Áp lực của người cùng lứa—Có thể có lợi cho bạn không?

Tất cả chúng ta sinh ra đều có ước muốn tự nhiên là được những người cùng lứa chấp nhận. Không ai lại muốn bị ghét bỏ, ruồng rẫy cả. Bởi thế, nhiều hay ít, người cùng lứa ảnh hưởng đến chúng ta.

NGƯỜI cùng lứa được định nghĩa là “người ngang hàng với người khác,... người thuộc về cùng một tầng lớp xã hội, chủ yếu dựa trên tuổi tác, cấp bậc hoặc địa vị”. Còn áp lực của người cùng lứa là sức ép khiến chúng ta hành động hay suy nghĩ giống như họ, dù ý thức được điều đó hay không. Áp lực này thường bị xem là tiêu cực. Tuy nhiên, như chúng ta sẽ thấy, chúng ta có thể biến đổi nó thành lợi khí cho mình.

Ảnh hưởng trên mọi lứa tuổi

Không phải chỉ giới trẻ mới chịu áp lực của người cùng lứa; mọi lứa tuổi đều bị áp lực. Ảnh hưởng này biểu hiện ra khi chúng ta tự nhủ: “Những người khác đều làm thế, tại sao mình lại không làm?” “Tại sao mình phải luôn luôn khác biệt?” “Người khác sẽ nghĩ gì và nói gì đây?” “Tất cả bạn bè của mình đều hẹn hò tìm hiểu và lập gia đình, còn mình thì không. Có điều gì bất ổn chăng?”

Dù áp lực làm theo người khác ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, nhưng khuynh hướng này thường mãnh liệt hơn trong thời thanh thiếu niên. Cuốn bách khoa The World Book Encyclopedia nói: “Hầu hết thanh thiếu niên lui tới mật thiết hơn với những người cùng lứa với họ—tức bạn bè và người quen. Các thanh thiếu niên này muốn có được sự tán đồng của bạn bè cùng lứa thay vì cha mẹ, và họ có thể thay đổi hành vi nhằm đạt được điều này”. Bách khoa tự điển này nói thêm là thanh thiếu niên “cho rằng chúng phát triển bình thường nếu được các bạn cùng lứa thích và chấp nhận”. Để đạt đến mục đích này, họ “rất quan tâm tới những vấn đề mà theo họ, sẽ ảnh hưởng đến việc được người khác ưa thích, chẳng hạn như cách ăn mặc, khả năng lãnh đạo và thành công trong việc hẹn hò”.

Những cặp vợ chồng có thể nhận thấy quyết định mua hoặc thuê nhà, chọn lựa kiểu xe, nên có con hay không và nhiều vấn đề khác nữa, bị ảnh hưởng bởi áp lực của người cùng lứa—tức là điều được chấp nhận trong cộng đồng, giữa những người đồng sự hoặc nhóm sắc tộc. Một số gia đình thậm chí còn vay nợ ngập đầu để đua đòi với hàng xóm và những người cùng lứa. Đúng vậy, ảnh hưởng khó thấy của người cùng lứa thường thể hiện ra trong các mục tiêu, lối suy nghĩ và quyết định của chúng ta. Xét đến ảnh hưởng trên, chúng ta có thể xử trí áp lực của người cùng lứa sao cho có lợi và giúp mình đi theo chiều hướng mong muốn không? Quả thật có thể được!

Tận dụng ảnh hưởng lành mạnh của người cùng lứa

Các bác sĩ và những chuyên gia y tế khác nhận thức được giá trị của việc đặt bệnh nhân của họ gần gũi với những người tích cực và các ảnh hưởng lành mạnh khác. Một môi trường như thế giúp mau hồi phục. Chẳng hạn, những người đã mất một tay hay chân thường được giúp đỡ trong suốt quá trình dài hồi phục về thể chất, và lấy lại phong độ tình cảm nhờ vào gương mẫu tốt và sự khích lệ của những người cùng cảnh ngộ. Rõ ràng, việc một người tự hòa mình vào một môi trường lành mạnh, bao gồm những khuôn mẫu lạc quan và tích cực, là một phương cách tận dụng áp lực hợp lý của những người cùng lứa.

Nguyên tắc này cũng nghiệm đúng trong hội thánh tín đồ Đấng Christ. Ảnh hưởng tích cực của những người cùng lứa là một trong các lý do khiến Đức Giê-hô-va dặn dò dân tộc Ngài phải đều đặn nhóm nhau lại. Đức Chúa Trời khuyên chúng ta ‘hãy khuyên-giục nhau về lòng yêu-thương và việc tốt-lành và khuyên-bảo nhau’. (Hê-bơ-rơ 10:24, 25) Sự khích lệ này thật là quí báu trong thế gian đầy dẫy áp lực tiêu cực và độc hại ngày nay. Để tránh hậu quả của các áp lực này, tín đồ Đấng Christ phải ‘gắng sức’ tiếp tục mạnh mẽ về thiêng liêng. (Lu-ca 13:24) Bởi vậy, sự ủng hộ đầy yêu thương của anh em cùng đạo rất cần thiết và quí trọng đối với chúng ta. Ngoài ra, một số người có thể phải chịu đựng ‘cái giằm xóc vào thịt’, có lẽ là bệnh hoạn hoặc khuyết tật. (2 Cô-rinh-tô 12:7) Những người khác có thể đang phấn đấu để khắc phục những tật xấu hoặc chứng trầm cảm, hoặc cảm thấy khó đáp ứng những đòi hỏi của đời sống. Do đó, chúng ta nên khôn ngoan sống hòa mình giữa những người gần gũi với Giê-hô-va Đức Chúa Trời và vui thích phụng sự Ngài. Những người này sẽ nâng cao tinh thần chúng ta và giúp chúng ta ‘bền chí cho đến cuối-cùng’.—Ma-thi-ơ 24:13.

Vậy, qua việc lựa chọn hợp lý các bạn bè cùng trang lứa, chúng ta có thể kiểm soát ảnh hưởng của họ đối với chúng ta. Ngoài ra, thức ăn thiêng liêng bổ dưỡng và sự hướng dẫn thiết thực nhận được tại các buổi họp đạo Đấng Christ cũng củng cố niềm khích lệ cá nhân đến từ những người cùng lứa.

Dĩ nhiên, việc tham dự các buổi họp đạo Đấng Christ không phải luôn luôn là điều dễ làm. Một số người có thể nhận được rất ít hoặc không nhận được sự ủng hộ nào của người hôn phối. Những người khác có thể phải giúp con cái chuẩn bị sẵn sàng. Đối với một số người khác, vấn đề khó khăn có thể là phương tiện di chuyển. Nhưng hãy thử nghĩ: Nếu không để những trở ngại này ngăn cản, gương của bạn có thể khích lệ người khác trong cảnh ngộ tương tự. Nói cách khác, bạn và những người khác giống như bạn không chỉ cung cấp một gương tốt mà còn gây được loại ảnh hưởng lành mạnh trên người cùng lứa—mà không có vẻ gì cưỡng ép họ.

Thật thế, là người đã từng phấn đấu với nhiều khó khăn và trở ngại, sứ đồ Phao-lô khuyến khích tín đồ Đấng Christ noi theo gương tốt của ông và của những tín đồ thành thục khác. Ông nói: “Hỡi anh em, hãy bắt chước tôi, lại xem những kẻ ăn-ở theo mẫu-mực mà anh em thấy trong chúng tôi”. (Phi-líp 3:17; 4:9) Các tín đồ Đấng Christ thời ban đầu ở Tê-sa-lô-ni-ca noi theo gương tốt của Phao-lô. Ông viết về họ: “Anh em cũng đã bắt chước tôi và bắt chước Chúa, lấy sự vui-vẻ của Đức Thánh-Linh mà tiếp-nhận đạo giữa lúc nhiều sự khốn-khó, đến nỗi anh em trở nên gương tốt cho hết thảy tín-đồ ở xứ Ma-xê-đoan và xứ A-chai”. (1 Tê-sa-lô-ni-ca 1:6, 7) Thái độ tích cực và gương mẫu của chúng ta có thể có tác dụng tương tự đối với những người mà chúng ta kết bạn.

Tránh ảnh hưởng xấu

Nếu muốn tránh áp lực không lành mạnh của người cùng lứa, chúng ta phải cưỡng lại ảnh hưởng của những ‘kẻ noi theo xác-thịt’. (Rô-ma 8:4, 5; 1 Giăng 2:15-17) Nếu không, áp lực tệ hại của họ sẽ đưa chúng ta lìa xa Đức Giê-hô-va và lời khuyên dạy khôn ngoan của Ngài. Châm-ngôn 13:20 nói: “Ai giao-tiếp với người khôn-ngoan, trở nên khôn-ngoan; nhưng kẻ làm bạn với bọn điên-dại sẽ bị tàn-hại”. Bạn có thể nghĩ đến người nào đó đã bị tàn hại vì áp lực không lành mạnh của người cùng lứa không? Chẳng hạn, một số tín đồ Đấng Christ đã bị lôi kéo vào vòng vật chất, vô luân hoặc lạm dụng ma túy và rượu chè vì ảnh hưởng của người cùng lứa.

Ngay cả bên trong hội thánh tín đồ Đấng Christ, chúng ta cũng có thể rơi vào vòng ảnh hưởng không lành mạnh của người cùng lứa nếu chọn những người yếu về thiêng liêng mà kết thân. (1 Cô-rinh-tô 15:33; 2 Tê-sa-lô-ni-ca 3:14) Những người như thế thường không có khuynh hướng thảo luận về vấn đề thiêng liêng; thậm chí họ có thể chế giễu những ai ưa thích các cuộc thảo luận như thế. Nếu chọn họ làm bạn thân, chúng ta có thể bị áp lực làm theo khuôn mẫu họ, và chẳng bao lâu, chúng ta có thể thấy rằng lối suy nghĩ và thái độ của mình phản ánh lối suy nghĩ và thái độ của họ. Thậm chí chúng ta có thể bắt đầu suy nghĩ tiêu cực về những người thật sự có đức tin và cố gắng tiến bộ về thiêng liêng.—1 Ti-mô-thê 4:15.

Khôn ngoan hơn biết bao, nếu biết vun trồng tình bạn với những người cố gắng làm hài lòng Đức Giê-hô-va, những người lấy làm vui thích về những vấn đề thiêng liêng! Những người bạn như thế sẽ giúp chúng ta phản ánh “sự khôn-ngoan từ trên mà xuống”. Sự khôn ngoan này “trước hết là thanh-sạch, sau lại hòa-thuận, tiết-độ, nhu-mì, đầy-dẫy lòng thương-xót và bông-trái lành, không có sự... giả-hình”. (Gia-cơ 3:17) Điều này không có nghĩa là những người có tinh thần thiêng liêng không thể nói về bất cứ điều gì ngoài vấn đề thiêng liêng. Ngược lại là đằng khác! Hãy thử nghĩ đến vô số đề tài lý thú đăng trong các ấn phẩm của Hội Tháp Canh, chẳng hạn như tạp chí Tỉnh Thức! Những đề tài lành mạnh để thảo luận thật vô tận, và chúng ta phản ánh lòng yêu chuộng sự sống và công trình của Đức Giê-hô-va khi chú ý đến nhiều đề tài bao quát.

Giống như một người chơi quần vợt giỏi trau dồi cách chơi của mình bằng cách thao dượt với những người chơi giỏi khác, những người bạn tốt nâng cao tinh thần, tình cảm và tình trạng thiêng liêng của chúng ta. Mặt khác, những người bạn xấu có thể dẫn chúng ta vào lối sống giả hình, khiến chúng ta có một đời sống hai mặt. Thật tốt hơn biết bao khi có được một lương tâm trong sạch và lòng tự trọng!

Một số người đã hưởng được lợi ích

Phần đông người ta thấy rằng việc học biết các giáo lý Kinh Thánh, và những đòi hỏi đạo đức và thiêng liêng của Kinh Thánh không khó lắm. Tuy nhiên, áp dụng những điều này thì có thể khó. Những gương mẫu sau đây cho thấy ảnh hưởng lành mạnh của người cùng lứa có thể giúp chúng ta phụng sự Đức Giê-hô-va hết linh hồn.

Một Nhân Chứng cùng với vợ làm thánh chức trọn thời gian nói rằng gương mẫu của những người cùng lứa đã ảnh hưởng đến các mục tiêu trong đời anh. Khi lớn lên, anh phải chịu nhiều ảnh hưởng không lành mạnh. Nhưng anh đã kết bạn với những người khuyến khích anh rao giảng đều đặn và tham dự các buổi họp của tín đồ Đấng Christ. Việc kết thân với những người bạn này đã giúp anh tiến tới sự thành thục thiêng liêng.

Một Nhân Chứng khác viết: “Sau ngày thành hôn, chúng tôi dọn đến một hội thánh có một cặp vợ chồng trạc tuổi chúng tôi làm tiên phong đều đều. Gương mẫu của họ đã góp phần khiến chúng tôi tham gia thánh chức trọn thời gian. Rồi chúng tôi cũng dốc lòng phát huy tinh thần tiên phong trong hội thánh. Thế là nhiều người theo gót chúng tôi làm tiên phong”.

Kết thân với những người có mục tiêu thần quyền có thể khiến chúng ta dễ vâng phục Đức Giê-hô-va. Đây là một kết quả hữu ích khác của ảnh hưởng lành mạnh của người cùng lứa. Một Nhân Chứng đã bắt đầu thánh chức trọn thời gian khi còn thanh niên, sau đó trở thành giám thị lưu động, và hiện nay phục vụ ở một chi nhánh của Hội Tháp Canh. Anh viết: “Một số ký ức xưa nhất và thú vị nhất trong thời thơ ấu của tôi là việc các tôi tớ trọn thời gian đến thăm gia đình chúng tôi. Tại bàn ăn luôn luôn có chỗ cho khách dùng cơm với chúng tôi. Một anh giám thị vòng quanh đã tặng tôi một cái cặp đi rao giảng khi tôi lên mười. Tôi vẫn còn quí cặp ấy cho đến ngày nay”.

Hồi tưởng lại thời niên thiếu, anh Nhân Chứng này kể tiếp: “Nhiều người trẻ trong hội thánh muốn tham gia vào các hoạt động hội thánh, và gương mẫu của họ khuyến khích người khác noi theo”. Tinh thần lành mạnh của những người cùng lứa đã giúp thanh niên này, như một mầm non lớn lên thành một người tín đồ Đấng Christ như một cây tốt tươi. Hỡi các bậc cha mẹ, bạn có mời những người có thể ảnh hưởng tích cực về nhà, xây dựng cho con cái mình không?—Ma-la-chi 3:16.

Dĩ nhiên, không phải tất cả chúng ta đều có thể tham gia vào thánh chức trọn thời gian như những người vừa được đề cập. Nhưng tất cả chúng ta có thể học tập yêu thương Đức Giê-hô-va ‘hết lòng, hết linh-hồn và hết ý’. (Ma-thi-ơ 22:37) Việc chúng ta lựa chọn những người cùng lứa để kết thân đóng một vai trò quan trọng trong việc phát huy lòng yêu thương ấy, và do đó, ảnh hưởng đến triển vọng sống đời đời của chúng ta.

Người viết Thi-thiên đưa ra một công thức tuy đơn giản nhưng hữu hiệu để thật sự thành công trong đời: “Phước cho người nào chẳng theo mưu-kế của kẻ dữ, chẳng đứng trong đường tội-nhân, không ngồi chỗ của kẻ nhạo-báng; song lấy làm vui-vẻ về luật-pháp của Đức Giê-hô-va, và suy-gẫm luật-pháp ấy ngày và đêm. Người ấy sẽ như cây trồng gần dòng nước, sanh bông-trái theo thì-tiết, lá nó cũng chẳng tàn-héo; mọi sự người làm đều sẽ thạnh-vượng”.—Thi-thiên 1:1-3.

Thật là một lời cam kết kỳ diệu! Cho dù bất toàn và phạm lỗi lầm, chúng ta sẽ thành công trong đời nếu để Đức Giê-hô-va hướng dẫn chúng ta, và nếu chúng ta biết tận dụng nguồn ảnh hưởng lành mạnh của người cùng lứa, do Đức Chúa Trời ban cho—tức “toàn thể hiệp hội anh em [của chúng ta] rải rác khắp thế gian”.—1 Phi-e-rơ 5:9, NW.

[Hình nơi trang 24]

Hội thánh cung cấp một hình thức ảnh hưởng lành mạnh của những người cùng lứa

[Hình nơi trang 25]

Hỡi các bậc cha mẹ, hãy khuyến khích con cái kết bạn với những người cùng lứa có tinh thần xây dựng