanceene ni Hadadi, mpakha omutheliha muhima awe mwaarawe. Mwaarawe Farawo aari pwiyamwene,* aihaniwa Tahapene. 20 Nuuvira okathi, muhima awe Tahapene, aahimuyara mwaana mwaamulopwana, aihaniwa Genubati. Vano Tahapene aahimuhuwa* mwaana owo etthoko ya Farawo, nto Genubati aahikhala etthoko ya Farawo ni anamwane a Farawo.

21 Hadadi aahiiwa ori ene wExiitu wiira Davidi aahirowa omumula ni amuhavinre awe,+ ni wiira Yowabi xeefi a anakhotto, aahikhwa.+ Nto Hadadi aahimuhimeerya Farawo wiira: “Mukihiye kitthikele elapo aka”. 22 Masi Farawo aahimukoha wiira: “Exeeni enoohaleelani opuro ola eniwiirihani ophavela otthikela elapo anyu?” Owo aahaakhula oriki: “Khiivo enkihaleela, masi xontte mukihiye kirooke”.

23 Muluku aahimukumiherya-tho nwanani mukina a Salomooni,+ aihaniwa Rezoni, mwaana a Eliyada, yoowo aamutthyanwe pwiyawe, Hadadezeri+ mwene a oSoba. 24 Okathi Davidi aaxinttale awe alopwana a oSoba, Rezoni aahaathukumanya alopwana akina wiira okhale xeefi a ekurupu emosa ya alavilavi.+ Nuumala-vo, awo yaahirowa oDamaasiko,+ anakhala weiwo ni yaahipacerya olamulela oDamaasiko. 25 Rezoni aahikhala nwanani a atthu a Isarayeli mahiku a Salomooni, incereryaka mixankiho saakumiheriwe ni Hadadi. Okathi Rezoni aalamulela awe oSiiria aanaanyokha aisarayeli.

26 Nave-tho, Yerobowamu+ mwaana a Nebathi aahipacerya onvirikanya mwene.+ Owo aari a nihimo na Efrayimi wa oSereda, nave aari murumeyi a Salomooni.+ Maama awe aari naamukhweli yoowo aihaniwa Seruwa. 27 Etthu yaamwiirinhe onvirikanya mwene tiila: Salomooni aahiteka opuro woottukhuwa waihaniwa Milo,+ ni aahilokiherya ixiri sa epooma ya Davidi, paapa awe.+ 28 Yerobowamu aari mulopwana oowerya. Okathi Salomooni aawenhe awe wiira aari mmiravo aakhalela nthiti ovara muteko, aahimuthanla wiira okhale muhooleli+ a atthu ootheene yaavara miteko sookhanyereriwa a etthoko ya Yosefe. 29 Okathi ole, Yerobowamu aahikhuma oYerusalemu. Profeta Ahiya,+ a oSilo, aahikumana ni yena mustaraatani. Ahiya aawanre nlaya nsya, nto oowanli aya yaari mekhaya omathalani. 30 Ahiya aahikuxa nlaya nsya aawanre awe, okawanya ipantte 12. 31 Moottharelana, Ahiya aahimuleela Yerobowamu wiira:

“Mukuxeke ipantte 10, okhala wiira etthu onihimya awe Yehova Muluku a Isarayeli, tiila: ‘Kinoomwaakha omwene Salomooni, nave kinimoovahani, mahimo 10.+ 32 Masi owo onoohalana nihimo nimosa+ mwaha wa murumeyi aka Davidi+ ni mwaha wa oYerusalemu, epooma yeeyo kithanlale aka eriyari ya mahimo ootheene a Isarayeli.+ 33 Kinoopaka eyo okhala wiira awo aakihiya,+ anamukokhorela Astoreti, muluku muthiyana a atthu a oSiidoni, ni Kemoxi muluku a oMowabi, ni Milikomi muluku a atthu wAmoni. Nave-tho, awo khaneettela-tho iphiro saka apakaka ele eri yooloka vamaithoni vaka, ni yiiwelelaka ikano saka ni malamulo aka, ntoko paapa awe Davidi, iira awe. 34 Masi nkinrowa omwaakha omwene wootheene. Kinoomuhiya ntoko mukhulupale mahiku ootheene a okumi awe, mwaha wa murumeyi aka Davidi, yoowo kimuthanlale aka,+ okhala wiira owo aaniiwelela sooruma saka ni ikano saka. 35 Kinoomwaakha omwene owo mwanawe Salomooni, koovaheeni nyuwo mahimo 10.+ 36 Mwanawe kinrowa onvaha nihimo nimosa, wiira muthuko wa murumeyi aka Davidi, okathi wootheene okhaleke ohoolo waka oYerusalemu,+ epooma yeeyo kiithanlenle aka, wiira okhale opuro orina nsina naka. 37 Kinimoothanlani wiira mukhale mwene a atthu ootheene, ni mwaalamuleleke atthu ootheene a Isarayeli. 38 Mwaiwelela itthu sootheene kinoorumaakani, ni mweettela iphiro saka, mpakaka ele eri yooloka vamaithoni vaka, mwiiwelelaka ikano saka ni sooruma saka, ntoko murumeyi aka Davidi iira awe,+ kinookhala ni nyuwo. Kinimootekelani empa enikhala mahiku ootheene, ntoko kaamutekenle aka Davidi,+ nave kinimoovahereryani atthu a Isarayeli. 39 Kinimuulihiha muru osuulu wa Davidi, mwaha wa etthu ela,+ masi nkinrowa opaka eyo mahiku ootheene’”.+

40 Salomooni aaheererya omwiiva Yerobowamu, masi Yerobowamu aahitthyawela wExiitu, wa Xixaki+ mwene a wExiitu.+ Owo aahikhala wExiitu mpakha Salomooni okhwa.

41 Itthu sikina siiraneyale ni Salomooni, itthu sootheene aapanke awe ni ankhili awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa Salomooni.+ 42 Salomooni aavirinhe iyaakha 40 aalamulelaka atthu a Isarayeli, oYerusalemu. 43 Moottharelana, Salomooni aahirowa omumula ni amuhavinre awe. Nto aahivithiwa Epooma ya Davidi, paapa awe. Vano mwanawe, Robowamu,+ aahikhala mwene nipuro nawe.

12 Robowamu aahirowa oSikhemi, okhala wiira atthu ootheene a wIsarayeli yaahirowa oSikhemi+ omukhaliha mwene.+ 2 Yerobowamu mwaana a Nebathi aahiiwa eyo (owo nlelo aari wExiitu ni aakhala weiwo, okhala wiira aamutthyanwe mwene Salomooni).+ 3 Atthu yaahiruma wiihaniwa Yerobowamu. Nuumala-vo, Yerobowamu ni muloko wootheene wa atthu a wIsarayeli waahirowa omuhimeerya Robowamu wiira: 4 “Paapa anyu khaareere onihaaxa.+ Masi nyuwo mwaahinihaaxe, ntoko paapa anyu iirale awe ni mwakhweiherya okumi ahu, nnimoorumeelakani”.

5 Siiso, Robowamu aahaahimeerya atthu wiira: “Murowe mwakhale mahiku mararu, nuumala-vo mutthikele wenno”. Nto atthu awo yaahirowa.+ 6 Mwene Robowamu aahaakoha axitokweene yaamurumeela paapa awe, Salomooni, okathi aari awe mukumi, oriki: “Miruku xeeni munkivaha anyu wiira kiwaakhule atthu ala?” 7 Awo yaahimwaakhula ariki: “Vakhala wiira olelo munookhala murumeyi a atthu ala, mweemereryaka etthu enivekela aya, nwaakhulaka oratteene, awo anookhala arumeyi anyu mahiku ootheene”.

8 Masi, Robowamu khaiwelenle miruku aavahiwe awe ni axitokweene, nto aahaakoha amiravo yannunwe ni yena, yaawo yaari arumeyi awe.+ 9 Owo aahaakoha amiravo awo oriki: “Miruku xeeni munkivaha anyu wiira niwaakhule atthu ala akihimenrye wiira: ‘Paapa anyu oonikumiherya mixankiho, masi nyuwo mukhweiherye okumi ahu’?” 10 Amiravo yannunwe nuuwo, yaahimuhimeerya wiira: “Etthu mukhanle anyu oowaahimeerya atthu ale, yaawo ahimmye wiira, ‘paapa anyu ootepa onikumiherya mixankiho, masi nyuwo mukhweiherye okumi ahu’, tiila: ‘Miyo kinootepa woohaaxani ovikana moota paapa aka* oohaaxaaweni. 11 Paapa aka aanoohaaxani, masi miyo kinrowa otepaka woohaaxani. Paapa aka aaniwuuputthani ni murepettho paahi, masi miyo kinoowiirelani etthu yootepa otakhala, okhala wiira kinrowa owuuputthakani ni murepettho wooheliwa miiwa’”.

12 Yerobowamu ni atthu ootheene, yaahirowa wa Robowamu nihiku na neeraru, ntoko mwene saahimenrye awe wiira: “Mutthikele wenno yavira mahiku mararu”.+ 13 Masi, mwene aahiwaakhula atthu ale voohiloka, okhoottaka miruku aavahiwe awe ni axitokweene. 14 Owo aahitthara miruku aavahiwe awe ni amiravo, aaleela atthu ale wiira: “Paapa aka aanoohaaxani, masi miyo kinrowa otepaka woohaaxani. Paapa aka aaniwuuputthani ni murepettho paahi, masi miyo kinoowiirelani etthu yootepa otakhala, okhala wiira kinrowa owuuputthakani ni murepettho wooheliwa miiwa”. 15 Nto mwene khaawiriyanne atthu ale, okhala wiira Yehova tiirinhe wiiraneya eyo,+ wiira yiiraneye moolumo Yehova aamulenle awe Yerobowamu, mwaana a Nebathi, omurumeelaka Ahiya+ a oSilo.

16 Okathi aisarayeli ootheene yaawenhe aya wiira mwene khaaphavenle waawiriyana, atthu awo yaahimuhimeerya wiira: “Exeeni erina ahu ni Davidi? Khanrina etthu yoohiyeriwa ni mwaana a Yese! Nyuwo atthu a Isarayeli, mutthikeleke waakokhorela amuluku anyu. Nyuwo Davidi, vano mukhapeleleke etthoko anyu!” Nto, aisarayeli yaahitthikela owannyeya.*+ 17 Masi, Robowamu nlelo aanaalamulela aisarayeli yaawo yaakhala ipooma sa oYuda.+

18 Moottharelana, mwene Robowamu aahimuruma Adorami,+ yoowo aaweherya ale yaavarihiwa miteko sookhanyereriwa, masi aisarayeli ootheene yaahinvonyakasa maluku mpakha omwiiva. Mwene Robowamu, aahilokiherya ekaaro awe ya ekhotto yeeyo yaapuruliwa ni inama, otthyawela oYerusalemu.+ 19 Aisarayeli yaahivirikanya+ etthoko ya Davidi ni anniira siiso mpakha olelo-va.

20 Aisarayeli ootheene yiiwaka-ru wiira Yerobowamu aahitthika, yaahimwiitthana opuro waathukumaniwe, amukhaliha mwene a atthu ootheene a Isarayeli.+ Atthu a nihimo na Yuda paahi, ti yaatthanre atthu a etthoko ya Davidi.+

21 Okathi Robowamu aaphiyale awe oYerusalemu, moowaakuveya aahaathukumanya atthu ootheene a etthoko ya Yuda, a nihimo na Beniyamini, ni anakhotto oosuwela owana ekhotto 180.000, wiira yawane ni atthu a nloko na Isarayeli, aphavelaka omuttikiherya omwene Robowamu, mwaana a Salomooni.+ 22 Xemaya mulopwana a Muluku eekeekhai, aahiiwa moolumo a Muluku eekeekhai,+ yaawo yaahimya wiira: 23 “Mwamuhimeerye Robowamu, mwaana a Salomooni, mwene a oYuda ni atthu ootheene a etthoko ya Yuda ni ya Beniyamini ni atthu akina, wiira: 24 ‘Etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Muhirowe owana ni axinninyu, aisarayeli. Khula mmosa a nyuwo, otthikeleke owannyawe, okhala wiira ti miyo kikumihenrye etthu ela”’”.+ Nto atthu awo yaahiiwelela moolumo a Yehova, ni yaahitthikela owannyeya ntoko Yehova aahimenrye awe.

25 Yerobowamu aahiteka epooma ya oSikhemi,+ muttetthe wa omiyaakoni wa wEfrayimi, onakhala weiwo. Nuumala okhuma oSikhemi, aahiteka* epooma ya oPenuweli.+ 26 Yerobowamu aanuupuwela vamurimani vawe oriki: “Vano, omwene onootthikela etthoko ya Davidi.+ 27 Vakhala wiira atthu ala khanihiya ovaha mukuttho empa ya Yehova, oYerusalemu,+ mirima sa atthu ala, sinootthikela wa pwiya aya, mwene Robowamu a oYuda. Tthiri awo anookiiva, ni anootthikela wa mwene Robowamu a oYuda”. 28 Nuumala okohererya, mwene aahipaka ilatarato piili sa epooyi orumeelaka eweero.+ Nave aahaaleela atthu wiira: “Vannixankiha nyuwo orowa oYerusalemu. Nyuwo atthu a Isarayeli, Muluku anyu tuula, yoowo ookuminheni elapo ya wExiitu”.+ 29 Nuumala-vo, aahipweha elatarato emosa oBeteli,+ ekina aahipweha oDani.+ 30 Eyo yaahiwiiriha atthu ottheka.+ Awo yaanirowa oDani wiira yakokhorele elatarato yaari weiwo.

31 Owo aahiteka ipa saakokhoreliwa amuluku eethiru, mapuro oorakamela osulu, ni aahaathanla anamukuttho, eriyari ya atthu, alopwana yaawo yahaakhanle alevi.+ 32 Nave-tho, Yerobowamu aahipaka efesta nihiku na namuloko neethanu, mweeri wa neethanu neeraru, yaalikana ni efesta yaapakiwa oYuda.+ Altaari aapanke awe oBeteli,+ aahihelela mikuttho, ilatarato sa ipooyi aapanke awe, nave oBeteli aahaathanla anamukuttho, wiira avareke muteko mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, aatenke awe. 33 Nave, nihiku na namuloko neethanu, mweeri wa neethanu neeraru, mweeri yoowo aathanlale awe, aahipacerya ovaha mukuttho valtaari aatenke awe oBeteli. Owo aahaapakela efesta atthu a Isarayeli, ni aahirowa waltaari wiira avahe mikuttho ni mwiixi wa mukuttho woopahiwa.

13 Mulopwana mmosa a Muluku,+ orummwaka ni Yehova, aahikhuma oYuda orowaka oBeteli. Owo aahiphiya okathi Yerobowamu aari awe waattamela valtaari+ ovahaka mukuttho woopahiwa, yoowo waakhuwa mwiixi. 2 Moottharelana, mulopwana owo aahaakhuwelela altaari ni moolumo a Yehova oriki: “Altaari, nyuwo altaari! Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Etthoko ya Davidi onooyariwa mwaana onrowa wiihaniwaka Yosiya!+ Owo onimwaapaha ntoko mukuttho anamukuttho anivara muteko mapuro oorakamela osulu anikokhoreliwa amuluku eethiru, yaawo anivaha mwiixi wa mukuttho woopahiwa vaavo, nave opuro yoowo onoopaha makhuva a atthu’”.+ 3 Nihiku nle, mulopwana owo a Muluku aahivaha ethoonyeryo emosa, oriki: “Ela ethoonyeryo Yehova onihimya awe wiira: ‘Altaari ala anoophweeya, nave ettuurwa* eri vasulu valtaari-va enoomwaraxiwa’”.

4 Nuumala mwene Yerobowamu wiiwa ele mulopwana a Muluku eekeekhai aahimya awe aalavulelaka altaari a oBeteli, aahikumiha ntata nawe valtaari, onamuthoonya mulopwana owo, oriki: “Ovariwe!”+ Moowaakuveya ntata aamuthoonyana awe mulopwana ole, naahimuuma, ohinawerya weeteteiha.*+ 5 Moottharelana, altaari awo yaahiphweeya, nave ettuurwa yaari valtaari yaahimwareya, moovarihana ni ethoonyeryo mulopwana a Muluku eekeekhai aavanhe awe ni moolumo a Yehova.

6 Nto mwene aahimuhimeerya mulopwana a Muluku eekeekhai wiira: “Xontte, mmukurunuxe murima Yehova, Muluku anyu, munvekele wiira ottikiherye ntata naka moota naari aya”.+ Vano, mulopwana a Muluku eekeekhai aahimukurunuxa murima Yehova, nave ntata na mwene naahitthikela moota naari aya khalai. 7 Moottharelana mwene aahimuhimeerya mulopwana a Muluku eekeekhai wiira: “Mukitthare owaani wiira koovaheni yoolya, ni soovaha sikina”. 8 Masi mulopwana a Muluku eekeekhai aahimuhimeerya mwene wiira: “Hata mwaakivanhe nimeya na etthoko anyu, nkaarowa woottharani, nnakhala olya wala owurya opuro ola. 9 Etthu kirummwale aka ni Yehova tiila: ‘Muhilye nnakhala muhiwurye, nave muhitthikele ephiro murwaale anyu’”. 10 Nto owo aahivenya onarowa ephiro ekina, nave khaatthikenle ovira ephiro aavinre awe orowaka oBeteli.

11 Aahikhala profeta mmosa oowuuluvala aakhala oBeteli. Anaawe yaahirowa owaani, amuleela itthu sootheene mulopwana a Muluku eekeekhai aapanke awe nihiku nle oBeteli, ni moolumo aamulenle awe mwene. Nuumala omuleela itthu iya sootheene paapa aya, 12 aahaakoha wiira: “Oronwe ephiro xeeni?” Nto anaawe yaahimuthoonyerya ephiro aaronwe awe mulopwana a Muluku eekeekhai aakhuma oYuda. 13 Owo aahaahimeerya anaawe wiira: “Mmulokiherye puuru aka”. Awo yaahimulokiherya puuru awe, nto owo aahinwela.

14 Profeta owo aahimutthimakela mulopwana a Muluku eekeekhai, omphwanya okilanthi ene vathi va mwiri muulupale. Owo aahimukoha wiira: “Niireke nyuwo mwa mulopwana a Muluku eekeekhai onikhuma oYuda?”+ Mulopwana owo aahaakhula oriki: “Aayo, ti yoomi”. 15 Profeta owo aahimuhimeerya wiira: “Mukitthare owaani, mwalye”. 16 Masi owo aahimwaakhula oriki: “Nkikhanle oowoottharani nnakhala weemererya nlattulo nanyu, wala olya aahiiso owurya ni nyuwo opuro ola. 17 Yehova tokilenle wiira: “Muhilye nnakhala muhiwurye opuro owo. Nave muhitthikele ephiro murwaale anyu’”. 18 Siiso profeta owo oowuuluvala aahimuleela mulopwana owo a Muluku eekeekhai wiira: “Nave miyo ka profeta ntoko nyuwo. Nlaikha nimosa naahikileela moolumo a Yehova niiraka: ‘Murowe ni mulopwana owo owannyinyu, wiira alye ni awurye”’. (Profeta owo aamunwoka mulopwana owo.) 19 Vano mulopwana owo a Muluku eekeekhai aahirowa ni profeta owo olya ni owurya owannyawe.

20 Nlelo ari ene vameesa, profeta ole aamuttikinhe mulopwana ole aahiiwa moolumo a Yehova. 21 Nto aahimukhuwelela mulopwana a Muluku eekeekhai aakhuma oYuda, oriki: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Okhala wiira khamwiiwelenle etthu Yehova oolenlyaaweni, ni khamutthanre yooruma ya Yehova, Muluku anyu, oovanhaaweni, 22 masi mootthika wiira mulye ni nwurye opuro ola, yoowo mwaaleeliwe anyu wiira: “Muhilye nnakhala muhiwurye”, murutthu anyu khonrowa ovithiwa mmahiye mwa amuhavinre anyu’”.+

23 Nuumala mulopwana a Muluku eekeekhai olya ni owurya, profeta ole oowuuluvala aahimulokiherya puuru wiira onvahe profeta ole aamuttikinhe awe. 24 Vano, mulopwana owo aahirowa. Mphironi aahitupheliwa ni kharamu, iiviwa.+ Murutthu awe waari mphironi. Puuru awe aaheemela mpantta mmosa waattamela murutthu awe, nave kharamu aaheemela mpantta mukina waattamela murutthu awe. 25 Yaahikhala alopwana yaavira ephiro ele, aweha murutthu ole ori ene mphironi, kharamu eemenle ene waattamela murutthu ole. Awo yaahirowa epooma aakhala awe mulopwana ole oowuuluvala, anahimya etthu ele yoonale aya.

26 Okathi profeta ole aamuttikinhe mulopwana owo mphironi aiwale awe eyo, moowaakuveya aahihimya wiira: “Owo mulopwana a Muluku eekeekhai, yoowo ahaiwelenle ele Yehova aamulenle awe.+ Tivo Yehova onvahererya mulopwana owo wiira otupheliwe ni iiviwe ni kharamu, ntoko aaleeliwe awe ni Yehova”.+ 27 Moottharelana, owo aahaahimeerya anaawe wiira: “Mmulokiherye puuru aka”. Nto anaawe yaahimulokiherya puuru owo. 28 Mulopwana owo aahirowa, ophwanya murutthu owo mustaraatani, vamosa ni puuru ni kharamu, yeemenle ene waattamela murutthu owo. Kharamu owo khaakhuurale murutthu owo, nnakhala khaamutuphenle puuru owo. 29 Mulopwana owo oowuuluvala aahikuxa murutthu wa mulopwana ole a Muluku eekeekhai, oweliha vapuuruni. Nuumala-vo, mulopwana ole oowuuluvala aahittikiherya murutthu ole epooma awe, wiira anlele ni avithe weiwo. 30 Tivo, owo aahivitha murutthu owo mahiye awe, anamunlela ariki: “Mootakhaliwa, munnaka!” 31 Nuumala onvitha, profeta owo oowuuluvala aahaahimeerya anaawe wiira: “Kakhwa-vale, mukivithe opuro ovithiwe awe mulopwana a Muluku eekeekhai. Mwaattamiherye makhuva aka ni makhuva awe.+ 32 Moolumo Yehova olavunle awe aahimyaka altaari ari oBeteli ni ohimyaka ipa sootheene sinikokhoreliwa amuluku eethiru, mapuro oorakamela osulu,+ siri ipooma sa oSamariya, animwiiraneya”.+

33 Hata nuumala etthu ele okhumelela, Yerobowamu khaahiyale mweettelo awe wootakhala, ohiya-vo aanithipelela waathanla anamukuttho eriyari ya atthu pure wiira avareke muteko mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru.+ Owo aanimuthanla khula mutthu amphavela awe wiira okhale namukuttho, oriki: “Mmukhalihe namukuttho, wiira avareke muteko mapuro oorakamela osulu anikokhoreliwa amuluku eethiru”.+ 34 Etampi eyo ya atthu a etthoko ya Yerobowamu,+ yaahiwiiriha opwetexiwa, ni omala-malihiwa mulaponi.+

14 Okathi ene yoole, Abiya mwaana a Yerobowamu aahiwereiwa. 2 Siiso, Yerobowamu aahimuleela mwaarawe oriki: “Xontte, nvenye, mwiiwarihe wiira ohikhale onoosuwelani wiira mwa mwaarawe Yerobowamu, nave murowe oSilo. Profeta Ahiya ori weiwo. Owo taakilenle wiira kaamukhala mwene a atthu ala.+ 3 Mukuxe iphaawu 10, ipoolu, ni murinki mwaamukhaani wa* oravo, murowe mwakumane nuuwo. Nto profeta Ahiya onimooleelani ele enrowa omwiiraneela mmiravo ola”.

4 Mwaarawe Yerobowamu aahipaka ele Yerobowamu aamurumme awe. Owo aahivenya onarowa oSilo+ owannyawe Ahiya. Ahiya khaawerya woona saana, okhala wiira khaareere wuuluvala.

5 Masi Yehova aahimuleela Ahiya wiira: “Mwaarawe Yerobowamu onnoorwa wiira ookohereryeni mwanawe, okhala wiira onoowereiwa. Miyo kinimooleelani ele munrowa anyu omuleela.* Owo aphiya onrowa wiiwariha mwa enamuna ohinrowa awe osuweliwa”.

6 Ahiya iiwaka-ru mukhitto wa inawu sa muthiyana owo vamukhora, aahihimya wiira: “Nvoloweke, nyuwo mwaara a Yerobowamu. Xeeni mwiiwarinhe anyu wiira muhisuweliwe? Miyo koorummwa wooleelani ihapari sootakhala. 7 Murowe, mwamuhimeerye Yerobowamu wiira: ‘Etthu onihimya awe Yehova, Muluku a Isarayeli, tiila: “Miyo kihookumihani eriyari ya atthu anyu wiira kookhaliheni muhooleli a atthu aka aisarayeli.+ 8 Koowaakha omwene atthu a etthoko ya Davidi, koovahani nyuwo.+ Masi nyuwo khamunlikana ni murumeyi aka Davidi, yoowo eettela sooruma saka ni aakitthara ni murima awe wootheene, opakaka paahi itthu sooloka vamaithoni vaka.+ 9 Masi, nyuwo moopaka itthu sootepa otakhala waavikana ale yaalamulela muhinatthi nyuwo. Muhiipakela muluku mukina ni ilatarato sa eyuuma wiira mukiveehe,+ nave mookirukunuwela.+ 10 Mwaha wa yeeyo, kinookumiherya ehasara etthoko ya Yerobowamu, nave wIsarayeli wootheene kinimwaamala-maliha alopwana ootheene* a etthoko ya Yerobowamu waahela muhina ale ahinikhaliheriwa ni ale ootteettheya. Nave, kinoomala-maliha etthoko ya Yerobowamu,+ ntoko siisaale anikwesiwa aya mavi a inama, ehinahala etthu! 11 Khula mutthu a etthoko ya Yerobowamu onrowa okhwa opooma, onookhuuriwa ni alapwa. Nave ale anrowa okhwela otakhwani, anookhuuriwa ni axipalame a musulu, okhala wiira Yehova tohimmye siiso”’.

12 “Vano, nvenye mutthikeleke owaani. Okathi munrowa anyu onyakela opooma, mmiravo owo onimookhwa. 13 Atthu ootheene a Isarayeli anoomunlela ni anonvitha. Emusi ya Yerobowamu yoowo paahi tonrowa ovithiwa mmahiye, maana etthoko ya Yerobowamu tophwanyaniwe etthu yooreera ni Yehova Muluku a Isarayeli. 14 Okhuma olelo vaava, Yehova onoomuthanla mutthu wiira okhale mwene a atthu a Isarayeli, yoowo onrowa omala-maliha etthoko ya Yerobowamu.+ Tthiri eyo yoopacerya wiiraneya. 15 Yehova onimwaahukhumu aisarayeli, ntoko mutathi onittikinyiwa mmaasini. Nave onimwaakumiha aisarayeli elapo ela yooreera, aavanhe awe amuhavinre aya,+ onimwaamwaraxela mpantta mukina wa muro Eufrate+ mwaha woopaka miri soowuuma sinikokhoreliwa,*+ anveehaka Yehova. 16 Owo onimwaahiya aisarayeli mwaha wa itampi Yerobowamu opanke awe, ni owiirinhe awe aisarayeli opaka”.+

17 Nto, mwaara a Yerobowamu aahivenya onarowa, otthikelaka oTirsa. Okathi aanyakenle awe vamukhora wa empa, mmiravo owo aahikhwa. 18 Vano, awo yaahinvitha mmiravo owo, nave aisarayeli ootheene yaahimunlela, ntoko Yehova aahimmye awe, omurumeelaka murumeyi awe profeta Ahiya.

19 Itthu sikina siiraneyale ni Yerobowamu, ntoko moota aawanne awe ekhotto+ ni moota aalamulenle awe soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 20 Yerobowamu aahimaliha iyaakha 22 olamulelaka. Nuumala-vo, owo aahirowa omumula ni amuhavinre awe.+ Moottharelana, mwanawe, Nadabi, aahikhala mwene nipuro nawe.+

21 Robowamu, mwaana a Salomooni, aahikhala mwene a oYuda. Robowamu aarina iyaakha 41 okathi aakhalihiwe awe mwene. Nave aahilamulela iyaakha 17 oYerusalemu, epooma yeeyo Yehova aathanlale awe+ eriyari ya mahimo a Isarayeli ntoko opuro waarina nsina nawe.+ Maama awe Robowamu aihaniwa Naama, a wAmoni.+ 22 Atthu a oYuda, yaanipaka itthu soohiloka vamaithoni va Yehova,+ nave itampi yaapaka aya saanimunanara vanceene, ovikana itampi yaapanke aya amuhavinre aya.+ 23 Nave-tho, awo yaahiitekela mapuro oorakamela osulu, ipilaari saakokhoreliwa ni miri soowuuma saakokhoreliwa,+ mapuro ootheene oorakamela osulu+ ni vathi va miri sootheene suulupale.+ 24 Elapo ele yaahikhala alopwana anamararuwa a mutemplo,+ nave saanipakiwa itthu sootheene soohiirya, seiyo saapakiwa ni maloko yaawo Yehova oomonle awe eriyari ya aisarayeli.

25 Mwaakha wa neethanu wa mwene Robowamu, Xixaki+ mwene a wExiitu, aahituphela oYerusalemu.+ 26 Owo aahikuxa mihakhu sa empa ya Yehova ni mihakhu sa empa* ya mwene.+ Nave aahikuxa itthu sootheene, ohela muhina makula a wiixaakihana ootheene a* eweero, seiyo Salomooni aapanke awe.+ 27 Mwene Robowamu aahipaka makula a wiixaakihana a ekoopiri wiira oranttelihe ale yaakuxiwe, aavahererya maxeefi a makwarta, yaawo yeemela vamukhora va empa ya mwene. 28 Khula okathi mwene aarowa awe empa ya Yehova, makwarta yaanikuxa makula awo a wiixaakihana, nuumala-vo yaanittikiherya esaala ya makwarta.

29 Itthu sikina siiraneyale ni Robowamu, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda.+ 30 Robowamu ni Yerobowamu, yaamakela owana ekhotto.+ 31 Robowamu aahirowa omumula ni amuhavinre awe, ni aahivithiwa vamosa ni amuhavinre awe epooma ya Davidi.+ Maama awe aihaniwa Naama, a wAmoni.+ Mwanawe, Abiyami,+ aahikhala mwene nipuro nawe.

15 Mwaakha wa namuloko neethanu neeraru wa mwene Yerobowamu,+ mwaana a Nebathi, Abiyami aahikhala mwene a oYuda.+ 2 Owo aahilamulela iyaakha tthaaru oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Maaka,+ musulwaawe Abisalomi. 3 Abiyami aahipaka itampi simosa-ru aapanke awe paapa awe, nave khaamurumeela Yehova ni murima awe wootheene ntoko iirale awe muhavinre awe, Davidi. 4 Mwaha wa Davidi,+ Yehova Muluku awe aahinvaha muthuko oYerusalemu,+ eyo piiyo, aahinvaha mwaana wiira olamuleleke nuumala yena, ni wiira Yerusalemu okhaleke mahiku ootheene. 5 Davidi aahipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova, nave mahiku ootheene a ekumi awe, aahipaka itthu sootheene aarummwale awe, ehikhanle paahi ele aamwiirenle awe Uriya, muhiti.+ 6 Nave Robowamu ni Yerobowamu, yaaniwana ekhotto mahiku ootheene a okumi aya.+

7 Itthu sikina siiraneyale ni Abiyami, itthu sootheene apanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda.+ Nave Abiyami ni Yerobowamu yaaniwana ekhotto.+ 8 Nuuvira okathi, Abiyami aahirowa omumula ni amuhavinre awe, nave aahivithiwa epooma ya Davidi. Nto mwanawe, Asa,+ aahikhala mwene nipuro nawe.+

9 Eyaakha ya namuloko miili ya mwene Yerobowamu a wIsarayeli, Asa aahipacerya olamulela oYuda. 10 Asa aahilamulela iyaakha 41 oYerusalemu. Piipi awe aihaniwa Maaka+ musulwaawe Abisalomi. 11 Asa aahipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova,+ ntoko muhavinre awe, Davidi. 12 Owo aahiwoomola alopwana anamararuwa* a mutemplo elapo ele,+ ni aahimala-maliha ilatarato sootheene sa amuluku eethiru, amuhavinre awe yaapanke aya.+ 13 Asa aahimwaakha piipi awe, Maaka,+ opwiyamwene, okhala wiira piipi awe aahipaka elatarato yoowuuliha muru ya mwiri woowuuma waakokhoreliwa.* Nave Asa aahiikittha elatarato eyo yoowuuliha muru piipi awe aapanke awe,+ opaha oxepani wa oKeduroni.+ 14 Masi mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, khiyaamala-malihiwe.+ Vano, murima wa Asa waari ni Yehova mahiku ootheene a okumi awe. 15 Owo aahiroiha empa ya Yehova itthu seiyo owo ni paapa awe, yaakhalinhe aya soowaarya, ntoko: Eparatha, eweero ni mireerelo sikina.+

16 Khula okathi, Asa ni Bayexa,+ mwene a wIsarayeli, yaaniwana ekhotto. 17 Bayexa mwene a wIsarayeli aahirowa otuphela oYuda, onapacerya olipiha muttetthe wa oRama,+ wiira ohikhale onkhuma nnakhala okela muttetthe wa Asa mwene a oYuda.+ 18 Asa aahikuxa eparatha yootheene ni eweero yaapwehiwe opuro waasukiwa mihakhu sa empa ya Yehova ni mihakhu sa empa ya mwene,* aavahererya arumeyi awe. Moottharelana, mwene Asa aahaaruma orowa wa Beni-Hadadi, mwaana a Tabirimoni, mwaana a Heziyoni mwene a oSiiria,+ yoowo aakhala oDamaasiko, oriki: 19 “Miyo ni nyuwo noopaka nivarihano, nave paapa aka ni paapa anyu yaahipaka nivarihano. Kinnooruuhelani eparatha ni eweero. Muhiye nivarihano mpanke anyu ni mwene Bayexa a wIsarayeli, wiira owo okhume muttetthe aka”. 20 Beni-Hadadi aahinwiriyana mwene Asa ni aahaaruma maxeefi a anakhotto orowa otuphela ipooma sa wIsarayeli. Awo yaahituphela wIyoni,+ oDani,+ wAbeli-Bethi-Maaka, oKinerethi wootheene ni elapo yootheene ya oNefetali. 21 Okathi Bayexa aiwale awe eyo, moowaakuveya aahihiya olipiha muttetthe wa oRama, onatthikela okhala oTirsa.+ 22 Mwene Asa aahiwiihana atthu ootheene a oYuda, khuuvo aamuhiyale awe. Awo yaahilovola maluku ni matera a oRama, yaawo Bayexa aatekana awe. Orumeelaka maluku awo ni matera awo, mwene Asa aahilipiha oXeeba+ wa oBeniyamini ni oMisipa.+

23 Itthu sootheene siiraneyale ni Asa, miteko sawe sootheene soowerya, itthu sootheene aapanke awe ni ipooma aatenke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. Masi nuumala wuuluvala, inawu sawe saaninwereya vanceene.+ 24 Muhoolo mwaya, Asa aahirowa omumula ni amuhavinre awe, ovithiwa epooma ya Davidi, muhavinre awe. Vano mwanawe, Yosafati,+ aahikhala mwene nipuro nawe.

25 Nadabi,+ mwaana a Yerobowamu, aahikhala mwene a wIsarayeli, eyaakha ya nenli ya mwene Asa a oYuda. Nto, owo aahaalamulela atthu a Isarayeli iyaakha piili. 26 Owo aanipaka etthu yootakhala vamaithoni va Yehova, nave aanitthara ephiro ya paapa awe+ ni etampi aapanke awe, owiirihaka atthu a Isarayeli ottheka.+ 27 Bayexa, mwaana a Ahiya, a etthoko ya Isakari, aahimurukunuwela Nadabi. Vano Bayexa aahimwiiva Nadabi oXibetoni,+ yoowo waari muttetthe wa afilisti, okathi Nadabi ni atthu ootheene a Isarayeli yaarukurenrye aya oXibetoni. 28 Bayexa aahimwiiva Nadabi eyaakha ya neeraru ya mwene Asa a oYuda, ni aahikhala mwene nipuro nawe. 29 Okhalaka-ru mwene, owo aahaamala-maliha atthu ootheene a etthoko ya Yerobowamu. Khaamuhiyale nnakhala mutthu mmosa mukumi a etthoko ya Yerobowamu. Nave aahaamala-maliha atthu ootheene ntoko Yehova aahimmye awe omurumeelaka murumeyi awe Ahiya a oSilo.+ 30 Eyo yaahiiraneya mwaha wa itampi Yerobowamu aapanke awe, mwaha woowaatthekiha atthu a Isarayeli, ni mwaha wa onveeha vaalupale Yehova, Muluku a Isarayeli. 31 Itthu sikina siiraneyale ni Nadabi, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 32 Asa ni mwene Bayexa a wIsarayeli, yaamakela owana ekhotto.+

33 Eyaakha ya neeraru ya mwene Asa a oYuda, Bayexa mwaana a Ahiya, aahikhala mwene oTirsa aalamulelaka aisarayeli ootheene. Owo aahilamulela iyaakha 24.+ 34 Masi aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova,+ nave aahitthara ephiro ya Yerobowamu ni etampi aapanke awe owiirihaka atthu a Isarayeli ottheka.+

16 Vano, Yehu+ mwaana a Hanani,+ aahileeliwa moolumo a Yehova yaamuhimya Bayexa, ariki: 2 “Miyo kihookumihani vantthupini, kookhalihani muhooleli a atthu aka aisarayeli,+ masi nyuwo muheettela ephiro ya Yerobowamu ni muhaatthekiha atthu aka aisarayeli, akiveehaka ni soottheka saya.+ 3 Tivo kinommala-maliha Bayexa ni etthoko awe, nave kinimwiiriha etthoko awe etthu emosa-ru kiirinhe aka etthoko ya Yerobowamu,+ mwaana a Nebathi. 4 Khula mutthu a etthoko ya Bayexa onrowa okhwela opooma onookhuuriwa ni alapwa. Nave khula mutthu onrowa okhwela otakhwani onookhuuriwa ni axipalame a musulu”.

5 Itthu sikina siiraneyale ni Bayexa, itthu aapanke awe ni miteko sawe soowerya, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 6 Bayexa aahirowa omumula ni amuhavinre awe, ovithiwa oTirsa.+ Vano mwanawe, Elahi, aahikhala mwene nipuro nawe. 7 Nave, profeta Yehu, mwaana a Hanani aahimuleela Bayexa ni atthu a etthoko awe moolumo a Yehova, mwaha wa itthu sootheene sootakhala aapanke awe vamaithoni va Yehova, onveehaka ni itthu aavanre awe, iilikanyihaka ni atthu a etthoko ya Yerobowamu. Ohiya-vo, Bayexa aahimwiiva mutthu.*+

8 Mwaakha wa namuloko miili ni neethanu namosa wa mwene Asa a oYuda, Elahi mwaana a Bayexa aahikhala mwene a wIsarayeli, oTirsa. Owo aahilamulela iyaakha piili. 9 Murumeyi a Elahi, Zinri, xeefi a nimeya na anakhotto yeettiha ikaaro sa ekhotto, aahimurukunuwela mwene okathi aari awe oTirsa, ohapaliwaka vatthokoni wa Arisa, yoowo aari mukhulupale a etthoko ya mwene oTirsa. 10 Zinri aahikela mpaani omutuphela Elahi, omwiiva+ eyaakha ya namuloko miili ni neethanu nenli ya mwene Asa a oYuda. Nto owo aahikhala mwene nipuro nawe. 11 Okathi Zinri aakhanle awe mwene, okilaathiki-ru veehiceni vawe, aahiwiiva atthu ootheene a etthoko ya Bayexa. Owo khaamuhiyale nnakhala mulopwana mmosa,* okhale a emusi ya Bayexa aahiiso apatthani awe. 12 Siiso, Zinri aahaamala-maliha atthu ootheene a etthoko ya Bayexa, ntoko Yehova aamulenle awe Bayexa omurumeeleka profeta Yehu.+ 13 Eyo yaahiraneya mwaha wa itampi sootheene Bayexa ni mwanawe, Elahi, yaapanke aya, ni mwaha wa atthu a wIsarayeli ottheka, anveehaka Yehova, Muluku a Isarayeli, mwaha wa amuluku aya eethiru.+ 14 Itthu sikina siiraneyale ni Elahi, itthu sootheene aapanke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli.

15 Eyaakha ya namuloko miili ni thanu ni piili ya mwene Asa a oYuda, Zinri aahikhala mwene mahiku 7 oTirsa, okathi anakhotto yaamanke aya oXibetoni,+ weiwo waari muttetthe wa afilisti. 16 Okathi ole atoropa yaamanke opuro ole yaahiiwa vahimmwaka wiira: “Zinri oomurukunuwela mwene, omwiiva”. Nto atthu ootheene a Isarayeli yaahimuthanla Omiri,+ xeefi a anakhotto, wiira okhale mwene a atthu a Isarayeli nihiku nenle opuro ole waamakiwe. 17 Omiri ni aisarayeli ootheene aarina awe yaahikhuma oXibetoni, anarowa orukurerya oTirsa. 18 Okathi Zinri oonale awe wiira epooma ele yaahirukureriwa, aahikela mpaani mwa empa yoorakamela osulu yoolipihiwa ya mwene, opattiha empa eyo, okhwela memmo.+ 19 Eyo yaahiiraneya mwaha wa itampi aapanke awe, opakaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, eettelaka ephiro ya Yerobowamu ni mwaha woowaatthekiha atthu a Isarayeli.+ 20 Itthu sikina siiraneyale ni Zinri ni ovirikanya wawe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli.

21 Tivo atthu a Isarayeli yaahikawanyeya ipantta piili. Epantte emosa ya atthu yaamutthara Tiibini mwaana a Ginati aphavelaka omukhaliha mwene, nave epantte ekina yaamutthara Omiri. 22 Masi atthu yaamutthara Omiri yahaawerya atthu yaamutthara Tiibini mwaana a Ginati. Nto Tiibini aahikhwa, vano Omiri aahikhala mwene.

23 Eyaakha ya namuloko miraru ni emosa ya mwene Asa a oYuda, Omiri aahikhala mwene a wIsarayeli, nave aahilamulela iyaakha 12. OTirsa aahilamulela iyaakha 6. 24 Owo aahitumiheriwa ni Xemeri mwaako wa oSamariya, omulivaka Xemeri owo italento* piili sa eparatha, oteka epooma vasulu va mwaako vaavo. Epooma eyo aatenke awe aahivaha nsina noowi Samariya,*+ mwaha wa Xemeri, mwaneene mwaako owo. 25 Omiri aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, nave aari ootepa otakhala waavikana mamwene ootheene aaranttenle awe.+ 26 Owo aahitthara iphiro sootheene sa Yerobowamu mwaana a Nebathi, ni etampi aapanke awe owiirihaka atthu a Isarayeli ottheka, onveehaka Yehova, Muluku a Isarayeli, mwaha wa amuluku awe eethiru.+ 27 Itthu sikina siiraneyale ni Omiri, itthu aapanke awe ni miteko sawe soowerya, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 28 Moottharelana, Omiri aahirowa omumula ni amuhavinre awe, ovithiwa oSamariya. Vano mwanawe, Akhabi,+ aahikhala mwene nipuro nawe.

29 Akhabi mwaana a Omiri, aahikhala mwene a wIsarayeli eyaakha ya namuloko miraru ni thanu natthaaru ya mwene Asa a oYuda. Akhabi, mwaana a Omiri, aahilamulela wIsarayeli ori ene oSamariya,+ iyaakha 22. 30 Akhabi mwaana a Omiri aari ootepa otakhala vamaithoni va Yehova waavikana mamwene ootheene aaranttenle awe.+ 31 Ohiya paahi opaka itampi simosa-ru aapanke awe Yerobowamu+ mwaana a Nebathi, owo nave aahimuthela Yezabeli,+ mwaana mwaamuthiyana a Ethibayaali, mwene a oSiidoni,+ onapacerya omurumeela Bayaali,+ omukokhorelaka yoowo. 32 Nave aahimutekela altaari Bayaali, empa aamutekenle awe Bayaali+ owo, oSamariya. 33 Nave-tho, Akhabi aahipaka mwiri woowuuma waakokhoreliwa.+ Akhabi aahipaka itthu sootepa otakhala wiira onveehe Yehova, Muluku a Isarayeli, waavikana mamwene ootheene a wIsarayeli aaranttenle awe.

34 Mahiku a Akhabi, Hiyeli, a oBeteli, aahiteka-tho epooma ya oYeriko. Okathi aapacenrye awe waateka alisenso a epooma eyo, mwanawe oopacerya oyariwa, Abirami, aahikhwa. Nave okathi aahenle awe mikhora epooma eyo, mwanawe ookiserya oyariwa, Segubi, aahikhwa, ntoko Yehova aahimmye awe omurumeelaka Yooxuuwa, mwaana a Nuuni.+

17 Vano, Eliya*+ a oTiixibi, aakhala oXileyaadi+ aahimuhimeerya Akhabi wiira: “Ntoko siisaale Yehova Muluku a Isarayeli onikhala awe, yoowo kinimurumeela* aka, khonrowa okhala okame nnakhala orupa epula iyaakha iya, vahikhanle wiira miyo kirooruma!”+

2 Yehova aahimuleela Eliya oriki: 3 “Mukhume opuro ola murowe opuro onikhuma nsuwa, mwiipithe oxepani wa oKerithi, mpantta onikhuma nsuwa wa oYordani. 4 Munrowa owuryaka maasi a opuro omphattuwa maasi, nave kinimwaaruma anakhuku wiira yooruuhelekeni yoolya”.+ 5 Moowaakuveya Eliya aahivenya ni aahiira ntoko saahimeeriwe awe ni Yehova. Owo aahirowa onakhala oxepani wa oKerithi, mpantta onikhuma nsuwa wa oYordani. 6 Anakhuku yaanimuuruhela ephaawu ni enama, voosiisu ni makaaripi, nave owo aaniwurya maasi a muro mwaamukhaani.+ 7 Masi, nuuvira mahiku vakhaani, muro ole waahuuma,+ okhala wiira khiyaarupa epula elapo ele.

8 Vano, Yehova aahimuleela Eliya wiira: 9 “Nvenye, murowe oSarefati, muttetthe wa oSiidoni mwakhale weiwo. Kinoomuruma muthiyana naamukhweli a weiwo, wiira oovahekeni yoolya”.+ 10 Eliya aahivenya onarowa oSarefati. Okathi aaphiyale awe vamukhora wa epooma, aahimphwanya muthiyana naamukhweli aathukumanya ikhuni. Owo aahimwiihana muthiyana owo onamuhimeerya wiira: “Xontte, mukiruuhele maasi kiwurye”.+ 11 Okathi aarowela awe maasi, Eliya aahimukhuwelela omuhimeeryaka wiira: “Xontte, nave mukiruuhele ephaawu”. 12 Muthiyana owo aahihimya wiira: “Ntoko siisaale Yehova, Muluku anyu onikhala awe, nkirina ephaawu, kirina paahi otthu* vakhaani mmurinkini muulupale, ni makhura vakhaani mmurinkini mwaamukhaani.+ Kinthukumanya ikhuni iya, kirowe owaani wiira kalokiherye etthu para miyo ni mwanaka. Ninrowa olya yeeyo, nuumala-vo nikhweeke”.

13 Eliya aahimuhimeerya wiira: “Muhoove. Murowe owaani mwapake ntoko muhimmye anyu. Mwapacerye toko wooxa ephaawu yaamukhaani, ni otthu murina anyu, mukiruuhele. Nuumala-vo mpakeke etthu ekina para nyuwo ni mwaninyu. 14 Etthu onihimya awe Yehova, Muluku a Isarayeli, tiila: ‘Otthu ori mmurinkini muulupale, khonrowa omala, nave makhura ari mmurinkini mwaamukhaani, khanrowa omala, mpakha nihiku Yehova onrowa awe orupihela epula elapo ela’”.+ 15 Muthiyana owo aahirowa opaka ntoko saahimeeriwe awe ni Eliya. Muthiyana owo naamukhweli, Eliya, vamosa ni atthu a etthoko ya muthiyana owo yaahilya mahiku manceene.+ 16 Otthu waari mmurinkini muulupale kiwaamanle, nave makhura yaari mmurinkini mwaamukhaani khiyaamanle, ntoko Yehova aalavunle awe omurumeelaka Eliya.

17 Nuumala wiiraneya itthu iyo, mwaana a muthiyana ole anvahale opuro Eliya, aahiwereiwa. Nto, eretta eyo yaahimutepela mpakha okhwa.*+ 18 Moottharelana muthiyana ole aahimukoha Eliya oriki: “Nyuwo mulopwana a Muluku eekeekhai, exeeni erina anyu ni miyo? Mwaarwenle okuupuxerya soottheka saka, ni omwiiva mwanaka?”+ 19 Masi, Eliya aahimuhimeerya wiira: “Mukivahe mwaninyu”. Nto, Eliya aahimukuxa mwaana owo mmatatani mwawe omuroiha okwartu wawe ya osulu weiwo aamanke awe, omwaatalela vakhaamani vawe.+ 20 Eliya aahimukhuwelela Yehova oriki: “Xontte Yehova, Muluku aka,+ niireke munimukumiherya ehasara muthiyana ola naamukhweli, yoowo okaakhenle, mmuhiyaka mwanawe okhwaaka?” 21 Moottharelana Eliya aahimuuramela mwaana owo ikwaha tthaaru, onamukhuwelela Yehova oriki: “Khoo Yehova, Muluku aka, xontte, mmuttikiherye okumi mwaana ola”. 22 Yehova aahiwiriyana oxonttela wa Eliya,+ vano mwaana owo aahitthikela okhala mukumi.+ 23 Eliya aahimukuxa mwaana owo, okhuruwa ekwartu ya osulu, onvahererya maama awe, onahimya wiira: “Mooneke! Mwaninyu mukumi”.+ 24 Vano muthiyana ole aahimuhimeerya Eliya wiira: “Koosuwelexa wiira mweekeekhai nyuwo mwa mulopwana a Muluku,+ nave moolumo a Yehova munilavula anyu, teekeekhai”.

18 Nuuvira okathi, eyaakha ya neeraru,+ Yehova aahimuleela Eliya wiira: “Murowe, mwakumane ni Akhabi, vano miyo kinoorupihela epula elapo ela”.+ 2 Eliya aahirowa okumana ni Akhabi. Okathi owo yiira ekhanle ene etala yuulupale+ oSamariya.

3 Akhabi aahimwiihana Obadiya, yoowo aaweherya empa ya mwene. (Obadiya aanimoova vanceene Yehova. 4 Okathi Yezabeli+ aawiivakasa awe maprofeta a Yehova, Obadiya aahaakuxa maprofeta 100, aakawanya ikurupu piili, owiipithiha mukhukuni. Khula ekurupu yaari maprofeta 50. Owo anaavaha ephaawu ni maasi.) 5 Akhabi aahimuleela Obadiya wiira: “Mweetteette elapo yootheene, ni mphiye mapuro aniphattuwa maasi ni maxepa ootheene, woonasa wene, nnoophwanya malaxi aniphiyerya wiira nilyihe ikhavalo sahu ni apuuru, wiira inama sahu sootheene sihikhwe”. 6 Nto awo yaahikawana elapo yaarowa aya weettelela. Akhabi aahirowa ephiro awe mekhawe, nave Obadiya aahirowa ephiro ekina mekhawe.

7 Okathi Obadiya eetta awe, aahikumana Eliya mphironi. Moowaakuveya aahimusuwela, uurama, onamukoha wiira: “Pwiyaka Eliya, ti nyuwo?”+ 8 Owo aahimwaakhula oriki: “Aayo, ti yoomi. Murowe mwamuleele pwiya anyu wiira: ‘Eliya ori wenno’”. 9 Masi Obadiya aahikoha wiira: “Kitthenke-ni wiira mukivahererye miyo murumeyi anyu mmatatani mwa Akhabi wiira okiive? 10 Ntoko siisaale Yehova, Muluku anyu, onikhala awe, khanivo nloko nnakhala omwene, pwiyaka ohirumme awe wiira mphaveliwe. Okathi yaahimya aya wiira: ‘Khokhanle-va’, pwiyaka aaniwiiriha atthu awo a omwene owo ni nloko nlo olapha wiira khiyoowenheni.+ 11 Vano nyuwo munihimya wiira: ‘Murowe mwamuleele pwiya anyu wiira: “Eliya ori wenno”’. 12 Nto, miyo kakhuma, ikuru sa Yehova sinimoroihani+ opuro mukina kihinrowa aka osuwela, nave okathi kinrowa aka omuleela Akhabi, vano owo ohoophwanyani, mweekeekhai onookiiva. Tthiri murumeyi anyu ola onnimoova Yehova okhuma omiravo awe. 13 Niireke pwiyaka kholeeliwe wiira okathi Yezabeli awiivakasa awe maprofeta a Yehova, kahiwiipithiha maprofeta 100 a Yehova, ekurupu ya 50 khula nikhuku, kaavahaka ephaawu ni maasi?+ 14 Masi vano munihimya wiira: ‘Murowe mwamuleele pwiya anyu wiira: “Eliya ori wenno”. Voohaaniherya owo onookiiva”. 15 Masi, Eliya aahihimya wiira: “Ntoko siisaale Yehova a anakhotto onikhala awe, yoowo kinimurumeela aka,* olelo kinimwiixooniherya wa Akhabi”.

16 Moottharelana, Obadiya aahirowa okumana ni Akhabi, omuleela. Vano Akhabi aahirowa okumana ni Eliya.

17 Nuumala Akhabi onweha Eliya, aahikoha wiira: “Ti nyuwo munaakumiherya muxankiho ola muulupale atthu a Isarayeli?”

18 Siiso Eliya aahihimya wiira: “Miyo nkaakumihenrye muxankiho atthu a Isarayeli, masi nyuwo ni atthu a etthoko ya paapa anyu ti mwaakumihenrye, mwaha wa ohiya otthara sooruma sa Yehova, munaatthara amuluku Bayaali.+ 19 Vano nwiihane atthu ootheene a Isarayeli wiira athukumane ni miyo omwaako Karmelo,+ vamosa ni maprofeta 450 a Bayaali ni maprofeta 400 a mwiri woowuuma onikokhoreliwa,*+ yaawo anilya vameesa a Yezabeli”. 20 Siiso, Akhabi aahiruma wiihaniwa atthu a Isarayeli, ni aahaathukumanya maprofeta omwaako Karmelo.

21 Moottharelana Eliya aahiwaattamela atthu ootheene, onaahimeerya wiira: “Mpakha liini munrowa anyu ottharaka miyoonelo miili?+ Vakhala wiira Yehova tori Muluku eekeekhai, weeso mmutthareke.+ Masi vakhala wiira Bayaali, mmutthareke yoowo!” Vano atthu ale khiyaamwaakhunle etthu. 22 Nuumala-vo Eliya aahaaleela atthu oriki: “Profeta a Yehova ohanle ti miyo paahi,+ vano maprofeta a Bayaali ari 450. 23 Niruuheliwe ipooyi piili. Maprofeta a Bayaali athanle epooyi emosa, yiikitthe ipetaaso, apwehe vasulu va ikhuni, masi ahipattihe mooro. Nave miyo kinrowa olokiherya epooyi ekina, kipwehe vasulu va ikhuni, masi nkinrowa opattihela mooro. 24 Nuumala-vo muhaana oromola nsina na muluku anyu,+ nave miyo kinrowa oromola nsina na Yehova. Muluku onrowa waakhula okumiheryaka mooro, onimooniherya wiira yoowo tori Muluku eekeekhai”.+ Vano atthu ootheene yaahaakhula ariki: “Etthu muhimmye anyu ti yooreera”.

25 Eliya aahaahimeerya maprofeta a Bayaali wiira: “Mpacerye nyuwo othanla epooyi, mulokiherye, okhala wiira khamureere waatta. Nuumala-vo muromoleke nsina na muluku anyu, masi muhipattihe mooro”. 26 Awo yaahikuxa epooyi yaavahiwe aya, alokiherya, anapacerya oromola nsina na Bayaali, okhuma voosiisu mpakha othana eriyari, ariki: “Bayaali munaakhule!” Masi khinaiwanyeyale nsu, nnakhala khuuvo aawaakhunle.+ Awo yaaniina, etuphaka emurukuryeryaka altaari yampanke aya. 27 Othana eriyari Eliya aahipacerya waatheya oriki: “Mukhuweleke vanceene! Tthiri, owo muluku!+ Woonasa wene yookhala enuupuwela awe, wala oronwe wiixaakiha.* Aahiiso onoorupa, nto ohaana ovenxiwa!” 28 Awo yaanikhuwela vanceene ni nsu noowiiwanyeya, yiithikilaka ni miyaalo ni mavaka, attharihaka soolema saya, mpakha okhoowa ephome mweerutthuni mwaya mootheene. 29 Othana eriyari waahivira, nlelo awo apakaka itthu ntoko maprofeta mpakha makaaripi, ewoora yaavahiwa aya yoovaha ya ipyo, masi khinaiwanyeya nsu nnakhala khuuvo aawaakhula. Nave khuuvo aawiriyana.+

30 Nuumala-vo, Eliya aahaahimeerya atthu ootheene wiira: “Mukaattamele”. Siiso atthu ootheene yaahimwaattamela, nto owo aahaateka-tho altaari a Yehova, yaawo yaapwexakasiwe.+ 31 Moottharelana, Eliya aahikuxa maluku 12, olikanyihaka ni nummeru na mahimo a anamwane a Yakobe, yoowo Yehova aamuhimenrye awe wiira: “Nsina nanyu ninrowa okhala Isarayeli”.+ 32 Orumeelaka maluku awo, aahimuteka altaari+ ni nsina na Yehova. Nuumala-vo aahithipa nlitti aarukureryaka altaari awo, nenlo naari nuulupale naaphiyerya waala ikiilu 10* sa ipyo. 33 Moottharelana aahipweha ikhuni iyo, iikittha epooyi ipetaaso, opweha vasulu va ikhuni iyo.+ Owo aahaalela atthu wiira: “Musarihe mirinki mixexe suulupale ni maasi, mwiitthele vasulu va yoovaha eyo para opahiwa ni vasulu va ikhuni iyo”. 34 Owo aahihimya-tho wiira: “Mwiitthele-tho”. Nto awo yaahiitthela-tho maasi. Aahaaleela ekwaha ekina wiira: “Mwiitthele-tho ekwaha ya neeraru”. Siiso atthu awo yaahiitthela maasi ekwaha ya neeraru. 35 Vano, maasi yaahisareya altaari ootheene, nave owo aahisariha maasi nlitti nle.

36 Makaaripi, ewoora yaavahiwa aya yoovaha ya ipyo,+ profeta Eliya aahirowa ohoolo wa altaari, onahimya wiira: “Khoo Yehova, Muluku a Abrahamu,+ a Isaakhi,+ ni a Isarayeli, olelo mooniherye wiira nyuwo mwa Muluku a wIsarayeli ni wiira miyo ka murumeyi anyu, ni wiira itthu iya sootheene kipanke aka ti nyuwo mukirumme.+ 37 Khoo Yehova, mukaakhule! Mukaakhule wiira atthu ala asuwele wiira nyuwo, Yehova, mwa Muluku eekeekhai ni wiira muniphavela wiira mirima sa atthu ala sootthikeleni”.+

38 Nto mooro wa Yehova waahikhuruwa osulu, opaha yoovaha eyo,+ ikhuni, maluku ni ntthupi. Nave waahiweleliha maasi yaari mulittini-mme.+ 39 Okathi atthu ootheene yoonale aya eyo, yaahikokhora yuuramaka mpakha vathi anahimya wiira: “Yehova ti Muluku eekeekhai! Yehova ti Muluku eekeekhai!” 40 Moottharelana, Eliya aahaahimeerya atthu wiira: “Mwaavare maprofeta a Bayaali! Muhimuhiye nnakhala mmosa otthyawaka!” Siiso, atthu yaahaavara maprofeta awo, nto Eliya aahaaroiha omuro Kixoni,+ owiivakasa weiwo.+

41 Vano Eliya aahimuleela Akhabi wiira: “Murowe, mwalyeeke ni mwawuryeke, okhala wiira kinniiwa onyakula wa epula yoowaatta”.+ 42 Nto Akhabi aahirowa olya ni owurya, vano Eliya aahirowa vasulu va mwaako Karmelo, okokhora, uuramaka mpakha vathi.+ 43 Moottharelana Eliya aahimuleela murumeyi awe wiira: “Xontte, murowe mwawehe mpantta wa ophareya”. Vano murumeyi awe aahirowa oweha, onahimya wiira: “Nkinoona etthu”. Eliya aahimuleela murumeyi awe ikwaha 7 oriki: “Mutthikele-wo”. 44 Ekwaha ya neethanu nenli, murumeyi awe aahimuhimeerya wiira: “Mooneke, kinnoona neeku naamukhaani ninkhuma ophareya ninlikana ni ntata na mutthu”. Vano Eliya aahihimya wiira: “Murowe mwamuleele Akhabi wiira: ‘Mulokiherye ekaaro anyu ya ekhotto! Muroweke, wiira epula ehoottiyeleleni!’” 45 Nto wiirimu waahisareya meeku ooriipela, epheyo yaahoopa, nave yaahipacerya orupa epula yinceene.+ Vano Akhabi aahiwela ekaaro awe ya ekhotto, onatthyawela oYezireyeli.+ 46 Masi ntata na Yehova naahinvaha owerya Eliya. Nto owo aahitthukelela nlaya nawe muyuununi, onatthimaka ohoolo wa Akhabi mpakha oYezireyeli.

19 Moottharelana, Akhabi+ aahimuleela Yezabeli+ itthu sootheene Eliya aapanke awe, ni moota aawiivale awe maprofeta ootheene ni espaata.*+ 2 Vano Yezabeli aahimuruma mutthu orowa omuleela Eliya wiira: “Amuluku ekitakhalihe, ni atepe okitakhaliha, vakhala wiira meelo ewoora ene yeela nkinrowa owiirihani etthu emosa-ru nwiirinhe anyu maprofeta awo!” 3 Eliya aahoova, nto aahivenya, otthyawa wiira oopole okumi awe.+ Owo aahiphiya oBeri-Xeba,+ muttetthe wa oYuda,+ omuhiya weiwo murumeyi awe. 4 Moottharelana, Eliya aahikela moothakoni, eetta mukwaha wa nihiku ntero. Nuumala ophwanya mwiri mwaamukhaani, aahikilaathi vathi va mwiri owo, onavekela okhwa. Owo aahihimya wiira: “Vaaphiyerya! Vano Yehova, mukiiveke,+ okhala wiira miyo nkihiyo mutthu oolokexa waavikana amuhavinre aka”.

5 Nuumala-vo, aahimmaathi vathi wa mwiri owo mwaamukhaani. Mootutuxerya, nlaikha nimosa naahimukwata,+ nnamuhimeerya wiira: “Nvenye, mulyeeke”.+ 6 Okathi aattukhunle awe maitho awe, aahiweha wiira waamuru wawe yaahikhala ephaawu yoovilikeya yaapwehiwe vamalukuni ooviha, ni murinki wa maasi. Owo aahikhuura, owurya, onatthikela-tho wummaathi. 7 Muhoolo mwaya, nlaikha na Yehova naahitthika ekwaha ya nenli, nimukwata nnamuhimeerya wiira: “Nvenye, mulyeeke, okhala wiira mukwaha onrowa anyu khoreere orakama”. 8 Siiso, Eliya aahivenya, olya, ni owurya. Nto ikuru saaphwannye awe mwaha wa yoolya ele, saahimwiiriha weetta mahiku 40 othana ni ohiyu, mpakha ophiya oHorebi, mwaako wa Muluku eekeekhai.+

9 Ori ene weiwo, aahikela mukhukuni,+ oviriha ohiyu memmo. Vano, Yehova aahimukoha wiira: “Nyuwo Eliya, muniirani-va?” 10 Eliya aahaakhula wiira: “Kinnikhalela nthiti woorumeelani nyuwo Yehova, Muluku a anakhotto,+ okhala wiira aisarayeli aahiya nivarihano nanyu,+ ahaapwexakasa altaari anyu ni aawiiva maprofeta anyu ni espaata.+ Nto miyo paahi kihanle. Vano, awo aniphavela okiiva”.+ 11 Masi Muluku aahihimya wiira: “Mukhume, mweemele vamwaako, ohoolo wa Yehova”. Okathi Yehova aavira awe,+ epheyo yuulupale ni yoowali yaanipwexakasa miyaako ni myala ohoolo wa Yehova,+ masi Yehova khaakhanle mweepheyoni-mmo. Nuumala epheyo, yaahikhumelela etetere,+ masi Yehova khaakhanle mutetereni-mmo. 12 Nuuvira etetere, waahikhumelela mooro,+ masi Yehova khaakhanle mmooroni-mmo. Nuumala mooro, naahiiwanyeya nsu vathi-vathi.+ 13 Eliya iiwaka-ru nsu nlo, aahiikhuneela owiitho ni mukhumi awe wa oprofeta,+ aahikhuma, eemela vamukhora wa nikhuku nlo. Moottharelana, nsu nlo naahimukoha wiira: “Nyuwo Eliya muniirani-va?” 14 Eliya aahaakhula wiira: “Kinnikhalela nthiti woorumeelani nyuwo Yehova, Muluku a anakhotto, okhala wiira aisarayeli aahiya nivarihano nanyu,+ ahaapwexakasa altaari anyu ni aawiiva maprofeta anyu ni espaata. Nto miyo paahi kihanle. Vano, awo aniphavela okiiva”.+

15 Vano, Yehova aahimuhimeerya wiira: “Mutthike, murowe woothakoni wa oDamaasiko. Okathi munrowa anyu ophiya, mwamuthanle Hazayeli,+ wiira okhale mwene a oSiiria. 16 Nave, mwamuthanle Yehu,+ musulwaawe Nimixi, wiira okhale mwene a atthu a Isarayeli. Mwamuthanle-tho Eliseyo,* mwaana a Xafati a wAbeli-Mehola, wiira okhale profeta nipuro nanyu.+ 17 Ole onrowa woopowa espaata ya Hazayeli,+ Yehu tonrowa omwiiva;+ nave ole onrowa woopowa espaata ya Yehu, Eliseyo tonrowa omwiiva.+ 18 Nlelo kookhalana atthu 7.000 wIsarayeli,+ yaawo ahuuramme wiira amukokhorele Bayaali,+ ni ahitonko ovaha epeexo elatarato awe”.+

19 Siiso, Eliya aahikhuma opuro ole, orowa okumana ni Eliseyo, mwaana a Xafati. Eliseyo iira olimaka mmatta ni ipooyi 24, seetta piili-piili. Owo aari ottuli wa ipooyi piili sookiserya. Nto, Eliya aahirowa okumana nuuwo onwariha mukhumi awe wa oprofeta.+ 20 Nuumala-vo, Eliseyo aahihiya ipooyi, onamutthimakela Eliya, onamuhimeerya wiira: “Xontte, mukeemererye kaalaxerye* apaapa ni amaama, nuumala-vo kinaamoottharakani”. Eliya aahimuhimeerya wiira: “Muroweke, exeeni enrowa okiiriha wookhootthiheryani?” 21 Eliseyo aahitthika, okuxa ipooyi piili, ovaha mukuttho. Orumeelaka miri saatthukwaniwa ipooyi, aahaapeya enama, aavaha atthu, anakhuura. Nuumala-vo aahivenya, onamutthara Eliya, onapacerya onvarela muteko.+

20 Vano, Beni-Hadadi,+ mwene a oSiiria,+ aahaathukumanya anakhotto awe ootheene, ni mamwene makina 32, ni anakhavalo awe, ni ikaaro saya sa ekhotto. Owo aahirowa oSamariya,+ orukurerya epooma eyo,+ otuphela. 2 Moottharelana, Beni-Hadadi aahiruma oleeliwa mwene Akhabi,+ a wIsarayeli, aari opooma wiira: “Enihimya awe Beni-Hadadi tiila: 3 Eparatha anyu, ni eweero anyu ti yaawaka, nave axaarinyu ni aniinyu ooreerexa, tawaka’”. 4 Siiso, mwene a wIsarayeli aahimwaakhula wiira: “Ntoko sihimmye anyu, pwiya aka mwene, miyo kaawinyu ni itthu saka sootheene ti saawinyu”.+

5 Muhoolo mwaya, alopwana ale yaarummwale yaahitthikela wa Akhabi anamuhimeerya wiira: “Enihimya awe Beni-Hadadi tiila: ‘Miyo kooruma wiira muleeliwe wiira: “Nyuwo munrowa okivaha eparatha anyu, eweero anyu, axaarinyu ni aniinyu”. 6 Masi, meelo ewoora ene yeela, kinimwaaruma arumeyi aka, nto awo anoovira-vira owannyinyu, ni owannyeya arumeyi anyu. Anookumiha, ni anookuxa itthu sootheene munoona anyu okhala sa faita’”.

7 Mwene a wIsarayeli aahaathukumanya axitokweene ootheene a elapo ele, onaahimeerya wiira: “Xontte, nwiriyane. Moone moota mulopwana ola olakenle awe onikumiherya ehasara, okhala wiira ooruma wiira kinvahererye axaaraka, anaaka, eparatha aka, ni eweero aka, nto miyo nkimukhoottihenrye itthu iyo”. 8 Vano, axitokweene ootheene, ni atthu ootheene yaahimuhimeerya wiira: “Muhimwiiwelele nnakhala muheemererye eyo”. 9 Owo aahaahimeerya alopwana ale yaarummwale ni Beni-Hadadi wiira: “Murowe mwamuleele pwiya aka mwene, wiira: ‘Murumeyi anyu ola onimwiira itthu sootheene nvekenle anyu woopaceryani, masi ele nvekenle anyu niinaano-va, nkiniira”’. Vano, alopwana ale yaahirowa omuleela Beni-Hadadi ihapari iyo.

10 Beni-Hadadi aahiruma oleeliwa Akhabi wiira: “Muluku okitakhalihe, ni otepe okitakhaliha, vakhala wiira ntthupi ninrowa ohala oSamariya nnoophiyerya waavaha anakhotto aka ootheene mmatatani!” 11 Mwene a wIsarayeli aahaakhula oriki: “Mwamuleele Beni-Hadadi wiira: ‘Ehinatthi opacerya ekhotto muhiittottopeke okhalaka ntoko mooxintta ekhotto eyo’”.+ 12 Beni-Hadadi omalaka-ru wiiwa eyo, okathi aari awe ni mamwene makina ewuryaka mutentani* mwaya, aahaahimeerya arumeyi awe wiira: “Mwiilokiherye wiira naatuphele!” Vano awo yaahilokiherya wiira yatuphele epooma.

13 Masi profeta mmosa aahimwaattamela mwene Akhabi+ a wIsarayeli, onamuhimeerya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Munniweha muttitthi ola wootheene wa atthu? Olelo kinimoovahereryani mmatatani mwanyu, nto nyuwo munoosuwela wiira miyo ka Yehova’”.+ 14 Akhabi aahikoha wiira: “Moota xeeni?” Vano profeta owo aahimuhimeerya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Aarumeelaka arumeyi a makhulupale a iprovinsia’”. Nto Akhabi aahikoha-tho oriki: “Tani onrowa opaceriha ekhotto?” Vano owo aahimwaakhula oriki: “Ti nyuwo!”

15 Moottharelana, Akhabi aahakontari arumeyi a makhulupale a iprovinsia, aaphwanya 232. Nuumala-vo aahakontari alopwana ootheene a Isarayeli aaphwanya 7.000. 16 Awo yaahikhuma othana eriyari, okathi Beni-Hadadi aari awe mutentani ohapaliwaka ni mamwene makina 32 yaawo yaamukhaliherya. 17 Okathi arumeyi a makhulupale a iprovinsia yaapacerya aya ophiya, moowaakuveya Beni-Hadadi aahaaruma alopwana. Awo yaahimuleela wiira: “Ahoorwa alopwana anikhuma oSamariya”. 18 Vano owo aahihimya wiira: “Akhala wiira anirweela murettele, mwaavare ari ene akumi; hata yaarweelaka ekhotto, nlelo mwaavare ari ene akumi”. 19 Okathi arumeyi a makhulupale a iprovinsia ni atoropa yaahoola yaakhumme aya opooma, 20 khula mmosa aahimwiiva nwanani awe. Vano atthu a oSiiria yaahitthyawa,+ nto atthu a Isarayeli yaahaatthimakela. Masi Beni-Hadadi, mwene a oSiiria aahitthyawa ni ekhavalo, ni anakhavalo akina. 21 Mwene a wIsarayeli, aahikhuma, otuphela ikhavalo ni ikaaro sa ekhotto, nto owo aahiwiiva atthu anceene a oSiiria.

22 Muhoolo mwaya, profeta+ ole aahimwaattamela mwene a wIsarayeli, onamuhimeerya wiira: “Murowe mwaalokiherye anakhotto anyu, ni muupuwele saana ele enrowa anyu opaka,+ okhala wiira woopaceryani wa eyaakha eyo, mwene a oSiiria onimoorwa wootuphelani”.+

23 Vano arumeyi awe mwene a oSiiria, yaahimuhimeerya wiira: “Muluku aya, ti Muluku a miyaako. Tivo awo aniwenrye aya. Masi akhala wiira ninrowa owana ekhotto opuro woowaataleya, nnimwaawerya. 24 Nave-tho, mwiire so: Mwaakumihe mamwene ootheene+ okhottoni, mwaaranttelihe ni makuvernatoro. 25 Vano mwaathukumanye anakhotto anlikana ni anakhotto ale yiiviwe, nave-tho mwaattelo mmosa wa ikhavalo ni ikaaro sa ekhotto. Nrowe nawanane opuro woowaataleya, moohaanyiherya nnimwaawerya”. Nto owo aahiwiriyana miruku iye, ni aahiira siiso.

26 Wanipacerya wa eyaakha, Beni-Hadadi aahaathukumanya atthu a oSiiria, ni aahirowa wAfeki+ wiira awane ekhotto ni atthu a wIsarayeli. 27 Nave-tho, atthu a Isarayeli yaahithukumanyiwa, ni yaahivahiwa yoolya, vano awo yaahirowa okumana ni atthu a oSiiria. Okathi atthu a Isarayeli yaamanke aya ohoolo waya, awo yaakhala ntoko ikurupu piili saamukhaani sa ipuri, vano atthu a oSiiria yaahisareya muttetthe ole wootheene.+ 28 Vano mulopwana a Muluku eekeekhai, aahimwaattamela mwene a wIsarayeli onamuhimeerya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Okhala wiira atthu a oSiiria aahimya wiira, “Yehova ti Muluku a miyaako, khahiyo Muluku a mapuro oowaataleya”, kinimoovahereryani mmatatani mwanyu muttitthi ola muulupale wa atthu.+ Nto nyuwo munoosuwela wiira miyo ka Yehova”’.+

29 Atthu a Isarayeli ni atthu a oSiiria yaahimaka opuro ole awehanaka ni awanani aya mpakha mahiku 7. Vano, nihiku na neethanu nenli yaahipacerya owaniwa ekhotto. Nihiku nimosa paahi, atthu a Isarayeli yaahiwiiva anakhotto yeetta mwentto 100.000 a oSiiria. 30 Anakhotto akina yaahanle yaahitthyawela wAfeki,+ akelasa mpooma. Masi exiri yaahaamorela alopwana 27.000 yaahanle, ewiiva. Nave, Beni-Hadadi, aahitthyawela mpooma, okela empa emosa, iipitha ekwartu ya muhina.

31 Vano arumeyi awe yaahimuhimeerya wiira: “Xontte mwene nwiriyane, nihiiwa wiira mamwene a nloko na Isarayeli, toomoriwa ikharari.* Xontte, nrowe nakumane ni mwene a wIsarayeli niwanre ene isaakho muyuununi, nave niitthukwelenle ene mikhoyi mmuru. Woonasa wene, owo khonrowa owiivani”.+ 32 Arumeyi awe yaahiwara isaakho muyuununi, atthukwelela mikhoyi mmuru, enarowa okumana ni mwene a Isarayeli amuhimeerya wiira: “Murumeyi anyu Beni-Hadadi onihimya wiira: ‘Xontte, muhikiive’”. Mwene a wIsarayeli aahiwaakhula oriki: “Owo nlelo mukumi? Owo munnaka”. 33 Okathi alopwana ale yaiwale aya eyo, yaahoona wiira yaari etthu yooreera. Nto attharaka ele mwene aahimmye awe, yaahaakhula ariki: “Aayo, Beni-Hadadi munninyu”. Vano mwene a wIsarayeli aahaahimeerya wiira: “Mmurowele, mukiruuhele”. Vano, Beni-Hadadi aahiivahererya wa mwene, nto Akhabi aahinweliha mukaaroni mwawe ya ekhotto.

34 Beni-Hadadi ahimuhimeerya Akhabi wiira: “Kinimoottikiheryani ipooma, paapa aka aamwaakhale awe paapa anyu, nave nyuwo pooti opaka imerkaatu oDamaasiko, ntoko paapa aka opanke awe oSamariya”.

Akhabi aahaakhula wiira: “Mwaha wa nivarihano nenla, kinimoohiyani murowoka”.

Siiso, Akhabi aahipaka nivarihano ni Beni-Hadadi, onamuhiya orowaka.

35 Mmosa a anamwane a maprofeta,*+ oleeliwaka ni Yehova, aahimuleela mukhwaawe wiira: “Xontte, mukimane”. Masi mulopwana owo aahikhootta ommana. 36 Vano, mulopwana owo aahimuhimeerya wiira: “Okhala wiira khanwiriyanne nsu na Yehova, mukhumaka-ru va, kharamu onoowiivani”. Nuumala mulopwana owo okhuma, aahitupheliwa ni kharamu, iiviwa.

37 Owo aahimphwanya mulopwana mukina omuhimeerya wiira: “Xontte, mukimane”. Vano mulopwana owo aahimmana, onvulaliha.

38 Moottharelana, profeta owo aahiwara ikuwo sikina, iitthukwelela owiitho ni nleeso, onarowa omulipelela mwene mphironi. 39 Okathi mwene aavira awe, mulopwana owo aahimukhuwelela onamuhimeerya wiira: “Murumeyi anyu ola aari opuro waawaniwa ekhotto, vano mulopwana mmosa aahimuruuha nanvariwa mmosa onahimya wiira: ‘Munwehaweheke mulopwana ola. Atthyawa vale, ti nyuwo munrowa oliva ni okumi anyu,+ aahiiso munrowa oliva etalento* emosa ya eparatha’. 40 Nto okathi murumeyi anyu ola aaluttuweliwe awe miteko sikina, mootutuxerya mulopwana owo aahitthyawa”. Vano mwene a wIsarayeli aahimuhimeerya mulopwana owo wiira: “Ti nyuwo mwiiphukenle mmansinyu, maana ti nyuwo muhimmye siiso”. 41 Moowaakuveya, mulopwana owo aahikumiha nleeso owiitho wawe, nto mwene a wIsarayeli aahisuwela wiira aari mmosa a maprofeta.+ 42 Mulopwana owo aahimuhimeerya mwene wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Okhala wiira moomuhiya otthyawaka mmatatani mwanyu mulopwana koohimenryaakani wiira mwaahaana ompwetexa,+ nyuwo munimookhwa nipuro nawe,+ nave atthu anyu animookhwa nipuro na atthu awe’”.+ 43 Nuumala-vo, mwene a wIsarayeli aahirowa owannyawe oSamariya,+ ovirikanyiwa ene ni oriipiwe ene murima.

21 Nuumala itthu iyo, waahikhumelela mwaha waavarihana ni ematta ya ewuuva ya Nabothi a oYezireyeli. Ematta eyo yaari oYezireyeli,+ waattamana ni epalaasio ya Akhabi, mwene a oSamariya. 2 Akhabi aahimuleela wiira: “Mukivahe ematta anyu ya ewuuva wiira kipake ewortha aka, okhala wiira yaattamenle owannyaka. Miyo kinimoovahani ematta ekina yooloka ya ewuuva. Aahiiso mwaphavela, kinimoolivani musurukhu”. 3 Masi Nabothi aahimwaakhula Akhabi oriki: “Kittharaka moonelo wa Yehova, nkinikhala-khala koovahakani etthu kihiyeriwe aka ni amuhavinre aka”.+ 4 Akhabi aahirowa owannyawe, ovirikanyiwe ene ni oriipiwe ene murima mwaha wa etthu Nabothi a oYezireyeli aamwaakhunle awe, oriki: “Nkinoovahani etthu kihiyeriwe aka ni amuhavinre aka”. Moottharelana Akhabi aahimmaathi vakhaamani wawe onaweha exiri, ohinaphavela olya.

5 Mwaarawe Akhabi, Yezabeli,+ aahirowa opuro ammaathale awe onamukoha oriki: “Xeeni muhireere anyu onanariwa muhinaphavela olya?” 6 Akhabi aahaakhula wiira: “Mwaha woowi kinvekenle Nabothi a oYezireyeli wiira: ‘Mukitumiherye ematta anyu ya ewuuva. Aahiiso mwaphavela, miyo kinimoovahani ematta ekina ya ewuuva’. Masi Nabothi onahimya wiira: ‘Nkinoovahani ematta aka ya ewuuva’”. 7 Vano mwaarawe, Yezabeli, aahimuleela wiira: “Nyuwo khamuhiyo mwene a wIsarayeli? Nvenye, mulye etthu nave mutteeliweke murima. Kinimoovahani ematta ya ewuuva ya Nabothi, a oYezireyeli”.+ 8 Siiso, Yezabeli aahilepa ikarta ni nsina na Akhabi, okarimpari ni ekarimpu ya mwene,+ aaroihela axitokweene+ ni makhulupale yaakhala epooma ya Nabothi. 9 Mukartani-mmo Yezabeli aalempe so: “Mwaarume atthu ootheene atthukwe, nave mmukilaathihe Nabothi ohoolo wa atthu. 10 Mwaakilathihe alopwana anli ahirina efaita ohoolo wawe, wiira amootherye+ ahimyaka wiira: ‘Moomutakhaliha Muluku ni mwene!’+ Nuumala-vo, mmukumiherye ota wa epooma, munvonyakase maluku mpakha omwiiva”.+

11 Alopwana a epooma eyo, axitokweene ni makhulupale yaakhala epooma eyo, yaahiira siiso ntoko yaalempwale aya mukartani Yezabeli aaroihenle awe. 12 Awo yaahaaruma atthu ootheene otthukwa, ni yaahimukilaathiha Nabothi ohoolo wa atthu. 13 Alopwana anli ahirina efaita yaahirwa akilaathi ohoolo wawe anamootherya Nabothi ohoolo wa atthu ahimyaka wiira: “Nabothi oomutakhaliha Muluku ni mwene!”+ Nuumala-vo awo yaahimukumiherya ota wa epooma anvonyakasa maluku mpakha omwiiva.+ 14 Vano awo yaahiruma oleeliwa Yezabeli wiira: “Nabothi oovonyakasiwa maluku mpakha wiiviwa”.+

15 Moowaakuveya, nuumala Yezabeli wiiwa wiira Nabothi oovonyiwa maluku mpakha wiiviwa, owo aahimuleela Akhabi wiira: “Mwakuxeke ematta ya ewuuva ya Nabothi a oYezireyeli,+ yoowo aakhoottale wootumiheryani, okhala wiira vano khahiyo-tho mukumi, ohookhwa”. 16 Akhabi omalaka-ru wiiwa wiira Nabothi aahikhwa, aahirowa ematta ya ewuuva ya Nabothi a oYezireyeli, okuxa ematta eyo.

17 Masi Yehova aahimuleela Eliya+ a oTiixibi wiira: 18 “Nvenye, murowe mwakumane ni Akhabi mwene a wIsarayeli, yoowo onikhala oSamariya.+ Owo ori ematta ya ewuuva ya Nabothi, okhala wiira oronwe okuxa ematta eyo. 19 Mwamuhimeerye Akhabi wiira: ‘Etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Nyuwo moomwiiva mulopwana+ wiira mukuxe ematta awe?”’+ Nave mwamuleele wiira: ‘Etthu onihimya awe Yehova, tiila: “Opuro alapwa alante aya ephome ya Nabothi, alapwa anoolata ephome anyu”’”.+

20 Akhabi aahimuleela Eliya wiira: “Nyuwo nwanani aka, mookiphwanya-tho?”+ Eliya aahaakhula wiira: “Aayo kihoophwanyani. ‘Okhala wiira nyuwo moolakela opaka itthu soohiloka vamaithoni va Yehova,+ 21 kinimooruhelani ehasara, kinimoomala-malihani ni kinimwaamala-maliha alopwana ootheene* a etthoko ya Akhabi+ wIsarayeli, waahela muhina ale ahinikhaliheriwa ni ootteettheya.+ 22 Etthoko anyu, kinimwiiriha etthu emosa-ru kiirinhe aka etthoko ya Yerobowamu,+ mwaana a Nebathi, ni etthoko ya Bayexa,+ mwaana a Ahiya, okhala wiira mookiiriha onanariwa ni muhaatthekiha aisarayeli’. 23 Nave, omuhimyaka Yezabeli, Yehova oohimya wiira: ‘Alapwa anoomukhuura Yezabeli muttetthe wa oYezireyeli.+ 24 Khula mutthu a etthoko ya Akhabi onrowa okhwela opooma, alapwa anoomukhuura, ale anrowa okhwela otakhwani axipalame a musulu anoomukhuura.+ 25 Khotonko okhala mutthu olakenle opaka etthu yootakhala vamaithoni va Yehova ntoko Akhabi,+ yoowo aatumereriwa ni mwaarawe Yezabeli.+ 26 Owo aanipaka itthu sootepa ohiirya aakokhorelaka amuluku eethiru oohiirya,* ntoko yiira aya atthu ootheene a wAmori, yaawo Yehova aawoomonle awe ohoolo wa aisarayeli’”.+

27 Nuumala Akhabi wiiwa moolumo ala, aahikhera ikuwo sawe, owara isaakho, onapacerya otthukwa. Owo aarupa vasaakhoni, ni eetta oriipiwe ene murima. 28 Eliya a oTiixibi aahiiwa moolumo a Yehova yaahimya wiira: 29 “Monweha Akhabi moota iiyevinhe awe mwaha wa miyo?+ Okhala wiira ohiiyeviha mwaha wa miyo, nkinrowa omuruuhela ehasara ori ene mukumi. Kinrowa okumiherya ehasara etthoko awe mahiku a mwanawe”.+

22 Saahivira iyaakha tthaaru, atthu a oSiiria ni aisarayeli ahiwanaka ekhotto. 2 Eyaakha ya neeraru, mwene Yosafati+ a oYuda, aahirowa okumana ni mwene a wIsarayeli.+ 3 Mwene a wIsarayeli aahaahimeerya arumeyi awe wiira: “Khamunsuwela wiira oRamothi-Xileyaadi+ ti wawihu? Vano hiyo ninnoovelela omwaakha mwene a oSiiria”. 4 Nto mwene a wIsarayeli aahimukoha Yosafati oriki: “Kiireke munoorowa ni miyo owana oRamothi-Xileyaadi?” Vano Yosafati aahimwaakhula mwene a wIsarayeli wiira: “Miyo kinrowa okhala ni nyuwo. Atthu aka anrowa okhala ni atthu anyu. Ikhavalo saka sinrowa okhala ni ikhavalo sanyu”.+

5 Masi Yosafati, aahimuleela mwene a wIsarayeli wiira: “Xontte, nipacerye toko omukoha+ Yehova”.+ 6 Vano mwene a Isarayeli aahaathukumanya maprofeta, alopwana oowiiraka 400 onaakoha wiira: “Kirooke katupheleke oRamothi-Xileyaadi wala nnaari?” Awo yaahimwaakhula wiira: “Muroweke, Yehova onimoovahereryani muttetthe owo mmatatani mwanyu”.

7 Vano Yosafati aahikoha wiira: “Niireke nno khokhanle profeta a Yehova? Nrowe nimukohe Muluku nimurumeelaka yoowo”.+ 8 Mwene a Isarayeli aahimuleela Yosafati wiira: “Nlelo ookhala mulopwana mmosa okhanle oonikohererya Yehova,+ masi miyo kinnimunyokha,+ okhala wiira khonikihimyana itthu sooloka, onikihimyana itthu sootakhala paahi.+ Owo Mikaya, mwaana a Imila”. Yosafati aahimuleela wiira: “Mwene ohihimyeke itthu ntoko iyo”.

9 Vano mwene a Isarayeli aahimwiihana mukhulupale onamuhimeerya wiira: “Mwaakuveke! Mukiruuhele Mikaya, mwaana a Imila”.+ 10 Vano mwene a wIsarayeli ni Yosafati mwene a oYuda, yiira ekilanthi ene khula mmosa veehiceni vawe, opuro oneepetthiwa ipyo vamukhora wa oSamariya, awanre ene ikuwo saya sa omwene. Nto maprofeta ootheene yiira elavulaka eprofesia ohoolo waya.+ 11 Sedekiya mwaana a Kenaana, aahiipakela manyaka a eyuuma, onahimya wiira: “Etthu onihimya awe Yehova, tiila: ‘Murumeelaka manyaka ala, munimwaatuphela atthu a oSiiria mpakha waamala-maliha’”. 12 Maprofeta ootheene yiira elavulaka eprofesia emosa-ru, ariki: “Murowe oRamothi-Xileyaadi, munookuxa muttetthe owo, okhala wiira Yehova onimoovahereryani mmatatani mwanyu”.

13 Mulopwana owo aaronwe omwiihana Mikaya aahimuleela wiira: “Moolumo ootheene maprofeta animuhimeerya aya mwene, tooreera. Xontte, moolumo anyu alikaneke ni moolumo a maprofeta, mulavuleke itthu sooloka”.+ 14 Masi Mikaya aahihimya wiira: “Ntoko siisaale Yehova onikhala awe, itthu sootheene Yehova onrowa awe okileela, ti seiyo kinrowa aka ohimya”. 15 Nto Mikaya aahirowa wa mwene, mwene onamukoha wiira: “Mikaya, nirooke natupheleke oRamothi-Xileyaadi wala nnaari?” Owo aahimwaakhula wiira: “Muroweke, munookuxa muttetthe owo. Yehova onimoovahereryani mmatatani mwanyu”. 16 Mwene aahimukoha wiira: “Ikwaha ikavi kinrowa aka woolaphihani wiira muhikileele etthu ekina, mukileele paahi ekeekhai mwa nsina na Yehova?” 17 Mikaya aahihimya wiira: “Kinnaaweha aisarayeli ootheene amwarenle ene omiyaakoni,+ ntoko ipwittipwitthi sihirina makampusi. Vano Yehova oohimya wiira: ‘Awo kharina-tho muhooleli aya. Khula mmosa otthikeleke owannyawe ni murettele’”.

18 Moottharelana, mwene a wIsarayeli aahimuleela Yosafati wiira: “Miyo nkoolenleni wiira, ‘owo khonrowa okihimyana itthu sooloka, onrowa okihimyana itthu sootakhala paahi’?”+

19 Mikaya aahihimya wiira: “Nwiriyane moolumo a Yehova: Konweha Yehova okilanthi ene veehiceni vawe,+ anakhotto awe ootheene a wiirimu yeemenle ene vakhiviru vawe, moono awe woolopwana ni moono awe woothiyana.+ 20 Vano Yehova aahikoha wiira: ‘Tani onrowa onwoka Akhabi, wiira orowe oRamothi-Xileyaadi akhwele weiwo?’ Mmosa aahimya etthu emosa, vano mukina aahimya etthu ekina. 21 Vano nlaikha nimosa+ naaheemela ohoolo wa Yehova nnahimya wiira: ‘Miyo kinoorowa onwoka’. Yehova aahikoha wiira: ‘Munrowa opaka sai eyo?’ 22 Nlaikha nlo naahihimya wiira: ‘Kinrowa owiiriha maprofeta awe ootheene olavula itthu sihikhanle seekeekhai’.+ Vano owo aahaakhula wiira: ‘Nyuwo munoowerya onwoka, tthiri munoowerya opaka eyo. Muroweke, mwiire siiso’. 23 Vano Yehova oowiiriha maprofeta anyu ootheene olavula itthu sihikhanle seekeekhai,+ masi-tho Yehova oohimya wiira enimookhumelelani ehasara”.+

24 Sedekiya, mwaana a Kenaana, aahimwaattamela Mikaya onvaha epuraata, onahimya wiira: “Niireke ikuru sa Yehova sookihiya, sinalavula soorumeelakani nyuwo?”+ 25 Mikaya aahaakhula wiira: “Nyuwo munimoona eyo, nihiku munrowa anyu wiipitha ekwartu ya muhina”. 26 Mwene a wIsarayeli aahihimya wiira: “Mmukuxe Mikaya, munvahererye Amoni, xeefi a epooma ni Yowaxi mwaana a mwene. 27 Mwaaleele wiira: ‘Etthu onihimya awe mwene, tiila: “Mmutthukwele mulopwana ola mukhatteya,+ nave munvaheke ephaawu ni maasi vakhaani, mpakha miyo otthika ni murettele”’”. 28 Masi Mikaya aahihimya wiira: “Mwatthika ni murettele, weeso Yehova kholavunle ni miyo”.+ Nave aahincererya-tho oriki: “Nyuwo atthu ootheene, mwiiwe eyo”.

29 Siiso, mwene a wIsarayeli ni Yosafati mwene a oYuda, yaahirowa oRamothi-Xileyaadi.+ 30 Mwene a wIsarayeli aahimuhimeerya Yosafati wiira: “Miyo kinoorula ikuwo sa omwene, kiware ikuwo sa okhottoni wiira kihisuweliwe, masi nyuwo nwareke ikuwo sanyu sa omwene”. Siiso, mwene a wIsarayeli aahirula ikuwo sa omwene,+ owara ikuwo sa okhottoni onawana ekhotto. 31 Vano mwene a oSiiria aahaaruma maxeefi awe 32 yeettiha ikaaro sa ekhotto+ oriki: “Ohikhale oniwanana anyu, okhale mwaamukhaani wala muulupale. Mwawane ni mwene a wIsarayeli paahi”. 32 Moowaakuveya, nuumala maxeefi ale yeettiha ikaaro saapuruliwa ni inama, onweha Yosafati, yaahihimya wiira: “Mweekeekhai ola mwene a wIsarayeli”. Siiso yaahirukunuwa wiira yamutuphele, vano Yosafati aahipacerya okhuwela ovekelaka okhaliheriwa. 33 Okathi maxeefi ale yeettiha ikaaro sa ekhotto yoonale aya wiira ole khahiyo mwene a wIsarayeli, moowaakuveya yaahihiya omoomola.

34 Masi mulopwana mmosa, aahivonya nttheere* nawe, ohisuwelaka anvonyerya awe, omuhoma mwene a wIsarayeli opuro waalupanyiwa aya ekuleti awe ya eyuuma. Nto mwene aahimuleela mulipa-eettiha ekaaro awe ya ekhotto oriki: “Mukuruvari, mukikumihe okhottoni nno, okhala wiira nkireere ovulalihiwa”.+ 35 Ekhotto khiyaareere oviha nihiku nle, nto mwene aarimweemela mukaaroni mwawe ya ekhotto, ohoolo wa atthu a oSiiria. Ephome ya nikhwatta nle yaanimwareela mukaaroni ya ekhotto, nto makaaripi ene, owo aahikhwa.+ 36 Okathi nsuwa naakela aya, waahiiwanyeya okhuwela okhottoni, waahimya wiira: “Khula mutthu otthikeleke epooma awe! Khula mutthu otthikeleke elapo awe!”+ 37 Siiso, mwene aahikhwa, oroihiwa oSamariya. Nto, awo yaahinvitha mwene owo, oSamariya. 38 Okathi yaarapihiwa aya ekaaro ya ekhotto, ntthiya na oSamariya, alapwa yaahilata ephome awe, nave athiyana anamararuwa yaahirapa opuro owo,* ntoko Yehova saahimyale awe.+

39 Itthu sikina siiraneyale ni Akhabi, itthu sootheene aapanke awe, empa* ya maino a etthepo+ aatenke awe, ni ipooma sootheene aatenke awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a wIsarayeli. 40 Wookiseryani waya, Akhabi aahirowa omumula ni amuhavinre awe,+ mwanawe, Akhaziya,+ aahikhala mwene nipuro nawe.

41 Yosafati,+ mwaana a Asa, aahikhala mwene a atthu a oYuda, eyaakha ya neexexe ya mwene Akhabi, a wIsarayeli. 42 Yosafati aarina iyaakha 35 okathi aakhanle awe mwene, nave aahilamulela iyaakha 25 oYerusalemu. Maama awe aihaniwa Azuba, mwaana a Xilihi. 43 Yosafati aanitthara iphiro sootheene sa paapa awe, Asa.+ Owo khaahiyale opaka eyo, nave aanipaka itthu sooloka vamaithoni va Yehova.+ Masi mapuro oorakamela osulu yaakokhoreliwa amuluku eethiru, khiyaamala-malihiwe. Nave nlelo atthu yaanipaha mikuttho ni mwiixi wa mikuttho soopahiwa mapuro awo oorakamela osulu.+ 44 Yosafati aahaataana vanceene ni mwene a wIsarayeli.+ 45 Itthu sikina siiraneyale ni Yosafati, miteko sawe soowerya ni ikhotto aawanne awe, soolempwa muliivuruni mwa soowiiraneya sa okathi wa mamwene a oYuda. 46 Nave-tho, owo aahaamala-maliha elapo ele, alopwana anamararuwa* a mutemplo,+ yaawo yaahanle mahiku a paapa awe, Asa.+

47 Okathi owo, wEdomi khaakhanle mwene.+ Kuvernatoro taavara miteko ntoko mwene.+

48 Nave-tho, Yosafati aahaapaka apakiti a oTaarisi,* wiira aroweke wOfiri ophavela eweero,+ masi apakiti awo khiyaaronwe okhala wiira yaahisama wEsiyoni-Geberi.+ 49 Ela ti etthu yaamwiirinhe Akhaziya, mwaana a Akhabi, omuleela Yosafati wiira: “Mukeemererye wiira arumeyi aka arowe vamosa ni arumeyi anyu ni apakiti”. Masi, Yosafati khaaphavenle.

50 Yosafati aahirowa omumula vamosa ni amuhavinre awe, ovithiwa ni amuhavinre awe+ epooma ya Davidi, muhavinre awe. Vano mwanawe, Yorami,+ aahikhala mwene nipuro nawe.

51 Akhaziya,+ mwaana a Akhabi, aahikhala mwene a atthu a Isarayeli oSamariya, eyaakha ya namuloko ni thanu na piili ya mwene Yosafati, mwene a oYuda. Nto aahaalamulela atthu a Isarayeli, iyaakha piili. 52 Owo aanipaka itthu sootakhala vamaithoni va Yehova, nave aanitthara ephiro ya paapa awe,+ ni maama awe,+ ni ephiro ya Yerobowamu, mwaana a Nebathi, yoowo aatthekinhe atthu a Isarayeli.+ 53 Owo aanithipelela omurumeela Bayaali,+ uuramaka ohoolo wawe, onveehaka Yehova, Muluku a Isarayeli+ ntoko siira awe paapa awe.

Aahiiso, “muheemani”.

Aahiiso, “iflauta”.

Aahiiso, “xoowa”.

Eheeperi, “kinrowa ephiro ya elapo yootheene “

Aahiiso, “xoowa”.

Eheeperi, “Mwiirihe ipwi sawe sikhuruwele mmahiye nlelo orina ene ephome”.

Eheeperi, “yaakiwehexexa yoomi”.

Aahiiso, “aahimukuxa”.

Eheeperi, “kihisuwelaka moota wookela ni moota wookhuma”.

Onihimmwa muthiyana onirupihiwa ni mulopwana ophavelaka musurukhu.

Aahiiso, “xoowa”.

Aahiiso, “miyaako saamukhaani”.

Ekooro emosa yaakhala iliituru 220. Munwehe Apentise B14.

Ekooro emosa yaakhala iliituru 220. Munwehe Apentise B14.

Eyo piiyo, mpantta onikela nsuwa wa muro Eufrate.

Nummeru nla ninniphwanyaneya soolempwa sikina sa khalai ni yoolepa ekina enlikana ni ela. Soolempwa sikina sa khalai sinihimya wiira 40.000.

Miri iya sinlikana ni mwiri oniihaniwa pinyeero, seiyo sinaattela wunnuwa oLiibano.

Eheeperi, “omumula”.

Miri iya sinlikana ni mwiri oniihaniwa pinyeero, seiyo sinaattela wunnuwa oLiibano.

Ekooro emosa yaakhala iliituru 220. Munwehe Apentise B14.

Aahiiso, “Anaphwaatti”.

Eheeperi, “anamwane a Isarayeli”.

Munwehe Apentise B15.

Munwehe Apentise B8.

Eheeperi, “ikoovatu 60”. Ekoovatu emosa enikhala isentiimeturu 44.5. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “ikoovatu 20”. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “ikoovatu 30”. Munwehe Apentise B14.

Aahiiso, “yaahikhala epirothi”.

Eheeperi, “ikoovatu 20”. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “ikoovatu 10”. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “etemplo”. Woonasa wene, onihimmwa opuro woowaarya.

Eyo piiyo, opuro woowaaryexa.

Eheeperi, “ikoovatu thanu”. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “ikoovatu 6”. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “ikoovatu 7”. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “moono woolopwana”.

Eyo piiyo, Nipuro Noowaarya, naakhala mpantta wa ohoolo wa Nipuro Noowaaryexa.

Woonasa wene pinyeero a wAlebo.

Eyo piiyo, Nipuro Noowaaryexa.

Woonasa wene, onihimmwa opuro waaheliwa aya mikhora iyo, aahiiso waahimmwa munnuwelo wa mikhora iyo.

Onihimmwa opuro woowaarya.

Woonasa wene, enihimmwa epantte yaaheliwa mukhora aahiiso waahimmwa munnuwelo wa mikhora.

Munwehe Apentise B15.

Munwehe Apentise B15.

Aahiiso, “epalaasio”.

Eheeperi, “ikoovatu 100”. Munwehe Apentise B14.

Aahiiso, “Epalaasio”.

Eheeperi, “empa ya esaala”.

Aahiiso, “iliiriyu”.

Onihimmwa opuro woowaarya.

Aahiiso, “osuuli”.

Nsina nintaphulela “owo [eyo piiyo Yehova] olipiherye”.

Aahiiso, “onorti”.

Waanyiheryasa nintaphulela “ni ikuru”.

Aahiiso, “iliiriyu”.

Etthu yoowiiraka isentiimeturu 7. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “ipaathi 2.000. Munwehe Apentise B14.

Aahiiso, “ikarinyu saalovolaniwa maasi”.

Eheeperi, “ipaathi 40”. Munwehe Apentise B14.

Eyo piiyo, Efesta ya Maxaxa.

Munwehe Apentise B15.

Aahiiso, “eheema”.

Eheeperi, “awoovekeni”.

Eheeperi, “awoovekeni”.

Eheeperi, “nihiku na neethanu neeraru”, eyo piiyo, nuumala ekwaha ya nenli ya mahiku 7.

Aahiiso, “epalaasio”.

Aahiiso, “opuro ohinikhaliwa”.

Eheeperi, “khahiyo saari sooloka vamaithoni vawe”.

Aahiiso, woonasa wene: “muttetthe ohirina efaita”.

Etalento emosa yaalemela ikiilu 34.2. Munwehe Apentise B14.

Aahiiso, “aahilipiha”.

Nuulumo na eheeperi nintaphulela “osariha”.

Etalento emosa yaalemela ikiilu 34.2. Munwehe Apentise B14.

Enamuna emosa ya matera, anipakeliwa itthu soovirikana sirina efaita yinceene.

“Aahiiso, epalaasio”.

Exeekele emosa yaalemela ikarama 11.4. Munwehe Apentise B14.

Mwaamunama onlikana ni puuru, yoowo onitotholiwa okathi onikumanela aya ekhavalo ni puuru oothiyana.

Aahiiso, “anakhavalo”.

Aahiiso, woonasa wene: “Okhuma wExiitu ni oKewe. Alipa a nakoso a mwene yaathuma oKewe”. Woonasa wene onihimmwa oSiliisiya.

Aahiiso, “muhaathele”.

Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “Muthiyana Mukina”.

Aahiiso, “axaarawe yaahikhalana owerya wuulupale woomuhapuxa”.

Pwiyamwene yoowo ahaalamulela.

Aahiiso, woonasa wene: “aahimuhiiha waamwa”.

Eheeperi, “ekatha aka yaamukhaani enookhala yooneneva ovikana eyuunu ya paapa aka”.

Eheeperi, “mutentani mwaya”.

Aahiiso, “aahilipiha”.

Aahiiso, “ettuurwa yaarina makhura”, eyo piiyo, ettuurwa yaarina makhura a mikuttho saapahiwa.

Aahiiso, “weenyenyeiha”.

Aahiiso, “efarasku ya”.

Aahiiso, “mmuleele ela ni ela”.

Eheeperi, “ootheene ale anirusela exiri”. Moolumo a eheeperi anooniherya onyohola, yaarumeeliwa ahimmwaka alopwana.

Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.

Aahiiso, “epalaasio”.

Aahiiso, “iskuutu sootheene sa”.

Onihimmwa mulopwana onimurupiha muthiyana ophavelaka musurukhu. Nuulumo na eheeperi, woonasa wene ninvarihana ni nuulumo ninrumeeliwa ahimmwaka “mavi”, nave ninnirumeeliwa mwa enamuna yoonyohola.

Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.

Aahiiso, “epalaasio”.

Eyo piiyo, aahimwiiva Nebathi, mwaana a Yerobowamu.

Eheeperi, “Khuuvo onirusela exiri”. Moolumo a eheeperi anooniherya onyohola, yaarumeeliwa ahimmwaka alopwana.

Etalento emosa yaalemela ikiilu 34.2. Munwehe Apentise B14.

Nsina nintaphulela, “wa emusi ya Xemeri”.

Nsina nintaphulela, “Muluku aka ti Yehova”.

Eheeperi, “yoowo kineemela aka ohoolo wawe”.

Aahiiso, “ephepa”.

Eheeperi, “ommalela iphumu”.

Eheeperi, “kineemela aka ohoolo wawe”.

Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.

Aahiiso, “wiitthuuwa; omumula”.

Aahiiso, woonasa wene: “oronwe weetta mukwaha”.

Eheeperi, “Iseeya piili”.

Aahiiso, “xoowa”.

Nsina nintaphulela, “Muluku ti moopoli”.

Eheeperi, “kaavahe epeexo”.

Aahiiso, “muheemani; mmaxaxani”.

Aahiiso, “annooniherya ophenta woororomeleya”.

“Anamwane a maprofeta” vanikhala wiira enihimmwa exikola yiixuttihiwa aya maprofeta aahiiso muthenkeso mmosa wa maprofeta.

Etalento emosa yaalemela ikiilu 34.2. Munwehe Apentise B14.

Eheeperi, “ootheene ale anirusela exiri”. moolumo a eheeperi anooniherya onyohola, yaarumeeliwa ehimmwaka alopwana.

Woonasa wene, nuulumo nna na eheeperi ninvarihana ni nuulumo noowi “mavi a inama”, ninrumeeliwa para wooniherya wiira etthu eyo ti yoothanyeya.

Aahiiso, “nreetthe”.

Aahiiso, woonasa wene: “opuro athiyana anamararuwa yaarapa aya”.

Aahiiso, “epalaasio”.

Anihimmwa alopwana anaarupiha athiyana aphavelaka musurukhu.

Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.

    Watchtower EBIBILIOTEKA ONLAINE (1982-2026)
    Okhuma
    Okela
    • Emakhuwa
    • Ovaha
    • Siniphavela Anyu
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Malamulo Oorumeela
    • Mwaha Woosuka Isiiri
    • Definições de Segurança
    • JW.ORG
    • Okela
    Ovaha