Tiếp xúc bằng thị giác

ĐÔI MẮT chúng ta truyền đạt thái độ và cảm xúc. Mắt có thể bộc lộ sự ngạc nhiên hay sợ hãi. Mắt có thể biểu hiện lòng trắc ẩn hoặc yêu thương. Đôi lúc, mắt có thể lộ ra vẻ nghi ngờ hoặc dấu hiệu sầu khổ. Nói về những người đồng hương của mình đã từng chịu nhiều đau khổ, một ông lão đã phát biểu như sau: “Chúng tôi nói với nhau bằng ánh mắt”.

Căn cứ vào nơi mà mắt chúng ta chăm chú nhìn, người khác có thể rút ra kết luận về chúng ta và về những điều chúng ta nói. Trong nhiều nền văn hóa, người ta có khuynh hướng tin tưởng người nào hay nhìn một cách thân thiện vào mắt họ. Trái lại, họ có thể nghi ngờ sự chân thành hay khả năng của người nào nhìn xuống chân hoặc vào một vật nào đó, thay vì nhìn vào người đang nói chuyện với mình. Trong một số nền văn hóa khác, nhìn chăm chú vào mắt người nghe bị xem là bất lịch sự, hung hăng, hoặc thách thức. Nhất là khi nói với một người khác phái hoặc với một tù trưởng hay người có chức vị. Và ở một số vùng, khi nói chuyện, nếu một người trẻ tuổi nhìn thẳng vào mắt người lớn tuổi thì bị xem là bất kính.

Tuy nhiên, ở những nơi không có vấn đề trên, việc nhìn vào mắt người đối thoại khi nói một điều quan trọng có thể góp phần nhấn mạnh điều mình nói. Nó có thể được xem là dấu hiệu cho thấy người nói có sự tin chắc. Hãy lưu ý cách Chúa Giê-su đáp khi các môn đồ tỏ vẻ rất ngạc nhiên và nói: “Vậy thì ai được rỗi?” Kinh Thánh thuật rằng: “Đức Giêsus nhìn thẳng vào các ông và nói: ‘Đối với loài người thì điều đó không thể được, nhưng đối với Thiên Chúa, thì mọi sự đều có thể được’”. (Mat 19:25, 26, Tòa Tổng Giám Mục, chúng tôi viết nghiêng). Kinh Thánh cũng cho thấy rằng sứ đồ Phao-lô chăm chú quan sát phản ứng của những người trong cử tọa. Vào một dịp nọ, một người què từ bẩm sinh có mặt khi Phao-lô giảng. Công-vụ 14:9, 10 kể lại: “Người ngồi và nghe Phao-lô giảng. Phao-lô chăm mắt trên người, thấy có đức-tin để chữa lành được, bèn nói lớn tiếng rằng: Ngươi hãy chờ dậy, đứng thẳng chân lên”.—Chúng tôi viết nghiêng.

Những đề nghị để áp dụng trong thánh chức. Khi rao giảng, hãy thân thiện và nồng hậu đến gặp người ta. Nếu thích hợp, hãy đặt những câu hỏi gợi suy nghĩ để bắt đầu nói chuyện về một vấn đề nào đó mà hai bên có thể cùng chú ý. Khi làm thế, bạn hãy cố nhìn vào mắt người kia—hay ít ra nhìn vào mặt họ một cách nhân từ và lễ độ. Một nụ cười niềm nở trên khuôn mặt cùng với đôi mắt bộc lộ niềm vui mừng từ trong lòng, có sức thu hút mạnh. Một vẻ mặt như thế có thể nói với người kia nhiều điều về con người bạn và giúp họ cảm thấy thoải mái hơn khi nghe bạn nói chuyện.

Nếu thích hợp, quan sát ánh mắt của người ấy có thể cho bạn biết cách xử trí tình huống. Bạn có thể nhận biết nếu người ấy tức giận, không thật sự chú ý, hoặc không hiểu bạn. Bạn thường có thể biết nếu người ấy đang nôn nóng. Nếu người ấy nhiệt tình chú ý, điều này cũng sẽ hiển nhiên. Ánh mắt người ấy có thể cho bạn biết khi nào bạn cần điều chỉnh nhịp độ nói, cố gắng thêm để giúp người đối thoại nhập cuộc đối thoại, chấm dứt cuộc thảo luận, hoặc có lẽ kết thúc bằng một trình diễn cách học Kinh Thánh.

Dù đang tham gia làm chứng nơi công cộng hay điều khiển cuộc học hỏi Kinh Thánh tại nhà riêng, hãy cố nhìn vào mắt người đối thoại với bạn một cách lễ độ. Tuy nhiên, đừng nhìn chằm chằm, vì điều này có thể làm người ấy ngượng. (2 Vua 8:11) Nhưng hãy thường xuyên nhìn vào mặt người đối thoại một cách thân thiện, tự nhiên. Ở nhiều nước, điều này truyền đạt một cảm giác chú ý chân thành. Dĩ nhiên, khi đang đọc Kinh Thánh hay một ấn phẩm nào đó, mắt bạn sẽ nhìn chăm chú vào trang giấy. Nhưng để nhấn mạnh một điểm, có thể bạn muốn nhìn thẳng vào người nghe, nhưng chỉ thoáng nhìn thôi. Thỉnh thoảng nhìn lên cũng sẽ giúp bạn thấy phản ứng của người nghe đối với những gì đang đọc.

Nếu lúc đầu, vì nhút nhát, bạn thấy khó nhìn cử tọa, đừng bỏ cuộc. Qua tập luyện, tiếp xúc bằng thị giác đúng cách sẽ thành tự nhiên, và nó có thể giúp bạn nói chuyện với người khác hữu hiệu hơn.

Khi nói bài diễn văn. Kinh Thánh cho chúng ta biết rằng trước khi bắt đầu nói Bài Giảng trên Núi, Chúa Giê-su “ngước mắt ngó môn-đồ”. (Lu 6:20) Hãy noi gương ngài. Nếu bạn sẽ nói trước một nhóm, hãy quay mặt về hướng họ, rồi ngừng vài giây trước khi bắt đầu nói. Ở nhiều nơi, điều này sẽ bao gồm việc nhìn vào mắt của một số người trong cử tọa. Khoảng thời gian ngắn này có thể giúp bạn khắc phục được sự hồi hộp ban đầu. Nó cũng sẽ giúp cử tọa thích ứng với bất kỳ thái độ hay cảm xúc nào thể hiện ra trên khuôn mặt của bạn. Ngoài ra, làm như thế sẽ giúp cử tọa chuẩn bị và sẵn sàng chú ý đến bạn.

Trong lúc nói bài giảng, hãy nhìn cử tọa. Đừng chỉ nhìn toàn thể nhóm người. Hãy cố nhìn từng người. Trong hầu như mọi nền văn hóa, người ta mong đợi diễn giả nói trước công chúng phải nhìn vào cử tọa ở một mức độ nào đó.

Nhìn cử tọa không có nghĩa là chỉ nhịp nhàng đưa mắt từ bên này sang bên kia. Hãy nhã nhặn nhìn vào mắt của một người nào đó trong cử tọa, và nếu thích hợp, hãy nói nguyên một câu với người đó. Rồi nhìn một người khác, và nói một hay hai câu với người ấy. Đừng nhìn ai quá lâu đến độ làm cho người ấy lúng túng, và đừng tập trung vào chỉ vài người trong cả cử tọa. Hãy tiếp tục đưa mắt nhìn hết mọi người trong cử tọa theo cách này, nhưng khi nói với người nào đó, hãy thật sự nói với họ và để ý xem phản ứng của họ trước khi nhìn sang người khác.

Nên đặt giấy ghi chép trên giá bục giảng, cầm trong tay, hay để trong cuốn Kinh Thánh sao cho bạn có thể liếc mắt qua là có thể đọc được. Nếu phải cúi xuống để nhìn vào giấy ghi chép, thì bạn sẽ mất sự tiếp xúc với cử tọa. Bạn nên xem xét mình hay nhìn vào giấy ghi chép như thế nào và xem xét cả khi nào bạn nhìn nữa. Nếu bạn nhìn vào giấy ghi chép đang khi bài giảng lên đến một cao điểm, thì không những bạn không thấy được phản ứng của cử tọa mà bài giảng của bạn còn mất đi phần nào sức mạnh. Tương tự như thế, nếu thường xuyên nhìn vào giấy ghi chép bạn sẽ mất sự tiếp xúc với cử tọa.

Khi ném quả bóng cho người nào đó, bạn để ý xem người ấy có bắt được không. Mỗi ý tưởng trong bài giảng là một lần “ném” riêng rẽ cho cử tọa. Họ có thể cho thấy họ đã “bắt” được qua phản ứng—gật đầu, mỉm cười, nhìn chăm chú. Nếu bạn giữ được sự tiếp xúc với cử tọa bằng thị giác, điều này có thể giúp bạn biết chắc rằng họ “bắt” được các ý tưởng của bạn.

Nếu được chỉ định đọc trước hội thánh, bạn có nên cố gắng nhìn cử tọa trong khi đọc không? Nếu cử tọa đang theo dõi trong Kinh Thánh, đa số sẽ không biết là bạn có nhìn lên hay không. Nhưng nhìn cử tọa có thể giúp bạn đọc sống động vì bạn biết rõ phản ứng của họ. Còn những ai không theo dõi trong Kinh Thánh và trí óc có thể đang nghĩ vẩn vơ, thì khi chạm vào ánh mắt diễn giả, họ có thể chú ý trở lại những điều đang đọc. Dĩ nhiên, bạn chỉ có thể thoáng nhìn lên, và phải làm thế nào để không gây cho bạn đọc vấp. Muốn đạt được kết quả này, tốt nhất là cầm Kinh Thánh trong tay và ngẩng đầu lên, đừng cúi mặt xuống về phía ngực.

Thỉnh thoảng, các trưởng lão được mời trình bày tại đại hội một bài diễn văn đã được viết sẵn. Để trình bày có hiệu quả, đòi hỏi phải có kinh nghiệm, chuẩn bị kỹ lưỡng, và tập dượt nhiều lần. Dĩ nhiên, khi đọc một bài giảng viết sẵn, việc tiếp xúc với cử tọa bằng thị giác sẽ bị hạn chế. Nhưng nếu chuẩn bị kỹ lưỡng, diễn giả vẫn có thể thỉnh thoảng nhìn cử tọa mà không lạc chỗ trong bài giảng. Làm thế sẽ giúp diễn giả giữ được sự chú ý của cử tọa, đồng thời giúp họ rút được lợi ích đầy đủ từ sự dạy dỗ thiêng liêng quan trọng đang được trình bày.