Các bài học từ người Ga-ba-ôn

1, 2. Tại sao chúng ta nên quan tâm đến những lời tường thuật về người Ga-ba-ôn?

Đó là năm 1473 TCN. Dân Y-sơ-ra-ên vừa mới bắt đầu cuộc chinh phục Đất Hứa. Họ đã giành được những chiến thắng phi thường trước các dân thành Giê-ri-cô và A-i. Nhưng sau đó, một điều bất ngờ xảy ra. Một nhóm người đến gặp họ, nói rằng mình đến từ xứ xa và muốn lập giao ước hòa bình với dân của Đức Chúa Trời.

² Nhóm người ấy chính là người Ga-ba-ôn. Đây là lần đầu tiên dân này được nhắc đến trong Kinh Thánh, nhưng không phải là lần cuối. Nhiều lời tường thuật trong Kinh Thánh cho thấy họ sống cùng dân Y-sơ-ra-ên suốt nhiều năm sau đó. Những lời tường thuật này chứa đựng các bài học quý giá và dạy chúng ta nhiều điều về Đức Giê-hô-va.

HÀNH ĐỘNG VỚI ĐỨC TIN VÀ SỰ KHIÊM NHƯỜNG

3. (a) Người Ga-ba-ôn là ai? (b) Tại sao họ muốn cầu hòa với dân Y-sơ-ra-ên?

³ Khi dân Y-sơ-ra-ên bắt đầu chinh phục xứ Ca-na-an, người Ga-ba-ôn sống trong thành kiên cố có tên là Ga-ba-ôn. Họ thuộc dân Hê-vít, một trong bảy dân tộc của xứ Ca-na-an mà Kinh Thánh nói là “đông và mạnh hơn” dân Y-sơ-ra-ên (Phục 7:1). Vì vậy, người Ga-ba-ôn có quân đội hùng mạnh (Giô-suê 10:2). Nhưng khác với những dân còn lại trong xứ, họ nhận ra việc chống lại dân Y-sơ-ra-ên là vô ích. Họ thấy rõ Đức Giê-hô-va đang chiến đấu cho dân ngài, và biết rằng ngài đã hứa là sẽ đuổi dân Ca-na-an ra khỏi xứ (Xuất 34:11; Giô-suê 9:24). Vì thế, sau khi dân Y-sơ-ra-ên chinh phục Giê-ri-cô và A-i, người Ga-ba-ôn cử một nhóm ngườia đến gặp Giô-suê tại Ghinh-ganh để cầu hòa.

4. (a) Theo Giô-suê 9:​8-13, người Ga-ba-ôn đã lừa dối dân Y-sơ-ra-ên thế nào để lập giao ước hòa bình? (Cũng xem hình). (b) Dân Y-sơ-ra-ên làm gì khi phát hiện người Ga-ba-ôn lừa dối mình?

⁴ Đọc Giô-suê 9:​8-13. Người Ga-ba-ôn giả vờ là đi từ xứ xa đến. Họ thừa nhận rằng Đức Giê-hô-va đã giúp Y-sơ-ra-ên đánh bại quân Ai Cập và hai vua A-mô-rít là Si-hôn và Óc. Tuy nhiên, họ khôn ngoan khi không nhắc đến những gì đã xảy ra với Giê-ri-cô và A-i, vì thông tin mới đó chưa thể nào lan đến “xứ rất xa” của họ. Những người đại diện của Y-sơ-ra-ên đã không cầu hỏi Đức Giê-hô-va về điều mình nên làm. Họ chấp nhận bằng chứng mà người Ga-ba-ôn đưa ra và lập giao ước hòa bình với dân ấy (Giô-suê 9:​14, 15). Không lâu sau, dân Y-sơ-ra-ên phát hiện người Ga-ba-ôn lừa dối mình, nhưng vẫn giữ giao ước hòa bình vì dân Y-sơ-ra-ên đã ‘chỉ Giê-hô-va Đức Chúa Trời mà thề với họ’ (Giô-suê 9:​16-19). Người Ga-ba-ôn được giao nhiệm vụ thấp kém là làm “người lấy củi, múc nước cho dân chúng và bàn thờ của Đức Giê-hô-va”.—Giô-suê 9:27.

5. Người Ga-ba-ôn thể hiện đức tin nơi Đức Giê-hô-va qua những cách nào?

⁵ Khi nghe tin người Ga-ba-ôn lập giao ước hòa bình với dân Y-sơ-ra-ên, năm vua A-mô-rít bèn liên minh với nhau để đánh Ga-ba-ôn. Vì vậy, người Ga-ba-ôn nài xin Giô-suê giúp đỡ (Giô-suê 10:​3-7). Thế là Giô-suê lãnh đạo dân Y-sơ-ra-ên thực hiện một cuộc giải cứu, và Đức Giê-hô-va ban phước cho nỗ lực của họ. Ngài còn giáng một trận mưa đá với những hòn rất lớn xuống quân A-mô-rít, và làm phép lạ khiến mặt trời chiếu sáng cho đến khi dân Y-sơ-ra-ên chiến thắng (Giô-suê 10:​9-14). Qua việc lập giao ước hòa bình với dân Y-sơ-ra-ên và nài xin Giô-suê giúp đỡ khi bị đe dọa, người Ga-ba-ôn đã thể hiện đức tin nơi Đức Giê-hô-va, tin chắc ngài có khả năng giải cứu họ và làm trọn lời hứa với dân Y-sơ-ra-ên.

6. Chúng ta học được gì về Đức Giê-hô-va qua cách ngài đối xử với người Ga-ba-ôn?

⁶ Lời tường thuật này dạy chúng ta điều gì về Đức Giê-hô-va? Ngài là đấng khiêm nhường và thương xót. Trước đây, Đức Giê-hô-va bảo dân Y-sơ-ra-ên hủy diệt hết dân ở xứ Ca-na-an, trong đó có người Ga-ba-ôn (Phục 9:3). Dù vậy, khi dân Y-sơ-ra-ên lập giao ước hòa bình với người Ga-ba-ôn, ngài đã thương xót tha mạng cho người Ga-ba-ôn. Đức Giê-hô-va làm thế dù dân Y-sơ-ra-ên không cầu hỏi ngài trước khi lập giao ước ấy. Sau đó, ngài giúp dân Y-sơ-ra-ên giữ giao ước và dùng phép lạ để giải cứu người Ga-ba-ôn.—Giô-suê 9:26; 11:19.

7. Làm thế nào để noi theo đức tin và sự khiêm nhường của người Ga-ba-ôn? (Cũng xem hình).

⁷ Làm thế nào để noi gương người Ga-ba-ôn? Bằng cách vun trồng đức tin mạnh nơi Đức Giê-hô-va. Vì biết nhiều hơn về Đức Giê-hô-va so với người Ga-ba-ôn vào lúc đó, chúng ta có nhiều lý do hơn để hoàn toàn tin cậy ngài (Thi 40:​4, 5). Chúng ta cũng có thể noi gương người Ga-ba-ôn bằng cách sẵn lòng làm những việc có vẻ thấp kém khi phụng sự Đức Giê-hô-va (Giô-suê 9:​23, 27). Một anh trẻ tên Luke ấn tượng khi thấy một anh lớn tuổi trong gia đình Bê-tên thể hiện sự khiêm nhường như thế. Dù đảm nhận trọng trách tại Bê-tên, anh lớn tuổi ấy vẫn âm thầm tình nguyện trực một đêm để trông coi dự án xây cất Phòng Nước Trời địa phương. Anh Luke nói: “Tôi học được rằng khiêm nhường không chỉ là trong suy nghĩ mà còn được thể hiện qua những điều chúng ta chọn làm hoặc không làm”. Vậy chúng ta có thể thể hiện đức tin nơi Đức Giê-hô-va mỗi ngày bằng cách nương cậy ngài khi gặp tình huống khó khăn, và khiêm nhường đảm nhận bất cứ nhiệm vụ thần quyền nào.

CHỜ ĐỢI ĐỨC GIÊ-HÔ-VA CHỈNH LẠI SỰ BẤT CÔNG

8. Vua Sau-lơ đã phạm tội nào đối với người Ga-ba-ôn?

⁸ Nhiều thế kỷ sau, vào thời vua Sau-lơ, người Ga-ba-ôn lại được nhắc đến trong Kinh Thánh. Sau-lơ đã quay sang chống lại người Ga-ba-ôn đang sống tại Y-sơ-ra-ên. Vì “quá sốt sắng với Y-sơ-ra-ên và Giu-đa”, ông tìm cách xóa sổ người Ga-ba-ôn.b Kết quả là nhiều người trong số họ bị giết (2 Sa 21:​2, 5, 6). Quả là hành động tàn nhẫn và bất công! Sau-lơ đã phá vỡ giao ước hòa bình tồn tại nhiều năm giữa dân Y-sơ-ra-ên và người Ga-ba-ôn.

9. Khi nào sự bất công đối với người Ga-ba-ôn được xử lý?

⁹ Sự bất công khủng khiếp đối với người Ga-ba-ôn không được xử lý ngay. Thật ra, mãi đến triều đại người kế vị vua Sau-lơ là Đa-vít, Đức Giê-hô-va mới khiến dân chúng chú ý đến sự bất công ấy qua một nạn đói kéo dài ba năm. Khi Đa-vít cầu hỏi Đức Giê-hô-va để biết lý do có nạn đói, ngài nói rằng Sau-lơ cùng nhà ông ta mắc tội đổ máu vì đã đối xử tàn nhẫn với người Ga-ba-ôn nhiều năm trước.—2 Sa 21:1.

10. Theo 2 Sa-mu-ên 21:​3-6, điều gì cho thấy người Ga-ba-ôn tôn trọng Luật pháp của Đức Chúa Trời?

¹⁰ Đọc 2 Sa-mu-ên 21:​3-6. Đa-vít nói chuyện với người Ga-ba-ôn và hỏi xem mình có thể làm gì để chuộc tội cho hành động tàn nhẫn của Sau-lơ. Liệu họ có bảo Đa-vít đền bù bằng cách trả nhiều tiền không? Không. Người Ga-ba-ôn có quan điểm đúng khi nói rằng vấn đề đó “không liên quan đến bạc hay vàng”, vì theo Luật pháp thì không được nhận giá chuộc cho mạng sống của kẻ sát nhân (Dân 35:​30, 31). Họ cũng biết rằng mình không có quyền giết bất cứ ai khi chưa được vua cho phép. Cuối cùng, Đa-vít đồng ý cho họ xử tử bảy người nam, là hậu duệ của Sau-lơ và có lẽ đã dính líu đến âm mưu tiêu diệt người Ga-ba-ôn. Một thời gian sau thì có mưa, và nạn đói chấm dứt. Đó là dấu hiệu cho thấy người Ga-ba-ôn đã được báo thù một cách thích đáng trong mắt Đức Giê-hô-va.—2 Sa 21:​9, 10, 14.

11. Lời tường thuật này dạy chúng ta điều gì về Đức Giê-hô-va?

¹¹ Lời tường thuật này dạy chúng ta điều gì về Đức Giê-hô-va? Chúng ta học được rằng Đức Giê-hô-va là Đức Chúa Trời của công lý (Thi 37:28). Ngài muốn mọi người được đối xử công bằng, kể cả những người thường bị kỳ thị, chẳng hạn như người nước ngoài và người thuộc nhóm thiểu số. Đến đúng thời điểm của ngài, Đức Giê-hô-va sẽ chỉnh lại bất cứ sự bất công nào mà tôi tớ ngài phải chịu. Chúng ta cũng học được rằng Đức Giê-hô-va muốn mình giữ lời hứa, giống như ngài muốn dân Y-sơ-ra-ên giữ lời hứa với người Ga-ba-ôn.—So sánh A-mốt 1:9.

12. Làm thế nào để noi gương người Ga-ba-ôn khi đương đầu với sự bất công?

¹² Làm thế nào để noi gương người Ga-ba-ôn? Ngay cả nếu bị anh em đồng đạo đối xử bất công, chúng ta vẫn có thể kiên nhẫn chờ đợi Đức Giê-hô-va. Khi làm thế, chúng ta cho thấy mình tin cậy ngài sẽ chỉnh lại vấn đề vào đúng thời điểm. Hãy xem trường hợp của chị Laura French. Chị bắt đầu phụng sự ở Bê-tên Canada vào năm 1926. Khoảng mười năm sau, chị phải đối mặt với một sự bất công nghiêm trọng. Chị bị buộc tội oan là dính líu đến một nhóm bội đạo và phải rời khỏi Bê-tên. Chị phản ứng thế nào? Dù cảm thấy tổn thương, chị không bao giờ nói xấu về anh em hay tổ chức. Trong bốn năm tiếp theo, chị sốt sắng làm tiên phong. Sau đó, chị rất bất ngờ và vui mừng khi được mời trở lại Bê-tên vào năm 1940. Chị tiếp tục trung thành phụng sự tại đó khoảng 50 năm cho đến khi kết thúc đời sống trên đất. Giống như chị Laura, chúng ta có thể vượt qua sự bất công bằng cách kiên trì làm điều đúng và chờ đợi Đức Giê-hô-va chỉnh lại vấn đề vào đúng thời điểm.—Ê-sai 26:​3, 4.

TRUNG THÀNH ỦNG HỘ SỰ THỜ PHƯỢNG THẬT

13. “Người Nê-thi-nim” là ai, và họ đã làm gì sau thời kỳ lưu đày ở Ba-by-lôn?

¹³ Khoảng 500 năm sau thời vua Đa-vít, người Ga-ba-ôn lại xuất hiện trong lời tường thuật của Kinh Thánh. Thời kỳ lưu đày 70 năm tại Ba-by-lôn đã kết thúc, và vào năm 537 TCN, nhóm đầu tiên gồm những người Do Thái bị lưu đày đã trở về Giê-ru-sa-lem cùng với quan tổng đốc Xô-rô-ba-bên (Ê-xơ-ra 2:​1, 2, 58). Đến năm 468 TCN, một nhóm khác trở về cùng với người sao chép Ê-xơ-ra (Ê-xơ-ra 7:​1-7). Trong cả hai nhóm tương đối nhỏ này có một số gia đình thuộc “người Nê-thi-nim”. (Xem các chú thích nơi Ê-xơ-ra 2:58 và 7:7). Người Nê-thi-nim là ai? Họ là “những tôi tớ đền thờ, hay người phục vụ, không phải người Y-sơ-ra-ên”, và rất có thể nhiều người trong số họ là hậu duệ của người Ga-ba-ôn.—Xem “Người Nê-thi-nim” trong Bảng chú giải thuật ngữ.

14. Người Ga-ba-ôn thể hiện lòng trung thành với Đức Giê-hô-va như thế nào? (1 Sử ký 9:2 và chú thích)

¹⁴ Đọc 1 Sử ký 9:2 và chú thích. “Tôi tớ đền thờ” nằm trong số những người đầu tiên trở về Y-sơ-ra-ên. Điều này đáng chú ý vì không phải mọi người Do Thái đều làm thế. Nhiều người Do Thái có đời sống thịnh vượng ở Ba-by-lôn nên không sẵn lòng hy sinh điều đó để trở về và giúp xây lại quê hương bị tàn phá. Nhưng những người trung thành, rất có thể gồm cả một số hậu duệ của người Ga-ba-ôn, mong mỏi được thấy sự thờ phượng thật được tái thiết tại đền thờ ở Giê-ru-sa-lem. Vì thế, họ làm mọi điều có thể để trở về. Khác với dân Do Thái, các hậu duệ của người Ga-ba-ôn không có phần đất thừa kế tại Y-sơ-ra-ên. Dù vậy, họ vẫn trở về để chăm lo các nhiệm vụ tại đền thờ, và còn giúp sửa lại tường thành Giê-ru-sa-lem.—Nê 3:26.

15. Lời tường thuật về người Ga-ba-ôn dạy chúng ta điều gì về Đức Giê-hô-va?

¹⁵ Lời tường thuật này dạy chúng ta điều gì về Đức Giê-hô-va? Chúng ta học được rằng ngài rất quý trọng những người trung thành thờ phượng ngài và luôn chăm sóc cho họ. Sau khi giải cứu người Ga-ba-ôn vào thời Giô-suê, Đức Giê-hô-va tiếp tục ban phước cho họ trong thời gian dài. Khi người Ba-by-lôn hủy diệt Giê-ru-sa-lem, ngài cho hậu duệ của người Ga-ba-ôn được sống sót. Sau khi những hậu duệ ấy trở về Y-sơ-ra-ên từ Ba-by-lôn, Đức Giê-hô-va tiếp tục dùng họ để phục vụ cùng với người Lê-vi tại đền thờ. Dường như trong số họ có những người sống gần đó (Ê-xơ-ra 2:70; Nê 11:21). Họ được miễn đóng thuế, cống nạp và nộp phí đường sá vì phục vụ tại đền thờ.—Ê-xơ-ra 7:24.

16. Làm thế nào để noi gương người Ga-ba-ôn trong việc thờ phượng?

¹⁶ Làm thế nào để noi gương người Ga-ba-ôn? Chúng ta cũng muốn cố gắng hết sức để ủng hộ sự thờ phượng thật. Chúng ta sẵn lòng hy sinh nhiều điều để phụng sự Đức Giê-hô-va vì yêu thương và muốn làm vui lòng ngài. Hãy xem trường hợp của anh Alwin ở Philippines. Dù có công việc lương cao trong công ty dầu khí, nhưng anh muốn làm nhiều hơn cho Đức Giê-hô-va. Mỗi khi giám thị vòng quanh đến thăm, anh đều xin nghỉ làm để ủng hộ chuyến viếng thăm và vui thích tham gia thánh chức nhiều hơn. Sau nhiều lần cầu nguyện, anh quyết định nghỉ việc để tìm công việc khác cho phép anh làm tiên phong đều đều. Dù điều này đòi hỏi sự hy sinh về tài chính, nhưng anh đã đạt được mục tiêu làm tiên phong. Vợ anh cũng làm tiên phong cùng với anh, và họ đã giúp 21 người theo chân lý. Chắc chắn Đức Giê-hô-va quý trọng nỗ lực của họ. Chúng ta cũng có thể tin chắc Đức Giê-hô-va quý trọng bất cứ sự hy sinh nào của mình khi phụng sự ngài, và sẽ luôn chăm lo cho nhu cầu của chúng ta.—Mat 6:33.

17. Chúng ta học được gì từ những lời tường thuật trong Kinh Thánh về người Ga-ba-ôn?

¹⁷ Những lời tường thuật trong Kinh Thánh về người Ga-ba-ôn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các đức tính tuyệt vời của Đức Giê-hô-va. Ngài khiêm nhường, thương xót, công bằng và thành tín. Ngài luôn ban thưởng cho các tôi tớ trung thành. Những lời tường thuật này cũng chứa đựng nhiều bài học thực tế. Như người Ga-ba-ôn, chúng ta muốn có đức tin mạnh nơi Đức Giê-hô-va, nương cậy ngài khi đối mặt với những điều gây sợ hãi. Đức tin ấy cũng thúc đẩy chúng ta khiêm nhường đảm nhận bất cứ nhiệm vụ thần quyền nào được giao. Chúng ta muốn kiên nhẫn chờ đợi Đức Giê-hô-va, tin chắc ngài sẽ chỉnh lại mọi sự bất công vào đúng thời điểm. Chúng ta cũng sốt sắng và trung thành ủng hộ sự thờ phượng thật. Mong sao chúng ta luôn ghi nhớ những bài học quý giá từ người Ga-ba-ôn và noi theo gương của họ.