Bạn có biết?

Thành Giê-ru-sa-lem có bị bao vây như Chúa Giê-su tiên tri không?

Khi tiên tri về sự hủy diệt thành Giê-ru-sa-lem, Chúa Giê-su nói: “Sẽ đến trên ngươi những ngày mà thù địch ngươi đóng cừ đắp lũy, và bao vây ngươi, công hãm ngươi tư bề” (Lu-ca 19:43, Nguyễn Thế Thuấn). Lời Chúa Giê-su được ứng nghiệm vào năm 70 công nguyên, khi quân La Mã do tướng Titus chỉ huy đã “đóng cừ”, tức dựng hàng rào bằng cọc nhọn bao vây thành phố. Tướng Titus nhắm đến ba mục tiêu: ngăn cản dân trong thành trốn thoát, ép họ đầu hàng và gây nạn đói để bắt họ phải quy phục.

Theo sử gia sống vào thế kỷ thứ nhất là ông Flavius Josephus, khi quân đội La Mã quyết định dựng hàng rào, các quân đoàn lớn và nhỏ thi đua với nhau xem quân đoàn nào sẽ hoàn tất phần hàng rào của mình trước tiên. Vì thế, họ đã chặt hết cây trong phạm vi 16km xung quanh tường thành, và chỉ trong vòng ba ngày họ hoàn tất hàng rào dài khoảng 7km. Ông Josephus cho biết: “Người Do Thái không còn hy vọng gì để chạy thoát”. Do nạn đói và sự xung đột của những đảng phái trong thành, chỉ khoảng 5 tháng sau, thành Giê-ru-sa-lem đã rơi vào tay quân La Mã.

Vua Ê-xê-chia có cho xây dựng một đường hầm dẫn nước vào thành Giê-ru-sa-lem không?

Ê-xê-chia là vua nước Giu-đa vào cuối thế kỷ thứ tám trước công nguyên (TCN), thời kỳ nước này xung đột với dân A-si-ri hùng mạnh. Kinh Thánh cho chúng ta biết rằng ông đã làm nhiều việc để bảo vệ thành Giê-ru-sa-lem và đảm bảo nguồn nước cho thành. Trong số đó có công trình xây dựng đường hầm dài 533m để dẫn nước vào thành phố.—2 Các Vua 20:20; 2 Sử-ký 32:1-7, 30.

Vào thế kỷ 19, người ta đã tìm ra một đường hầm như thế và gọi nó là “đường hầm của Ê-xê-chia” hay “đường hầm Si-lô-ê”. Bên trong đường hầm, người ta tìm thấy một câu khắc miêu tả giai đoạn cuối của công trình xây dựng. Dựa vào dạng chữ của câu khắc này, phần lớn các học giả kết luận là đường hầm ấy có từ thời của vua Ê-xê-chia. Nhưng cách đây 10 năm, một số người cho rằng đường hầm đó được xây dựng khoảng 500 năm sau thời vua Ê-xê-chia. Một nhóm khoa học gia người Israel đã tiến hành nghiên cứu để xác định chính xác thời kỳ xây dựng đường hầm, và vào năm 2003 họ đã công bố kết quả. Kết quả là gì?

Tiến Sĩ Amos Frumkin của trường Đại học Do Thái thuộc Giê-ru-sa-lem nói: “Chúng tôi đã dùng phương pháp cacbon-14 thử nghiệm trên chất hữu cơ trong vữa của tường đường hầm Si-lô-ê, và dùng phương pháp uranium-thorium thí nghiệm trên thạch nhũ bên trong đường hầm để xác định niên đại của đường hầm. Kết quả xác nhận rằng đó chắc chắn là thời kỳ của vua Ê-xê-chia”. Ngoài ra, một bài trong tờ Nature chuyên đề khoa học nói thêm: “Ba phương pháp riêng biệt, gồm đo phóng xạ, nghiên cứu chữ viết cổ và xem xét lời tường thuật lịch sử, đều dẫn đến cùng kết quả là năm 700 TCN. Vì thế cho đến nay, trong số những công trình được ghi lại trong Kinh Thánh, đường hàm Si-lô-ê là di tích thuộc thời kỳ đồ sắt có niên đại được xác minh rõ ràng nhất”.