Có thể có hòa bình được không?

“CHIẾN TRANH sẽ luôn luôn xảy ra ở một nơi nào đó. Đó là sự thật đáng buồn về nhân loại”. Gần đây một độc giả đã biểu lộ cảm nghĩ bi quan này trong một lá thư đăng trên tạp chí Newsweek. Bạn có đồng ý với cảm nghĩ đó không? Phải chăng chiến tranh không thể tránh được và hòa bình không thể có được? Nếu xét theo biến cố lịch sử, thì chúng ta buộc lòng phải trả lời là phải cho cả hai câu hỏi này. Từ khi lịch sử được ghi chép, loài người đã dính líu vào hết cuộc chiến này đến cuộc chiến khác, và các cuộc xung đột ngày càng khốc liệt vì loài người càng phát triển nhiều phương pháp hữu hiệu hơn để giết hại lẫn nhau.

Thế kỷ 20 không là ngoại lệ. Thật vậy, thế kỷ này đã chứng kiến những cuộc chiến tranh đẫm máu nhất từ xưa tới nay, nhưng thế kỷ này cũng chứng kiến một điều mới. Cách đây 50 năm Hoa Kỳ mở đầu thời đại hạch tâm khi thả hai trái bom nguyên tử tại Nhật. Trong năm thập niên sau đó, các quốc gia đã tích trữ những khối lượng lớn vũ khí hạt nhân có khả năng tiêu diệt loài người gấp nhiều lần. Liệu sự kiện các nước có vũ khí hạt nhân cuối cùng sẽ khiến loài người sợ không dám tiến hành chiến tranh nữa không? Sự thật tự nó nói ra. Từ năm 1945 hàng triệu người đã chết trong chiến tranh—mặc dù cho đến nay người ta vẫn chưa thả thêm bom nguyên tử.

Tại sao nhân loại lại háo chiến đến thế? Một cuốn bách khoa tự điển (Encyclopedia Americana) nêu ra vài khía cạnh của xã hội loài người mà lịch sử cho thấy là đã dẫn đến chiến tranh. Những khía cạnh này bao gồm sự cố chấp về tôn giáo, sự kỳ thị chủng tộc, sự khác biệt về văn hóa, sự khác nhau về hệ tư tưởng (như chủ nghĩa Cộng sản và chủ nghĩa tư bản), chủ nghĩa dân tộc và học thuyết chủ quyền quốc gia, tình trạng kinh tế và sự kiện nhiều người chấp nhận chủ nghĩa quân phiệt. Khi bạn đọc bản liệt kê đó, bạn có thấy bất cứ một điều gì chắc sẽ thay đổi trong tương lai gần không? Liệu các quốc gia có bớt cương quyết giữ quyền cai trị của họ không? Liệu loài người có bớt kỳ thị chủng tộc không? Liệu những người theo trào lưu chính thống về tôn giáo có bớt cuồng tín không? Điều này rất khó xảy ra.

Thế thì chẳng lẽ chúng ta không có tí hy vọng gì là một ngày nào đó tình hình sẽ khả quan hơn và sẽ có hòa bình trường cửu hay sao? Có, chúng ta có hy vọng. Dù cho thế giới này có hỗn loạn đi nữa, ngay cả ngày nay chúng ta vẫn có thể tìm được hòa bình. Hàng triệu người đã làm được như thế. Hãy để chúng tôi kể lại về vài người này và hãy xem kinh nghiệm của họ có ý nghĩa gì cho bạn.

[Nguồn tư liệu nơi trang 2]

Background cover and page 32: Reuters/Bettmann

[Nguồn tư liệu nơi trang 3]

Reuters/Bettmann