Câu hỏi của độc-giả

◼ Tại sao Ê-tiên đã nói trong Công-vụ các Sứ-đồ 7:14 rằng gia đình Gia-cốp có 75 người khi họ dọn đến xứ Ê-díp-tô, trong khi Sáng-thế Ký 46:26 nói có 66 người và Sáng-thế Ký 46:27 nói có 70 người?

Có thể có nhiều giải thích khác nhau. Một là Công-vụ các Sứ-đồ 7:14 được căn cứ theo bản dịch Hy-lạp Septuagint, hai là Ê-tiên đã tính thêm vào số đó những người vợ của 9 người con trai của Gia-cốp.

Trước hết ta hãy xem lời của Ê-tiên trong Công-vụ các Sứ-đồ 7:14 như sau: “Giô-sép bèn sai rước Gia-cốp là cha mình và cả nhà, cộng là bảy mươi lăm người”. Rồi bây giờ ta có thể xem xét trong Sáng-thế Ký kể chuyện gia đình Gia-cốp dọn đến ở xứ Ê-díp-tô như thế nào.

Sáng-thế Ký 46:8 bắt đầu như vầy: “Đây là tên các con trai của Y-sơ-ra-ên tức là Gia-cốp, đến xứ Ê-díp-tô”. Sau đó kê khai những con cháu của Gia-cốp, kể cả những chắt nữa. Bản kê khai kết luận rằng: “Các người đi đến xứ Ê-díp-tô với Gia-cốp, tức là các người do nơi Gia-cốp sanh,—nếu không kể các nàng dâu,—thì hết thảy là sáu mươi sáu người. Con của Giô-sép đã sanh tại Ê-díp-tô được hai. Vậy, các người thuộc về nhà Gia-cốp đi đến Ê-díp-tô, cọng hết thảy là bảy mươi người” (Sáng-thế Ký 46:26, 27).

Con số 66 người thuộc dòng dõi của Gia-cốp được đúc kết nhiều cách khác nhau. Một số học giả đã bao gồm những con của Giu-đa là Ê-rơ và Ô-nan cùng những cháu là Hết-rôn và Ha-mun (Sáng-thế Ký 46:12). Nhiều học giả khác thì không kể Ê-rơ và Ô-nan vì những người này đã chết trước khi đi di cư đến xứ Ê-díp-tô (Sáng-thế Ký 38:6-10). Một số học viên Kinh-thánh thì lại tính Đi-na, người này hầu như không bao giờ lập gia đình, hoặc có thể tính cả Ê-li-áp, là con của Ru-bên được nói đến trong Dân-số Ký 26:8. Trong số 66 người thuộc dòng dõi lại có thể tính gồm cả Gia-cốp, cùng với Giô-sép và hai người con trai của Giô-sép (ba người này không thuộc số những người di cư đến Ê-díp-tô). Đấy là cách tính đưa đến số tổng cộng là 70 người.

Môn đồ Ê-tiên chắc chắn đã biết rằng trong bản Hê-bơ-rơ có nói là 66 người dòng dõi Gia-cốp di cư đến xứ Ê-díp-tô. Vậy sao trong đoạn Công-vụ các Sứ-đồ 7:14 lại ghi rằng Ê-tiên dùng con số 75?

Nhiều bình luận gia về Kinh-thánh cho rằng Ê-tiên có thể căn cứ vào bản dịch Hy-lạp Septuagint của Sáng-thế Ký 46:27. Bản dịch ấy cho một con số cao hơn vì trong câu 20 có thêm vào năm tên (ba con trai của Ma-na-se và Ép-ra-im cùng hai người cháu trai) mà bản Hê-bơ-rơ không nói đến. Hoặc nếu Ê-tiên có nghĩ đến số 66 trong bản Hê-bơ-rơ nhưng đến khi Lu-ca viết cuốn sách Công-vụ các Sứ-đồ bằng tiếng Hy-lạp thì ông có lẽ đã cho con số trong bản dịch Septuagint, vì bản dịch Hy-lạp này thông dụng vào thời đó.

Nhưng dầu cho Ê-tiên thực ra có nói đến số 75 hoặc số ấy đã được lấy ra từ bản dịch Hy-lạp của Sáng-thế Ký 46:26, thì số ấy cũng được phù hợp với số 66 trong bản Hê-bơ-rơ bằng cách cộng thêm những người vợ của các con trai của Gia-cốp, chi tiết mà Sáng-thế Ký 46:26 đã ghi rõ là không kể những người đó.

Tại sao chỉ có chín người vợ được tính? Trong số những người vợ của 12 người con trai, vợ của Giô-sép không được tính vì bà là dân Ê-díp-tô và không được gọi đến xứ ấy bởi Giô-sép (Công-vụ các Sứ-đồ 7:13-15). Và vào lúc di cư thì vợ của Giu-đa đã chết rồi (Sáng-thế Ký 38:12). Do đó chỉ còn nhiều nhất là 10 bà vợ. Cũng có thể là người vợ Hê-bơ-rơ của Si-mê-ôn cũng đã chết rồi, bởi vì con trai út của ông là Sau-lơ được diễn tả như “con của người vợ xứ Ca-na-an” (Sáng-thế Ký 46:10). Hoặc con số chín được đúng nếu Bên-gia-min, người con trai út, chưa kết hôn khi gia đình di cư đến đất Ê-díp-tô. Nếu quả thật là như vậy, thì những con trai của Bên-gia-min được nói trong đoạn Sáng-thế Ký 46:21 đã được sanh ra sau cuộc di cư nhưng cũng được kể tới bởi vì vai trò quan trọng của họ trong chi phái và trong quốc gia (So sánh Hê-bơ-rơ 7:9, 10). Do đó nếu những người vợ của chín người con trai của Gia-cốp đã được tính vào số 66 ở đoạn Sáng-thế Ký 46:26 trong bản Hê-bơ-rơ thì ta có tổng cộng là 75 người như bản Septuagint đã kể và như ta đã đọc trong Công-vụ các Sứ-đồ 7:14.

Điều rõ ràng là dầu cho có nhiều cách hợp lý để hiểu Công-vụ các Sứ-đồ 7:14, cùng với những con số trong sách Sáng-thế Ký đoạn 46, chúng ta không thể quyết đoán trong tất cả mọi chi tiết. Do đó ta có thêm lý do để hy vọng trong tương lai khi Đức Chúa Trời sẽ làm sống lại những tôi tớ xưa của Ngài, thì lúc đó ta sẽ học biết trực tiếp nơi họ những chi tiết chính xác của nhiều sự tường thuật trong Kinh-thánh (Giăng 5:28, 29).