IKUEGBE RẸ AKPEYEREN
Akpọ rẹ Omavwerhovwẹn vẹ Evunvọnvwẹ Vwẹ Ẹga ri Jihova
Vwẹ 1951, mi ghwe te Rouyn obọ, rọ dia omorere ri Canada vwẹ ubrakpọ ri Quebec. Me vwẹ obọ hworo ẹchẹ rẹ uwevwin rẹ ohwo ra vuẹ vwẹ nẹ mi bru ra. Marcel Filteau,a rọ dia imishọnare re yono vwẹ Giliẹd de rhie ẹchẹ na. Ọ pha grongron, ẹgbukpe 23 ọ hepha; Mi gron tee, ẹgbukpe 16 me hepha. Mi de dje ileta ra vwọ rhọnvwe kẹ vwẹ nẹ me ga kerẹ ọkobaro vwọ kẹ. O de se, je jehwẹ kẹ vwẹ nẹ, “Oni wẹn riẹnre nẹ owẹ obonẹ?” Kidie o niro nẹ me hanvwe vrẹ ohwo rẹ ọyen ọvo nẹ uwevwin.
UWEVWIN RE DE KPO ẸGA SANSAN YEN ME DIA GHWANRE
E vwiẹ vwẹ vwẹ ukpe ri 1934, ọsẹ vẹ oni mẹ ihwo ri Switzerland re dia Timmins, orere ra da tọn otọ guọnọ efe rọhẹ Ontario, Canada. Omarẹ 1939, oni mẹ da ton isese imagazini rẹ Uwevwin Orhẹrẹ phiyọ ji kpo emẹvwa rẹ Iseri ri Jihova. O mu vwe vẹ iniọvo mẹ nene oma. O rhe krii, ọ da rhe dia ọvo usun rẹ Iseri ri Jihova.
Oma vwerhen ọsẹ mẹ nẹ oni mẹ Oseri ri Jihovaa, dedena oni mẹ vwo ẹguọnọ rẹ uyota na, o ji muegbe rọ vwọ fuevun kẹ Jihova. Ọtiọyen o ruru te ọke ra vwọ dobọ rẹ iruo rẹ Iseri ri Jihova ji vwẹ Canada uvwre rẹ ikpe re kpahen 1940. Ọkieje yen oni mẹ vwo muọghọ ji dje uruemu esiri vwọ kẹ ọ da tobọ dianẹ ọ hanrherọ dede. Omamọ udje rẹ oni mẹ vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vẹ iniọvo mẹ esan vwọ mrẹ uyota na vughe. Ọke vwọ yanran na, oma vwerhen avwanre nẹ ọsẹ mẹ ru ewene je nabọ vwo ẹguọnọ rẹ orua na.
ẸTUỌNPHIYỌ RẸ ẸGA ỌKIEJE
Vwẹ August rẹ ukpe ri 1950, mi de kpo osikoko rẹ Theocracy’s Increase vwẹ New York City. Me vwọ mrẹ iniọvo eya vẹ eshare ri nẹ asan sansan rhe vwẹ akpọ na je kerhọ kẹ ẹriẹnmie rẹ iniọvo ri wontọ nẹ isikuru ri Giliẹd rhe nu, oruru ri mi vwo ru bunphiyọ vwẹ ẹga ri Jihova da rhe ganphiyọ! Owenvwe re me vwọ ro ẹga rẹ ọkieje da rhe gan vrẹ obo ri jovwo. Mi ghwe vwo te uwevwin, me da ghwobọphiyọ ifọmu rẹ ọkobaro rẹ ọkieje. Oghọn ukoko ri Canada de si rhe vwe nẹ mi bromaphiyame tavwen. Mi de ru ọtiọyen vwẹ October 1, 1950. Emeranvwe ọvo vwọ wan nu, a da vwẹ ovwẹ mu ọkobaro ọkieje je ton owian rẹsosuọ mẹ phiyọ vwẹ Kapuskasing. Orere yena vwẹ iroko buebun vwo sheri kẹ asan re me dia jovwo.
Ẹga rẹ avwanre vwẹ ubrakpọ ri Quebec ra da jẹ ephẹrẹ ri French
Vwẹ 1951, oghọn ukoko da vuẹ iniọvo re sa jẹ French ri ji vwo owenvwe re vwọ kparoma kpo ubrakpọ ri Quebec ra da jẹ French da ra ga. A guọnọ ukẹcha vwẹ oboyin. Te French te Oyibo yen me riẹn jẹ nẹ ọkiemọ rhe, ọtiọyena mi de rhiabọreyọ edurhie na, e de ji uvwe kpo Rouyn. Mi vughe ohwo vuọvo vwẹ oboyiin. Obo ri ghwe rhe vwe yen adrẹsi na ọvo kirobo me tare siẹvure. Ẹkẹvuọvo erọnvwọn eje ghwe shephiyọ abavo. Me vẹ Marcel da rhe dia uvi rẹ ugbeyan, me mrẹ omavwerhovwẹn vwẹ ẹgbukpe ẹne me gare vwẹ Quebec na, vwẹ oba rẹ ẹgbukpe ẹne na me da rhe dia ọkobaro rẹ oghẹresan.
GILIẸD KUGBE ỌKE RỌ REYỌRE E KI SE RU ẸBE MẸ
Oma vwerhen ovwẹ mamọ me vwọ hẹ Quebec, e vwo durhie uvwe kpo iklasi 26 rẹ Isikuru ri Giliẹd vwẹ South Lansing, New York. Mi wontọ nẹ isikuru na vwẹ February 12, 1956, e de ji uvwe kpo asan ra riẹn phiyọ Ghana,b enẹna vwẹ West Africa. Ẹkẹvuọvo tavwen e ki ru ẹbe ri mi che vwo kpo Ghana, mi de rhivwin kpo Canada, mi vwo ẹwẹn re me vwọ dia oboyin “udughwrẹn ivẹ yẹrẹ erha.”
Ẹkẹvuọvo me da hẹrhẹ vwẹ Toronto emeranvwe ighwrẹn soso rẹ ayen vwo ruẹ ẹbe mẹ na. Uvwre rẹ ọke yena orua ri Cripps yen phi vwe phiyọ uwevwin, mi de rhi vughe ọmọtẹ rayen re se Sheila. Avwanre de rhi vwo ẹguọnọ rẹ ohwohwo. Ọke re me vwọ guọnọ vuẹ nẹ me cha rọvwọn, ivisa mẹ da rhe. Me vẹ Sheila da nẹrhovwo kpahọn, ji brorhiẹn nẹ mi kpo iruo ra vwọ kẹ vwẹ. Ẹkẹvuọvo avwanre tare nẹ avwanre che si ileta rhe ohwohwo te ọke rẹ avwanre sa vwọ rọvwọn vwẹ obaro na. Orhiẹn yena lọhọre kakakaa, ẹkẹvuọvo ọke vwọ yanran na, avwanre da rhe riẹn nẹ ọyena omamọ rẹ orhiẹn.
Emeranvwe ọvo me vwọ kparoma je ro itreni, aropleni, kugbe okuna re vwo muẹ eghwa nu, mi de rhi te Accra, Ghana. Vwẹ oboyin a da vwẹ ovwẹ vwo mu oniruo ubrotọ. Ọnana mudiaphiyọ nẹ mi che kin Ghana, ji te ẹkuotọ re kẹrerẹ kerẹ Ivory Coast (ra riẹn phiyọ Côte d’Ivoire enẹna) kugbe Togoland (ra riẹn phiyọ Togo enẹna). Ọke buebun na, imoto rẹ ukoko mu kẹ vwẹ yen me djẹ. Oma vwerhen ovwẹ siẹrẹ mi de re kiẹn iniọvo na!
Vwẹ oba re udughwrẹn na, ki mi kiẹn emẹvwa rẹ isikoko. Avwanre vwo Eguan rẹ Omẹvwaa. Ọtiọyena, iniọvo na ke reyọ ekpọ vẹ ewanvwe vwọ bọn Ọguan rẹ Omẹvwa kugbe asan rẹ ayen che chidia rere uvo ọgangan vwo jẹ ayen emuo. Kidie nẹ kafiteria na vwo ifriji ra da sẹro rẹ erọnvwọn ekpokpọọ, iniọvo na ki muẹ eranvwe ekpokpọ cha ji hwe ayen ọke ra vwọ guọnọ ayen vwo chere emu kẹ iniọvo re rhe osikoko na.
Ọ dia ọmọrhiẹ erọnvwọn yen avwanre rhiẹromrẹ vwẹ osikoko na re nẹrhẹ avwanre phiyọ ehwẹẹ. Ọke ri Herb Jennings,c rọ je dia imishọnare vwọ ta ota vwẹ osikoko na, inama ọvo de vwrẹ irihrẹ. Ọ da djẹ ro obaro umukpe na vẹ uvwre rẹ asan rẹ iniọvo na chidia. Herb da dunuji jẹ eranvwe na ruẹ ghereghere. Ẹkẹvuọvo, iniọvo eshare ẹne re nabọ vwo ẹgba da gba siotọ ji muo rhivwin kpo kafiteria na, iniọvo na eje da ghwiabọ.
Vwẹ uvwre rẹ ẹdẹ evo vwẹ osikoko na, ki mi dje ifimu rẹ The New World Society in Action vwọ kẹ ihwo rehẹ eko re de ruẹ isikoko na. Mi se vwo ru ọtiọyen, ke me gare iprojẹtọ na viẹ amwa ọfuanfon ra gba siẹ irhe yẹrẹ ekpọ ivẹ na. Ihwo rẹ ọko na vwo eguọnọ rẹ ifimu na mamọ! Vwọ kẹ buebun rayen, ọnana yen ifimu rẹsosuọ rẹ ayen niri. Ọke rẹ ayen vwọ mrẹ ihwo re brẹphiyame vwevunrẹ ifimu na, ayen da ghwiabọ gangan. Ifimu na vwẹ ukẹcha kẹ ihwo ri niro vwọ mrẹvughe nẹ Iseri ri Jihova rehẹ akpọ na eje ayen ọvuovo.
Avwanre rọvwọnre vwẹ Ghana vwẹ 1959
Me vwọ ghwọrọ omarẹ ẹgbukpe ivẹ vwẹ Africa nu, oma vwerhen ovwẹ gangan mi vwo kpo ọghwẹkoko rẹ akpọeje re ruru vwẹ New York City vwẹ 1958. A mrẹ vwo dje aghọghọ mẹẹ, ọke re me vwọ mrẹ Sheila ro nẹ Quebec rhe, rọ dia asan rọ da ga kerẹ ọkobaro rẹ oghẹresan. Ileta yen avwanre vwo siẹ ovuẹ rhe ohwohwo ọke grongron re, ẹkẹvuọvo avwanre vwọ rhoma mrẹ, me da vuẹ nẹ me guọnerọ rọvwọn, ọ da rhọnvwe. Mi de si rhe oniọvo Knorrd je nọ sẹ Sheila se kpo Giliẹd je vwomaba vwẹ vwẹ Africa. Ọ da rhọnvwe. O rhe krii Sheila da rhe Ghana. Vwẹ October 3, 1959, avwanre da rọvwọn vwẹ Accra. Avwanre mrẹ ebruphiyọ ri Jihova kidie avwanre phiro phiyọ ẹdia rẹsosuọ vwẹ akpeyeren rẹ avwanre.
ẸGA RẸ AVWANRE VWẸ CAMEROON
Avwanre vwọ wian vwẹ oghọn ukoko ri Cameroon
Vwẹ ukpe ri 1961 e de ji avwanre kpo ẹkuotọ ri Cameroon. Kidie nẹ iniọvo na vuẹ vwẹ nẹ me vwẹ ukẹcha phia vwọ vwẹ oghọn ukoko ọkpokpọ vwo mu, ọnana da nẹrhẹ ewian mẹ rhi bunphiyọ. Kerẹ odibo rẹ oghọn ukoko re vwo mu obọ, o vwo erọnvwọn buebun ri mi che yono kpahen. Vwẹ ukpe ri 1965 avwanre da rhe mrẹvughe nẹ Sheila mrevun. Ọ reyọ ọke o ki mu avwanre ẹro nẹ avwanre cha dia emiọvwọn. Ẹkẹvuọvo rẹ oma vwọ vwerhen avwanre kpahen ẹdia nana ji muegbe avwanre vwo rhivwin kpo Canada, emu ọbrabra da phia.
Sheila de vwiẹ chọra. Idọktọ na da vuẹ avwanre nẹ ọmọ na ọmọshare. Ọnana phiare ikpe 50 re wanre, ẹkẹvuọvo avwanre je karophiyọ. Dede nẹ obo re phiare na da avwanre gangan, avwanre ji muomaphiyọ iruo rẹ avwanre vwo ẹguọnọ kpahen mamọ.
Me vẹ Sheila vwẹ Cameroon vwẹ 1965
Ọke buebun yen e vwo muẹkpahan iniọvo na vwẹ Cameroon kidie ayen rhọnvwe ka ẹbẹre vuọvo rẹ oseghe rẹ usuoon. Uvwre rẹ ọke re de ruẹ ivotu rẹ ohwo rọ cha dia iprẹsidẹnti yen omukpahen na ma vwọ gan. Vwẹ May 13, 1970, a da dobọ rẹ iruo rẹ Iseri ri Jihova ji vwẹ ẹkuotọ na, oborẹ avwanre rhẹro rọyeen. Igọmẹti da reyọ oghọn ukoko kpokpọ rọ pha yoyovwin na mie avwanre, emeranvwe iyorin ọvo yen avwanre dia etiyin re. O te udughwrẹn ọvoo, a da vuẹ imishọnare eje—te omẹvwẹ te Sheila nẹ avwanre vrẹn nẹ ẹkuotọ na. Ọ bẹnre avwanre vwọ yanjẹ iniọvo na vwo kidie avwanre vwo ẹguọnọ rayen mamọ, avwanre ke je ro ẹnwan rẹ obo re cha phia kẹ ayen vwẹ obaro na.
Emeranvwe esan yen avwanre dia oghọn ukoko ri France. Me vwọ hẹ etiyin, mi ru obo ri mi se ru eje me sa vwọ vwẹrote ọdavwẹ rẹ iniọvo rehẹ Cameroon. Vwẹ December rẹ ukpe yena, e de ji avwanre kpo oghọn ukoko ri Nigeria, rọ vwẹrote owian rẹ uvie na vwẹ Cameroon. Iniọvo ri Nigeria nabọ dede avwanre sasasa, avwanre je ga vẹ omavwerhovwẹn vwẹ etiyin vwẹ ikpe buebun.
AVWANRE BRORHIẸN RỌ PHA BẸNBẸN
Vwẹ ukpe ri 1973 avwanre brorhiẹn ọvo rọ pha bẹnbẹn. Vwo nẹ ọkievo rhire na, Sheila nene ega sansan muabọ. Avwanre vwọ hẹ ọghwẹkoko vwẹ New York, ọ da savwẹn ugoroviẹ je vuẹ vwẹ nẹ: “Mi rhe che se ru ọfaa! Oma bru uvwe ku re, ọkieje me vwọ muọga.” Ọ vrẹ ẹgbukpe 14 me vẹ ọyen gare vwẹ West Africa. Oma rọyen vwerhen ovwẹ fikirẹ evun-ẹfuọn rọyen vwẹ ikpe nana eje, jẹ ofori nẹ avwanre ru ewene evo. Avwanre vwọ ta ota je nẹrhovwo kpahen ẹdia na nu, avwanre de brorhiẹn rẹ avwanre vwo rhivwin kpo Canada, rọ dia asan ra da sa mrẹ omamọ rẹ họsipito ra da sa vwẹrote. A vwọ yanjẹ iruo rẹ imishọnare kugbe ẹga ọkieje vwo yen orhiẹn rọ ma bẹn kẹ avwanre.
Avwanre vwo te Canada, me da mrẹ iruo vwẹ asan rẹ ugbeyan mẹ ọvo rọ shẹ imoto vwẹ orere ọvo rọhẹ obohwẹre ọnre ri Toronto. Avwanre da reyọ uwevwin je dẹ egbaran vẹ imẹjẹ rẹ awanre, je kua kpo uwevwin na ababọ rẹ esa. Avwanre guọnọ yeren akpọ ri kekpe ji rhẹro nẹ ẹdẹ ọvo avwanre je sa rhoma rhivwin kpo ẹga rẹ ọkieje. O rhe krii, oborẹ avwanre rhẹro rọyen na da rhe phia, ọnana gbe avwanre unu mamọ.
Kẹdijana rẹ otete kẹdijana rẹ otete yen me vwọ vwomakpahotọ kẹ owian rẹ ebanbọn rẹ Ọguan Omẹvwa kpokpọ re ruẹ vwẹ Norval, Ontario. Ọke vwọ yanran na, a da vuẹ vwẹ nẹ me ga kerẹ oniruo rọvwẹrote Ọguan Omẹvwa. Oma ri Sheila na shephiyọ ememerha re, avwanre ji roro nẹ o se ruiruo kpokpọ nana. Ọtiọyena avwanre da kua ro Ọguan Omẹvwa na vwẹ June, 1974. Oma vwerhen avwanre mamọ nẹ avwanre rhoma ro ẹga ọkieje re!
A kpẹvwẹ Ọghẹnẹ nẹ, oma ri Sheila nabọ shephiyọ re. Ẹgbukpe ivẹ vwọ wan nu, avwanre da ton owian rẹ ikiekin phiyọ. Ubrakpọ rẹ Manitoba vwẹ Canada rọ pha djidjiro mamọ yen avwanre de ruiruo rẹ ikiekin na. Dedena, avwanre riavwerhen rẹ iniọvo na kidie ayen sasa avwanre oma. Avwanre rhe mrẹvughe nẹ o toro asan ra da ga Jihovaa—obo re ma ghanre yen a vwọ ga Jihova ọkieje vwẹ kasan kasan rẹ avwanre hepha.
MI YONO UYONO ỌGHANGHANRE ỌVO
Avwanre vwọ ghwọrọ ikpe buebun vwẹ iruo rẹ ikiekin na nu, e de durhie avwanre kpo Bẹtẹl rọhẹ Canada vwẹ 1978. Ọmọke vwọ wan nu, mi de yono uyono ọghanghanre ọvo rọ davwẹ mamọ. A vwẹ ota rọ cha reyọ unọke ọvo gbe ubro vwọ kẹ vwẹ nẹ me ta vwẹ ephẹrẹ ri French vwẹ omẹvwa rẹ oghẹresan re ruru vwẹ Montreal. Ọ da ohwo mamọ nẹ, ota mẹ na mwame te oborẹ iniọvo na rhẹro rọyeen, oniọvo rọ ga vwẹ Akon Iruo Rọvwẹrote Iruo rẹ Ẹga Na da vwẹ uchebro vwọ kẹ vwẹ kpahen ota na. Vwọrẹ uyota, ofori me vwọ riẹn nẹ ọ dia omẹvwẹ yen ma tẹn ona rẹ ota ẹtaa. Ẹkẹvuọvo me nabọ rhiabọreyọ uchebro naa. Ota rẹ avwanre ihwo ivẹ na ro ohwohwoo, kidie mi niro nẹ ofori nẹ o ke jiri uvwe tavwen ọ ke vwẹ uchebro na phia, ukperẹ ọtiọyen ko si ufi rẹ ota na. Ẹro mi vwo nẹ uchebro na vẹ oborẹ oniọvo na reyerọ vwọphia wan chọre.
Mi yono uyono ọghanghanre ọvo ọke me vwọ vwẹ ephẹrẹ ri French vwọ ta ota nu
Ẹdẹ evo vwọ wan nu, ọvo usun rẹ Umẹ Rọvwẹrote Oghọn Ukoko da ta ota kẹ vwẹ kpahen ota na. Me vuẹ ayen nẹ obo ri mi ruru na yovwiriin, nẹ ọ je davwẹ mamọ. Ọyena vwọ wan nu, mi de bru oniọvo rọ vwẹ uchebro na kẹ vwẹ ra je vuẹ nẹ ọ ghwọọ. Ọ da vuẹ vwẹ nẹ ọyen vwo ghovwo uvwe. Obo re phiare na yono uvwe omaevwokpotọ rọ cha sa chọrọ ovwẹ ẹroo. (Isẹ 16:18) Abọ buebun yen me nẹrhovwo rhe Jihova kpahen ota nana, mi ji brorhiẹn nẹ me rha cha vwẹ ẹro ri phovwin vwo ni uchebro ra vwọ kẹ vwẹ ọfaa.
Ọ vrẹ ẹgbukpe 40 me vwọ ga vwẹ Bẹtẹl rọhẹ Canada re, jẹ rhanvwẹ ukpe ri 1985, yen mẹ vwọ ga vwẹ Umẹ Rọvwẹrote Oghọn Ukoko. Vwẹ February 2021, Sheila aye ọghanghanre mẹ na de ghwu. Vwọ vrẹ ughwu rọyen ri mi nene muabọ, mi ji vwo ebẹnbẹn rẹ omakpokpọ. Kidie nẹ mi muomaphiyọ ẹga ri Jihova vẹ aghọghọ, me “rha sa karohọ ẹdẹ rẹ akpọ eyere” mẹẹ. (Agh 5:20) Dede nẹ mi hirharoku ebẹnbẹn buebun vwẹ akpeyeren mẹ re, jẹ a mrẹ vwo dje aghọghọ ro te vwe obọọ. Ẹgbukpe 70 yen me riavwerhen rẹ ẹga ọkieje cha re, mi ji yeren akpọ rẹ evunvọnvwẹ kidie mi phi Jihova phiyọ ẹdia rẹsosuọ vwẹ akpeyeren mẹ. Me nẹrhovwo nẹ e jẹ ighene iniọvo eya vẹ e rẹ eshare phi ẹga ri Jihova phiyọ ẹdia rẹsosuọ vwẹ akpeyeren rayen, kidie mi vwo imuẹro nẹ ayen de ru ọtiọyen kẹ ayen je cha mrẹ omavwerhovwẹn vẹ evunvọnvwẹ ro no cha siẹrẹ a da ga Jihova.
a Wọ cha mrẹ ikuegbe rẹ akpeyeren ri Marcel Filteau, “Jehovah Is My Refuge and Strength,” vwẹ Uwevwin Orhẹrẹ ri February 1, 2000 ọ rẹ Oyibo.
b Re te 1957, e se ubrakpọ rẹ Africa nana rọhẹ otọ rẹ usuon ri British, Gold Coast.
c Wọ cha mrẹ ikuegbe rẹ akpeyeren ri Herbert Jennings, “You Do Not Know What Your Life Will Be Tomorrow,” vwẹ Uwevwin Orhẹrẹ ri December 1, 2000 ọ rẹ Oyibo.
d Nathan H. Knorr yen vwẹrote iruo rẹ avwanre vwẹ ọke yena.