Khi hy vọng và tình yêu thương tan biến

MỘT cô gái Canada 17 tuổi liệt kê những lý do khiến cô muốn chết, trong số đó có: ‘Cảm giác cô đơn và sợ hãi về tương lai của mình; mặc cảm quá thua kém các bạn đồng nghiệp; sợ chiến tranh nguyên tử; sợ tầng ozone bị hủy hoại; mặc cảm xấu xí, sẽ không bao giờ có được một tấm chồng để rồi phải cô đơn suốt đời; ý tưởng bi quan rằng cuộc đời không đáng sống, vậy tại sao lại phải chờ đợi để biết được sự thật; mình chết sẽ cất đi gánh nặng cho mọi người; bản thân sẽ chẳng bao giờ còn bị ai làm khổ nữa’.

Đây có phải là một số nguyên nhân khiến giới trẻ tự tử không? Ở Canada, “ngoại trừ tai nạn xe cộ, hiện nay nạn tự tử là nguyên nhân thông thường nhất gây ra cái chết trong giới trẻ”.—The Globe and Mail.

Giáo sư Riaz Hassan, thuộc Đại Học Flinders ở miền Nam nước Úc, phát biểu trong bản tham luận “Chết non: Khuynh hướng tự tử trong giới trẻ”: “Vài nguyên nhân xã hội liên quan đến vấn đề dường như đã góp phần đáng kể vào sự gia tăng các vụ tự tử của thanh thiếu niên: Tỉ lệ thất nghiệp cao của người trẻ; cơ cấu gia đình người Úc thay đổi; việc dùng và lạm dụng ma túy gia tăng; bạo lực trong giới trẻ ngày càng tăng; sức khỏe tâm thần; và cách biệt ngày càng lớn giữa ‘ảo tưởng được tự do’ với thực tại của đời sống tự lập”. Bản tham luận còn nói thêm rằng vài cuộc thăm dò ý kiến thể hiện tinh thần bi quan về tương lai và suy diễn rằng “phần đông những người trẻ nhìn tương lai họ và thế giới với cặp mắt lo âu và run sợ. Họ dự kiến một thế giới điêu tàn vì chiến tranh nguyên tử, tàn phá bởi sự ô nhiễm và thoái hóa môi sinh, một xã hội vô nhân đạo mà trong đó kỹ thuật đã vượt khỏi tầm kiểm soát của loài người và nạn thất nghiệp lan tràn”.

Theo một cuộc thăm dò dư luận quần chúng lứa tuổi 16 đến 24, các nguyên nhân khác dẫn đến nạn tự tử là khoảng cách ngày càng lớn giữa người giàu và người nghèo; sự gia tăng các gia đình chỉ có một cha hoặc mẹ; việc tự do dùng súng, trẻ em bị lạm dụng, và nói chung “người ta không còn tin tưởng ở ngày mai nữa”.

Tờ Newsweek báo cáo rằng ở Hoa Kỳ “sự hiện diện của vũ khí có thể là nhân tố chủ yếu gây ra [nạn tự tử trong giới trẻ vị thành niên]. Một cuộc nghiên cứu so sánh các nạn nhân thiếu niên tự tử không phải vì mắc bệnh thần kinh cho thấy rằng giữa chúng và những đứa trẻ khác không tự tử chỉ có một sự khác biệt duy nhất: một khẩu súng nạp đạn sẵn ở trong nhà. Như thế cần phải bác bỏ ý kiến cho rằng súng ống chẳng giết hại ai”. Phải nói là có hàng triệu ngôi nhà có trữ súng được nạp đạn sẵn!

Sự sợ hãi và một xã hội nhẫn tâm có thể nhanh chóng dồn những người trẻ yếu đuối đến chỗ tự tử. Hãy xem: Tỉ lệ các tội ác hung bạo xảy đến cho giới trẻ từ 12 đến 19 tuổi nhiều gấp đôi so với tội ác gây cho những người khác nói chung. Theo một thiên phóng sự của tạp chí Maclean, các cuộc nghiên cứu khám phá ra rằng “phụ nữ trẻ tuổi từ 14 đến 24 tuổi dễ bị hành hung. Phụ nữ thường bị hành hung và giết chết bởi những kẻ nói là yêu họ”. Hậu quả là gì? Những mối lo sợ này và những nỗi lo sợ khác “xoáy mòn lòng tin cậy cùng cảm giác an toàn của các cô gái này”. Theo một cuộc nghiên cứu, gần một phần ba nạn nhân sống sót qua các vụ hiếp dâm được phỏng vấn đều đã nghĩ đến việc tự tử.

Một báo cáo ở New Zealand đưa ra một quan điểm khác về vấn đề tự tử của giới trẻ như sau: “Các tiêu chuẩn duy vật đang thịnh hành trong thế gian đặt sự thành công cá nhân ngang hàng với sự giàu có, ngoại hình đẹp và uy quyền. Điều này khiến nhiều người trẻ cảm thấy mình vô dụng và bị gạt ra ngoài xã hội”. Ngoài ra, tờ The Futurist còn cho biết: “Xu hướng mãnh liệt của giới trẻ là muốn được toại nguyện ngay tức khắc, họ muốn có tất cả và có ngay lập tức. Chương trình TV họ ưa thích là những vở kịch lãng mạn nhiều kỳ. Họ muốn thế giới của họ gồm toàn những người thanh tú, ăn mặc theo kiểu thời trang mới nhất, có nhiều tiền, nhiều uy tín, và không phải làm việc quá vất vả”. Quá nhiều kỳ vọng thiếu thực tế, không thể đạt được như ý thường dẫn đến một mức độ tuyệt vọng nào đó và đẩy đến chỗ tự tử.

Một đức tính cứu mạng ư?

Văn hào Shakespeare viết: “Tình yêu thương an ủi như nắng ấm sau cơn mưa”. Kinh Thánh nói: “Tình yêu-thương chẳng hề hư-mất bao giờ”. (1 Cô-rinh-tô 13:8) Đức tính ấy hàm chứa một bí quyết giúp giải quyết vấn đề của thanh thiếu niên có khuynh hướng tự tử—họ mong mỏi tình yêu thương và cần bạn hữu trò chuyện. Cuốn The American Medical Association Encyclopedia of Medicine phát biểu: “Những người muốn tự tử thường cảm thấy cô đơn đến mức tuyệt vọng, và cơ hội nói chuyện với một người đầy lòng trắc ẩn và thông cảm đôi khi cũng đủ để ngăn ngừa hành động tuyệt vọng”.

Giới trẻ thường có nhu cầu mãnh liệt được yêu thương và đùm bọc. Nhu cầu này ngày càng khó thỏa mãn hơn trong cái thế giới vô tình và tàn nhẫn này—thế giới mà giới trẻ chẳng có quyền gì. Việc bị cha mẹ ruồng bỏ vì gia đình đổ vỡ và ly dị có thể là một nhân tố góp phần vào nạn tự tử của trẻ vị thành niên. Sự ruồng bỏ này biểu lộ qua nhiều phương diện.

Hãy xem xét trường hợp các bậc cha mẹ thường hay vắng nhà. Cha mẹ có thể hoàn toàn bận bịu với công việc làm của họ hoặc mải miết theo đuổi một hình thức giải trí nào đó mà con cái không được tham gia. Đây chính là sự ruồng bỏ ra mặt mà họ gián tiếp chứng tỏ cùng con cái. Ký giả kiêm nghiên cứu gia nổi tiếng Hugh Mackay ghi nhận: “Cha mẹ ngày càng trở nên vị kỷ hơn. Họ tự đặt mình lên hàng đầu để bảo toàn lối sống của họ... Nói một cách hết sức thẳng thắn, con cái đã lỗi thời... Cuộc sống thật vất vả và ai ai cũng chuyên nghĩ đến mình mà thôi”.

Rồi thì, trong một số nền văn hóa, những người đàn ông tự thể hiện nam tính một cách quá khích, không thích đảm nhận vai trò dưỡng dục. Ký giả Kate Legge phát biểu chí lý: “Đàn ông có khuynh hướng phục vụ cộng đồng thường chọn các nghề cứu mạng hoặc chữa cháy hơn là trách nhiệm dưỡng dục... Họ ưa thích vật lộn với ngoại cảnh, làm anh hùng lặng lẽ hơn là làm những nghề đòi hỏi tiếp xúc và quan tâm đến người khác”. Dĩ nhiên, ngày nay, vai trò làm cha mẹ là một trong những công việc đòi hỏi phải tiếp xúc nhiều nhất đến người khác. Việc cha mẹ chểnh mảng trách nhiệm tương đương với việc ruồng bỏ con trẻ. Hậu quả là con trai hoặc con gái của bạn có thể phát triển ấn tượng tiêu cực về chính mình và thiếu kỹ năng giao tiếp ngoài xã hội. Cuốn The Education Digest ghi nhận: “Nếu không có ấn tượng tích cực về chính mình, con em sẽ không có nền tảng để giúp chúng quyết định sao cho được lợi ích nhất”.

Có thể đưa đến tuyệt vọng

Các nhà nghiên cứu tin rằng tuyệt vọng là yếu tố chính đưa đến nạn tự tử. Gail Mason, một nhà văn viết về nạn tự tử của giới trẻ ở Úc, nhận xét: “Nỗi tuyệt vọng được xem như có tương quan nhiều với ý nghĩ tự tử hơn là sự trầm uất. Đôi khi sự tuyệt vọng được định nghĩa là triệu chứng của trầm uất... Thông thường thì điều này được thể hiện dưới dạng cảm nghĩ vô vọng nói chung, và sự chán nản về tương lai, đặc biệt là tương lai kinh tế của giới trẻ, và ở một mức độ thấp hơn, một cảm giác tuyệt vọng về tình trạng trên toàn thế giới”.

Những gương xấu về tính chân thật của những nhà chấp chính dân sự không gây phấn khích cho giới trẻ nâng cao các tiêu chuẩn đạo đức và quy tắc xử thế. Điều này dẫn đến thái độ: “Sao tôi lại phải bận tâm đến điều đó?” Tờ Harper’s Magazine bình luận như sau về khả năng của giới trẻ nhận ra tính đạo đức giả: “Mũi của giới trẻ rất thính nên dễ đánh hơi chỗ nào có đạo đức giả; chúng thật là những độc giả tinh thông, nhưng chúng không đọc sách, mà đọc một cách sắc sảo những tín hiệu xã hội xuất phát từ thế giới mà chúng sẽ phải mưu sinh”. Những tín hiệu đó tiết lộ điều gì? Tác giả Stephanie Dowrick nhận xét: “Trước đây thông tin về cách xử thế chưa bao giờ được tung ra tràn ngập như bây giờ. Chúng ta chưa bao giờ giàu hơn và được giáo dục tốt hơn bây giờ, vậy mà khắp nơi lại tràn ngập tuyệt vọng”. Có quá ít gương mẫu tốt ở thượng tầng cơ sở chính trị và tôn giáo. Bà Dowrick nêu những câu hỏi rất thích hợp với vấn đề: “Làm sao chúng ta kiếm được sự khôn ngoan, kiên cường, và ngay cả tìm ra được ý nghĩa từ sự đau khổ vô nghĩa đây? Làm sao chúng ta vun trồng tình yêu thương trong một bầu không khí ích kỷ, nóng nảy và tham lam này?”

Bạn sẽ tìm thấy lời giải đáp cho các câu hỏi nêu trên trong bài tới, và những lời giải đáp đó có thể làm bạn ngạc nhiên.

[Câu nổi bật nơi trang 6]

“Phần đông những người trẻ nhìn tương lai họ và thế giới với cặp mắt lo âu và run sợ”

[Câu nổi bật nơi trang 7]

“Cơ hội nói chuyện với một người đầy lòng trắc ẩn và thông cảm đôi khi cũng đủ để ngăn ngừa hành động tuyệt vọng”

[Khung nơi trang 6]

Một số dấu hiệu trước khi tự tử

• Khó ngủ, không muốn ăn

• Cô lập hóa và không hòa hợp, dễ bị tai nạn

• Bỏ nhà ra đi

• Diện mạo bị biến đổi đột ngột

• Lạm dụng ma túy và / hoặc rượu

• Khó chịu và hung hăng

• Thường nói về cái chết; viết những lá thư tuyệt mạng; vẽ tranh nói lên bạo lực, đặc biệt chống lại chính mình

• Cảm giác tội lỗi

• Tuyệt vọng, âu sầu, trầm uất, hay có những lúc khóc lóc

• Phân phát tài sản cá nhân

• Khả năng tập trung chú ý ngắn hạn

• Mất cảm hứng về những hoạt động vui chơi

• Tự trách mình

• Tình dục buông lung

• Việc học tập đột ngột sa sút, thường bỏ học

• Gia nhập giáo phái hoặc băng đảng

• Phấn khích mạnh mẽ sau chứng trầm uất

Dựa theo Teens in Crisis (American Association of School Administrators) và Depression and Suicide in Children and Adolescents, của Philip G. Patros và Tonia K. Shamoo

[Các hình nơi trang 7]

Giới trẻ sẽ quý trọng sự sống nếu được đối đãi với lòng thương xót và tình yêu thương nồng ấm