Bạn có biết?

Vào thế kỷ thứ nhất, các thầy tế lễ trong đền thờ xử lý huyết của các con sinh tế như thế nào?

Hằng năm, các thầy tế lễ ở Y-sơ-ra-ên xưa dâng hàng ngàn con sinh tế trên bàn thờ tại đền thờ. Theo sử gia Do Thái sống vào thế kỷ thứ nhất là Josephus, trong Lễ Vượt Qua, hơn 250.000 cừu con được dâng làm lễ vật, nên có một lượng huyết rất lớn đã được đổ ra (Lê 1:​10, 11; Dân 28:​16, 19). Lượng huyết lớn đó đã được xử lý như thế nào?

Các nhà khảo cổ đã khám phá ra một hệ thống thoát nước quy mô gần đền thờ của Hê-rốt được sử dụng cho đến khi đền thờ bị hủy diệt vào năm 70 CN. Hệ thống thoát nước ấy được dùng để xử lý huyết chảy ra từ khu đền thờ.

Hãy xem hai đặc điểm của hệ thống thoát nước đó:

• Các lỗ ở chân bàn thờ: Hệ thống thoát nước dành cho bàn thờ được miêu tả trong sách Mishnah, một sách cổ về luật truyền khẩu của người Do Thái được viết vào những năm đầu của thế kỷ thứ ba CN. Sách này viết: “Tại góc tây nam của bàn thờ có hai lỗ… Huyết của con sinh tế được đổ nơi chân phía tây và chân phía nam của bàn thờ thì chảy qua các lỗ này, và nước được dùng để rửa bàn thờ cũng thế, rồi cả nước và huyết đều chảy qua đường thoát nước đến tận thung lũng Kít-rôn”.

  Điều sách ấy nói về các lỗ gần bàn thờ phù hợp với khám phá của các nhà khảo cổ. Một sách về lịch sử Do Thái giáo (The Cambridge History of Judaism) xác nhận là các nhà khảo cổ đã khám phá ra “một hệ thống thoát nước quy mô” gần đền thờ. Sách này cho biết: “Có lẽ hệ thống này được dùng để cho nước cùng với huyết của con sinh tế thoát ra khỏi Khu Đền Thờ”.

• Nguồn cung cấp nước dồi dào: Các thầy tế lễ cần nhiều nước để làm sạch chân bàn thờ và đường thoát nước. Để thực hiện công việc quan trọng này, các thầy tế lễ cần liên tục có được nước sạch từ trong thành. Nguồn nước ấy đến được chỗ bàn thờ thông qua một hệ thống gồm các kênh, mương và bể chứa nước. Nhà khảo cổ Joseph Patrich nhận xét: “Hệ thống cấp nước, làm sạch và thoát nước công phu như vậy cho một đền thờ là rất độc đáo vào thời xưa”.