ỌBE RẸ IKUN RIVIE RIVẸ
1 Solomọn ọmọ ri Devid kọ ganphiyọ ganphiyọ vwevunrẹ uvie rọyen, Jihova Ọghẹnẹ rọyen vẹ ọyen herọ, ọ da je nẹrhẹ ọ rho gangan.
2 Solomọn da tanẹ e se Izrẹl eje koko, inotu rẹ uriorin kugbe e rẹ ujorin, iguẹdjọ na, kugbe isun eje rẹ Izrẹl ejobi, igbuyovwin rẹ iwevwin rẹ esẹ na. 3 Etiyin Solomọn vẹ ọghwẹgbe na eje de kpo asan ro kpenu na vwẹ Gibiọn, kidie etiyin yen utughẹ ra da vwoma rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na hepha, utughẹ rẹ Mosis odibo ri Jihova bọnre vwevunrẹ aton na. 4 Ẹkẹvuọvo, Devid mu Ekpeti rẹ Ọphọ rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na nẹ Kiriat-jiarim kpo asan rẹ Devid muegbe rọyen vwọ kẹ re; ọ bọn utughẹ kẹ vwẹ Jerusalẹm jovwo re. 5 E ji mu agbada rẹ ẹrovwo rẹ Bẹzalẹl ọmọ rẹ Yurai ọmọ ri Họr ruru na phiyọ obaro rẹ itabanako ri Jihova re; Solomọn vẹ ọghwẹgbe na ke nẹrhovwo vwẹ obaro rọyen.* 6 Etiyin Solomọn de ze izobo vwẹ obaro ri Jihova, o ze izobo rẹ ẹtorhẹ 1,000 vwẹ enu rẹ agbada rẹ ẹrovwo rẹ utughẹ ra da vwoma na.
7 Vwẹ ason yena Ọghẹnẹ da vwomaphia kẹ Solomọn, ọ da ta kẹ nẹ: “Nokpẹn rẹ oborẹ wọ guọnọre nẹ me vwọ kẹ wẹ.” 8 Ọtiọyena Solomọn da ta kẹ Ọghẹnẹ nẹ: “Wo dje ẹguọnọ ro jẹ rhẹriẹ rode kẹ ọsẹ mẹ Devid, wọ je vwẹ ovwẹ mu ovie vwẹ ẹdia rọyen. 9 Asaọkiephana, E Jihova Ọghẹnẹ, jẹ ive ru wo ve kẹ Devid ọsẹ mẹ rugba, kidie wọ vwẹ ovwẹ mu ovie vwẹ enu rẹ ihwo re pha buebun kerẹ ekpẹn rẹ otọ na. 10 Kẹ vwẹ aghwanre vẹ erianriẹn mi vwo sun ihwo nana,* kidie ono yen se guẹdjọ rẹ ihwo wẹn nana re pha buebun na?”
11 Etiyin Ọghẹnẹ da ta kẹ Solomọn nẹ: “Kidie ọnana yen oborẹ ubiudu wẹn guọnọre, wọ nokpẹn rẹ ekuakua rẹ akpeyeren, efe, ọghọ, yẹrẹ ughwu* rẹ ihwo ri vwo utuoma kpahen owẹẹ, yẹrẹ otọnvwee,* ẹkẹvuọvo aghwanre vẹ erianriẹn ru wo vwo guẹdjọ rẹ ihwo mẹ re me vwẹ owẹ vwo mu ovie vwẹ enu rayen kọyen wọ nokpẹn rọyen, 12 a cha kẹ wẹ aghwanre vẹ erianriẹn; ẹkẹvuọvo me je cha kẹ wẹ ekuakua rẹ akpeyeren, efe kugbe ọghọ rẹ ovie vuọvo rọ kobaro kẹ wẹ vworii rẹ ovie vuọvo rọ vwọ kpahen owẹ ji che vwoo.”
13 Ọtiọyena Solomọn de wontọ nẹ asan ro kpenu vwẹ Gibiọn na rhe, vwo nẹ obaro rẹ utughẹ ra da vwoma na kpo Jerusalẹm; o de sun vwẹ enu rẹ Izrẹl. 14 Solomọn ko koko ekpẹrẹ vẹ iyesi* buebun kẹ oma rọyen; o vwo ekpẹrẹ 1,400 kugbe iyesi* 12,000, o de mu ayen phiyọ irere rẹ akpẹrẹ na ji mu ayen kẹrẹ ovie na vwẹ Jerusalẹm. 15 Ovie na da nẹrhẹ idọnọ ọfuanfon kugbe oro buebun dia Jerusalẹm kerẹ ikuta, ọ je nẹrhẹ irhe rẹ isida dia buebun kerẹ irhe ri sikamọ vwẹ Shẹfila na. 16 Ijipt yen e mu iyesi ri Solomọn nurhe, unu rẹ igho ọvo yen ẹko rẹ ineki ride rẹ ovie na vwọ dẹ ẹko rẹ iyesi na.* 17 Idọnọ efuanfon 600 yen a vwọ dẹ akpẹrẹ ọvuọvo re mu nẹ Ijipt rhe, iyesi ọvo ke rha idọnọ efuanfon 150; ayen mi rhe mu ayen bru ivie rẹ ihwo ri Hẹt eje kugbe ivie ri Siria.
2 Asaọkiephana Solomọn da vwẹ iji phia nẹ a bọn uwevwin ọvo kẹ odẹ ri Jihova kugbe uwevwin* ọvo vwọ kẹ uvie rọyen. 2 Solomọn sane eshare 70,000 kerẹ ewiowian re dia ewenaa,* eshare 80,000 kerẹ ibrikuta vwẹ enu rẹ igbenu na, kugbe 3,600 kerẹ iniruo re cha vwẹrote ayen. 3 Kpobarophiyọ, Solomọn da vwẹ ovuẹ rhe Hairam ovie ri Taya nẹ: “Ru kẹ vwẹ kirobo wo ru kẹ ọsẹ mẹ Devid ọke wo vwo mu irhe rẹ isida rhe nẹ ọ vwọ bọn uwevwin* rọ cha dia. 4 Asaọkiephana me bọn uwevwin ọvo kẹ odẹ ri Jihova Ọghẹnẹ mẹ, mi vwo ruo fon vwọ kẹ, torhẹ insẹnsi vwẹ obaro rọyen, je nẹrhẹ ibrẹdi re vwo ze* ọkieje na dia etiyin kugbe izobo rẹ ẹtorhẹ na, te urhiọke te ovwọnvwọn, vwẹ Ẹdẹ Urovwoma, vwẹ ẹdẹ rẹ orẹ rẹ emeranvwe kpokpọ, kugbe ọke rẹ erẹ ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ avwanre. Ọnana urhi ri bẹdẹ vwọ kẹ Izrẹl. 5 Uwevwin re me bọn na cha rho, kidie Ọghẹnẹ rẹ avwanre rho nọ eghẹnẹ ri chekọ na eje. 6 Ono yen muwan rọ vwọ bọn uwevwin kẹ? Kidie idjuvwu na kugbe odjuvwu rẹ idjuvwu na cha sa gbaa, kẹ ono yen omẹvwẹ re me vwọ bọn uwevwin kẹ jokparẹ asan ra da nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo brẹ kpenu vwẹ obaro rọyen? 7 Asaọkiephana ji ọwena rhe vwe rọ riẹn kpahen obo ra reyọ oro, idọnọ ọfuanfon, ẹrovwo, utehru, oruru ipọpo, oruru ọvwavware, kugbe oruru iblu vwo ruiruo, rọ je riẹn obo re brẹ ona phiyọ orọnvwọn. Ọ cha wian vwẹ Juda kugbe Jerusalẹm vẹ ewena rẹ ọsẹ mẹ Devid sanere. 8 Mu igedu rẹ isida, junipa, kugbe algọm nẹ Lẹbanọn rhe vwe, kidie me nabọ riẹn nẹ idibo wẹn riẹn obo re she irhe ri Lẹbanọn. Idibo mẹ che nene idibo wẹn wian 9 rẹ ayen vwo muegbe rẹ igedu buebun kẹ vwẹ, kidie uwevwin re me cha bọn na cha rho ji vwo erhuvwu mamọ. 10 Asaọkiephana nighere! me cha vwẹ emuọre kẹ idibo wẹn, ibrirhe na: ikọ* 20,000 rẹ iwiti, ikọ 20,000 rẹ ibali, ibati* 20,000 rẹ iwaini, kugbe ibati 20,000 rẹ evwri.”
11 Etiyin Hairam ovie ri Taya da vwẹ ovuẹ nana ro siri na vwo rhe Solomọn: “Kidie Jihova vwo ẹguọnọ rẹ ihwo rọyen, ọ da vwẹ owẹ mu ovie rayen.” 12 Etiyin Hairam da tanẹ: “E jẹ ujiri dia kẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl, ohwo rọ ma idjuvwu na kugbe akpọ na, kidie ọ vwẹ ọmọ ro vwo aghwanre vwọ kẹ Devid, ro vwo ọmrẹvughe kugbe ẹruọ, rọ cha bọn uwevwin ọvo vwọ kẹ Jihova kugbe uwevwin ọvo vwọ kẹ uvie rọyen. 13 Asaọkiephana mi jẹ Hairam-ebai ọwena rọ vọnre vẹ ẹruọ cha, 14 rọ dia ọmọ rẹ aye ro nẹ uvwiẹ ri Dan rhe ẹkẹvuọvo ọsẹ rọyen ohwo ri Taya; ọ tẹn ona rẹ obo ra reyọ oro, idọnọ ọfuanfon, ẹrovwo, utehru, ikuta, igedu, oruru ipọpo, oruru iblu, omamọ amwa, kugbe oruru ọvwavware vwo ruiruo. O se ru koka koka rẹ ona re brẹ phiyọ erọnvwọn kugbe koka koka rẹ ona ra vwọ kẹ. O che nene ewena wẹn kugbe ewena rẹ ọrovwovwe Devid ọsẹ wẹn wian. 15 Asaọkiephana e gbe jẹ ọrovwovwe mu iwiti, ibali, evwri, kugbe iwaini ro ve ive rọyen na rhe idibo rọyen. 16 Kẹ avwanre che she irhe vwo nẹ Lẹbanọn, uche ru wọ guọnọre, avwanre cha gba ayen si ohwohwo ji bi ayen wan abadi ri Jọpa rhe we; ku wo che mu ayen kpo Jerusalẹm.”
17 Solomọn de kere eshare eje re dia erhorha vwẹ otọ rẹ Izrẹl, a vwọ mrẹ ikekeri rẹ Devid ọsẹ rọyen kereri nu, a da mrẹ ihwo 153,600. 18 Ọtiọyena ọ da sane 70,000 vwẹ usun rayen kerẹ ewiowian re dia ewenaa,* 80,000 kerẹ ibrikuta vwẹ enu rẹ igbenu na, kugbe 3,600 kerẹ iniruo re ghara iruo kẹ ihwo na.
3 Etiyin Solomọn da tuẹn ẹbọn rẹ uwevwin ri Jihova na phiyọ vwẹ Jerusalẹm, vwẹ enu rẹ Ugbenu ri Moraya, asan rẹ Jihova da vwomaphia kẹ Devid ọsẹ rọyen, asan rẹ Devid muegbe rọyen vwẹ asan re de wonro ibi ekankọn rẹ Ọnan ohwo ri Jẹbus na. 2 Ọ tuẹn ebanbọn na phiyọ vwẹ ẹdẹ rivẹ rẹ emeranvwe rivẹ, vwẹ ukpe rẹne rẹ usuon rọyen. 3 Uchivwo rẹ Solomọn tọnre vwọ kẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na da dia kubit 60 vwẹ ugrongron kugbe kubit 20 vwẹ ohẹhẹre, vwo nene ovwanvwọ ri jovwo na.* 4 Umubruwevwin rọhẹ obaro na gron te kubit 20, ọ vẹ ohẹhẹre rẹ uwevwin na abavo, o de rhe kpenu te kubit 20;* ọ da vwẹ uvi rẹ oro vwọ phare obevun rọyen. 5 Ọ vwẹ urhe ri junipa vwọ hwa uwevwin rode na, ọ da rha vwẹ uvi rẹ oro vwo rhurho, o vwo ru ọyena nu, ọ da vwẹ ihoho rẹ oriẹ kugbe ejọnrọn vwọ rhuẹrẹ fia. 6 Kpobarophiyọ, ọ da vwẹ ibiukuta eghanghanre re pha yoyovwin vwọ rhuẹrẹ uwevwin na fia; oro ro nẹ Paveim rhe yen o vwo ruiruo. 7 Ọ da vwẹ oro vwo rhurhu uwevwin na, isilin na, edovi na, igbẹhẹ rọyen, kugbe ẹchẹ rọyen; ọ da kare chẹrub phiyọ igbẹhẹ na.
8 Ọ da bọn uvun* rẹ Asan rọ Ma Fon na; ugrongron vẹ ohẹhẹre rẹ uwevwin na abavo, kubit 20, ohẹhẹre rọyen kubit 20. Ọ da vwẹ italẹnti* 600 rẹ uvi rẹ oro vwọ pharọ. 9 Ovwanvwọ rẹ oro re che vwo ru ipẹrẹn na da dia shẹkẹl* 50; ọ da vwẹ oro vwọ phare uvun rẹ obenu rẹ uwevwin na.
10 Ọyena vwọ wan nu, o de ru chẹrub ivẹ phiyọ uvun* rẹ Asan rọ Ma Fon na, ọ da vwẹ oro vwọ phare ayen. 11 Ugrongron rẹ ibekpe ri chẹrub na eje kubit 20; ugrongron rẹ ibekpe ọvo ri chẹrub rẹsosuọ na kubit iyorin, o te igbẹhẹ rẹ uwevwin na, ibekpe rọyen ro chekọ gron te kubit iyorin, o te ibekpe ọvo ri chẹrub ro chekọ na. 12 Ibekpe ọvo ri chẹrub ro chekọ na gron te kubit iyorin, o te igbẹhẹ ro chekọ rẹ uwevwin na, ibekpe rọyen ro chekọ gron te kubit iyorin, o te ibekpe ọvo ri chẹrub rẹsosuọ na. 13 Ibekpe ri chẹrub ivẹ na riẹn phia te kubit 20; ayen vwẹ awọ rayen vwo mudia, ayen hirharoku obevun.*
14 Ọ je vwẹ oruru iblu, oruru ipọpo, oruru ọvwavware, kugbe omamọ rẹ amwa vwo ru ikọtini, o de rhuon ihoho rẹ chẹrub phiyọ ikọtini na.
15 Ọyena vwọ wan nu, o de ru ichivwo ivẹ vwẹ obaro rẹ uwevwin na, kubit 35 vwẹ ugrongron, uyovwin rọhẹ enu rẹ uchivwo ọvuọvo da dia kubit iyorin. 16 O de ru ejọnrọn kerẹ erọnvwọn ohọre, o de phi ayen phiyọ enu rẹ ichivwo na, o de ru ipọmigranẹti 100, o de phi ayen phiyọ enu rẹ ejọnrọn na. 17 Ọ vwẹ ichivwo na vwo vi vwẹ obaro rẹ uwevwin rẹ ẹga na, ọvo hẹ obọrhen,* ọ ro chekọ hẹ obohwẹre;* o se ọ rọhẹ obọrhen na Jekin,* o de rhe se ọ rọhẹ obohwẹre na Boaz.*
4 Ọyena vwọ wan nu, o de ru agbada rẹ ẹrovwo na, ugrongron rọyen kubit 20, ohẹhẹre rọyen kubit 20, o de rhe kpenu te kubit 10.
2 Ọ da vwẹ ẹrovwo vwo ru Abadi* na. Ọ pha ghorien ghorien, okinriariẹ rẹ unu rọyen kubit 10, o ji kpenu te kubit 5, ufi rẹ ovwanvwọ ro gron te kubit 30 yen se kion riariẹ. 3 Ememamọ re pha ghorien ghorien ra vwọ rhuẹrẹ asan fia hẹ obotọ rọyen, e riarierẹ phiyọ, ihwe yehẹ kubit ọvuọvo riariẹ Abadi na phiyọ. Ememamọ re pha ghorien ghorien na hẹ irhiẹ ivẹ, e ru ayen vẹ ọyen kugbe. 4 Ọ hẹ enu rẹ erhuẹn 12, 3 hirharoku obohwẹre ọnre, 3 hirharoku ẹbẹre ọnre shera, 3 hirharoku obọrhen ọnre, 3 de rhe hirharoku ẹbẹre ọnre va nẹcha; e de mu Abadi na kpahen enu rayen, eje chukoku uherevie na. 5 Ọkpan rọyen te omarẹ inshisi erha;* e ru unu rọyen kerẹ unu rẹ uko, kerẹ ododo rẹ ilili. Ovwanvwọ rẹ ibati* 3,000 sa ro asan ra da sẹro rẹ ame na.
6 Kpobarophiyọ, o de ru ize ihwe vwọ kẹ omaẹhworhẹ, o mu iyorin phiyọ obọrhen, o de rhe mu iyorin phiyọ obohwẹre. Ame na kọyen ayen vwọ hworhẹ ekuakua re vwo ze izobo rẹ ẹtorhẹ na. Ẹkẹvuọvo ame rẹ Abadi na kọyen irherẹn na vwọ hworhẹ oma.
7 O ru igburhukpẹ rẹ oro ihwe kirobo re djere, o de mu ayen phiyọ uwevwin rẹ ẹga na, iyorin vwẹ obọrhen, iyorin vwẹ obohwẹre.
8 O ji ru imẹjẹ ihwe, o de mu ayen phiyọ evunrẹ uwevwin rẹ ẹga na, iyorin vwẹ obọrhen, iyorin vwẹ obohwẹre; o ru imize ikokodo rẹ oro 100.
9 Ọyena vwọ wan nu, o de ru otegodo rẹ irherẹn na kugbe otegodo rode na* vẹ ẹchẹ rẹ otegodo na, ọ da vwẹ ẹrovwo vwọ phare ẹchẹ rẹ otegodo na. 10 O de mu Abadi na phiyọ ẹbẹre rẹ obọrhen vwẹ ẹbẹre ọnre va nẹcha.
11 Hairam de ji ru igogono, isaboro, kugbe imize ikokodo.
Ọtiọyena Hairam de ruiruo ro ru kẹ Ovie Solomọn vwẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na re: 12 ichivwo ivẹ na, iyovwin re pha kerẹ omoze okokodo rehẹ enu rẹ ichivwo ivẹ na; erọnvwọn re họhọ ariri ivẹ na re vwo rhurhu iyovwin re pha kerẹ omoze okokodo ivẹ rehẹ enu rẹ ichivwo na; 13 ipọmigranẹti 400 vwọ kẹ erọnvwọn re họhọ ariri ivẹ na, irhiẹ ivẹ rẹ ipọmigranẹti vwọ kẹ orọnvwọn rọ họhọ ariri ọvuọvo, rere a vwẹ ayen rhurhu iyovwin re pha kerẹ imize ikokodo ivẹ rehẹ enu rẹ ichivwo na; 14 erọnvwọn re vwo muẹ eghwa* ihwe na vẹ ize ihwe rehẹ enu rẹ erọnvwọn re vwo muẹ eghwa na; 15 Abadi na kugbe erhuẹn 12 rehẹ obotọ rọyen; 16 igogono na, isaboro na, ifọku* na, kugbe ekuakua rayen eje rẹ Hairam-ebiv vwẹ ẹrovwo ro lo wrowro ru kẹ Ovie Solomọn vwọ kẹ uwevwin ri Jihova na. 17 Ovie na de ku ayen vwẹ ubrotọ ri Jọdan vwẹ otọ rẹ ọphiẹn ro vwo ọkpan rọhẹ uvwre ri Sọkọt vẹ Zẹrida. 18 Solomọn ru ekuakua nana eje buebun; a riẹn ọnyẹ rẹ ẹrovwo naa.
19 Solomọn ru ekuakua nana eje vwọ kẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na: agbada rẹ oro na, imẹjẹ na vẹ ibrẹdi re vwo dje rehẹ enu rayen; 20 igburhukpẹ na vẹ irhukpẹ rayen, uvi rẹ oro yen e vwo ru ayen, rere e la vwẹ obaro rẹ uvun rẹ obevun na vwo nene obo ra guọnọre; 21 idodo na, irhukpẹ na, kugbe erọnvwọn ra vwọ yọnrọn iwiki na, oro yen e vwo ru ayen, oro ro me yovwin; 22 utijoro* re vwo brẹ iwiki na, imize ikokodo na, iko na, kugbe erọnvwọn ra wan erhanre phiyọ na, uvi rẹ oro yen e vwo ru ayen; asan ra wan rua uwevwin na, ẹchẹ rẹ obevun rẹ Asan rọ Ma Fon na, kugbe ẹchẹ rẹ uwevwin rẹ ẹga na, oro yen e vwo ru ayen.
5 Ọtiọyen kọyen Solomọn ruiruo eje ro fori nẹ o ru vwẹ uwevwin ri Jihova re. Solomọn da ghwẹ erọnvwọn rẹ Devid ọsẹ rọyen ru fon rhe, o de phi idọnọ efuanfon na, iro na, kugbe ekuakua na eje phiyọ asan ra ghwẹ efe phiyọ vwẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na. 2 Vwẹ ọke yena, Solomọn de se ekpako rẹ Izrẹl, igbuyovwin rẹ ivwiẹ na eje, kugbe igbuyovwin rẹ iwevwin rẹ esẹ rẹ Izrẹl koko. Ayen rhe Jerusalẹm rere ayen mu ekpeti rẹ ọphọ ri Jihova na vwo nẹ Orere ri Devid rhe, kọyen Zayọn. 3 Eshare rẹ Izrẹl eje de siomakoko vwẹ obaro rẹ ovie na vwẹ ọke rẹ orẹ* re ruẹ vwẹ emeranvwe righwrẹn na.
4 Ọtiọyena ekpako rẹ Izrẹl eje da rhe, ihwo ri Livae na de mu Ekpeti rẹ Ọphọ na. 5 Ayen mu Ekpeti rẹ Ọphọ na, utughẹ ra da vwoma na, kugbe ekuakua efuanfon eje rehẹ utughẹ na rhe. Irherẹn na kugbe ihwo ri Livae* na yen mu ayen rhe. 6 Ovie Solomọn kugbe ọghwẹgbe rẹ Izrẹl na eje re se koko bro rhe na hẹ obaro rẹ Ekpeti rẹ Ọphọ na. Ọtiọyena a da vwẹ igodẹ vẹ erhuẹn buebun re che se kerii vwo ze izobo. 7 Ọyena vwọ wan nu, irherẹn na de mu ekpeti rẹ ọphọ ri Jihova na phiyọ ẹdia rọyen, vwevunrẹ uvun rẹ obevun rẹ uwevwin na, Asan rọ Ma Fon na, vwẹ obotọ rẹ ibekpe ri chẹrub na. 8 Ọtiọyena ibekpe ri chẹrub na de rhurhu asan rẹ Ekpeti rẹ Ọphọ na hepha, chẹrub na de rhurhu Ekpeti rẹ Ọphọ na vẹ ekpọ rọyen vwo nẹ obenu rhe. 9 Ekpọ na gron te ẹdia ra da mrẹ ẹroro rayen vwẹ Asan Ọfuanfon rọhẹ obaro rẹ uvun rẹ obevun na, ẹkẹvuọvo a dia otafe da mrẹ ayeen. Ayen jehẹ etiyin te ọke na. 10 Orọnvwọn vuọvo hẹ evunrẹ Ekpeti rẹ Ọphọ naa jokparẹ ephapha ivẹ rẹ Mosis phi phiyọ evun rọyen vwẹ Horẹb, ọke rẹ Jihova vẹ ihwo rẹ Izrẹl vwọ re ọphọ rẹ ayen vwo rhivwin nẹ Ijipt cha.
11 Ọke rẹ irherẹn na vwo nẹ asan ọfuanfon na rhe (kidie irherẹn na eje re rhere na ru oma rayen fon, o toro ẹko rayeen), 12 ibuine rẹ ihwo ri Livae eje re dia e rẹ Esaf, Himan, Jedutọn, kugbe emọ rayen vẹ iniọvo rayen ku iwun rẹ emwa iyoyovwin phiyọ, ayen yọnrọn isimba, ekuakua rẹ uhworo ri vwo ifi tẹnrẹnrẹn, kugbe ihapu; ayen mudia ẹbẹre ọnre va nẹcha rẹ agbada na, te ayen te irherẹn 120 ri hworo ewanre. 13 Ọke rẹ ihwo ri hworo ewanre na kugbe ibuine na vwo ku unu gbe jirẹ je kpẹvwẹ Jihova, rẹ ewanre na, isimba na, kugbe ekuakua rẹ uhworo efa na vwo do, rẹ ayen vwo jiri Jihova nẹ, “kidie ọyen ohwo esiri; ẹguọnọ rọyen ro jẹ rhẹriẹ na herọ bẹdẹ,” uwevwin na, uwevwin ri Jihova na, da rhe vọn vẹ evwru. 14 Irherẹn na se mudia gbodiboo fikirẹ evwru na, kidie urinrin ri Jihova vọn uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na.
6 Vwẹ ọke yena Solomọn da tanẹ: “Jihova tare nẹ ọyen cha dia evunrẹ ebri hwi. 2 Asaọkiephana me bọn uwevwin ro kpenu kẹ wẹ re, asan ra rhuẹrẹ kẹ wẹ nẹ wọ dia bẹdẹ.”
3 Ọtiọyena ovie na de kuomarhẹriẹ, kọ nẹrhovwo kẹ ọghwẹgbe rẹ Izrẹl eje, jẹ ọghwẹgbe rẹ Izrẹl eje mudia. 4 Ọ da ta: “E jẹ ujiri dia kẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl, ohwo rọ vwẹ unu rọyen ve ive kẹ ọsẹ mẹ Devid, rọ je vwẹ abọ rọyen ru ayen gba rọ vwọ tanẹ, 5 ‘Vwo nẹ ẹdẹ re me reyọ ihwo mẹ vwo nẹ otọ rẹ Ijipt rhe, me je rhe sane orere ọvo vwo nẹ uvwiẹ rẹ Izrẹl eje rere a bọn uwevwin phiyọ rere odẹ mẹ vwọ dia etiyiin, me je rhe sane ohwo vuọvo nẹ ọ dia osun vwẹ enu rẹ ihwo mẹ Izrẹẹl. 6 Ẹkẹvuọvo me sane Jerusalẹm rere odẹ mẹ vwọ dia etiyin, me je sane Devid nẹ ọ dia enu rẹ ihwo mẹ Izrẹl.’ 7 Ọyen ọdavwẹ rẹ ọsẹ mẹ Devid rọ vwọ bọn uwevwin kẹ odẹ ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl. 8 Ẹkẹvuọvo Jihova da ta kẹ Devid ọsẹ mẹ nẹ, ‘Ọyen ọdavwẹ wẹn ru wọ vwọ bọn uwevwin kẹ odẹ mẹ, wo ruru wo vwo vwo ọdavwẹ nana vwẹ ubiudu wẹn. 9 Ẹkẹvuọvo wọ cha bọn uwevwin naa, ọmọ robọ wẹn re che vwiẹ kẹ wẹ* yen ohwo rọ cha bọn uwevwin kẹ odẹ mẹ.’ 10 Jihova ru ive ro veri na gba re, kidie me reyọ ẹdia rẹ ọsẹ mẹ Devid, mi ji chidia ekete rẹ Izrẹl re kirobo rẹ Jihova veri, me je bọn uwevwin kẹ odẹ ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl, 11 ji mu Ekpeti rẹ Ọphọ rẹ ephapha rẹ ọphọ rẹ Jihova vẹ ihwo rẹ Izrẹl rere hepha na phiyọ etiyin.”
12 Ọyena vwọ wan nu, o de mudia obaro rẹ agbada ri Jihova vwẹ obaro rẹ ọghwẹgbe rẹ Izrẹl eje, ọ da bẹrẹ abọ rọyen sa idjuvwu na. 13 (Kidie Solomọn ru umukpe rẹ ẹrovwo ọvo, o de muo phiyọ uherevie rẹ ọguan na.* Ugrongron rọyen kubit* iyorin, ohẹhẹre rọyen kubit iyorin, o de rhe kpenu te kubit erha; o de mudia enu rọyen.) O de shiguẹ vwẹ obaro rẹ ọghwẹgbe rẹ Izrẹl eje, ọ da bẹrẹ abọ sa idjuvwu na, 14 ọ da ta: “E Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl, Ọghẹnẹ ọfa herọ kerẹ owẹ vwẹ idjuvwu yẹrẹ otọrakpọ naa, rọ yọnrọn ọphọ ji dje ẹguọnọ ro jẹ rhẹriẹ kẹ idibo wẹn re vwẹ ubiudu rayen eje yan vwẹ obaro wẹn. 15 Wo ru nene ive ru wo ve kẹ odibo wẹn Devid ọsẹ mẹ. Wọ vwẹ unu robọ wẹn vwo ve ive na, wọ da rha vwẹ obọ wẹn vwo ruo gba nonẹna. 16 Asaọkiephana, E Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl, gbe ru nene ive ru wo ve kẹ odibo wẹn Devid ọsẹ mẹ ọke ru wọ vwọ tanẹ: ‘O rhe vwo ọke vuọvo rẹ ohwo rẹ urhiẹ wẹn che vwo jẹ ekete rẹ Izrẹl echidia vwẹ obaro mẹẹ, ọ da dianẹ emọ wẹn jomaotọ kpahen oborẹ ayen yan vwevunrẹ urhi mẹ kirobo ru wọ yanre vwẹ obaro mẹ.’ 17 Asaọkiephana, E Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl, jẹ ive ru wo ve vwọ kẹ odibo wẹn Devid rugba.
18 “Ẹkẹvuọvo kẹ Ọghẹnẹ che ghini nene ihworakpọ dia otọrakpọ na? Nighere! Idjuvwu na, e, odjuvwu rẹ idjuvwu na cha sa gba wẹẹ, kẹ uwevwin nana re me bọnre na! 19 Asaọkiephana kerhọ rẹ ẹrhovwo rẹ odibo wẹn kugbe oyare rọyen vwọ kẹ ẹroesiri, E Jihova Ọghẹnẹ mẹ, kerhọ rẹ oviẹ rẹ ukẹcha kugbe ẹrhovwo rẹ odibo wẹn nẹ vwẹ obaro wẹn. 20 E jẹ ẹro wẹn dia enu rẹ uwevwin nana te ason te uvo, kpahen asan ru wọ tare nẹ wo che phi odẹ wẹn phiyọ, rere wọ kerhọ vwọ kẹ ẹrhovwo rẹ odibo wẹn hirhe opharo ku etinẹ na nẹ. 21 Kerhọ kẹ oyare rẹ odibo wẹn vwọ kẹ ukẹcha kugbe oyare rẹ ihwo wẹn Izrẹl ọke rẹ ayen de hirhe opharo ku asan nana nẹrhovwo, wo mi nyo vwo nẹ asan ru wọ dia vwẹ idjuvwu na rhe; e, nyo rere wo vwo ghovwo.
22 “Ọ da dianẹ ohwo ru umwemwu vwọso ọrivẹ rọyen, a da gba vwo duvwun iyorin* je nẹrhẹ ọ dia otọ rẹ iyorin na ro vwo duvwun iyorin na nu, ọ da rhe obaro rẹ agbada wẹn vwẹ uwevwin nana, 23 wo mi nyo nẹ idjuvwu na rhe, rere wo guẹdjọ rẹ idibo wẹn, wọ hwosa kẹ orumwemwu na, wọ me je vwẹ obo ro ruru rhe enu rẹ uyovwin rọyen, wo mi rhe brorhiẹn kẹ ọvwata na nẹ ọ riase, wọ me je hwosa kẹ vwo nene ophiọnphiọn rọyen.
24 “Siẹrẹ ivwighrẹn de phi ihwo wẹn Izrẹl kparobọ kidie nẹ ayen ruẹ umwemwu vwọso owẹ, rẹ ayen de rhivwin, vwẹ urinrin kẹ odẹ wẹn, nẹrhovwo je rẹ vwọ kẹ ẹroesiri vwẹ obaro wẹn vwẹ uwevwin nana, 25 wo mi nyo nẹ idjuvwu na rhe rere wọ vwẹ umwemwu rẹ ihwo wẹn Izrẹl vwo ghovwo ayen, wọ me je reyọ ayen rhivwin rhe otọ ru wọ vwọ kẹ ayen kugbe esẹ rayen ride.
26 “Ọke ra da kanre ẹchẹ rẹ idjuvwu na rẹ osio rha rhọọ kidie nẹ ayen ruẹ umwemwu vwọso owẹ, rẹ ayen de hirhe opharo ku etinẹ na nẹrhovwo, vwẹ urinrin kẹ odẹ wẹn ji kuobọrhẹriẹ nẹ umwemwu rayen kidie nẹ wọ vwẹ ayen kpotọ,* 27 wo mi nyo nẹ idjuvwu na rhe, wọ me vwẹ umwemwu rẹ idibo wẹn, ihwo wẹn Izrẹl, vwo ghovwo ayen, kidie wo che yono ayen kpahen omamọ rẹ idjerhe ro fori nẹ ayen wan; wọ me rhọ osio kuotọ wẹn ru wọ vwọ kẹ ihwo wẹn kerẹ uku.
28 “Ọ da dianẹ owẹnvwe firi, yẹrẹ ọga, odju ọrhorhorho, eyẹbuẹ, yẹrẹ ẹko rẹ igurube* vwomaphia vwẹ otọ na, yẹrẹ ọ da dianẹ ivwighrẹn rayen gba riariẹ ayen phiyọ vwẹ ọvo vwẹ usun rẹ irere rẹ otọ na* yẹrẹ koka koka rẹ ọtiekọ yẹrẹ ọga vwomaphia, 29 kẹrhovwo kẹrhovwo ra nẹre, koyare koyare vwọ kẹ ẹroesiri rẹ kohwo kohwo yẹrẹ ihwo wẹn Izrẹl eje yare (kidie ohwo ọvuọvo riẹn ọmiaovwẹ vẹ odjadja rọyen) ọke rẹ ayen da bẹrẹ abọ rayen hirhe opharo ku uwevwin nana, 30 gbe nyo vwẹ idjuvwu na, asan ru wọ dia, wo mi vwo ghovwo; wọ me hwosa kẹ ohwo ọvuọvo vwo nene idjerhe rọyen eje, kidie wọ riẹn ubiudu rọyen (wẹ ọvo yen ghene riẹn ubiudu rẹ ohworakpọ), 31 rere ayen sa vwọ djoshọ wẹn womarẹ enene rẹ idjerhe wẹn vwẹ uchọke rẹ ayen dia otọ ru wọ vwọ kẹ esẹ rẹ avwanre ride na.
32 “Vwọba, vwọ kpahen ọrhorha rọ dia ọvo vwẹ usun rẹ ihwo wẹn Izrẹẹl ro nẹ otọ oshesheri rhe fikirẹ odẹ wẹn rode na* kugbe obọ ọgangan wẹn vẹ ugbobọ wẹn ru wọ riẹn phia, ọ da rhe rhi hirhe opharo ku uwevwin nana nẹrhovwo, 33 wọ me dia idjuvwu na, asan ru wọ dia de nyo, wo mi ru erọnvwọn eje rẹ ọrhorha na nokpẹn rọyen mie we, rere ihwo rẹ otọrakpọ na eje sa vwọ riẹn odẹ wẹn je djoshọ wẹn kirobo rẹ ihwo wẹn Izrẹl ruẹ, ayen me je riẹn nẹ a vwẹ odẹ wẹn se uwevwin nana re me bọnre na.
34 “Ọ da dianẹ wo ji ihwo wẹn re phi ofovwin vwọso ivwighrẹn rayen, o toro asan rẹ ayen raree, ayen da nẹrhovwo rhe we jẹ ayen hirhe opharo ku orere nana ru wọ jẹreyọ kugbe uwevwin re me bọn kẹ odẹ wẹn na, 35 gba dia idjuvwu na de nyo ẹrhovwo rayen kugbe oyare rayen vwọ kẹ ẹroesiri, wo mi ji brorhiẹn kẹ ayen.
36 “Ọ da dianẹ ayen ru umwemwu vwọso owẹ (kidie o vwo ohwo vuọvo ro jẹ umwemwu eruoo), ru wo de mu ophu ọgangan kpahen ayen, ru wọ da kpairoro vrẹ ayen kẹ ọvweghrẹn, rẹ ihwo ri mu ayen na de mu ayen kpo otọ ọvo, te o sheri yẹrẹ ọ kẹre, 37 rẹ ẹro da hiẹ ayen* vwẹ otọ re mu ayen ra na, rẹ ayen de rhivwin bru we rhe je rẹ wẹ vwọ kẹ ẹroesiri vwẹ otọ re mu ayen ra na nẹ, ‘Avwanre ru umwemwu, avwanre ru chọ; avwanre ru obo re brare,’ 38 ayen da vwẹ ubiudu rayen eje kugbe erhi* rayen eje vwo rhivwin bru we rhe vwẹ otọ rẹ ihwo ri mu ayen na, rẹ ayen da nẹrhovwo jẹ ayen hirhe opharo ku otọ rayen ru wọ vwọ kẹ esẹ rayen ride kugbe orere ru wọ jẹreyọ vẹ uwevwin re me bọn kẹ odẹ wẹn na, 39 wọ me dia idjuvwu na, asan ru wọ dia de nyo ẹrhovwo rayen kugbe oyare rayen vwọ kẹ ẹroesiri, wo mi brorhiẹn kẹ ayen je vwẹ umwemwu rẹ ihwo wẹn ru vwọso owẹ vwo ghovwo ayen.
40 “Asaọkiephana, E Ọghẹnẹ mẹ, biko, jẹ ẹro wẹn rhiephiyọ rere erhọ wẹn nyo ẹrhovwo ra nẹre vwẹ* etinẹ na. 41 Asaọkiephana gbe vrẹn, E Jihova Ọghẹnẹ, kpo asan rẹ omaerovwon wẹn, wẹ vẹ Ekpeti rẹ Ọphọ rẹ ogangan wẹn. E Jihova Ọghẹnẹ, jẹ e ku usivwin phiyọ irherẹn wẹn, rere ihwo re fuevun kẹ wẹ ghọghọ vwevunrẹ uyoyovwin wẹn. 42 E Jihova Ọghẹnẹ, wọ sian ohwo ru wọ jẹreyọọ.* Karophiyọ ẹguọnọ ro jẹ rhẹriẹ wẹn ru wo dje kẹ Devid odibo wẹn.”
7 Ugege rẹ Solomọn vwo ku ẹrhovwo na phiyọ nu, erhanre de nẹ idjuvwu na rhe, ọ da torhẹ izobo rẹ ẹtorhẹ na kugbe izobo na, urinrin ri Jihova da vọn uwevwin na. 2 Irherẹn na sa ro uwevwin ri Jihova naa kidie urinrin ri Jihova vọn uwevwin ri Jihova na. 3 Ihwo rẹ Izrẹl eje ki nẹ ọke rẹ erhanre vwo nẹ obenu rhe, rẹ urinrin ri Jihova vwọ hẹ enu rẹ uwevwin na, ayen de she bọvwọn opharo rayen rhuotọ vwẹ otọ ra vwẹ ikuta ru na, ayen da riẹn totọ je kpẹvwẹ Jihova, “kidie ọyen ohwo esiri; ẹguọnọ rọyen ro jẹ rhẹriẹ na herọ bẹdẹ.”
4 Asaọkiephana ovie na kugbe ihwo na eje de ze izobo vwẹ obaro ri Jihova. 5 Ovie Solomọn da vwẹ erhuẹn 22,000 kugbe igodẹ 120,000 vwo ze izobo. Enẹ kọyen ovie na kugbe ihwo na eje vwẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na vwọ kpahotọ. 6 Irherẹn na mudia phiyọ akon rẹ iruo rayen, ọtiọyen ji te ihwo ri Livae na re vwẹ ekuakua rẹ uhworo vwo hworo ine kẹ Jihova. (Ovie Devid ru ekuakua rẹ uhworo nana ra vwọ vwẹ akpẹvwẹ kẹ Jihova—“kidie ẹguọnọ rọyen ro jẹ rhẹriẹ na herọ bẹdẹ”—ọke rẹ Devid vẹ ayen* da vwẹ ujiri phia.) Irherẹn na rhe hworo ewanre na gangan vwẹ obaro rayen, jẹ Izrẹl eje mudia.
7 Ọyena vwọ wan nu, Solomọn de ru uherevie rẹ otegodo rọhẹ obaro rẹ uwevwin ri Jihova na fon, kidie etiyin yen o de ze izobo rẹ ẹtorhẹ na kugbe izobo rẹ ivwri rẹ eranvwe re vwo ze izobo rẹ ọrekugbe na, kidie agbada rẹ ẹrovwo rẹ Solomọn soro na sa gba izobo rẹ ẹtorhẹ na, izobo rẹ eka na, kugbe izobo rẹ ivwri rẹ eranvwe naa. 8 Vwẹ ọke yena Solomọn vẹ Izrẹl eje da re orẹ vwẹ ẹdẹ ighwrẹn, ọghwẹgbe rode na nẹ Libo-Hemat* rhirin re te Iwadi* rẹ Ijipt rhe. 9 Ẹkẹvuọvo vwẹ ẹdẹ rẹrenren na,* ayen de ru ọghwẹgbe ọfuanfon, kidie ayen vwẹ agbada na vwọ kpahotọ vwẹ ẹdẹ ighwrẹn je re orẹ ẹdẹ ighwrẹn. 10 Vwẹ ẹdẹ 23 rẹ emeranvwe righwrẹn na, o de siobọnẹ ihwo na kpo iwevwin rayen vẹ aghọghọ kugbe ubiudu rọ vọnre vẹ omavwerhovwẹn fikirẹ uyoyovwin rẹ Jihova dje kẹ Devid vẹ Solomọn kugbe ihwo rọyen Izrẹl.
11 Enẹ kọyen Solomọn bọn uwevwin ri Jihova kugbe uwevwin* rẹ ovie na re; Solomọn ru erọnvwọn eje ro muegbe rọyen nẹ o che ru kpahen uwevwin ri Jihova kugbe uwevwin robọ rọyen re. 12 Etiyin Jihova da vwomaphia kẹ Solomọn vwẹ ason, ọ da ta kẹ nẹ: “Mi nyo ẹrhovwo wẹn re, me je sane asan nana komobọ mẹ kerẹ uwevwin rẹ izobo. 13 Ọke me da kanre ẹchẹ rẹ idjuvwu na rẹ osio rha rhọọ, me da vuẹ ebaka nẹ e ghwọrọ otọ na, rẹ me da reyọ ọtiekọ rhe ohri rẹ ihwo mẹ, 14 ọ da dianẹ ihwo mẹ ra vwẹ odẹ mẹ se vwẹ oma rayen kpotọ nẹrhovwo je guọnọ opharo mẹ, rẹ ayen de kuomarhẹriẹ nẹ idjerhe rẹ umwemwu rayen, ki mi che nyo nẹ idjuvwu na rhe, vwẹ imwemwu rayen ghovwo ayen ji sivwin otọ rayen. 15 Asaọkiephana ẹro mẹ che rhiephiyọ, erhọ mẹ ji che rhiephiyọ kẹ ẹrhovwo ra cha nẹ vwẹ etinẹ na. 16 Me jẹ uwevwin nana reyọ ji ruo fon rere odẹ mẹ vwọ dia etiyin bẹdẹ, ẹro mẹ kugbe ubiudu mẹ cha dia etiyin ọkieje.
17 “Vwọ kẹ wẹ, wọ da yan vwẹ obaro mẹ kirobo rẹ Devid ọsẹ wẹn yanre womarẹ eruo rẹ erọnvwọn eje ri mi ji iji rọyen kẹ wẹ, ru wọ da yọnrọn irhi mẹ ji ru nene orhiẹn-ebro mẹ, 18 ke me cha vwẹ ekete rẹ uvie wẹn vwo muotọ kirobo ri mi nene ọsẹ wẹn Devid re ọphọ nẹ, ‘O rhe vwo ọke vuọvo rẹ ohwo rẹ urhiẹ wẹn che vwo je suon vwẹ enu rẹ Izrẹẹl.’ 19 Ẹkẹvuọvo ọ da dianẹ ovwan kuomarhẹriẹ rẹ ovwan de chukoku irhi mẹ kugbe iji mẹ ri mi phi phiyọ obaro rẹ ovwan, rẹ ovwan da yanran ra ga eghẹnẹ efa je vwẹ uyovwin kpotọ kẹ ayen, 20 ki mi che ghwie Izrẹl vwo nẹ otọ mẹ re me vwọ kẹ ayen na, mi che si uwevwin nana ri mi ru fon kẹ odẹ mẹ na nẹ obaro mẹ, ke me cha nẹrhẹ ọ dia emu rẹ ọjẹfia* kugbe obo re sua ehwẹjẹ vwẹ ohri rẹ ihwo na eje. 21 Uwevwin nana cha dia uwevwin rọ guọghọ totọ. Kohwo kohwo rọ wanvrẹ ko che no, o mi gbe unu, ọ me tanẹ, ‘Diesorọ Jihova vwo ru otọ nana vẹ uwevwin nana ọtiọna?’ 22 Ọke yena kẹ ayen cha tanẹ, ‘Kidie ayen kpairoro vrẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride, rọ reyọ ayen nẹ otọ rẹ Ijipt rhe, ayen de bru eghẹnẹ efa ra, vwẹ uyovwin kpotọ kẹ ayen, je ga ayen. Ọyensorọ rọ vwọ vwẹ okpetu nana eje na rhe enu rẹ uyovwin rayen.’”
8 Vwẹ oba rẹ ẹgbukpe 20 rẹ uvwre rẹ ọke rẹ Solomọn vwọ bọn uwevwin ri Jihova kugbe uwevwin* robọ rọyen na, 2 Solomọn da rhoma bọn irere rẹ Hairam vwọ kẹ, o de phi ihwo rẹ Izrẹl* phiyọ ayen. 3 Kpobarophiyọ, Solomọn da yan kpo Hemat-zoba, ọ da reyọ. 4 Ọyena vwọ wan nu, ọ da gbogba riariẹ* Tadmọ vwevunrẹ aton na kugbe irere ra da sẹro rẹ erọnvwọn eje rọ bọnre jovwo vwẹ Hemat. 5 O ji ru Bẹt-horọn rẹ Obenu kugbe Bẹt-horọn rẹ Obotọ gan, irere ra gbogba riariẹ vẹ igbẹhẹ, ẹchẹ, kugbe irhe ra vwọ kanrọ, 6 kugbe Belat ọtiọyen ji te irere eje ra da sẹro rẹ erọnvwọn ri Solomọn, irere rẹ ekpẹrẹ na eje, irere vwọ kẹ iguiyesi na, kugbe kemu kemu rẹ Solomọn guọnọ bọn vwẹ Jerusalẹm, Lẹbanọn, kugbe otọ eje rehẹ otọ rẹ usuon rọyen.
7 Vwọ kẹ ihwo eje ri chekọ vwẹ usun rẹ ihwo ri Hẹt, ihwo rẹ Amọ, ihwo ri Pẹriz, ihwo ri Haiv, kugbe ihwo ri Jẹbus, re dia ihwo rẹ Izrẹẹl, 8 emọ rayen ri chekọ vwẹ otọ na rẹ ihwo rẹ Izrẹl je rhe ghwọrọọ yen Solomọn jurhi kẹ nẹ e wian kẹ ọyen rhi te ọke na. 9 Ẹkẹvuọvo Solomọn reyọ ohwo rẹ Izrẹl vuọvo vwo ru ọviẹn vwọ kẹ iruo rọyeen, kidie ayen yen egba ofovwin rọyen, igbuyovwin rẹ inotu rọyen, kugbe inotu rẹ ihwo re gua ekpẹrẹ kugbe iguiyesi rọyen. 10 Ovie Solomọn vwo inotu rẹ isun 250, iniruo re vwẹrote ihwo na.
11 Solomọn je reyọ ọmọtẹ ri Fero vwo nẹ Orere ri Devid kpo uwevwin rọ bọn vwọ kẹ, kidie ọ tare nẹ: “Dede nẹ aye mẹ yen o ruẹ, ofori nẹ ọ dia uwevwin rẹ Ovie Devid rẹ Izrẹẹl, kidie kasan kasan re mu Ekpeti rẹ Ọphọ ri Jihova phiyọ, asan ọfuanfon.”
12 Etiyin Solomọn de ze izobo rẹ ẹtorhẹ kẹ Jihova vwẹ enu rẹ agbada ri Jihova rọ so phiyọ obaro rẹ umubruwevwin na. 13 O de ru nene obo re ruẹ kẹdi kẹdẹ, o de ze izobo vwo nene iji ri Mosis vwọ kpahen Ẹdẹ Urovwoma na, orẹ rẹ emeranvwe kpokpọ, kugbe erẹ erha rẹ ẹgbukpe na re vwo mu—Orẹ rẹ Ibrẹdi ro Jephuo, Orẹ rẹ Idughwrẹn, kugbe Orẹ rẹ Itughẹ.* 14 Kpobarophiyọ, ọ vwẹ ẹko rẹ irherẹn vwo mu vwọ kẹ iruo rayen vwo nene urhi ri Devid ọsẹ rọyen, o phi ihwo ri Livae na phiyọ akon rẹ iruo rayen rẹ ayen vwo jiri ji gbodibo vwẹ obaro rẹ irherẹn na vwo nene obo re ruẹ kẹdi kẹdẹ, ọ je ghare ihwo ri muẹdia anurhoro na phiyọ anurhoro sansan, kidie ọtiọyen Devid ohwo rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na ji iji rọyen. 15 Ayen ru nene iji rẹ ovie na vwọ kẹ irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na kpahen kota kota yẹrẹ iwevwin ra sẹro rẹ erọnvwọn phiyọ na. 16 Ọtiọyena iruo ri Solomọn na eje nabọ nene ọrhuẹrẹphiyotọ,* vwo nẹ ẹdẹ ra vwọ vwẹ uchivwo rẹ uwevwin ri Jihova na vi rhirin re te ẹdẹ ro vwo re. Ọtiọyen kọyen a bọn uwevwin ri Jihova na re.
17 Ọke yena yen Solomọn vwo kpo Iziọn-giba kugbe Ilọt vwẹ orhoma rẹ abadi na vwẹ otọ rẹ Idọm. 18 Hairam de mu ikuna vwo rhe ji ji eshare re nabọ riẹn kpahen abadi bro ra womarẹ idibo rọyen, ayen nene idibo ri Solomọn kpo Ofiẹ je reyọ italẹnti* 450 rẹ oro nẹ etiyin, ayen da ghwa ayen rhe Ovie Solomọn.
9 Asaọkiephana ovie aye ri Shiba de nyo iyẹnrẹn ri Solomọn, ọtiọyena ọ da rhe Jerusalẹm rhe vwẹ enọ egangan* vwọ davwen Solomọn ni. Ọ vẹ idibo buebun, ikamẹl ri mu evwri ri balsam, iro buebun, kugbe ibiukuta eghanghanre yen gba rhe. O de bru Solomọn rhe, ọ da vuẹ erọnvwọn eje rehẹ ubiudu rọyen. 2 Ọtiọyena Solomọn da kpahen phiyọ enọ rọyen eje. O vwo emu vuọvo rọ bẹn* kẹ Solomọn edjefiotọ kẹẹ.
3 Ọke rẹ ovie aye ri Shiba vwọ mrẹ aghwanre ri Solomọn, uwevwin rọ bọnre na, 4 emuọre rehẹ imẹjẹ rọyen, oborẹ idibo rọyen chidia wan, oborẹ idibo rọyen muẹ emu phiyọ imẹjẹ wan vẹ iwun rẹ ayen kuphiyọ, imuidi rọyen vẹ iwun rẹ ayen kuphiyọ, kugbe izobo rẹ ẹtorhẹ ro ze ọkieje vwẹ uwevwin ri Jihova nu, o de ghwu mu.* 5 Ọtiọyena ọ da ta kẹ ovie na nẹ: “Iyẹnrẹn rẹ iruo* wẹn kugbe aghwanre wẹn ri mi nyori vwẹ ẹkuotọ mẹ, uyota. 6 Ẹkẹvuọvo mi se iyẹnrẹn na gbuyotaa rhi te ọke re me vwọ rhe rhe vwẹ ẹro mẹ vwọ mrẹ na. Nighere! Emerha rẹ iyẹnrẹn rẹ aghwanre wẹn rode na yen a tobọ vuẹ vwẹ. Wọ rho vrẹ iyẹnrẹn ri mi nyori na shesheri. 7 Omavwerhovwẹn dia kẹ eshare wẹn, omavwerhovwẹn dia kẹ idibo wẹn ri muẹdia obaro wẹn ọkieje, re kerhọ rẹ aghwanre wẹn! 8 Ujiri dia kẹ Jihova Ọghẹnẹ wẹn, ohwo rẹ ivun wẹn vwerhenre rọ da vwẹ owẹ chidia ekete rọyen kerẹ ovie vwọ kẹ Jihova Ọghẹnẹ wẹn. Kidie nẹ Ọghẹnẹ wẹn vwo ẹguọnọ rẹ Izrẹl, rere Izrẹl vwọ dia bẹdẹ, ọ da vwẹ owẹ mu vwẹ enu rọyen kerẹ ovie rere wo brorhiẹn ọsoso kugbe ophiọnphiọn.”
9 Ọtiọyena ọ da vwẹ italẹnti* rẹ oro 120 kugbe evwri ri balsam buebun vẹ ibiukuta eghanghanre kẹ ovie na. A rha mrẹ ohwo ọfa ro mu oka rẹ evwri ri balsam tiọyen rhe Ovie Solomọn kerẹ ọ rẹ ovie aye ri Shiba naa.
10 Vwọ vrẹ ọyena, idibo ri Hairam kugbe idibo ri Solomọn ri mu iro vwo nẹ Ofiẹ rhe ji mu igedu rẹ algọm kugbe ikuta eghanghanre rhe. 11 Ovie na vwẹ igedu rẹ algọm vwo ru istẹpu vwọ kẹ uwevwin ri Jihova kugbe uwevwin* rẹ ovie na, ọ je vwẹ ayen vwo ru ihapu kugbe ekuakua rẹ uhworo ri vwo ifi tẹnrẹnrẹn vwọ kẹ ibuine na. A je rhe mrẹ orọnvwọn vuọvo rọ họhọ ayen vwẹ otọ ri Juda jovwoo.
12 Ovie Solomọn je vwẹ kemu kemu rẹ ovie aye ri Shiba na guọnọre rọ je nokpẹn rọyen vwọ kẹ, vwọ vrẹ obo ro mu rhe ovie na.* Ọyena vwọ wan nu, ọ vẹ idibo rọyen de rhivwin kpo ẹkuotọ robọ rọyen.
13 Ọnyẹ rẹ oro re mu rhe Solomọn vwẹ ẹgbukpe ọvo bun te italẹnti rẹ oro 666, 14 a vwẹ e rẹ ineki ride, ineki, ivie eje rẹ ihwo rẹ Arab, kugbe e rẹ isun rẹ otọ na ri muẹ oro vẹ idọnọ efuanfon brẹ Solomọn cha vwọ baa.
15 Ovie Solomọn reyọ oro ra guare vwo ru ekpọfia ride 200 (shẹkẹl* rẹ oro 600 ra guare yen o vwo ru ekpọfia ọvuọvo) 16 ọ je reyọ oro ra guare vwo ru ekpọfia itete* 300 (imaina* rẹ oro erha yen o vwo ru ọvuọvo rẹ ekpọfia itete na). Ọyena vwọ wan nu, ovie na da ghwẹ ayen phiyọ Uwevwin rẹ Egbo ri Lẹbanọn.
17 Ovie na je vwẹ akoeni vwo ru ekete rode ọvo, ọ da vwẹ uvi rẹ oro vwọ pharọ. 18 O vwo istẹpu esan re yerẹn kpo ekete na, o vwo asan ra ghwẹ awọ kpahan ra vwẹ oro vwo ru, re ruru vẹ ekete na kugbe, asan ra ghwabọ kpahan hẹ te obonẹ te obonẹ rẹ agbara na, ikpohrokpo ivẹ de rhe mudia ọkọkọ rẹ asan ra ghwabọ kpahan na. 19 Ikpohrokpo 12 mudiaphiyọ enu rẹ istẹpu esan na, ọvo hẹ te obonẹ te obonẹ rẹ oba rẹ istẹpu esan na. O vwo uvie ọfa ro ru orọnvwọn rọ họhọ ọtiọyen jovwo ree. 20 Oro yen e vwo ru iko rẹ Ovie Solomọn eje, ekuakua eje rehẹ Uwevwin rẹ Egbo ri Lẹbanọn uvi rẹ oro yen e vwo ru ayen. A vwẹ idọnọ ọfuanfon vwo ru orọnvwọn vuọvoo, kidie idọnọ ọfuanfon fiemu vuọvo vwẹ ọke ri Solomọnii. 21 Ikuna rẹ ovie na kpo Tashish vẹ idibo ri Hairam. Obọ ọvo vwẹ ẹgbukpe erha yen ikuna ri Tashish na vwo muẹ iro, idọnọ efuanfon, akoeni, okpe, kugbe ipikọku* cha.
22 Ọtiọyena Ovie Solomọn kọyen me fe ji vwo aghwanre nọ ivie ri chekọ eje rehẹ otọrakpọ na. 23 Ivie rẹ akpọ na eje ke guọnọ mrẹ Solomọn* rere ayen nyo aghwanre rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na phi phiyọ ubiudu rọyen. 24 Ayen ohwo ọvuọvo mi mu okẹ rhe—ekuakua ra vwẹ idọnọ efuanfon vwo ru, ekuakua ra vwẹ iro vwo ru, iwun, ekuakua ofovwin, evwri ri balsam, iyesi, kugbe eranvwe re se imiu*—enẹ kọyen ayen ruẹ kukpe kukpe. 25 Solomọn vwo asan 4,000 re muẹ iyesi vẹ ekpẹrẹ rọyen phiyọ kugbe iyesi* 12,000, o de mu ayen phiyọ irere rẹ akpẹrẹ na ji mu ayen kẹrẹ ovie na vwẹ Jerusalẹm. 26 O sunru vwẹ enu rẹ ivie na eje vwo nẹ Urhie na* kpo otọ rẹ ihwo ri Filistia rhirin re te ughwru rẹ Ijipt. 27 Ovie na da nẹrhẹ idọnọ efuanfon buebun dia Jerusalẹm kerẹ ikuta, ọ je nẹrhẹ irhe rẹ isida dia buebun kerẹ irhe ri sikamọ vwẹ Shẹfila na. 28 Kẹ ayen muẹ iyesi nẹ Ijipt vẹ etọ ri chekọ na eje brẹ Solomọn cha.
29 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Solomọn ri chekọ vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, e rhe si ayen vwọ ba eta ri Netan ọmraro na, vwẹ aroẹmrẹ rẹ Ahaijah ohwo ri Shailo, kugbe vwẹ iyẹnrẹn rẹ ọmremramrẹ Ido mrẹ kpahen Jeroboam ọmọ ri Nibat? 30 Solomọn sunru vwẹ Jerusalẹm vwẹ enu rẹ Izrẹl eje ẹgbukpe 40. 31 Ọyena vwọ wan nu, Solomọn de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride. Ọtiọyena e de sho phiyọ Orere ri Devid ọsẹ rọyen; ọmọ rọyen Rehoboam da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
10 Rehoboam de kpo Shikẹm, kidie Izrẹl eje rhe Shikẹm rhe reyọ vwo mu ovie. 2 Ugege rẹ Jeroboam ọmọ ri Nibat vwo nyo kpahọn (ọ jehẹ Ijipt kidie ọ djẹre fikirẹ Ovie Solomọn), Jeroboam de rhivwin nẹ Ijipt rhe. 3 Etiyin ayen de ji ohwo re se, Jeroboam vẹ Izrẹl eje de bru Rehoboam rhe, ayen da tanẹ: 4 “Ọsẹ wẹn ru urhekpe rẹ avwanre họhọ. Ẹkẹvuọvo wo de ru iruo ọgangan rẹ avwanre ruẹ kẹ ọsẹ wẹn na lọhọ ji ru urhekpe ọhọhọhọ* ro mu nyẹ avwanre na pharhe, avwanre cha ga wẹ.”
5 Ọtiọyena ọ da ta kẹ ayen nẹ: “Ovwan rhivwin bru vwe rhe ẹdẹ erha da wan nu.” Ọtiọyena ihwo na da yanran. 6 Ovie Rehoboam da vwẹ iroro nẹ eshare re kpakore* re ga ọsẹ rọyen Solomọn vwẹ ọke rọ vwọ hẹ akpọ nẹ: “Die yen iroroẹjẹ rẹ ovwan kpahen oborẹ me cha kpahen kẹ ihwo nana?” 7 Ayen da kpahen kẹ nẹ: “Wo de dje uruemu esiri kẹ ihwo nana, ru obo re vwerhen ayen oma je kẹ ayen ẹkpahọnphiyọ ro shephiyọ, ayen cha dia idibo wẹn ọkieje.”
8 Ẹkẹvuọvo ọ sen uchebro rẹ eshare re kpakore na* vwọ kẹ, ọ da vwẹ iroro na nẹ ighene eshare re vẹ ọyen gba ghwanre kugbe re dia idibo rọyen asaọkiephana. 9 Ọ da nọ ayen nẹ: “Die yen iroroẹjẹ rẹ ovwan kpahen oborẹ avwanre cha kpahen kẹ ihwo nana re ta kẹ vwẹ nẹ, ‘Ru urhekpe rẹ ọsẹ wẹn mu nyẹ avwanre na pharhe’?” 10 Ighene eshare re vẹ ọyen gba ghwanre kugbe na da ta kẹ nẹ: “Ọnana yen oborẹ wọ cha ta kẹ ihwo na re ta kẹ wẹ nẹ, ‘Ọsẹ wẹn ru urhekpe rẹ avwanre họhọ, ẹkẹvuọvo ruo pharhe kẹ avwanre’; ọnana yen oborẹ wọ cha ta kẹ ayen, ‘Urhiobọ otete mẹ che vwo ọkpan nọ ọchọn rẹ ọsẹ mẹ. 11 Ọsẹ mẹ mu urhekpe ọhọhọhọ nyẹ ovwan, ẹkẹvuọvo me cha vwọ ba urhekpe rẹ ovwan. Ọsẹ mẹ vwẹ uphiaphia vwo gboja kẹ ovwan, ẹkẹvuọvo mi che ru ọtiọyen vẹ uphiaphia ro vwo inwe vwẹ oboba rọyen.’”
12 Jeroboam vẹ ihwo na eje de bru Rehoboam rhe vwẹ ẹdẹ rerha kirobo rẹ ovie na tare nẹ: “Ovwan rhivwin bru vwe rhe vwẹ ẹdẹ rerha.” 13 Ẹkẹvuọvo ovie na da kpahen kẹ ayen gbaegbae. Ọtiọyena Ovie Rehoboam da sen uchebro rẹ eshare re kpakore na.* 14 Ọ ta ota kẹ ayen vwo nene uchebro rẹ ighene eshare na nẹ: “Mi che ru urhekpe rẹ ovwan họhọ phiyọ, me je cha vwọ ba. Ọsẹ mẹ vwẹ uphiaphia vwo gboja kẹ ovwan, ẹkẹvuọvo mi che ru ọtiọyen vẹ uphiaphia ro vwo inwe vwẹ oboba rọyen.” 15 Ọtiọyena ovie na rha kerhọ rẹ ihwo naa, kidie Ọghẹnẹ rẹ uyota na yen nẹrhẹ ọnana phia, rere o se vwo ru ota rẹ Jihova womarẹ Ahaijah ohwo ri Shailo ta kẹ Jeroboam ọmọ ri Nibat gba.
16 Vwọ kpahen Izrẹl eje, kidie nẹ ovie na rhọnvwe kerhọ rayeen na, ihwo na da kpahen kẹ ovie na nẹ: “Ẹkẹn vọ yen avwanre vwori vwẹ Devid? Avwanre vwo uku vwẹ ọmọ ri Jẹsii. Dohwo deghẹnẹ rọyen bru ra, E Izrẹl! Asaọkiephana gba vwẹrote uwevwin romobọ wẹn, E Devid.” Ọtiọyena Izrẹl eje de rhivwin kpo iwevwin* rayen.
17 Ẹkẹvuọvo Rehoboam de sun vwẹ enu rẹ ihwo rẹ Izrẹl re dia irere ri Juda.
18 Ọyena vwọ wan nu, Ovie Rehoboam de ji Hadoram rọ vwẹrote ihwo rẹ ovie jurhi kẹ nẹ e wian kẹ ọyen bru ayen ra, ẹkẹvuọvo ihwo rẹ Izrẹl de phio hwe. Ovie Rehoboam da vwẹ ẹgbẹgba ro akpẹrẹ rọyen, ọ da djẹ kpo Jerusalẹm. 19 Ihwo rẹ Izrẹl je vwọsua uwevwin ri Devid rhi te ọke na.
11 Ugege rẹ Rehoboam vwo te Jerusalẹm, o de koko uwevwin ri Juda kugbe Bẹnjamin, egba ofovwin 180,000 re yonori,* rere ayen nene Izrẹl họnre a sa vwọ vwẹ uvie na rhivwin bru Rehoboam rhe. 2 Etiyin ota ri Jihova de bru Shẹmaya ohwo rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na rhe nẹ: 3 “Ta kẹ Rehoboam ọmọ ri Solomọn ovie ri Juda kugbe Izrẹl eje rehẹ Juda kugbe Bẹnjamin, 4 ‘Ọnana yen oborẹ Jihova tare: “Ovwan yanran re nene iniọvo rẹ ovwan họnraa. Ovwan ọvuọvo rhivwin kpo uwevwin rọyen, kidie mẹvwẹ yen nẹrhẹ ọnana phia.”’” Ọtiọyena ayen de ru nene ota ri Jihova, ayen de rhivwin kpo, ayen rhe nene Jeroboam họnree.
5 Rehoboam da dia Jerusalẹm, ọ da bọn irere ra gbogba riariẹ phiyọ vwẹ Juda. 6 Ọtiọyen kọyen ọ bọn* Bẹtlẹhẹm, Itam, Tẹkoa, 7 Bẹt-zọ, Soko, Adọlam, 8 Gat, Marishah, Zif, 9 Adoreim, Lekish, Azika, 10 Zora, Aijalọn, kugbe Hẹbrọn irere ra gbogba riariẹ phiyọ vwẹ Juda kugbe Bẹnjamin. 11 Kpobarophiyọ, o de ru asan ra gbogba riariẹ phiyọ na ganphiyọ, o de phi inotu phiyọ ayen, o de mu emuọre vẹ evwri kugbe iwaini vwo rhe ayen, 12 o ji mu ekpọfia ride vẹ ibiri kpo irere sansan na eje; o de ru ayen ganphiyọ, Juda kugbe Bẹnjamin da dia erọyen.
13 Irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na rehẹ Izrẹl eje de bicha, ayen nẹ ekogho rayen eje rhe. 14 Ihwo ri Livae na yanjẹ asan rẹ ichuru da sa re odin vẹ ughwẹ rayen vwo, ayen da rhe Juda kugbe Jerusalẹm, kidie Jeroboam vẹ emọ rọyen djẹ ayen vwo nẹ iruo rẹ ayen ruẹ kerẹ irherẹn vwọ kẹ Jihova. 15 Jeroboam da vwẹ irherẹn robọ rọyen mu vwọ kẹ asan ri kpenu na, vwọ kẹ emekashe rẹ Idẹbono re họhọ ẹvwe na,* kugbe vwọ kẹ emọ rẹ erhuẹn ro ruru na. 16 Ihwo ri nẹ ivwiẹ rẹ Izrẹl eje rhe ri brorhiẹn vwẹ ubiudu rayen rẹ ayen vwọ guọnọ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl de nene ayen kpo Jerusalẹm re ze izobo kẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride. 17 Ẹgbukpe erha ọyen ayen ru usuon ri Juda gan ji bicha Rehoboam ọmọ ri Solomọn, kidie ayen yanre vwẹ idjerhe ri Devid vẹ Solomọn ẹgbukpe erha.
18 Ọyena vwọ wan nu Rehoboam da reyọ Mehalat ọmọtẹ ri Jerimọt ọmọ ri Devid kerẹ aye, Mehalat jẹ ọmọtẹ rẹ Abihel ọmọtẹ rẹ Elayab ọmọ ri Jẹsi. 19 Ọke vwọ yanran na, o de vwiẹ emọ kẹ: Jiọsh, Shẹmaraya, kugbe Zeham. 20 Ọ da rọvwọn Meaka uvwrọmọ rẹ Absalọm kpahọn. Ọke vwọ yan obaro, o de vwiẹ Abaijah, Atai, Zaiza, kugbe Shilomit vwọ kẹ. 21 Rehoboam vwo ẹguọnọ ri Meaka uvwrọmọ rẹ Absalọm vrẹ eya rọyen ri chekọ vẹ esen rọyen eje, kidie ọ reyọ eya 18 kugbe esen 60, ọ da dia ọsẹ kẹ emeshare 28 kugbe emetẹ 60. 22 Ọtiọyena Rehoboam da reyọ Abaijah ọmọ ri Meaka mu ọgbuyovwin vẹ osun vwẹ ohri rẹ iniọvo rọyen, kidie ọ guọnọ reyọ vwo muẹ ovie. 23 Ẹkẹvuọvo, o dje uruemu rẹ aghwanre phia, ọ da vwẹ* evo vwẹ usun rẹ emọ rọyen kpo ekogho ri Juda vẹ Bẹnjamin eje, kpo irere ra gbogba riariẹ eje, ọ da vwẹ emuọre buebun vwọ kẹ ayen je rọvwọn eya buebun vwọ kẹ ayen.
12 Ugege rẹ usuon ri Rehoboam vwo muotọ, ọ je vwọ gan re, ọ da kpairoro vrẹ Urhi ri Jihova kugbe Izrẹl eje re vẹ ọyen gba herọ. 2 Vwẹ ukpe riyorin rẹ Ovie Rehoboam, Ovie Shaishak rẹ Ijipt da rhe vwọso Jerusalẹm, kidie ayen dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia kpahen Jihova. 3 O vwo ekpẹrẹ 1,200, iguiyesi 60,000, kugbe ituofovwin re che se kerii ri nenire nẹ Ijipt rhe—ihwo ri Libia, Sọkim, kugbe ihwo rẹ Itiopia. 4 Ọ reyọ irere ra gbogba riariẹ ri Juda, ukuotọ rọyen o de rhi te Jerusalẹm.
5 Shẹmaya ọmraro na de bru Rehoboam kugbe isun ri Juda re ghwomakoko vwẹ Jerusalẹm rhe fikirẹ Shaishak, ọ da ta kẹ ayen nẹ: “Ọnana yen oborẹ Jihova tare, ‘Wọ kpairoro vrẹ vwẹ, ọtiọyena me je kpairoro vrẹ wẹ vwọ kẹ Shaishak.’” 6 Etiyin isun rẹ Izrẹl kugbe ovie na da vwẹ oma rayen kpotọ ayen da tanẹ: “Jihova ọvwata.” 7 Ọke rẹ Jihova vwọ mrẹ nẹ ayen vwẹ oma rayen kpotọ re, ota ri Jihova de bru Shẹmaya rhe nẹ: “Ayen vwẹ oma rayen kpotọ re. Me gbe cha ghwọrọ ayeen, o rhe che krii, ki mi che sivwin ayen. Me cha womarẹ Shaishak ku ophu mẹ ku Jerusalẹmuu. 8 Ẹkẹvuọvo ayen cha dia idibo rọyen rere ayen vwọ riẹn ofẹnẹ rẹ ẹga ra vwọ kẹ vwẹ kugbe ẹga ra vwọ kẹ ivie rẹ etọ efa.”
9 Ọtiọyena Ovie Shaishak rẹ Ijipt da rhe vwọso Jerusalẹm. Ọ ghwẹ efe rẹ uwevwin ri Jihova kugbe efe rẹ uwevwin* rẹ ovie na reyọ. Ọ ghwẹ erọnvwọn ejobi ji te ekpọfia rẹ oro rẹ Solomọn ruru reyọ. 10 Ọtiọyena Ovie Rehoboam de ru ekpọfia rẹ ẹrovwo vwo wene ayen, ọ da vwẹ ayen kẹ inotu rẹ orhẹrẹ na* re rhẹrẹ asan ra wan rua uwevwin rẹ ovie na. 11 Kọke kọke rẹ ovie na da rhe uwevwin ri Jihova, ihwo re rhẹrẹ na me ruọ ji mu ayen, ayen de ru nu, ayen mi mu ayen rhivwin kpo uvun rẹ ihwo re rhẹrẹ na. 12 Kidie nẹ ovie na vwẹ oma rọyen kpotọ, ophu ri Jihova rha tua kpahọọn, ọ rha je ghwọrọ ayen karekaree. Vwọ vrẹ ọyena, a je mrẹ emu esiri evo vwẹ Juda.
13 Ovie Rehoboam de ru ẹdia rọyen gan vwẹ Jerusalẹm jẹ o ji suẹn; Rehoboam hẹ ẹgbukpe 41 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 17 vwẹ Jerusalẹm, orere rẹ Jihova sanere vwẹ ivwiẹ rẹ Izrẹl eje kerẹ asan ra vwẹ odẹ rọyen se. Odẹ rẹ oni rẹ ovie na yen Neama ohwo rẹ Amọn. 14 Ẹkẹvuọvo o ru obo re brare kidie o ji rhi brorhiẹn vwẹ ubiudu rọyen rọ vwọ guọnọ Jihovaa.
15 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Rehoboam vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, e rhe si ayen vwọ ba eta ri Shẹmaya ọmraro na kugbe Ido ọmremramrẹ na vwẹ iyẹnrẹn rẹ erua na? Ọkieje yen Rehoboam vẹ Jeroboam vwo phi ofovwin. 16 Rehoboam de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, e de sho phiyọ Orere ri Devid; ọmọ rọyen Abaijah da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
13 Vwẹ ukpe 18 rẹ Ovie Jeroboam, Abaijah da rhe dia ovie vwẹ enu rẹ Juda. 2 O sunru vwẹ Jerusalẹm ẹgbukpe erha. Odẹ rẹ oni rọyen Mikaya ọmọtẹ rẹ Yuraẹl ri Gibia. Ofovwin da dia vwẹ uvwre rẹ Abaijah kugbe Jeroboam.
3 Ọtiọyena Abaijah vẹ otuofovwin 400,000, re dia egba ofovwin re yonori* de kpo ofovwin. Jeroboam vẹ eshare re yonori* 800,000 re dia egba ofovwin da tẹnrẹn urhiẹ rẹ ofovwin vwọsuọ. 4 Asaọkiephana Abaijah de mudia enu rẹ Ugbenu ri Zẹmareim rọhẹ ekogho rẹ igbenu rẹ Ifrem, ọ da ta: “Nyo vwe, E Jeroboam vẹ Izrẹl eje. 5 Ovwan rha riẹn nẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl vwẹ uvie ọvo vwọ kẹ Devid vwẹ enu rẹ Izrẹl bẹdẹ, vwọ kẹ kugbe emọ rọyen womarẹ ọphọ rẹ ughwanka?* 6 Ẹkẹvuọvo Jeroboam ọmọ ri Nibat odibo ri Solomọn ọmọ ri Devid de vrẹn, o de gbe vwọso ọrovwori rọyen. 7 Eshare ri vwo oborẹ ayen ruẹẹ re che se vwo ru emu vuọvoo ki bro ra. Ayen de gbe vwọso Rehoboam ọmọ ri Solomọn vwẹ ọke rọ vwọ hẹ eghene rẹ oshọ ji vwo muo, o se mudia vwọso ayeen.
8 “Asaọkiephana ovwan roro nẹ ovwan se mudia vwọso uvie ri Jihova rọhẹ obọ rẹ emọ ri Devid kidie ovwan pha buebun, ovwan ji vwo emọ rẹ erhuẹn rẹ oro rẹ Jeroboam ruru kerẹ eghẹnẹ vwọ kẹ ovwan. 9 Ovwan je djẹ irherẹn ri Jihova, emọ rẹ Erọn, kugbe ihwo ri Livae na, ovwan je vwẹ irherẹn robọ rẹ ovwan mu kerẹ ihwo rẹ etọ efa? Kohwo kohwo rọ rhere* vẹ erhuẹn otete kugbe egbon ighwrẹn sa dia orherẹn rẹ obo re dia eghẹnẹẹ. 10 Vwọ kẹ avwanre, Jihova yen Ọghẹnẹ rẹ avwanre, avwanre je rhe kpairoro vrẹẹ; irherẹn rẹ avwanre, emọ rẹ Erọn yen gbodibo kẹ Jihova, ihwo ri Livae na ki rhe biẹcha iruo na. 11 Ayen ze izobo rẹ ẹtorhẹ kẹ Jihova kurhiọke kurhiọke kugbe kovwọnvwọn kovwọnvwọn, ọtiọyen ji te insẹnsi ro gbon phanphanphan, ibrẹdi re vwo ze* na hẹ enu rẹ imẹjẹ rẹ uvi rẹ oro na, ayen vwẹ irhukpẹ rẹ igburhukpẹ rẹ oro na vwo muẹ kovwọnvwọn kovwọnvwọn, kidie avwanre ruiruo ro fori nẹ avwanre ru kẹ Jihova Ọghẹnẹ avwanre; ẹkẹvuọvo ovwan kpairoro vrẹ. 12 Asaọkiephana nighere! Ọghẹnẹ rẹ uyota na vẹ avwanre herọ, ọyen suẹn avwanre, irherẹn rọyen hẹ etinẹ rere ayen hworo ewanre rẹ oka rẹ ofovwin na vwọso ovwan. E ihwo rẹ Izrẹl, ovwan nene Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rẹ ovwan ride họnraa, kidie ovwan che phikparobọọ.”
13 Ẹkẹvuọvo Jeroboam ji ẹko rẹ isodje ọvo ra hwa phiyọ obuko rayen, ọtiọyena otuofovwin rọyen da dia obaro ri Juda jẹ ẹko rẹ isodje re hwa phiyọ na hẹ obuko rayen. 14 Ọke rẹ eshare ri Juda vwo kuomarhẹriẹ, ayen da mrẹ nẹ ayen che phi ofovwin na vwẹ te obaro te obuko. Ọtiọyena kẹ ayen kperẹ se Jihova, jẹ irherẹn na hworo ewanre na gangan. 15 Eshare ri Juda de kpere ukperi rẹ ofovwin, ọke rẹ eshare ri Juda vwo kpere ukperi rẹ ofovwin, Ọghẹnẹ rẹ uyota na de phi Jeroboam kugbe Izrẹl eje kparobọ vwẹ obaro rẹ Abaijah kugbe Juda. 16 Ihwo rẹ Izrẹl da mrẹ Juda djẹ, Ọghẹnẹ de phi ayen phiyọ obọ rayen. 17 Abaijah vẹ ihwo rọyen da teyen ayen hwe buebun, ihwo rẹ Izrẹl rẹ ayen teyen hwe ki she, eshare 500,000 re yonori.* 18 Enẹ kọyen a vwẹ eshare rẹ Izrẹl vwo kpotọ vwẹ ọke yena, ẹkẹvuọvo eshare ri Juda phikparobọ kidie ayen vwẹroso* Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride. 19 Abaijah kọ vwọtua Jeroboam je reyọ irere mie, Bẹtẹl vẹ irho rehẹ otọ rọyen,* Jẹshana vẹ irho rehẹ otọ rọyen, kugbe Ifrein vẹ irho rehẹ otọ rọyen. 20 Vwẹ ọke rẹ Abaijah, Jeroboam rhe vwo ogangan rọyen ọfaa; ọtiọyena Jihova da teyọn she, o de ghwu.
21 Ẹkẹvuọvo Abaijah ko ruẹ uvie rọyen ganphiyọ. Ọke vwọ yanran na, ọ da reyọ eya 14, ọ da rhe dia ọsẹ kẹ emeshare 22 kugbe emetẹ 16. 22 Ikuegbe rẹ akpeyeren rẹ Abaijah ri chekọ, obo ro ruru vẹ eta rọyen, e si ayen phiyọ isiesi* rẹ ọmraro Ido.
14 Abaijah de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, e de sho phiyọ Orere ri Devid; ọmọ rọyen Esa da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen. Vwẹ ọke rọyen, otọ na de vwo urovwoma ẹgbukpe ihwe.
2 Esa ru obo ri yovwirin vẹ obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova Ọghẹnẹ rọyen. 3 O si egbada erhorha na kugbe asan ri kpenu na no, ọ guọghọ ichivwo rẹ ẹga na chẹghẹchẹghẹ je nyavwe ekpọ rẹ ẹga* na she. 4 Kpobarophiyọ, ọ vuẹ Juda nẹ ayen guọnọ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride je yọnrọn Urhi na kugbe iji na. 5 Ọtiọyena o de si asan ri kpenu na kugbe asan ra da torhẹ insẹnsi na nẹ irere ri Juda eje, vwẹ otọ rẹ usuon rọyen, e kpokpo uvie naa. 6 Ọ bọn irere ra gbogba riariẹ vwẹ Juda, kidie otọ na vwo ukpokpomaa, o ji vwo ohwo vuọvo rọ kpare ofovwin bro rhe vwe uvwre rẹ ikpe nanaa kidie Jihova kẹ rẹ urovwoma. 7 Ọ da ta kẹ Juda nẹ: “Jẹ a bọn irere nana rere a bọn igbẹhẹ vẹ iwevwin ri kpenu riariẹ ayen phiyọ, ji phi ẹchẹ* vẹ irhe ra vwọ kanrọ phiyọ ayen. Otọ na jehẹ obọ rẹ avwanre, kidie avwanre hiẹ guọnọ Jihova Ọghẹnẹ rẹ avwanre. Avwanre hiẹ guọnọ, ọ je kẹ avwanre urovwoma vwẹ kabọ kabọ.” Ọtiọyena ayen de ruiruo rẹ ebanbọn na re gbẹrhẹnẹdẹ.
8 Esa vwo otuofovwin 300,000 ri nẹ Juda rhe re vwẹ ekpọfia ride kugbe ibiri vwọ choma. Egba ofovwin 280,000 ri mu ekpọfia itete* re je vwẹ imirhabọ vwọ choma* de rhe nẹ Bẹnjamin rhe.
9 Ọke vwọ yan obaro, Zira ohwo rẹ Itiopia da rhe vẹ ituofovwin 1,000,000 kugbe ekpẹrẹ 300 rhe vwọso ayen. Ọke ro vwo te Marishah, 10 Esa da yanran ra vwọsuọ, ayen da tẹnrẹn urhiẹ rẹ ofovwin vwẹ Iyara ri Zẹfata vwẹ Marishah. 11 Esa de kperi se Jihova Ọghẹnẹ rọyen nẹ: “E Jihova, vwọ kẹ wẹ, o torori sẹ ihwo ru wọ vwẹ ukẹcha kẹ bunru yẹrẹ ayen vwo ẹgba vuọvoo. Cha avwanre uko, E Jihova Ọghẹnẹ rẹ avwanre, kidie avwanre vwẹroso* owẹ, odẹ wẹn yen avwanre vwọ rhe rhe vwọso otu buebun nana. E Jihova, wẹwẹ yen Ọghẹnẹ rẹ avwanre. Wo jẹ ohworakpọ ghevweghe phi we kparobọọ.”
12 Ọtiọyena Jihova de phi ihwo rẹ Itiopia kparobọ vwẹ obaro rẹ Esa kugbe obaro ri Juda, ihwo rẹ Itiopia na da djẹ. 13 Esa vẹ ihwo re vẹ ọyen gba herọ na da vwọtua ayen rhirin re te Gira, ihwo rẹ Itiopia na ki she bẹsiẹ rẹ ọvuọvo rayen rhe sivwin rhọọ, kidie Jihova kugbe otuofovwin rọyen yen teyen ayen hwe. Ọyena vwọ wan nu, ayen da ghwẹ ekuakua buebun rẹ ihwo re hweri na reyọ. 14 Kpobarophiyọ, ayen da guọghọ irere eje re riariẹ Gira, kidie oshọ ri Jihova ro ayen oma; ayen de gborho irere na eje, kidie erọnvwọn buebun hẹ evun rayen re se gborho. 15 Ayen je ro itughẹ rẹ ihwo ri vwo ichuru, ayen de mu ichuru vẹ ikamẹl buebun, ayen vwo ru ọyen na nu, ayen de rhivwin kpo Jerusalẹm.
15 Asaọkiephana ẹwẹn rẹ Ọghẹnẹ da rhe enu rẹ Azaraya ọmọ rẹ Odẹd. 2 Ọtiọyena ọ da yanran ra vwa Esa, ọ da ta kẹ nẹ: “Nyo vwe, E, Esa kugbe Juda vẹ Bẹnjamin eje! Jihova vẹ ovwan herọ vwẹ uchọke rẹ ovwan nenire dia; ọ da dianẹ ovwan hiẹ guọnọ, kọ cha nẹrhẹ ovwan mrẹ ọyen, ẹkẹvuọvo ọ da dianẹ ovwan kpairoro vrẹ, ọ je cha kpairoro vrẹ ovwan. 3 Vwẹ ọke grongron,* Izrẹl ga Ọghẹnẹ rẹ uyota naa, orherẹn yono ayeen, ayen je yọnrọn urhi naa. 4 Ẹkẹvuọvo ọke rẹ ayen vwọ hẹ okpetu, ayen de rhivwin bru Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl rhe, ayen da hiẹ guọnọ, ọ da nẹrhẹ ayen mrẹ ọyen. 5 Vwẹ ọke yena, o vwo ohwo vuọvo ro se kpo oyan ẹfẹrọvoo,* kidie ozighi ọgangan hẹ ohri rẹ ihwo re dia etọ na. 6 Ẹgborho vwọsua ẹgborho, orere ọvo vwọsua orere ọfa kidie Ọghẹnẹ vwẹ uphẹn kẹ ayen nẹ koka koka rẹ okpetu so ozighi vwẹ ohri rayen. 7 Ẹkẹvuọvo wẹ, goma, wo jẹ udu nẹ uwe awọọ,* kidie a cha hwosa rẹ iruo wẹn kẹ wẹ.”
8 Ugege rẹ Esa vwo nyo eta nana kugbe aroẹmrẹ rẹ Odẹd ọmraro na, o de fiudugberi, o de si edjọ ri tuẹn ohwo oma na vwo nẹ etọ ri Juda kugbe Bẹnjamin eje kugbe vwo nẹ irere rọ reyọre vwẹ ekogho rẹ igbenu rẹ Ifrem, ọ da rhoma so agbada ri Jihova rọhẹ obaro rẹ umubruwevwin ri Jihova na. 9 Ọ da ghwẹ Juda kugbe Bẹnjamin eje koko kugbe erhorha re vẹ ayen gba herọ ri nẹ Ifrem, Manasẹ, kugbe Simiọn rhe, kidie ayen buebun djẹ nẹ Izrẹl bro rhe ọke rẹ ayen vwọ mrẹ nẹ Jihova Ọghẹnẹ rọyen vẹ ọyen herọ. 10 Ọtiọyena ayen de siomakoko vwẹ Jerusalẹm vwẹ emeranvwe rerha rẹ ukpe 15 rẹ usuon rẹ Esa. 11 Vwẹ ẹdẹ yena, ayen da reyọ vwo nẹ ekuakua rẹ ayen ghwẹ nẹ ofovwin rhe na vwo ze izobo kẹ Jihova, erhuẹn 700 kugbe igodẹ 7,000. 12 Kpobarophiyọ, ayen da re ọphọ rẹ ayen vwọ hiẹ guọnọ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride vẹ ubiudu rayen eje kugbe erhi* rayen eje. 13 Kohwo kohwo rọ hiẹ guọnọ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹẹl, ka teyọn hwe, tẹ ọ dia otete yẹrẹ ọrode, ọshare yẹrẹ aye. 14 Ayen da vwẹ urhuru ọgangan duvwun iyorin rhe Jihova vẹ edo rẹ aghọghọ, vẹ ewanre kugbe egban. 15 Juda eje da ghọghọ fikirẹ iyorin na kidie ayen vwẹ ubiudu rayen eje vwo duvwun iyorin na ayen je guọnọ vẹ oruru, ọ da je nẹrhẹ ayen mrẹ ọyen, Jihova da kẹ ayen urovwoma vwẹ kẹbẹre kẹbẹre.
16 Ovie Esa tobọ si Meaka oni rọyen rode nẹ ẹdia rọyen kerẹ oni rẹ ovie, kidie o ru ẹdjọ ro tuẹn ohwo oma ọvo rẹ ayen reyọ vwọ ga ọkpọ rẹ ẹga* na. Esa nyavwe ẹdjọ ro tuẹn ohwo oma na she, ọ da guọghọ je torhẹ vwẹ Iyara ri Kidrọn. 17 Ẹkẹvuọvo e si asan ri kpenu na vwo nẹ Izrẹẹl. Dedena, ubiudu rẹ Esa dia ọsoso* vwẹ akpọ* rọyen eje. 18 Ọ da ghwẹ erọnvwọn rọ vẹ ọsẹ rọyen ru fon rhe uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na—idọnọ efuanfon, iro, kugbe ekuakua efa. 19 E phi ofovwin vuọvo bẹsiẹ rẹ ukpe 35 rẹ usuon rẹ Esa vwo tee.
16 Vwẹ ukpe 36 rẹ usuon rẹ Esa, Ovie Beasha rẹ Izrẹl da rhe vwọso Juda, ọ da tuẹn ẹbọn ri Rema phiyọ* rere ohwo vuọvo vwo jẹ ekogho rẹ Ovie Esa ri Juda ẹruọ yẹrẹ e vrẹn no. 2 Ọtiọyena Esa da ghwẹ idọnọ efuanfon kugbe iro vwo nẹ asan ra ghwẹ efe phiyọ vwẹ uwevwin ri Jihova kugbe uwevwin* rẹ ovie na, o de mu ayen bru Ovie Bẹn-hedad ri Siria rọ dia Damaskọs ra, nẹ: 3 “Mẹ vẹ owẹ vwo obọechuro,* ọsẹ mẹ vẹ ọsẹ wẹn ji vwo obọechuro. Me vwẹ idọnọ efuanfon kugbe iro vwo rhe we. Yanrhe, phan obọechuro ru wọ vẹ Ovie Beasha rẹ Izrẹl vwori,* rere o vwo siomareyọ nuvwe.”
4 Bẹn-hedad da kerhọ rẹ Ovie Esa, o de ji inotu rẹ ituofovwin rọyen re nene irere rẹ Izrẹl họnre, ayen da reyọ Aijọn, Dan, Ebẹl-meim, kugbe asan eje ra da sẹro rẹ erọnvwọn vwẹ irere ri Naftalai. 5 Ọke rẹ Beasha vwo nyo kpahọn, o de brokpakpa dobọ rẹ ẹbọn ri Rema ji,* ọ da kpairoro vrẹ owian rọyen vwẹ etiyin. 6 Ovie Esa da reyọ Juda eje, ayen de mu ikuta kugbe igedu ri Rema rẹ Beasha vwọ bọn jovwo na reyọ, ọ da reyọ ayen vwọ bọn* Giba kugbe Mizpa.
7 Vwẹ ọke yena, Hanenai ọmrorẹ* na de bru Ovie Esa ri Juda rhe, ọ da ta kẹ nẹ: “Kidie nẹ wọ vwẹroso* ovie ri Siria, wọ rha vwẹroso* Jihova Ọghẹnẹ wẹẹn na, otuofovwin rẹ ovie ri Siria djẹ va wẹ abọ re. 8 Ihwo rẹ Itiopia kugbe ihwo ri Libia rha dia isodje buebun ri vwo ekpẹrẹ kugbe iguiyesi buebun? Ẹkẹvuọvo kidie nẹ wọ vwẹroso Jihova, o de phi ayen phiyọ obọ wẹn. 9 Kidie ẹro ri Jihova djuẹ kpenẹ kpenẹ nene akpọ na eje rere o vwo dje ogangan* rọyen phia kẹ ihwo rẹ ubiudu rayen dia ọsoso kpahọn.* Wo ru emu rẹ ẹkpa vwẹ ota nana; vwo nẹ ọke nana yanran ihwo che nene uwe phi ofovwin.”
10 Ẹkẹvuọvo ivun de miovwo Esa kpahen ọmrorẹ na, o de muo phiyọ uwodi* kidie ophu muro gangan kpahọn fikirẹ ọnana. Vwẹ ọke vuọvo yena, Esa ko gboja kẹ ihwo efa vwẹ ohri rẹ ihwo na. 11 Asaọkiephana ikuegbe rẹ akpeyeren rẹ Esa vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, e si ayen phiyọ Ọbe rẹ Ivie ri Juda kugbe ọ rẹ Izrẹl.
12 Vwẹ ukpe 39 rẹ usuon rọyen, Esa de rhi vwo emiavwe vwẹ awọ rọyen, emiavwe na da rhe gan gangan; vwevunrẹ emiavwe rọyen na dede, o kuomarhẹriẹ bru Jihovaa, ẹkẹvuọvo ihwo ri sivwon na. 13 Esa de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride; o ghwuru vwẹ ukpe 41 rẹ usuon rọyen. 14 Ọtiọyena ayen de sho phiyọ asan ushi rọyen rọ tọn kẹ oma rọyen vwẹ Orere ri Devid, ayen de muo phiyọ ehwa rẹ orivwin ra vwẹ evwri ri balsam kugbe ori rẹ oghẹresan ra vwẹ ekuakua sansan vwo chere vwo ghworo. Kpobarophiyọ ayen da torhẹ ẹtorhẹ rẹ orivwin esho rode ra mrẹ vwo djee vwọ kẹ.*
17 Ọmọ rọyen Jẹhoshafat da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen, o de ru ẹdia rọyen gan vwẹ enu rẹ Izrẹl. 2 O de phi ituofovwin phiyọ irere ra gbogba riariẹ eje ri Juda ji phi ẹko rẹ isodje phiyọ otọ ri Juda kugbe irere rẹ Ifrem rẹ Esa ọsẹ rọyen reyọre. 3 Jihova vẹ Jẹhoshafat herọ kidie ọ yanre vwẹ idjerhe rẹ Devid ọsẹ rọyen rode wanre vwẹ ọke awanre, ọ hiẹ guọnọ Beel. 4 Kidie ọ hiẹ guọnọ Ọghẹnẹ rẹ ọsẹ rọyen, o de ru nene* iji rọyen ukperẹ iruemu rẹ Izrẹl. 5 Jihova de ru uvie na ghwotọ vwẹ obọ rọyen; Juda eje ke vwẹ okẹ rhe Jẹhoshafat, o de rhi vwo efe kugbe urinrin buebun. 6 Ubiudu rọyen da rhe vọn vẹ uduoyivwin vwẹ idjerhe ri Jihova, ọ tobọ si asan ri kpenu na kugbe ekpọ rẹ ẹga* na vwo nẹ Juda.
7 Vwẹ ukpe rerha rẹ usuon rọyen o de ji ihwo nẹ i re se isun rọyen rhe, Bẹn-hel, Obedaya, Zẹkaraya, Nẹtanẹl, kugbe Mikaya, rere ayen yono vwẹ irere ri Juda. 8 Ihwo ri Livae re vẹ ọyen gba herọ yen Shẹmaya, Nẹtanaya, Zẹbadaya, Asahẹl, Shẹmiramọt, Jehonatan, Adonaijah, Tobaijah, kugbe Tob-adonaijah, ọtiọyen ji te Ẹlishama vẹ Jehoram irherẹn na. 9 Ayen ki yono vwẹ Juda, ayen mu ọbe rẹ Urhi ri Jihova nene oma, ayen da yan riariẹ irere ri Juda eje jẹ ayen yono vwẹ ohri rẹ ihwo na.
10 Oshọ ri Jihova de rhi mu uvie na eje rehẹ otọ re riariẹ Juda phiyọ, ayen rha họnre vwọso Jẹhoshafatii. 11 Ihwo ri Filistia na da vwẹ okẹ kugbe igho vwo rhe Jẹhoshafat kerẹ arhọghọ. Ihwo rẹ Arab de mu egbon 7,700 kugbe okri* 7,700 vwo nẹ ichuru rayen rhe.
12 Jẹhoshafat kọ ganphiyọ ganphiyọ, ọ da bọn asan ra gbogba riariẹ phiyọ kugbe irere ra sẹro rẹ erọnvwọn phiyọ vwẹ Juda. 13 Ọ da tuẹn iruo rẹ ebanbọn rode phiyọ vwẹ irere ri Juda, o vwo isodje, egba ofovwin vwẹ Jerusalẹm. 14 A rhuẹrẹ ayen phiyọ ẹkuẹko vwo nene iwevwin rẹ esẹ rayen: i ri Juda inotu rẹ uriorin, Adnah onotu, egba ofovwin 300,000 vẹ ọyen herọ. 15 Jehohena onotu na hẹ otọ rẹ usuon rọyen, ihwo 280,000 vẹ ọyen herọ. 16 Ohwo ọfa rọ jehẹ otọ rẹ usuon rọyen yen Amasaya ọmọ ri Zikrai rọ vwomakpahotọ vwọ kẹ iruo ri Jihova, egba ofovwin 200,000 vẹ ọyen herọ. 17 Ẹlayada ọgba ofovwin ro nẹ Bẹnjamin rhe, eshare 200,000 re vwẹ umurhabọ vẹ ekpọfia vwọ choma vẹ ọyen herọ. 18 Jehọzabad hẹ otọ rẹ usuon rọyen, eshare 180,000 re choma vwọ kẹ ofovwin vẹ ọyen herọ. 19 Enana yen gbodibo kẹ ovie na vẹ ihwo rẹ ovie na phi phiyọ irere ra gbogba riariẹ vwẹ Juda eje.
18 Jẹhoshafat vwo efe kugbe urinrin buebun, ẹkẹvuọvo o vwo obọechuro rẹ orọnvwe vẹ Ehab. 2 Ọtiọyena ikpe evo vwọ wan nu, o de bru Ehab ra vwẹ Sameria, Ehab da vwẹ igodẹ kugbe erhuẹn buebun vwo ze izobo fiki rọyen vẹ ihwo re vẹ ọyen gba herọ. O de jiro kẹ* nẹ ọ yanran ra vwọso Remọt-giliẹd. 3 Etiyin Ovie Ehab rẹ Izrẹl da ta kẹ Ovie Jẹhoshafat ri Juda nẹ: “Wo che nene uvwe kpo Remọt-giliẹd?” Ọ da kpahen kẹ nẹ: “Mẹvwẹ vẹ owẹ ọvo, ihwo mẹ ihwo wẹn, mi che bicha wẹ vwẹ ofovwin na.”
4 Ẹkẹvuọvo Jẹhoshafat da ta kẹ ovie rẹ Izrẹl nẹ: “Biko, guọnọ odjekẹ ri Jihova kpahọn tavwen.” 5 Ọtiọyena ovie rẹ Izrẹl de koko emraro na, eshare 400, ọ da nọ ayen nẹ: “Avwanre kpare ofovwin kpo Remọt-giliẹd gbanẹ me raa?” Ayen da tanẹ: “Yanran, Ọghẹnẹ rẹ uyota na che phio phiyọ obọ rẹ ovie.”
6 Jẹhoshafat da ta: “Ọmraro ri Jihova vuọvo hẹ etinẹ? E jẹ avwanre je nọ mie.” 7 Ọtiọyena ovie rẹ Izrẹl da ta kẹ Jẹhoshafat nẹ: “O ji vwo ohwo ọvo rẹ avwanre sa wan oma rọyen guọnọ odjekẹ ri Jihova; ẹkẹvuọvo mi vwo utuoma kpahọn kidie o vwo ọke vuọvo rọ vwọ mraro rẹ obo ri yovwirin kpahen ovwẹẹ, obo re brare ọkieje. Odẹ rọyen Mikaya ọmọ rẹ Imlah.” Ẹkẹvuọvo Jẹhoshafat da tanẹ: “Ofori nẹ ovie ta oka rẹ ota ọtiọyeen.”
8 Ọtiọyena ovie rẹ Izrẹl de se ọdiaguare* rọyen ọvo, ọ da tanẹ: “Se Mikaya ọmọ rẹ Imlah rhe kpakpata.” 9 Asaọkiephana ovie rẹ Izrẹl kugbe Jẹhoshafat ovie ri Juda chidia, dohwo dekete rọyen, ayen ku iwun rẹ ovie phiyọ; ayen chidia asan re de wonro ibi ekankọn rọhẹ asan ra wan rua Sameria, jẹ emraro na eje rha mraro vwẹ obaro rayen. 10 Etiyin Zẹdikaya ọmọ ri Kẹneana de ru idjo rẹ utehru kẹ oma rọyen, ọ da ta: “Ọnana yen oborẹ Jihova tare, ‘Enana yen wo che vwo dje* ihwo ri Siria bẹsiẹ wọ vwọ ghwọrọ ayen karekare.’” 11 Emraro ri chekọ na eje je mraro vwẹ idjerhe vuọvo na, ayen tanẹ: “Yan kpo Remọt-giliẹd, wo che phio kparobọ; Jihova che phio phiyọ obọ rẹ ovie.”
12 Ọtiọyena ikọn re ji yanran re se Mikaya na da ta kẹ: “Nighere! Emraro na eje ta eta esiri kẹ ovie na. Biko, jẹ ota wẹn je dia kerẹ ọrayen, rere wọ ta ota esiri.” 13 Ẹkẹvuọvo Mikaya da tanẹ: “Rẹ Jihova vwọ herọ na, kemu kemu rẹ Ọghẹnẹ mẹ tare, ọyen me cha ta.” 14 O de bru ovie na rhe, ovie na da nọ nẹ: “Mikaya, avwanre kpare ofovwin kpo Remọt-giliẹd, gbanẹ me raa?” Ugege yena ọ da kpahen nẹ: “Yanran, wo che phikparobọ; e che phi ayen phiyọ obọ wẹn.” 15 Ọtiọyena ovie na da ta kẹ nẹ: “Brabọ yen me cha vuẹ wẹ nẹ wọ ta ota vuọvo kẹ vwẹẹ jokparẹ uyota vwẹ odẹ ri Jihova?” 16 Ọtiọyena ọ da ta: “Me mrẹ ihwo rẹ Izrẹl eje re hrabọ nene igbenu na kerẹ igodẹ ri jẹ osuigodẹ evwo. Jihova da ta: ‘Enana vwo oninii. E jẹ ayen ọvuọvo rhivwin kpo uwevwin rọyen vwọrẹ ufuoma.’”
17 Etiyin ovie rẹ Izrẹl da ta kẹ Jẹhoshafat nẹ: “Me vuẹ wẹ nẹ, ‘Ọ cha mraro rẹ obo ri yovwirin kpahen ovwẹẹ, nẹ obo re brare ọvo’?”
18 Mikaya da ta: “Asaọkiephana gbe nyo ota ri Jihova: Me mrẹ Jihova ro chidia ekete rọyen vẹ otuofovwin rẹ idjuvwu na eje ri mudia vwẹ obọrhen vẹ obohwẹre rọyen. 19 Jihova da tanẹ, ‘Ono yen cha phiẹn Ovie Ehab rẹ Izrẹl, rere ọ yanran re ghwu vwẹ Remọt-giliẹd?’ Ọvo da ta ota ọvo, jẹ ọfa ta ota ọfa. 20 Etiyin ẹwẹn* ọvo da yanrhe obaro, o de mudia obaro ri Jihova, ọ da ta, ‘Me cha phiẹn.’ Jihova da nọ nẹ, ‘Mavọ yen wo che ruo wan?’ 21 Ọ da kpahen nẹ, ‘Me cha yanran, ke me cha dia ẹwẹn rẹ ophiẹnvwe vwẹ unu rẹ emraro rọyen eje.’ Ọtiọyena Ọghẹnẹ da ta, ‘Wọ cha phiẹn, vwọba wo che phikparobọ. Yanran re ru ọtiọyen.’ 22 Asaọkiephana Jihova phi ẹwẹn rẹ ophiẹnvwe phiyọ unu rẹ emraro wẹn nana, ẹkẹvuọvo Jihova tarọ nure nẹ okpetu cha phia kẹ wẹ.”
23 Zẹdikaya ọmọ ri Kẹneana de sikẹrẹ Mikaya, ọ da ghwiẹ ọhwa, ọ da tanẹ: “Tivọ yen ẹwẹn ri Jihova wan nẹ oma mẹ rhe ta ota kẹ wẹ?” 24 Mikaya da kpahen nẹ: “Nighere! Wọ cha mrẹ vwẹ ẹdẹ ru wọ cha vwọ ro uvun rẹ obevun na re siomanu.” 25 Ovie rẹ Izrẹl da tanẹ: “Reyọ Mikaya rere wọ vwọ kẹ Emọn onotu rẹ orere na kugbe Joash ọmọ rẹ ovie na. 26 Vuẹ ayen nẹ, ‘Ọnana yen oborẹ ovie tare: “Ovwan phi ohwo nana phiyọ uwodi rere ovwan siobọ rẹ ibrẹdi kugbe ame rẹ ovwan cha vwọ ghẹrẹ kpotọ bẹsiẹ mi vwo rhivwin rhe vwọrẹ ufuoma.”’” 27 Ẹkẹvuọvo Mikaya da tanẹ: “Wo de rhivwin rhe vwọrẹ ufuoma, kọyen Jihova ta ota kẹ vwẹẹ.” Ọ da je ta: “Ovwan noso, ovwan ihwo eje.”
28 Ọtiọyena ovie rẹ Izrẹl kugbe Jẹhoshafat ovie ri Juda de kpo Remọt-giliẹd. 29 Ovie rẹ Izrẹl da ta kẹ Jẹhoshafat nẹ: “Mi che ru oma mẹ vwẹ idjerhe re vwo juvwe evughe, ke che kpo ofovwin na, ẹkẹvuọvo ku iwun rẹ ovie wẹn phiyọ.” Ọtiọyena ovie rẹ Izrẹl de ru oma rọyen vwẹ idjerhe re vwo je vughe, ayen de kpo ofovwin na. 30 Asaọkiephana ovie ri Siria vwẹ iji vwọ kẹ inotu re gua ekpẹrẹ rọyen nẹ: “Ovwan nene ohwo vuọvo họnraa, owenẹ ọ dia ohwo otete yẹrẹ ohwo rode jokparẹ ovie rẹ Izrẹl.” 31 Ugege rẹ inotu rẹ ihwo re gua ekpẹrẹ na vwọ mrẹ Jẹhoshafat, ayen da ta kẹ oma rayen nẹ: “Ọnana yen ovie rẹ Izrẹl na.” Ọtiọyena ayen de hirhe opharo kuo rere ayen vwo nene họnre; Jẹhoshafat ko kperẹ vwọ kẹ ukẹcha, Jihova da vwẹ ukẹcha kẹ, ugege yena Ọghẹnẹ da nẹrhẹ ayen gare opharo vi asan ọfa, ayen rha vwọ tuaa. 32 Ọke rẹ inotu rẹ ihwo re gua ekpẹrẹ na vwọ mrẹ nẹ ọ dia ovie rẹ Izrẹẹl, ayen da rhẹrioma vwẹ ugege yena, ayen rha vwọ tuaa.
33 Ẹkẹvuọvo ọshare ọvo de mu umurhabọ rọyen sa, ọ da sa ovie rẹ Izrẹl vwẹ uvwre rẹ asan ra da rhuọn ewun rẹ utehru* ro kuphiyọ kugbe. Ọtiọyena ovie na da ta kẹ ohwo rọ gua akpẹrẹ rọyen nẹ: “Kuomarhẹriẹ rere wo mu vwe kpo nẹ ofovwin na,* kidie a wan vwẹ oma brabra.” 34 Ofovwin na da gan mamọ vwẹ ẹdẹ yena eje, a da yọnrọn ovie rẹ Izrẹl na mudia vwevunrẹ akpẹrẹ na, jẹ o hirharoku ihwo ri Siria na bẹsiẹ rẹ ovwọnvwọn vwo te; o de ghwu ọke rẹ ọnre vwo she nu.
19 Ọyena vwọ wan nu, Ovie Jẹhoshafat ri Juda de rhivwin kpo uwevwin* rọyen vwẹ Jerusalẹm ẹfẹrọvo.* 2 Jihu ọmọ ri Hanenai ọmremramrẹ na da yanran ra vwa, ọ da ta kẹ Ovie Jẹhoshafat nẹ: “Ihwo umwemwu kọyen wọ vwẹ ukẹcha kẹ, ihwo ri vwo utuoma kpahen Jihova kọyen wo vwo ẹguọnọ rọyen? Fikirẹ ọnana, Jihova muophu kpahan owẹ. 3 Dedena a mrẹ emu esiri vwẹ oma wẹn, kidie wo si ekpọ rẹ ẹga* vwo nẹ otọ na, wo ji muegbe rẹ ubiudu wẹn* wọ vwọ hiẹ guọnọ Ọghẹnẹ rẹ uyota na.”
4 Jẹhoshafat da dia Jerusalẹm, ọ da yanran obọfa vwẹ ohri rẹ ihwo na vwo nẹ Biẹ-shiba re te ekogho rẹ igbenu rẹ Ifrem, rọ vwọ reyọ ayen rhivwin bru Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride. 5 Ọ je vwẹ iguẹdjọ mu nene otọ na vwẹ irere ri Juda ra gbogba riariẹ eje. 6 Ọ da ta kẹ iguẹdjọ na nẹ: “Ovwan gbẹrophiyotọ kpahen oborẹ ovwan ruẹ kidie ọ dia ohworakpọ yen ovwan guẹdjọ kẹẹ, ẹkẹvuọvo Jihova, ọ vẹ ovwan herọ vwẹ ọke rẹ ovwan de brorhiẹn. 7 Asaọkiephana ovwan vwo oshọẹdjẹ ri Jihova. Ovwan jomaotọ kpahen oborẹ ovwan ruẹ, kidie Jihova Ọghẹnẹ rẹ avwanre na brorhiẹn rẹ ekuu, ọ ghwomaphiyọ ẹbẹre ọvo jẹ ọvo vwoo, ọ je ria udii.”
8 Vwẹ Jerusalẹm, Jẹhoshafat je vwẹ evo vwẹ usun rẹ ihwo ri Livae kugbe irherẹn na kugbe evo vwẹ usun rẹ igbuyovwin rẹ iwevwin rẹ esẹ rẹ Izrẹl vwo mu nẹ e ga kerẹ iguẹdjọ vwọ kẹ Jihova rere ayen brorhiẹn rẹ ẹdjọ vwọ kẹ ihwo re dia Jerusalẹm. 9 O de ji iji kẹ ayen nẹ: “Ọnana yen oborẹ ovwan ru vwẹ oshọẹdjẹ ri Jihova vẹ evun-ẹfuọn kugbe ubiudu ọsoso:* 10 Kọke kọke rẹ iniọvo rẹ ovwan re dia irere rayen de mu ẹdjọ ro churobọ si ọbara re ku kuotọ rhe yẹrẹ vwo onọ kpahen urhi ọvo, iji, irhi, yẹrẹ orhiẹn-ebro, ovwan mi si ayen orhọ rere ayen vwo jẹ abe ẹriọ vwẹ obaro ri Jihova; ọ rha dia ọtiọyeen, o che muophu kpahen ovwan vẹ iniọvo rẹ ovwan. Ọnana yen oborẹ ovwan ru rere ovwan vwo jẹ abe ẹriọ. 11 Amaraya orherẹn rode na hẹ etinẹ, ọyen yen oniruo rẹ ovwan vwẹ kota kota ri Jihova. Zẹbadaya ọmọ rẹ Ishmẹl ọyen osun rẹ uwevwin ri Juda vwẹ kota kota ro shekpahen ovie na. Ihwo ri Livae na cha ga kerẹ iniruo vwọ kẹ ovwan. Ovwan goma rere ovwan ruiruo, e jẹ Jihova nene ihwo ri ruẹ obo ri yovwirin dia.”*
20 Ọyena vwọ wan nu, ihwo ri Moab vẹ ihwo rẹ Amọn, kugbe ihwo rẹ Amọnim* evo de rhi nene Jẹhoshafat phi ofovwin. 2 Ọtiọyena a da vuẹ Jẹhoshafat nẹ: “Otu buebun nẹ ekogho rẹ abadi* na rhe, vwo nẹ Idọm rhe, rhe vwọso owẹ, ayen hẹ Hazazọn-tema kọyen Ẹn-gẹdi.” 3 Ọtiọyena oshọ de mu Jẹhoshafat, o de brorhiẹn rọ vwọ hiẹ guọnọ Jihova. O de ghwoghwo owẹnvwe echiro vwẹ Juda eje. 4 Etiyin ihwo ri Juda da ghwomakoko rẹ ayen vwọ nọ mie Jihova; ayen nẹ irere ri Juda eje rhe rhe nọ mie Jihova.
5 Jẹhoshafat de vrẹn mudia vwẹ ọghwẹgbe ri Juda kugbe Jerusalẹm vwẹ uwevwin ri Jihova vwẹ obaro rẹ otegodo kpokpọ na, 6 ọ da tanẹ:
“E Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rẹ avwanre ride, ọ dia owẹ yen Ọghẹnẹ vwẹ idjuvwu na; ọ dia owẹ yen suẹn vwẹ enu rẹ ẹgborho na eje? Obọ wẹn yen ẹgba vẹ ogangan hepha, o vwo ohwo vuọvo ro se mudia vwọso owẹẹ. 7 E Ọghẹnẹ rẹ avwanre, ọ dia owẹ yen djẹ ihwo re dia otọ nana no vwọ kẹ ihwo wẹn Izrẹl, ru wọ da vwọ kẹ ọmọ* rẹ ugbeyan wẹn Ebraham kerẹ ughwẹ ri bẹdẹ? 8 Ayen da dia evun rọyen, ayen da bọn asan ọfuanfon kẹ odẹ wẹn vwẹ etiyin, nẹ, 9 ‘Ọ da dianẹ okpetu te avwanre oma, owenẹ ọ dia womarẹ ọlọkọ, ẹdjọeguo ọgangan, ọga, yẹrẹ owẹnvwe, jẹ avwanre mudia obaro rẹ uwevwin nana kugbe obaro wẹn (kidie odẹ wẹn hẹ evunrẹ uwevwin nana) rere avwanre kperi se we vwọ kẹ ukẹcha vwo nẹ okpetu rẹ avwanre rere wo nyo avwanre ji sivwin avwanre.’ 10 Asaọkiephana nighe, ihwo rẹ Amọn, Moab, kugbe ekogho rẹ igbenu ri Siẹ ru wọ rhọnvwe kẹ Izrẹl nẹ ayen ro etọ rayen vwẹ ọke rẹ ayen vwo nẹ otọ rẹ Ijipt rhee. Ayen da yanjẹ ayen vwo, ayen rha ghwọrọ ayeen. 11 Asaọkiephana ayen hwosa kẹ avwanre womarẹ ẹcha rẹ ayen rhere rhe djẹ avwanre nẹ ughwẹ wẹn ru wọ vwọ kẹ avwanre kerẹ uku. 12 E Ọghẹnẹ rẹ avwanre, wo che brorhiẹn hwe ayen? Avwanre vwo ogangan vwẹ obaro rẹ otu buebun nana re cha cha rhe vwọso avwanre naa; avwanre je riẹn oborẹ avwanre che ruu, ẹkẹvuọvo ẹro rẹ avwanre ni we.”
13 Vwẹ ọke nana eje na, jẹ ihwo ri Juda eje mudia obaro ri Jihova vẹ emeboba rayen, eya rayen, kugbe imitete* rayen.
14 Vwẹ uherevie rẹ ọghwẹgbe na, ẹwẹn ri Jihova da ro oma ri Jehazayẹl ọmọ ri Zẹkaraya ọmọ ri Bẹnaya ọmọ ri Jehaẹl ọmọ ri Matanaya ohwo ri Livae rẹ emọ rẹ Esaf. 15 Ọ da tanẹ: “Ovwan kerhọ, Juda eje vẹ ihwo re dia Jerusalẹm kugbe Ovie Jẹhoshafat! Ọnana yen oborẹ Jihova ta kẹ ovwan, ‘Ovwan djoshọ yẹrẹ phariẹ fikirẹ otu buebun nanaa, kidie ofovwin na dia ọ rẹ ovwaan ẹkẹvuọvo ọ rẹ Ọghẹnẹ. 16 Ovwan yanran ra vwọso ayen vwẹ odẹ rọ cha na. Ayen cha wan idjerhe ri Ziz rhe, ovwan cha mrẹ ayen vwẹ oba rẹ iyara* na vwẹ obaro rẹ aton ri Jeruẹl. 17 Ovwan cha họnre vwẹ ofovwin nanaa. We mudia ẹdia rẹ ovwan, we kpogho omaa, rere ovwan mrẹ esivwon rẹ Jihova cha vwọ kẹ ovwan.* E Juda kugbe Jerusalẹm, ovwan djoshọ yẹrẹ phariẹẹ. Odẹ rọ cha na, ovwan yanran ra vwọso ayen, Jihova che nene ovwan dia.’”
18 Siẹvuọvo na Jẹhoshafat de she bọvwọn opharo rhuotọ, ọ da riẹn totọ, Juda eje vẹ ihwo re dia Jerusalẹm de she teyen otọ vwẹ obaro ri Jihova rẹ ayen vwọ vwẹ ẹga kẹ Jihova. 19 Etiyin ihwo ri Livae re dia emọ rẹ ihwo ri Kohat kugbe emọ ri Kora de vrẹn mudia rẹ ayen vwo jiri Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl vẹ urhuru ọgangan.
20 Ayen de vrẹn vwẹ edegburhiọke rẹ ẹdẹ rọ vwọ kpahọn, ayen da yan kpo aton ri Tẹkoa. Rẹ ayen vwọ yanran na, Jẹhoshafat de mudia, ọ da tanẹ: “Ovwan kerhọ mẹ, E Juda kugbe ovwan ihwo re dia Jerusalẹm! Ovwan vwo esegbuyota kpahen Jihova Ọghẹnẹ rẹ ovwan rere ovwan se vwo mudiagan.* Ovwan vwo esegbuyota kpahen emraro rọyen, kẹ ovwan che phikparobọ.”
21 Ọ vẹ ihwo na vwọ jiroro nu, ọ da vwẹ eshare vwo mu nẹ ayen so une kẹ Jihova je vwẹ ujiri kẹ vẹ iwun efuanfon rẹ ayen kuphiyọ rẹ ayen vwọ yan kobaro kẹ eshare re vwẹ ekuakua ofovwin vwọ choma na nẹ: “Vwẹ akpẹvwẹ kẹ Jihova kidie ẹguọnọ rọyen ro jẹ rhẹriẹ na herọ bẹdẹ.”
22 Ọke rẹ ayen vwọ tuẹn ẹsuọ rẹ ine rẹ ejiro vẹ aghọghọ phiyọ, Jihova da hwa phiyọ hẹrhẹ ihwo rẹ Amọn, Moab, kugbe ihwo rẹ ekogho rẹ igbenu ri Siẹ re kpara cha Juda na, ayen da teyen ohwohwo hwe. 23 Ihwo rẹ Amọn kugbe ihwo ri Moab da rhẹrioma vwọso ihwo re dia ekogho rẹ igbenu ri Siẹ rẹ ayen vwo hwe ayen je ghwọrọ ayen; ayen vwo hwe ihwo re dia Siẹ nu, ayen de hwe omoma rayen.
24 Ẹkẹvuọvo ọke rẹ Juda vwo te uwevwin orhẹrẹ rẹ aton na ji ni otu na, ayen da mrẹ irivwin rayen ri she gbere otọ; o vwo ọvuọvo ro sivwin rhọọ. 25 Ọtiọyena Jẹhoshafat vẹ ihwo rọyen da rhe rhe ghwẹ ekuakua rayen vwo mie ayen, ayen da mrẹ vwẹ ohri rayen erọnvwọn buebun, iwun, kugbe ekuakua iyoyovwin rẹ ayen ku nẹ ayen oma vwọ kẹ oma rayen rhirin rhi te ọke rẹ ayen rha sa ghwẹ efaa. Ọ reyọ ayen ẹdẹ erha rẹ ayen vwo mu ekuakua rẹ ayen ghwẹre na, kidie e pha buebun. 26 Vwẹ ẹdẹ rẹne, ayen da ghwomakoko vwẹ Iyara* ri Bẹraka, kidie etiyin ayen de jiri Jihova. Ọyena yen sorọ ayen vwo se asan yena Iyara ri Bẹraka*—rhi te ọke na.
27 Ihwo ri Juda kugbe Jerusalẹm eje vẹ Jẹhoshafat rọ kobaro kẹ ayen de rhivwin kpo Jerusalẹm vẹ aghọghọ, kidie Jihova nẹrhẹ ayen ghọghọ vwẹ enu rẹ ivwighrẹn rayen. 28 Ọtiọyena ayen da ro Jerusalẹm vẹ ekuakua rẹ uhworo ri vwo ifi tẹnrẹnrẹn, ihapu, kugbe ewanre, ayen da yan kpo uwevwin ri Jihova. 29 Oshọ rẹ Ọghẹnẹ de rhi mu uvie na eje rehẹ otọ na vwẹ ọke rẹ ayen vwo nyo nẹ Jihova họnre vwọso ivwighrẹn rẹ Izrẹl. 30 Ọtiọyena uvie ri Jẹhoshafat rhe vwo ukpokpomaa, Ọghẹnẹ rọyen da kẹ urovwoma vwẹ kẹbẹre kẹbẹre.
31 Jẹhoshafat ko suẹn vwẹ enu ri Juda. Ọ hẹ ẹgbukpe 35 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 25 vwẹ Jerusalẹm. Odẹ rẹ oni rọyen Azuba ọmọtẹ ri Shilhai. 32 Kọ yan vwẹ idjerhe rẹ ọsẹ rọyen Esa. Ọ vwẹriẹ noo, o ru obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova. 33 Ẹkẹvuọvo e si asan ri kpenu na noo, ihwo na ji rhi muegbe rẹ ubiudu rayen vwọ kẹ Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ridee.
34 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Jẹhoshafat ri chekọ, vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, e si ayen vwọ ba eta ri Jihu ọmọ ri Hanenai ra vwọ ba Ọbe rẹ Ivie rẹ Izrẹl. 35 Ọnana vwọ wan nu, Ovie Jẹhoshafat ri Juda de vwo obọechuro vẹ Ovie Ehazaya rẹ Izrẹl ro ru obo re brare. 36 Ọtiọyena o de vwo ru ọrivẹ vwẹ eruo rẹ ikuna ri che kpo Tashish, ayen de ru ikuna vwẹ Iziọn-giba. 37 Ẹkẹvuọvo Ẹlihiza ọmọ ri Dọdavahu ri Marisha da mraro vwọso Jẹhoshafat nẹ: “Kidie nẹ wo vwo obọechuro vẹ Ehazaya, Jihova cha guọghọ iruo wẹn.” Ọtiọyena ikuna na de shu, ayen rhe se kpo Tashishii.
21 Jehoshafat de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, e de sho kugbe esẹ rọyen ride vwẹ Orere ri Devid; ọmọ rọyen Jehoram da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen. 2 Iniọvo rọyen, emọ ri Jẹhoshafat, yen Azaraya, Jehaiyẹl, Zẹkaraya, Azaraya, Maikẹl, kugbe Shẹfataya; enana eje emọ rẹ Ovie Jẹhoshafat rẹ Izrẹl. 3 Ọsẹ rayen vwẹ okẹ buebun vwọ kẹ ayen, idọnọ efuanfon, iro, kugbe erọnvwọn eghanghanre, ọtiọyen ji te irere ra gbogba riariẹ vwẹ Juda; ẹkẹvuọvo ọ vwẹ uvie na vwọ kẹ Jehoram, kidie ọyen ọmọkpako.
4 Ọke rẹ Jehoram vwọ ro usuon rẹ uvie rẹ ọsẹ rọyen re, o de ru ẹdia rọyen gan womarẹ ọlọkọ ro vwo hwe iniọvo rọyen eje, ọtiọyen ji te isun rẹ Izrẹl evo. 5 Jehoram hẹ ẹgbukpe 32 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe ẹrenren vwẹ Jerusalẹm. 6 Ọ yanre vwẹ idjerhe rẹ ivie rẹ Izrẹl, kirobo rẹ ihwo rẹ uwevwin rẹ Ehab ruru, kidie ọmọtẹ rẹ Ehab rhe dia aye rọyen; ko ruẹ obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova. 7 Ẹkẹvuọvo Jihova guọnọ ghwọrọ uwevwin ri Devidii fikirẹ ọphọ ro nene Devid re, kidie o ve vwọ kẹ nẹ ọyen cha vwẹ urhukpẹ kẹ vẹ emọ rọyen ọkieje.
8 Vwẹ ọke rọyen Idọm gbe vwọso Juda, ọ da vwẹ ovie robọ rọyen vwo mu. 9 Ọtiọyena Jehoram vẹ inotu rọyen da shariẹ vrẹ vẹ ekpẹrẹ rọyen eje, o de vrẹn vwẹ ason, o de phi ihwo rẹ Idọm re riarierẹ phiyọ vẹ inotu re gua ekpẹrẹ na kparobọ. 10 Ẹkẹvuọvo Idọm ji gbe vwọsua Juda rhi te ọke na. Libna ji gbe vwọsuọ vwẹ ọke yena, kidie ọ kpairoro vrẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rọyen ride. 11 O ji ru asan ri kpenu vwẹ igbenu ri Juda rọ vwọ nẹrhẹ ihwo re dia Jerusalẹm nene eghẹnẹ efa gbe ọfanrhiẹn, o de sun Juda ghwru.
12 Ukuotọ rọyen Ẹlaijah rẹ ọmraro na de si ovuẹ bro rhe nẹ: “Ọnana yen oborẹ Jihova Ọghẹnẹ ri Devid ọsẹ wẹn rode tare, ‘Wọ yanre vwẹ idjerhe rẹ ọsẹ wẹn Jẹhoshafatii yẹrẹ idjerhe rẹ Ovie Esa ri Judaa. 13 Ẹkẹvuọvo wọ yan vwẹ idjerhe rẹ ivie rẹ Izrẹl je nẹrhẹ ihwo ri Juda vẹ ihwo re dia Jerusalẹm nene eghẹnẹ efa gbe ọfanrhiẹn kerẹ ọfanrhiẹn rẹ uwevwin rẹ Ehab gberi, wọ tobọ hwe iniọvo robọ wẹn, evwruwevwin rẹ ọsẹ wẹn, ihwo ri yovwin nọ wẹ. 14 Ọtiọyena Jihova che gboja ọgangan kẹ ihwo wẹn, emọ wẹn, kugbe eya wẹn, ọ je cha ghwọrọ ekuakua wẹn eje. 15 Wọ cha muọga sansan ji te ọga rẹ ivun wẹn, re te ọke rẹ ivun wẹn vwo turu phia fikirẹ ọga na kẹdi kẹdẹ.’”
16 Ọyena vwọ wan nu Jihova da kpare ẹwẹn rẹ ihwo ri Filistia vẹ ihwo rẹ Arab re kẹrẹ ihwo rẹ Itiopia vwọso Jehoram. 17 Ọtiọyena ayen da vwẹ ogangan ro Juda, ayen de mu erọnvwọn eje rẹ ayen mrẹre vwẹ uwevwin* rẹ ovie na, ọtiọyen ji te emọ rọyen vẹ eya rọyen; ọmọ vuọvo rẹ ayen yan jovwo kẹ yen Jehoahaz,* ọmọ rọyen otete eje. 18 Enana eje vwọ wan nu, Jihova da vwẹ ọga re che se sivwiin vwo muo vwẹ ivun rọyen. 19 Ọke vwọ yan obaro, ẹgbukpe ivẹ vwọ wan nu, ivun rọyen de turu phia fikirẹ ọga na, o de ghwu ọke rọ vwọ rioja rẹ omiamiavwe rẹ ọga na; ihwo rọyen torhẹ ẹtorhẹ kẹ kerẹ ẹtorhẹ rẹ ayen torhẹ vwọ kẹ esẹ rọyen ridee. 20 Ọ hẹ ẹgbukpe 32 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe ẹrenren vwẹ Jerusalẹm. Ughwu rọyen na da ohwo vuọvoo. Ọtiọyena ayen de sho phiyọ Orere ri Devid, ẹkẹvuọvo ọ dia asan re shi ivie phiyọọ.
22 Ọyena vwọ wan nu, ihwo re dia Jerusalẹm da vwẹ ọmọ rọyen otete eje Ehazaya vwo mu ovie vwẹ ẹdia rọyen, kidie ẹko rẹ igborhugborho vẹ ihwo rẹ Arab re rhe asan rẹ ayen wonphiyọ* na hwe emọ na eje re kpakore. Ọtiọyena Ehazaya ọmọ ri Jehoram da tuẹn usuon phiyọ kerẹ ovie ri Juda. 2 Ehazaya hẹ ẹgbukpe 22 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe ọvo vwẹ Jerusalẹm. Odẹ rẹ oni rọyen Atalaya uvwrọmọ* rẹ Ọmrai.
3 Ọ je yan vwẹ idjerhe rẹ uwevwin rẹ Ehab, kidie oni rọyen rhe dia obruche rọyen vwẹ umwemwu eruo. 4 Ko ruẹ obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova kirobo rẹ uwevwin rẹ Ehab ruẹ, kidie ayen rhe dia ibruche rọyen vwẹ ọke rẹ ọsẹ rọyen vwo ghwu nu, ayen da so ughwu kẹ. 5 O de ru nene uchebro rayen, o de nene Jehoram ọmọ rẹ Ovie Ehab rẹ Izrẹl re nene Ovie Hazaẹl ri Siria phi ofovwin vwẹ Remọt-giliẹd, asan rẹ ihwo re sa umurhabọ da wan Jehoram oma. 6 O de rhivwin kpo Jẹzriẹl re sivwin oma rẹ ayen wanrọ vwẹ Rema ọke ro vwo nene Ovie Hazaẹl ri Siria họnre.
Ehazaya* ọmọ ri Jehoram ovie ri Juda de kpo Jẹzriẹl ra mrẹ Jehoram ọmọ rẹ Ehab, kidie a wanrọ oma.* 7 Ẹkẹvuọvo Ọghẹnẹ da so eshe rẹ Ehazaya womarẹ o vwo bru Jehoram ra; ọke rọ vwọ rhe, o de nene Jehoram ra vwa Jihu uvwrọmọ* ri Nimshai rẹ Jihova jẹreyọ nẹ ọ ghwọrọ* uwevwin rẹ Ehab. 8 Ọke rẹ Jihu vwọ tuẹn ẹdjọeguo phiyọ vwẹ uwevwin rẹ Ehab, ọ da mrẹ isun ri Juda kugbe emọ rẹ iniọvo rẹ Ehazaya, idibo rẹ Ehazaya, o de hwe ayen. 9 Etiyin ọ da guọnọ Ehazaya; ayen de muo vwẹ asan ro de siomanu vwẹ Sameria, ayen da reyọ rhe Jihu. Ayen da teyọn hwe ji sho, kidie ayen tare nẹ: “Ọyen uvwrọmọ ri Jẹhoshafat rọ hiẹ guọnọ Jihova vẹ ubiudu rọyen eje.” O vwo ohwo vuọvo vwẹ uwevwin rẹ Ehazaya ro vwo ogangan ro vwo sun uvie naa.
10 Ọke rẹ Atalaya, oni rẹ Ehazaya, vwọ mrẹ nẹ ọmọ rọyen ghwure, o de vrẹn, ọ da ghwọrọ urhiẹ rẹ ovie* rẹ uwevwin ri Juda ejobi. 11 Ẹkẹvuọvo, Jẹhoshabiat ọmọtẹ rẹ ovie na da bẹbẹ mu* Jehoash ọmọ rẹ Ehazaya vwo nẹ ohri rẹ emọ rẹ ovie ra cha teyen hwe na, o de sionu vẹ ohwo rọ vwẹrote vwẹ uvun ọvo. Jẹhoshabiat ọmọtẹ rẹ ovie Jehoram (ọyen aye ri Jehoyada orherẹn na, kugbe oniọvo rẹ Ehazaya) se sionu kẹ Atalaya ọtiọyena ọ rha teyọn hwee. 12 O de nene ayen dia ẹgbukpe esan, jẹ e siro nu vwẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na, jẹ Atalaya suẹn otọ na.
23 Vwẹ ukpe righwrẹn, Jehoyada de fiudugberi, ọ vẹ inotu rẹ ujorin na de vwo ọrhọnvwekugbe,* edẹ rayen yen Azaraya ọmọ ri Jeroham, Ishmẹl ọmọ ri Jehohena, Azaraya ọmọ rẹ Obẹd, Measaya ọmọ rẹ Adaya, kugbe Ẹlishefat ọmọ ri Zikrai. 2 Etiyin ayen da yan nene Juda ji koko ihwo ri Livae na vwo nẹ irere ri Juda eje kugbe igbuyovwin rẹ iwevwin rẹ esẹ rẹ Izrẹl. Ọke rẹ ayen vwọ rhe Jerusalẹm, 3 ọghwẹgbe na eje de nene ovie na re ọphọ vwẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na, ọyena vwọ wan nu, ọ da ta kẹ ayen nẹ:
“Nighere! Ọmọ rẹ ovie na che sun kirobo rẹ Jihova ve kpahen emọ ri Devid. 4 Ọnana yen oborẹ ovwan che ru: Ẹkẹn ọvo rẹ ẹkẹn erha rẹ irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na ri che ruiruo vwẹ Ẹdẹ Urovwoma na cha dia ihwo re rhẹrẹ anurhoro na; 5 ẹkẹn ọvo rẹ ẹkẹn erha ọfa che mudia vwẹ asan uwevwin* rẹ ovie na, ẹkẹn ọvo rẹ ẹkẹn erha ro chekọ cha dia asan Anurhoro rẹ Uchivwo Na, ihwo na eje me rha dia otegodo ivẹ rẹ uwevwin ri Jihova na. 6 We jẹ ohwo vuọvo rua uwevwin ri Jihova naa, jokparẹ irherẹn na kugbe ihwo ri Livae ri gbodibo na. Ihwo nana sa ruọ kidie ayen ẹko ọfuanfon, ihwo na eje che ruiruo ro te ayen vwọ kẹ Jihova. 7 Ihwo ri Livae na me riariẹ ovie na phiyọ vwẹ kẹbẹre kẹbẹre, ohwo ọvuọvo me yọnrọn ekuakua ofovwin rọyen vwẹ obọ. Kohwo kohwo rọ davwẹngba rọ vwọ ro uwevwin na ka teyọn hwe. Ovwan nene ovie na vwẹ kasan kasan rọ ra.”*
8 Ihwo ri Livae na kugbe Juda eje de ru oborẹ Jehoyada orherẹn na ghwe ji iji rọyen. Ọtiọyena ayen ọvuọvo da reyọ eshare rọyen ri ruiruo vwẹ Ẹdẹ Urovwoma na, kugbe i ri ruiruo vwẹ Ẹdẹ Urovwoma naa, kidie Jehoyada orherẹn na je rhe tanẹ ẹko na kpo nẹ iruo rayeen. 9 Etiyin Jehoyada orherẹn na da vwẹ oshuẹ vẹ ekpọfia itete* kugbe ekpọfia re pha ghorien ghorien rẹ Ovie Devid rehẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na kẹ inotu rẹ ujorin na. 10 O de phi ihwo na eje phiyọ ẹdia rayen, ọvuọvo vẹ ekuakua ofovwin* rọyen vwẹ obọ, vwo nẹ obọrhen rẹ uwevwin na re te obohwẹre rẹ uwevwin na, vwẹ ọkọkọ rẹ agbada na vẹ ọkọkọ rẹ uwevwin na, ayen eje riariẹ ovie na phiyọ. 11 Ọtiọyena ayen da reyọ ọmọ rẹ ovie na rhe otafe, ayen de ku erhu rẹ ovie* phiyọ je vwẹ Oseri* na kẹ, ayen de vwo mu ovie, Jehoyada vẹ emọ rọyen de ku evwri kuo vwọ jẹreyọ. Etiyin ayen da tanẹ: “E jẹ ovie sun tọn!”
12 Ọke rẹ Atalaya vwo nyo edo rẹ ihwo re djẹ ji jiri ovie na, o de brokpakpa bru ihwo na rhe vwẹ uwevwin ri Jihova. 13 Ọ da mrẹ ovie na ro mudia kẹrẹ uchivwo rọyen vwẹ asan anurhoro na. Isun na kugbe ihwo ri hworo ewanre na mudia kẹrẹ ovie na, ihwo rẹ otọ na eje ghọghọ jẹ ayen hworo ewanre na, jẹ ibuine ri vwo ekuakua rẹ uhworo na kobaro rẹ une rẹ ejiro na. Etiyin Atalaya da bẹrẹ iwun rọyen, o de kperi phia nẹ: “Ọnana ero! Ọnana ero!” 14 Ẹkẹvuọvo Jehoyada orherẹn na da reyọ inotu rẹ ujorin na ro otafe, ihwo re vwo mu vwẹ enu rẹ otuofovwin na, ọ da ta kẹ ayen nẹ: “Ovwan reyọ nẹ ohri rẹ isodje na, kohwo kohwo ro nenire, ovwan vwẹ ọlọkọ vwọ teyọn hwe!” Kidie orherẹn na tarọ jovwo nẹ: “Ovwan teyọn hwe vwẹ uwevwin ri Jihovaa.” 15 Ọtiọyena ayen de shabọ phiyọ, ọke rẹ ayen vwọ reyọ te Anurhoro rẹ Iyesi rẹ uwevwin* rẹ ovie na, a da teyọn hwe vwẹ etiyin vwẹ ugege yena.
16 Ọyena vwọ wan nu, Jehoyada de nene ihwo na eje kugbe ovie na re ọphọ, nẹ ayen cha dia ihwo ri Jihova ọkieje. 17 Ọyena vwọ wan nu, ihwo na eje da rhe uwevwin* ri Bel, ayen de kporon totọ, ayen da guọghọ egbada rọyen vẹ ema rọyen chẹghẹchẹghẹ, ji hwe Mattan orherẹn ri Bel vwẹ obaro rẹ egbada na. 18 Etiyin Jehoyada de phi ẹroevwote rẹ uwevwin ri Jihova na phiyọ abọ rẹ irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na, rẹ Devid ghare phiyọ ẹkuẹko vwẹ enu rẹ uwevwin ri Jihova nẹ i ze izobo rẹ ẹtorhẹ kẹ Jihova vwo nene obo re si phiyọ Urhi ri Mosis na, vẹ aghọghọ kugbe une vwo nene odjekẹ* ri Devid. 19 O ji phi ihwo re rhẹrẹ anurhoro phiyọ anurhoro rẹ uwevwin ri Jihova na, rere kohwo kohwo ro jẹfuọn vwẹ kidjerhe kidjerhe vwo jẹ ẹruọ. 20 Ọ da reyọ inotu rẹ ujorin na, ihwo ride na, isun rẹ ihwo na, kugbe ihwo rẹ otọ na eje, ayen de sun ovie na vwo nẹ uwevwin ri Jihova. Ayen da wan anurhoro rẹ obenu na ro uwevwin* rẹ ovie na, ayen da vwẹ ovie na chidia ekete rẹ uvie na. 21 Ọtiọyena ihwo rẹ otọ na eje da ghọghọ, orere na de vwo ufuoma, kidie ayen vwẹ ọlọkọ vwo hwe Atalaya nure.
24 Jehoash hẹ ẹgbukpe ighwrẹn vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 40 vwẹ Jerusalẹm. Odẹ rẹ oni rọyen Zibia ro nẹ Biẹ-shiba rhe. 2 Jehoash de ru obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova vwẹ ọkieje rẹ Jehoyada orherẹn na vwọ hẹ akpọ. 3 Jehoyada da reyọ eya ivẹ kẹ, ọ da rhe dia ọsẹ vwọ kẹ emeshare vẹ emetẹ.
4 Ọyena vwọ wan nu Jehoash de rhi vwo owenvwe rọ vwọ rhuẹrẹ uwevwin ri Jihova na. 5 Ọtiọyena o de se irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na koko, ọ da ta kẹ ayen nẹ: “Ovwan ro irere ri Juda rere ovwan reyọ igho mie ihwo rẹ Izrẹl eje a vwọ rhuẹrẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ ovwan kukpe kukpe; ovwan ru ọnana kpakpata.” Ẹkẹvuọvo ihwo ri Livae na ruro kpakpataa. 6 Ọtiọyena ovie na de se Jehoyada orherẹn rode na, ọ da ta kẹ nẹ: “Diesorọ wọ je rhe vuẹ ihwo ri Livae na nẹ ayen reyọ osa uyovwin ọfuanfon rẹ Mosis odibo ri Jihova jurhi rọyen na mie Juda vẹ Jerusalẹmuu, osa uyovwin ọfuanfon rẹ ọghwẹgbe rẹ Izrẹl vwọ kẹ utughẹ rẹ Oseri na? 7 Kidie emọ rẹ Atalaya, aye umwemwu na kpanre ẹchẹ ro uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na, ayen da reyọ ekuakua efuanfon eje rehẹ uwevwin ri Jihova vwọ ga Bel.” 8 Ọtiọyena, vwo nene iji rẹ ovie na, e de ru ekpeti ọvo e de muo phiyọ otafe vwẹ asan anurhoro rẹ uwevwin ri Jihova na. 9 Ọyena vwọ wan nu e de ru aghwoghwo ọvo vwo nene Juda kugbe Jerusalẹm nẹ a reyọ osa uyovwin ọfuanfon rẹ Mosis odibo rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na bru kẹ Izrẹl vwevunrẹ aton na rhe Jihova. 10 Isun na eje kugbe ihwo na eje da ghọghọ, kẹ ayen ghwa utoro cha ji phiẹ ayen phiyọ ekpeti na bẹsiẹ rọ vwọ vọn.*
11 Kọke kọke rẹ ihwo ri Livae na de mu ekpeti na rhe ovie na je mrẹ nẹ igho buebun hẹ evun rọyen, osiọbe rẹ ovie na vẹ ọ rọ vwẹ ukẹcha kẹ orherẹn rode na ke cha rhe, ayen mi ku igho na eje nẹ ekpeti na, ayen mi muo rhivwin kpo ẹdia rọyen. Ọyena yen oborẹ ayen ruru kẹdi kẹdẹ, ayen de koko igho buebun. 12 Ọtiọyena ovie na kugbe Jehoyada me vwẹ ayen kẹ ihwo re vwẹrote owian ra wian vwẹ uwevwin ri Jihova na, ayen me reyọ ibrikuta kugbe ewena vwọ kẹ ẹrhuẹrẹ rẹ uwevwin ri Jihova, ọtiọyen ji te ihwo re vwẹ utehru vẹ ẹrovwo vwo ruiruo rere ayen rhuẹrẹ uwevwin ri Jihova. 13 Ihwo re vwẹrote iruo na da tuọnphiyọ, iruo rẹ ẹrhuẹrẹ na da yan obaro vwẹ otọ rẹ ẹroevwote rayen, a da rhuẹrẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na phiyọ kpo obo rọ hepha jovwo ji ruo gan. 14 Ugege rẹ ayen vwo ru nu, ayen da ghwẹ igho ri chekọ rhe ovie na kugbe Jehoyada, ayen da reyọ ayen vwo ru ekuakua vwọ kẹ uwevwin ri Jihova na, ekuakua vwọ kẹ odibo egbe vẹ i re vwo ze izobo kugbe iko kugbe ekuakua rẹ iro vẹ idọnọ efuanfon. Ayen ki ze izobo rẹ ẹtorhẹ vwẹ uwevwin ri Jihova kọke kọke vwẹ ẹdẹ rẹ akpọ ri Jehoyada eje.
15 Ọke rẹ Jehoyada vwọ ghwo hẹrẹnhẹrẹn re, o de ghwu; ọ hẹ ẹgbukpe 130 vwẹ ọke ro vwo ghwu. 16 Ọtiọyena ayen de sho phiyọ Orere ri Devid vẹ ivie na, kidie o ru obo ri yovwirin kẹ Izrẹl, Ọghẹnẹ rẹ uyota na kugbe uwevwin Rọyen.
17 Ọke rẹ Jehoyada vwo ghwu nu, isun ri Juda da rhe, ayen da vwẹ uyovwin kpotọ kẹ ovie na, ovie na da kerhọ kẹ ayen. 18 Ayen kpairoro vrẹ uwevwin ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride, ayen da tuẹn ẹga rẹ ekpọ rẹ ẹga* kugbe edjọ phiyọ, ọtiọyena Ọghẹnẹ de muophu kpahen Juda kugbe Jerusalẹm fikirẹ abe rayen. 19 Ko jẹ emraro rua ohri rayen rere ayen reyọ ayen rhivwin bru Jihova rhe, kẹ ayen vwẹ orhọesio kẹ ayen,* ẹkẹvuọvo ayen rhọnvwe kerhọọ.
20 Ẹwẹn rẹ Ọghẹnẹ da rhe enu ri Zẹkaraya ọmọ ri Jehoyada orherẹn na, o de mudia asan ro kpenu kẹ ihwo na, ọ da ta kẹ ayen nẹ: “Ọnana yen oborẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na tare, ‘Diesorọ ovwan vwo gbe iji ri Jihova kuẹ? Ovwan che phi kparobọọ! Kidie nẹ ovwan kpairoro vrẹ Jihova, kọ je cha kpairoro vrẹ ovwan.’” 21 Ẹkẹvuọvo ayen da ruero kpahọn, ayen de phio hwe vwo nene iji rẹ ovie na vwẹ otegodo rẹ uwevwin ri Jihova. 22 Ọtiọyena Ovie Jehoash karophiyọ ẹguọnọ ro jẹ rhẹriẹ rẹ ọsẹ rọyen* Jehoyada dje vwọ kẹẹ, o de hwe ọmọ rọyen, rọ tare vwẹ ọke ro vwo ghwẹ nẹ: “E jẹ Jihova mrẹ je nọ wẹ orhiẹn kpahọn.”
23 Vwẹ ọtonphiyọ rẹ ukpe na, otuofovwin ri Siria da rhe vwọso Jehoash, ayen da ro Juda vẹ Jerusalẹm. Ayen da teyen isun rẹ ihwo na eje hwe, ayen da ghwẹ ekuakua rayen eje bru ovie ri Damaskọs. 24 Dede nẹ otuofovwin ri Siria re rhere na pha hanhanvwe, Jihova phi otuofovwin rode phiyọ obọ rayen kidie ayen kpairoro vrẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride; ọtiọyena ayen* da ghwẹ ẹdjọeguo rhe enu ri Jehoash. 25 Ọke rẹ ayen vwo siomareyọ no (kidie ayen vwọ yan jovwo, jẹ ọ wan oma gangan*), idibo robọ rọyen da ruero kpahọn kidie o ku ọbara rẹ emọ* ri Jehoyada orherẹn na kuotọ. Ayen hwere vwẹ ehwa robọ rọyen. Ọtiọyena o de ghwu, ayen de sho phiyọ Orere ri Devid, ẹkẹvuọvo ayen shiro phiyọ asan re shi ivie phiyọọ.
26 Enana yen ihwo re ruero kpahọn na: Zebad ọmọ ri Shimiat ọmọtẹ rẹ ohwo rẹ Amọn kugbe Jehọzabad ọmọ ri Shimrit ọmọtẹ rẹ ohwo ri Moab. 27 Vwọ kpahen emọ rọyen kugbe evuẹ rẹ ẹdjọeguo buebun ra vwọ phia kpahọn vẹ ẹrhuẹrẹ* rẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na, e si enana eje phiyọ isiesi* rẹ Ọbe rẹ Ivie Na. Ọmọ rọyen Amazaya da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
25 Amazaya hẹ ẹgbukpe 25 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 29 vwẹ Jerusalẹm. Odẹ rẹ oni rọyen Jehoadan ri Jerusalẹm. 2 O ru obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova, ẹkẹvuọvo ọ dia vẹ ubiudu ọsosoo. 3 Ugege rẹ uvie na vwọ ghwotọ vwẹ obọ rọyen re, o de hwe idibo rọyen re teyen ọsẹ rọyen ovie na hwe. 4 Ẹkẹvuọvo ọ teyen emọ rayen hwee, kidie o ru nene obo re si phiyọ Urhi na vwẹ ọbe ri Mosis, asan rẹ Jihova de ji iji nẹ: “A teyan esẹ hwe fikirẹ emọ rayeen, a je teyan emọ hwe fikirẹ esẹ rayeen; ẹkẹvuọvo ohwo ọvuọvo yen a cha teyen hwe fikirẹ umwemwu robọ rọyen.”
5 Amazaya de se Juda koko, ọ da tanẹ ayen mudia vwo nene iwevwin rẹ esẹ rayen, inotu rẹ uriorin kugbe inotu rẹ ujorin vwọ kẹ Juda kugbe Bẹnjamin eje. O de si edẹ rayen phiyotọ vwo nẹ ẹgbukpe 20 kpenu, ọ da mrẹ nẹ ayen egba ofovwin 300,000 re yonori* nẹ e dia otuofovwin na, ayen sa yọnrọn ubiri vẹ ekpọfia rode. 6 Kpobarophiyọ, ọ da vwẹ italẹnti* rẹ idọnọ ọfuanfon 100 vwọ reyọ egba ofovwin 100,000 vwo mie Izrẹl. 7 Ẹkẹvuọvo ohwo rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na ọvo de bro rhe, ọ da tanẹ: “E ovie, wo jẹ otuofovwin rẹ Izrẹl nene uwee, kidie Jihova vẹ Izrẹl herọọ, ọ vẹ ihwo rẹ Ifrem vuọvo herọọ. 8 Ẹkẹvuọvo wẹ ọvo yanran rere wo fiudugberi họnre vwẹ ofovwin na. Ọ rha dia ọtiọyeen, Ọghẹnẹ rẹ uyota na sa nẹrhẹ wo she vwẹ obaro rẹ ọvweghrẹn, kidie Ọghẹnẹ vwo ẹgba rọ sa vwọ vwẹ ukẹcha phia je so eshe.” 9 Etiyin Amazaya da ta kẹ ohwo rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na nẹ: “Kẹ italẹnti 100 re me vwọ kẹ isodje rẹ Izrẹl na vwo?” Ohwo rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na da kpahen nẹ: “Jihova sa kẹ wẹ bun vrẹ ọtiọyen shesheri.” 10 Ọtiọyena Amazaya da tanẹ otuofovwin ri nẹ Ifrem bro rhe na rhivwin kpo, o de siobọnu ayen kpo iwevwin robọ rayen. Ẹkẹvuọvo ivun miovwo ayen mamọ kpahen Juda, ọtiọyena ayen de rhivwin kpo iwevwin robọ rayen vẹ ophu ọgangan.
11 Etiyin Amazaya de fiudugberi, o de sun ituofovwin robọ rọyen kpo Iyara rẹ Ughwanka na, ọ da teyen eshare ri Siẹ 10,000 hwe. 12 Eshare ri Juda de mu ihwo 10,000 ekpokpọ. Ọtiọyena ayen de mu ayen rhe enu rẹ oragha na, ayen de do ayen nẹ enu rẹ oragha na kpotọ, ayen eje da va chẹghẹchẹghẹ. 13 Ẹkẹvuọvo evo vwẹ usun rẹ isodje rẹ Amazaya vuẹre nẹ i rhivwin kpo, nẹ i nene ọyen kpo ofovwin naa rhe gborho vwẹ irere ri Juda, vwo nẹ Sameria rhirin re te Bẹt-horọn, ayen teyen ihwo 3,000 hwe vwẹ usun rayen je ghwẹ ekuakua buebun.
14 Ẹkẹvuọvo Amazaya vwo rhivwin nẹ ehwe rẹ ihwo rẹ Idọm rhe nu, ọ da reyọ eghẹnẹ rẹ ihwo ri Siẹ rhe, ọ da vwẹ ayen vi kẹ oma rọyen kerẹ eghẹnẹ, kọ vwẹ uyovwin kpotọ vwẹ obaro rayen je nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo brẹ kpenu kẹ ayen. 15 Ọtiọyena Jihova de muophu kpahen Amazaya gangan, o de ji ọmraro ọvo bro ra rọ ta kẹ nẹ: “Diesorọ wo vwo nene eghẹnẹ rẹ ihwo na ri se sivwin ihwo rayen vwo nẹ obọ wẹẹn na?” 16 Rọ vwọ ta ota kẹ na, ovie na da tanẹ: “Avwanre vwẹ owẹ vwo mu obruche rẹ ovie? Fotovwin! Diesorọ a vwọ teyen owẹ hwe?” Ọtiọyena ọmraro na de fotovwin, ẹkẹvuọvo ọ da je ta: “Me riẹnre nẹ Ọghẹnẹ brorhiẹn rẹ oghwọrọ hwe we re, kidie wo ru ọnana, wọ je kerhọ rẹ uchebro mẹẹ.”
17 Ọke ro vwo nene ibruche rọyen jiroro nu, Ovie Amazaya ri Juda da vwẹ ovuẹ rhe Jehoash ọmọ ri Jehoahaz ọmọ ri Jihu ovie rẹ Izrẹl, nẹ: “Yanrhe, rere e phi ofovwin.”* 18 Ovie Jehoash rẹ Izrẹl da vwẹ ovuẹ nana rhe Ovie Amazaya ri Juda nẹ: “Odjigbẹn vwẹ Lẹbanọn vwẹ ovuẹ rhe isida vwẹ Lẹbanọn, ‘Vwẹ ọmọtẹ wẹn kẹ ọmọshare mẹ rọvwọn.’ Ẹkẹvuọvo eranvwe rẹ aghwa ri Lẹbanọn wanvrẹ o de chiyin idjigbẹn na muotọ. 19 Wọ tanẹ, ‘Nighere! Mi* phi Idọm kparobọ re.’ Ọtiọyena ku wọ kparoma rẹ wọ vwọ guọnọ urinrin. Ẹkẹvuọvo asaọkiephana, daji uwevwin* robọ wẹn. Diesorọ wọ vwọ so okpetu ji she, rẹ wọ vwọ nẹrhẹ Juda she nene uwe?”
20 Ẹkẹvuọvo Amazaya kerhọọ, kidie Ọghẹnẹ rẹ uyota na yen ru ọnana rere o vwo phi ayen phiyọ obọ rẹ ivwighrẹn na, kidie ayen nene eghẹnẹ rẹ Idọm. 21 Ọtiọyena Ovie Jehoash rẹ Izrẹl da yanran, ọ vẹ Ovie Amazaya ri Juda de hirhe opharo ku ohwohwo vwẹ ofovwin vwẹ Bẹt-shimẹsh ri Juda. 22 Izrẹl de phi Juda kparobọ, ọtiọyena dohwo duwevwin* rọyen da djẹ ra. 23 Ovie Jehoash rẹ Izrẹl de mu Ovie Amazaya ri Juda, ọmọ ri Jehoash ọmọ ri Jehoahaz,* vwẹ Bẹt-shimẹsh. Ọyena vwọ wan nu, o de muo rhe Jerusalẹm, o de kporon igbẹhẹ ri Jerusalẹm she vwo nẹ Anurhoro rẹ Ifrem re te Anurhoro rẹ Ọkọkọ na, kubit* 400. 24 Ọ ghwẹ iro eje kugbe idọnọ efuanfon kugbe ekuakua eje ra mrẹre vwẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na rẹ Obẹd-idọm vwẹrote* kugbe e rehẹ asan ra ghwẹ efe phiyọ vwẹ uwevwin* rẹ ovie na, o ji mu ihwo. Ọyena vwọ wan nu, o de rhivwin kpo Sameria.
25 Amazaya ọmọ ri Jehoash ovie ri Juda dia akpọ ikpe 15 vwẹ ọke rẹ Jehoash ọmọ ri Jehoahaz ovie rẹ Izrẹl vwo ghwu nu. 26 Ikuegbe rẹ akpeyeren rẹ Amazaya ri chekọ, vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, nighere! e rhe sio phiyọ Ọbe rẹ Ivie ri Juda kugbe ọ rẹ Izrẹl? 27 Vwo nẹ ọke rẹ Amazaya vwo kuomarhẹriẹ ro vwo jẹ Jihova enene, ayen da ruero kpahọn vwẹ Jerusalẹm, ọ da djẹ kpo Lekish, ẹkẹvuọvo ayen de ji ihwo re muo vwẹ Lekish je teyọn hwe vwẹ oboyin. 28 Ọtiọyena ayen da vwẹ iyesi vwo muo rhe, ayen de sho kugbe esẹ rọyen ride vwẹ orere ri Juda.
26 Ọyena vwọ wan nu, ihwo ri Juda eje da reyọ Ọzayah rọhẹ ẹgbukpe 16, ayen de vwo mu ovie vwẹ ẹdia rẹ ọsẹ rọyen Amazaya. 2 Ọ rhoma bọn Ilọt, ọ da rhoma vwọ kẹ Juda ọke rẹ ovie* na vwo ghwu kerẹ esẹ rọyen ride nu. 3 Ọzayah hẹ ẹgbukpe 16 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 52 vwẹ Jerusalẹm. Odẹ rẹ oni rọyen Jẹkolaya ri Jerusalẹm. 4 O ru obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova, kirobo rẹ ọsẹ rọyen Amazaya ruru. 5 Kọ hiẹ guọnọ Ọghẹnẹ vwẹ ọke ri Zẹkaraya ro yoniro vwọ djoshọ rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na. Ọke rọ vwọ hiẹ guọnọ Jihova na, Ọghẹnẹ rẹ uyota na da nẹrhẹ o yovwin kẹ.
6 Ọ da yanran re nene ihwo ri Filistia họnre, o de kporon asan rhiephiyọ vwẹ igbẹhẹ ri Gat, igbẹhẹ ri Jabnẹh kugbe igbẹhẹ rẹ Ashdọd, ọ da ro evun rayen. Ọ da bọn irere phiyọ ekogho rẹ Ashdọd kugbe ohri rẹ ihwo ri Filistia na. 7 Ọghẹnẹ rẹ uyota na kọ vwẹ ukẹcha kẹ vwo phiẹ ihwo ri Filistia, ihwo rẹ Arebia re dia Gọbel, kugbe ihwo ri Mẹyunim kparobọ. 8 Ihwo rẹ Amọn ke jẹ arhọghọ kẹ Ọzayah. Usi rọyen de miri rhirin re te Ijipt, kidie o rhi vwo ogangan mamọ. 9 Vwọ vrẹ ọyena, Ọzayah bọn iwevwin ri kpenu vwẹ Jerusalẹm kẹrẹ Anurhoro rẹ Ọkọkọ na, Anurhoro rẹ Iyara na, kugbe Uchivwo na, ọ da gbogba riariẹ ayen. 10 Kpobarophiyọ, ọ bọn iwevwin ri kpenu phiyọ aton na je tọn egọdọ* buebun (kidie o vwo ichuru buebun); o ji ru ọtiọyen vwẹ Shẹfila na kugbe otọ ọriẹriẹriẹ na.* O vwo eghwẹrẹ kugbe ihwo re vwẹrote ivaini vwẹ igbenu na kugbe vwẹ Kamẹl, kidie o vwo ẹguọnọ rẹ iruo rẹ aghwa.
11 Vwọ vrẹ ọyena, Ọzayah de rhi vwo otuofovwin re choma kẹ ofovwin. Kẹ ayen kpo ifovwin ẹkuẹko. Jehaẹl osiọbe na kugbe Measaya rẹ onotu na yen kere ayen ji si edẹ rayen phiyotọ vwẹ otọ ri Hananaya, ọvo vwẹ usun rẹ isun rẹ ovie na. 12 Unu rẹ igbuyovwin rẹ iwevwin rẹ esẹ na ejobi rehẹ enu rẹ egba ofovwin nana da dia 2,600. 13 Otuofovwin rehẹ otọ rayen da dia eshare 307,500 re choma kẹ ofovwin, otuofovwin vẹ ẹgba ro che bicha ovie na vwọso ọvweghrẹn na. 14 Ọzayah da vwẹ ekpọfia, ibiri, erhu egangan, iwun rẹ utehru,* imirhabọ, kugbe ibiukuta ra vwẹ islingi* sa vwọ kẹ otuofovwin na eje. 15 Kpobarophiyọ, ọ da vwẹ ewena vwo ru ijini rẹ ofovwin vwẹ Jerusalẹm; e mu ayen phiyọ iwevwin ri kpenu na kugbe ọkọkọ rẹ igbẹhẹ na, e sa sa edada kugbe ikuta ride. Ọtiọyena usi rọyen de nene asan eje kidie ọ mrẹ ukẹcha rode, ọ da rhe gan.
16 Ẹkẹvuọvo, ugege rọ vwọ goma re, ubiudu rọyen da rhe kparoma vwọ kẹ oghwọrọ romobọ rọyen, o de dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia kpahen Jihova Ọghẹnẹ rọyen, womarẹ uwevwin rẹ ẹga ri Jihova rọ roro ra torhẹ insẹnsi vwẹ enu rẹ agbada rẹ insẹnsi na. 17 Ugege yena, Azaraya orherẹn na kugbe irherẹn ri Jihova 80 efa ri fiudugberi da ro uwevwin bro ra. 18 Ayen de hirhe opharo ku Ovie Ọzayah, ayen da ta kẹ nẹ: “Ofori nẹ owẹ Ọzayah torhẹ insẹnsi kẹ Jihovaa! Irherẹn na ọvo yen ofori nẹ e torhẹ insẹnsi, kidie ayen emọ rẹ Erọn, ihwo re ru fon re. Ro otafe nẹ asan ọfuanfon na kidie wo dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia, wọ cha mrẹ urinrin vuọvo vwo nẹ obọ ri Jihova Ọghẹnẹ rhe fikirẹ ọnanaa.”
19 Ẹkẹvuọvo ophu de mu Ọzayah rọ yọnrọn imisaboro ra vwọ torhẹ insẹnsi vwẹ obọ rọ vwọ torhẹ insẹnsi; ọke rẹ ophu vwo muo kpahan irherẹn na, oti da va nẹ arhare rọyen rhe vwẹ irharo rẹ irherẹn na vwẹ uwevwin ri Jihova vwẹ asan rọ kẹrẹ agbada rẹ insẹnsi na. 20 Ọke rẹ Azaraya orherẹn rode na kugbe irherẹn na eje vwọ rhẹrioma no, ayen da mrẹ nẹ a vwẹ oti vwọ ghwiẹ vwẹ arhare rọyen! Ọtiọyena ayen da vuẹ nẹ ọ ro otafe kpakpata, ọyen komobọ de brokpakpa ro otafe kidie Jihova ghwiẹrẹ.
21 Ovie Ọzayah da dia ọhọnvwoti rhirin re te ẹdẹ ughwu rọyen, kọ dia uwevwin robọ rọyen san kerẹ ọhọnvwoti, kidie e siro nẹ uwevwin ri Jihova. Ọmọ rọyen Jotam kọyen vwẹrote uwevwin* rẹ ovie na ji guẹdjọ rẹ ihwo rẹ otọ na.
22 Ikuegbe rẹ akpeyeren rẹ Ọzayah ri chekọ, vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, ọmraro Aizaya ọmọ rẹ Emọz si ayen phiyotọ. 23 Ọzayah de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, e de sho kugbe esẹ rọyen ride, ẹkẹvuọvo vwẹ otọ rẹ ivie re shẹ ihwo phiyọ, kidie ayen tare nẹ: “Ọhọnvwoti yen o ruẹ.” Ọmọ rọyen Jotam da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
27 Jotam hẹ ẹgbukpe 25 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 16 vwẹ Jerusalẹm. Odẹ rẹ oni rọyen Jerusha ọmọtẹ ri Zedọk. 2 Ko ruẹ obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova kirobo rẹ ọsẹ rọyen Ọzayah ruru, jokparẹ uwevwin rẹ ẹga ri Jihova rọ vwẹ ogangan vwọ roo. Ẹkẹvuọvo ihwo na ji ruẹ obo re brare. 3 Ọ bọn anurhoro rẹ obenu rẹ uwevwin ri Jihova, o ji ruiruo rẹ ebanbọn buebun vwẹ igbẹhẹ rẹ Ofẹl. 4 Ọ je bọn irere phiyọ ekogho rẹ igbenu ri Juda, kugbe asan sansan ra gbogba riariẹ vẹ iwevwin ri kpenu phiyọ ekogho rẹ egbo na. 5 O nene ovie rẹ ihwo rẹ Amọn phi ofovwin, o de phi ayen kparobọ vwẹ ukuotọ rọyen, ọtiọyena ihwo rẹ Amọn na da hwa italẹnti* rẹ idọnọ ọfuanfon 100, ovwanvwọ rẹ ikọ* 10,000 rẹ iwiti, kugbe 10,000 rẹ ibali vwọ kẹ vwẹ ukpe yena. Ihwo rẹ Amọn na je hwa ọnana kẹ vwẹ ukpe rivẹ kugbe ọrerha. 6 Ọtiọyena Jotam kọ goma phiyọ goma phiyọ kidie o brorhiẹn* rọ vwọ yan vwẹ idjerhe ri Jihova Ọghẹnẹ rọyen.
7 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Jotam ri chekọ, ifovwin ro phiri kugbe idjerhe rọyen eje, e si ayen phiyọ Ọbe rẹ Ivie rẹ Izrẹl kugbe ọ ri Juda. 8 Ọ hẹ ẹgbukpe 25 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 16 vwẹ Jerusalẹm. 9 Jotam de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, ayen de sho phiyọ Orere ri Devid. Ọmọ rọyen Ehaz da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
28 Ehaz hẹ ẹgbukpe 20 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 16 vwẹ Jerusalẹm. O ru obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova kirobo rẹ Devid ọsẹ rọyen rode ruruu. 2 Ukperẹ ọtiọyen, ọ yanre vwẹ idjerhe rẹ ivie rẹ Izrẹl, ọ tobọ ru ema rẹ utehru ri Bel.* 3 Vwọ vrẹ ọyena, ọ nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo bru kpenu vwẹ Iyara rẹ Ọmọ ri Hinọm* je torhẹ emọ rọyen vwẹ erhanre, rọ vwọ vwẹrokere iruemu rẹ ẹgua rẹ ẹgborho rẹ Jihova djẹ nẹ obaro rẹ ihwo rẹ Izrẹl. 4 Ko ji ze izobo je nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo brẹ kpenu vwẹ asan ri kpenu na, vwẹ enu rẹ igbenu itete, kugbe vwẹ otọ rẹ kurhe kurhe rode.
5 Ọtiọyena Jihova Ọghẹnẹ rọyen de phio phiyọ obọ rẹ ovie ri Siria, ayen de phio kparobọ ji mu ihwo buebun reyọ, o de mu ayen rhe Damaskọs. E ji phio phiyọ obọ rẹ ovie rẹ Izrẹl, ohwo rọ teyenrọ vẹ ihwo rọyen buebun hwe. 6 Kidie Pika ọmọ ri Remalaya hwe ihwo 120,000 vwẹ Juda vwẹ ẹdẹ ọvo, ayen eje eshare ri yinvwaro, kidie ayen kpairoro vrẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride. 7 Zikrai ọgba ofovwin rẹ ihwo rẹ Ifrem de rhe hwe Measaya ọmọ rẹ ovie na, Azraikam rọ vwẹrote ọguan* rẹ ovie na, kugbe Ẹlkena rọ vwọ kpahen ovie na. 8 Vwọ vrẹ ọyena, ihwo rẹ Izrẹl na mu iniọvo rayen 200,000 reyọ—eya, emeshare, kugbe emetẹ; ayen je ghwẹ ekuakua buebun reyọ, ayen da ghwẹ ekuakua na kpo Sameria.
9 Ẹkẹvuọvo ọmraro ri Jihova ọvo re se Odẹd hẹ etiyin. Ọ da ra vwa otuofovwin rọ cha Sameria na, ọ da ta kẹ ayen nẹ: “Nighere! Kidie nẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rẹ ovwan ride muophu kpahen Juda ọyensorọ ro vwo phi ayen phiyọ obọ rẹ ovwan, ovwan da teyen ayen hwe vẹ ophu ọgangan te ẹdia rẹ Ọghẹnẹ da riẹn kpahọn. 10 Asaọkiephana ovwan guọnọ vwẹ ihwo ri Juda vẹ Jerusalẹm vwo ruẹ idibo rẹ eya vẹ e rẹ eshare rẹ ovwan. Kẹ ovwan rha je riabe vwẹ obaro ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ ovwan? 11 Asaọkiephana ovwan kerhọ mẹ rere ovwan siobọnu ihwo rẹ ovwan mu vwo mie iniọvo rẹ ovwan na, kidie ophu ri Jihova tuan kpahan ovwan.”
12 Ọtiọyena isun rẹ ihwo rẹ Ifrem na evo, Azaraya ọmọ ri Jehohena, Berakaya ọmọ ri Mẹshilẹmọt, Jehizkaya ọmọ ri Shalọm, kugbe Amesa ọmọ ri Hadlai da ra da otu ri nẹ ofovwin cha na ji, 13 ayen da ta kẹ ayen nẹ: “Ovwan muẹ ihwo rẹ ovwan mu reyọ na rua etinẹẹ, kidie ọ cha nẹrhẹ avwanre riabe vwẹ obaro ri Jihova. Oborẹ ovwan guọnọ ruẹ na che phiba imwemwu rẹ avwanre kugbe abe rẹ avwanre, kidie abe rẹ avwanre rhoro jovwo re, ophu ọgangan je tuan kpahan Izrẹl.” 14 Ọtiọyena, isodje re vwẹ ekuakua ofovwin choma na da vwẹ ihwo rẹ ayen mu reyọ na kugbe ekuakua rẹ ayen gborhori na vwọ kẹ isun na kugbe ọghwẹgbe na eje. 15 Etiyin ihwo re se odẹ rayen na de vrẹn, ayen da reyọ ihwo re muru na, ayen da reyọ iwun vwo nẹ ekuakua re gborhori na vwọ kẹ ihwo eje re banphiyọ vwẹ ohri rayen. Ọtiọyena ayen de ku iwun phiyọ ayen je vwẹ isabatu kẹ ayen, emu vẹ udi, kugbe evwri rẹ ayen vwo ghworo. Kpobarophiyọ, ayen da vwẹ ekẹkẹtẹ vwo mu e rẹ oma rayen ganree vwo bru iniọvo rayen ra vwẹ Jẹriko, orere rẹ iriẹ na. Ọyena vwọ wan nu, ayen de rhivwin kpo Sameria.
16 Vwẹ ọke yena, Ovie Ehaz da nokpẹn rẹ ukẹcha mie ivie rẹ Asiria. 17 Vwẹ obọ ọfa, ihwo rẹ Idọm da rhoma kpare rhe, ayen da vwọso Juda ji mu ihwo reyọ. 18 Ihwo ri Filistia je kpare rhe irere ri Shẹfila na kugbe Nẹgẹb ri Juda, ayen da reyọ Bẹt-shimẹsh, Aijalọn, Gẹdirọt, Soko vẹ irho rehẹ otọ rọyen,* Timna vẹ irho rehẹ otọ rọyen, kugbe Gimzo vẹ irho rehẹ otọ rọyen; ayen da dia etiyin. 19 Jihova vwẹ Juda kpotọ fikirẹ Ovie Ehaz rẹ Izrẹl, kidie ọ nẹrhẹ Juda ru obo ri je ayen, ọ da nẹrhẹ ayen dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn rode phia kpahen Jihova.
20 Ọke vwọ yan obaro, Ovie Tilgat-pilniza rẹ Asiria da rhe vwọsuọ, ọ da so okpetu kẹ ukperẹ ọ vwọ bọn gan. 21 Kidie Ehaz kua uwevwin ri Jihova, uwevwin* rẹ ovie na, kugbe iwevwin rẹ isun na fiotọ, o de ru ẹse kẹ ovie rẹ Asiria; ẹkẹvuọvo ọyena vwẹ ukẹcha kẹẹ. 22 Vwẹ ọke rọ vwọ hẹ okpetu na, Ovie Ehaz tobọ dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia kpahen Jihova vrẹ obo ri jovwo. 23 Ọ da tuẹn izobo eze phiyọ kẹ eghẹnẹ ri Damaskọs ri phiro kparobọ na, ọ da tanẹ: “Kidie eghẹnẹ rẹ ivie ri Siria vwẹ ukẹcha kẹ ayen, mi che ze izobo kẹ ayen rere ayen je sa vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ.” Ẹkẹvuọvo ayen so eshe kẹ kugbe Izrẹl ejobi. 24 Kpobarophiyọ, Ehaz da ghwẹ ekuakua rẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na; ọ da guọghọ ekuakua rẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na, o de bi ẹchẹ rẹ uwevwin ri Jihova gbe, ọ da so egbada kẹ oma rọyen vwẹ kọkọkọ kọkọkọ rẹ irhuvwun ri Jerusalẹm. 25 Vwẹ irere ri Juda eje, o ru asan ri kpenu ra da nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo brẹ kpenu kẹ eghẹnẹ efa, o de gbe Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rọyen ride ku.
26 Ikuegbe rẹ akpeyeren rọyen ri chekọ, obo ro ruru eje vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, e si ayen phiyọ Ọbe rẹ Ivie ri Juda kugbe ọ rẹ Izrẹl. 27 Ehaz de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, ayen de sho phiyọ orere na vwẹ Jerusalẹm, kidie ayen muro rhe asan re shi ivie rẹ Izrẹl phiyọọ. Ọmọ rọyen Hẹzikaya da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
29 Hẹzikaya da rhe dia ovie vwẹ ọke rọ vwọ hẹ ẹgbukpe 25, o sunru ẹgbukpe 29 vwẹ Jerusalẹm. Odẹ rẹ oni rọyen Abaijah ọmọtẹ ri Zẹkaraya. 2 Ko ruẹ obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova kirobo rẹ Devid ọsẹ rọyen rode ruru. 3 Vwẹ ukpe rẹsosuọ rẹ usuon rọyen, vwẹ emeranvwe rẹsosuọ, o de rhie ẹchẹ rẹ uwevwin ri Jihova, ọ da rhuẹrẹ ayen. 4 Etiyin ọ da reyọ irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na rhe, o de koko ayen vwẹ asan ro rhiephiyọ na vwẹ ẹbẹre ọnre va nẹcha na. 5 Ọ da ta kẹ ayen nẹ: “Ovwan kerhọ mẹ, ovwan ihwo ri Livae. Asaọkiephana ovwan ru oma rẹ ovwan fon ji ru uwevwin ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rẹ ovwan ride na fon, rere ovwan si obo ri jẹfuọn vwo nẹ asan ọfuanfon na. 6 Kidie esẹ rẹ avwanre dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia ji ru obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ avwanre. Ayen kpairoro vrẹ ji ku opharo rayen fia kẹ itabanako ri Jihova, ayen de chukokuo. 7 Ayen ji bi ẹchẹ rẹ umubruwevwin na gbe, ayen fun irhukpẹ na. Ayen rha torhẹ insẹnsii, ayen rhe ji ze izobo rẹ ẹtorhẹ vwẹ asan ọfuanfon na kẹ Ọghẹnẹ rẹ Izrẹẹl. 8 Ọtiọyena Jihova de muophu kpahen Juda vẹ Jerusalẹm, ọ da nẹrhẹ ayen dia obo ri mu ohwo oshọ kugbe obo ri gbe ohwo unu kugbe obo re nẹrhẹ e gbe ophiọrọ,* kirobo rẹ ovwan vwẹ ẹro robọ rẹ ovwan vwọ mrẹ na. 9 Nighere, esẹ rẹ avwanre ride sheri womarẹ ọlọkọ, e de mu emeshare rẹ avwanre, emetẹ rẹ avwanre, kugbe eya rẹ avwanre reyọ fikirẹ ọnana. 10 Asaọkiephana, ọyen ọdavwẹ mẹ re me vwọ re ọphọ vẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl rere ophu rọyen rọ tuan na vwo bi nẹ avwanre oma. 11 Emọ mẹ, asaọkiephana ọnana dia ọke re vwo jẹ ẹro egbe phiyotọọ,* kidie Jihova sane ovwan re nẹ ovwan mudia obaro rọyen, rere ovwan ga kerẹ idibo rọyen je nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo rọyen bru kpenu.”
12 Ọtiọyena ihwo ri Livae na de vrẹn: Mehat ọmọ rẹ Amesai kugbe Joẹl ọmọ rẹ Azaraya ohwo ri Kohat; vwo nẹ ihwo ri Mẹrerai, Kish ọmọ rẹ Abdai kugbe Azaraya ọmọ ri Jehalalẹl; vwo nẹ ihwo ri Gẹshọn, Joah ọmọ ri Zima kugbe Idẹn ọmọ ri Joah; 13 vwo nẹ emọ rẹ Ẹlizefan, Shimrai kugbe Jiyuẹl; vwo nẹ emọ rẹ Esaf, Zẹkaraya kugbe Matanaya; 14 vwo nẹ emọ ri Himan, Jehaiyẹl kugbe Shimiai; vwo nẹ emọ ri Jedutọn, Shẹmaya kugbe Ọziẹl. 15 Etiyin ayen de koko iniọvo rayen, ayen de ru oma rayen fon ayen da rhe, kirobo rẹ ovie na ji iji rọyen womarẹ ota ri Jihova, rere ayen ru uwevwin ri Jihova fon. 16 Irherẹn na da ro uwevwin ri Jihova re ru orufon na, ayen da ghwẹ erọnvwọn eje ri jẹfuọn rẹ ayen mrẹre vwẹ uwevwin rẹ ẹga ri Jihova na ro otafe, ayen de muo kpo otegodo rẹ uwevwin ri Jihova na. Ihwo ri Livae na de rhe muo ro otafe kpo Iyara ri Kidrọn. 17 Ọtiọyena ayen da ton orufon na phiyọ vwẹ ẹdẹ rẹsosuọ rẹ emeranvwe rẹsosuọ na, vwẹ ẹdẹ rẹrenren rẹ emeranvwe na, ayen de te umubruwevwin ri Jihova na. Ayen ru uwevwin ri Jihova na fon vwẹ ẹdẹ ẹrenren, vwẹ ẹdẹ 16 rẹ emeranvwe rẹsosuọ na, ayen de ruo re.
18 Ọyena vwọ wan nu, ayen da ro uwevwin bru Ovie Hẹzikaya ra, ayen da tanẹ: “Avwanre ru ọsoso rẹ uwevwin ri Jihova na fon re, agbada rẹ izobo rẹ ẹtorhẹ na kugbe ekuakua rọyen eje, imẹjẹ rẹ ibrẹdi re vwo ze* na kugbe ekuakua rọyen eje. 19 Ekuakua eje rẹ Ovie Ehaz mu phiyọ ọkọkọ vwẹ ọke ro vwo suẹn ro vwo dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia, avwanre muegbe rayen ji ru ayen fon re, ayen hẹ obaro rẹ agbada ri Jihova.”
20 Ovie Hẹzikaya de vrẹn vwẹ edegburhiọke, o de koko isun rẹ orere na, ayen da yanran kpo uwevwin ri Jihova. 21 Ayen de mu erhuẹn ighwrẹn, egbon ighwrẹn, imigodẹ eshare ighwrẹn, kugbe okri* ighwrẹn rhe kerẹ izobo rẹ umwemwu vwọ kẹ uvie na, vwọ kẹ asan ọfuanfon na, kugbe vwọ kẹ Juda. Ọtiọyena ọ da vuẹ irherẹn na, emọ rẹ Erọn nẹ a vwẹ ayen vwo ze izobo vwẹ enu rẹ agbada ri Jihova. 22 Etiyin ayen de hwe erhuẹn na, irherẹn na da reyọ ọbara rayen je fẹrẹn ku agbada na; ọyena vwọ wan nu, ayen de hwe egbon na, ayen da fẹrẹn ọbara rayen ku agbada na, ayen de ji hwe imigodẹ eshare na je fẹrẹn ọbara rayen ku agbada na. 23 Etiyin ayen de mu okri rẹ izobo rẹ umwemwu na rhe obaro rẹ ovie na kugbe ọghwẹgbe na, ayen da ghwabọ rayen kpahen ayen. 24 Irherẹn na de hwe ayen, ayen da vwẹ ọbara rayen vwo ze izobo rẹ umwemwu vwẹ enu rẹ agbada na, rere e vwo ru arhuẹrẹ vwọ kẹ Izrẹl eje, kidie ovie na tare nẹ e ze izobo rẹ ẹtorhẹ kugbe izobo rẹ umwemwu fikirẹ Izrẹl eje.
25 Vwẹ uvwre rẹ ọke nana, jẹ ọ vwẹ ihwo ri Livae na vwo mudia vwẹ uwevwin ri Jihova vẹ isimba, ekuakua rẹ uhworo ri vwo ifi tẹnrẹnrẹn, kugbe ihapu, vwo nene iji ri Devid kugbe ọ ri Gad ọmremramrẹ rẹ ovie na kugbe ọ ri Netan ọmraro na, kidie Jihova yen vwẹ iji na phia womarẹ emraro rọyen. 26 Ọtiọyena ihwo ri Livae na mudia vẹ ekuakua rẹ uhworo ri Devid, irherẹn na vẹ ewanre na.
27 Etiyin Hẹzikaya da vwẹ iji phia nẹ e ze izobo rẹ ẹtorhẹ na vwẹ enu rẹ agbada na. Ọke ra vwọ tuẹn eze rẹ izobo rẹ ẹtorhẹ na phiyọ re, a da tuẹn une ra sua kẹ Jihova phiyọ, ọtiọyen ji te ehworo rẹ ewanre na vwo nene edo rẹ ekuakua rẹ uhworo rẹ Ovie Devid rẹ Izrẹl. 28 Ọghwẹgbe na eje da vwẹ uyovwin kpotọ ra vwọ sua une na ji hworo ewanre na—ayen ru ọtiọyen bẹsiẹ re vwo ze izobo rẹ ẹtorhẹ na nu. 29 Ugege rẹ ayen vwo ze izobo na nu, ovie na kugbe ihwo na eje re vẹ ọyen gba herọ da vwẹ uyovwin kpotọ je riẹn totọ. 30 Ovie Hẹzikaya kugbe isun na da ta kẹ ihwo ri Livae na nẹ ayen jiri Jihova vẹ eta ri Devid vẹ e rẹ Esaf ọmremramrẹ na. Ọtiọyena ayen da so une rẹ ujiri vẹ aghọghọ rode, ayen da vwẹ uyovwin kpotọ je riẹn totọ.
31 Etiyin Hẹzikaya da tanẹ: “Asaọkiephana re vwo phi ovwan phiyọ ọkọkọ vwọ kẹ Jihova re na, ovwan yanrhe rere ovwan reyọ izobo vẹ izobo rẹ akpẹvwẹ rhe uwevwin ri Jihova.” Ọtiọyena ọghwẹgbe na ke reyọ izobo vẹ izobo rẹ akpẹvwẹ cha, kohwo kohwo rẹ ubiudu rọyen muru da reyọ izobo rẹ ẹtorhẹ rhe. 32 Unu rẹ izobo rẹ ẹtorhẹ rẹ ọghwẹgbe na mu rhe da dia erhuẹn 70, egbon 100, imigodẹ eshare 200—enana eje na kerẹ izobo rẹ ẹtorhẹ kẹ Jihova— 33 izobo ọfuanfon na da dia erhuẹn 600 kugbe 3,000 rẹ uchuru na. 34 Ẹkẹvuọvo irherẹn na bun te rẹ ayen vwọ phiẹn ohọrọ rẹ eranvwe rẹ izobo rẹ ẹtorhẹ na ejee, ọtiọyena iniọvo rayen re dia ihwo ri Livae na da vwẹ ukẹcha kẹ ayen bẹsiẹ owian na vwo re, kugbe bẹsiẹ irherẹn na vwo ru oma rayen fon, kidie ihwo ri Livae na vwo ọdavwẹ* kpahen omaeruofuan vwọ vrẹ irherẹn na. 35 Vwọba, izobo rẹ ẹtorhẹ buebun herọ, ọtiọyen ji te ivwri rẹ izobo rẹ ọrekugbe na kugbe izobo rẹ udi vwọ kẹ izobo rẹ ẹtorhẹ na. Enẹ kọyen a rhoma tuẹn ẹga ra ga vwẹ uwevwin ri Jihova na phiyọ. 36 Ọtiọyena Hẹzikaya kugbe ihwo na eje da ghọghọ fikirẹ oborẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na vwo mu vwọ kẹ ihwo na, kidie enana eje phiare kpregede.
30 Hẹzikaya da vwẹ ovuẹ vwo rhe Izrẹl eje kugbe Juda, ọ tobọ si ẹbe vwo rhe Ifrem kugbe Manasẹ nẹ ayen rhe uwevwin ri Jihova vwẹ Jerusalẹm rhi ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwọ kẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl. 2 Ẹkẹvuọvo, ovie na, isun rọyen, kugbe ọghwẹgbe na eje vwẹ Jerusalẹm de brorhiẹn rẹ ayen vwo ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwẹ emeranvwe rivẹ, 3 kidie ayen ji se rhi ruo vwẹ ọke ro fori nẹ e vwo ruoo, kidie irherẹn ri ru oma rayen fon ji rhi bun tee, ihwo na je rhe ghwomakoko vwẹ Jerusalẹmuu. 4 Ọ họhọre nẹ ọrhuẹrẹphiyotọ nana shephiyọ vwẹ ẹro rẹ ovie na kugbe ọghwẹgbe na eje. 5 Ọtiọyena ayen de brorhiẹn rẹ ayen vwo ru aghwoghwo nene Izrẹl, vwo nẹ Biẹ-shiba re te Dan, nẹ ihwo na rhe rhi ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na kẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl vwẹ Jerusalẹm, kidie kerẹ ẹko, ayen ji rhi ruo vwo nene obo re si phiyotọọ.
6 Etiyin ikọn* na de nene Izrẹl eje kugbe Juda vẹ ẹbe ro nẹ obọ rẹ ovie na kugbe isun na rhe, kirobo rẹ ovie na vwẹ iji rọyen phia nẹ: “Ihwo rẹ Izrẹl, ovwan rhivwin bru Jihova Ọghẹnẹ rẹ Ebraham, Aizik, kugbe Izrẹl rhe, rere o se vwo rhivwin bru uchekotọ re djẹ vrabọ rẹ ivie rẹ Asiria. 7 Ovwan dia kerẹ esẹ rẹ ovwan ride kugbe iniọvo rẹ ovwan ri dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia kpahen Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ridee, rọ da nẹrhẹ ayen dia emu rẹ imuoshọ kirobo rẹ ovwan mrẹ na. 8 Asaọkiephana ovwan ruẹ udu gangan kerẹ esẹ rẹ ovwan ridee. Ovwan vwẹ oma rẹ ovwan kpahotọ kẹ Jihova rere ovwan rhe asan ọfuanfon rọyen ro ru fon bẹdẹ na, ovwan ga Jihova Ọghẹnẹ rẹ ovwan rere ophu rọyen rọ tuan kpahan ovwan na vwo fuen. 9 Kidie siẹrẹ ovwan de rhivwin bru Jihova rhe, ihwo ri mu iniọvo rẹ ovwan kugbe emọ rẹ ovwan ki che gbe arodọnvwẹ kẹ ayen, kẹ ayen cha rhọnvwe kẹ ayen nẹ ayen rhivwin rhe otọ nana, kidie Jihova Ọghẹnẹ rẹ ovwan ria ehrọre,* o ji gbe arodọnvwẹ, o che ku opharo fia kẹ ovwan siẹrẹ ovwan de rhivwin bro rhee.”
10 Ọtiọyena ikọn* na de nẹ orere kpo orere wan otọ rẹ Ifrem eje kugbe Manasẹ, tobọ re te Zẹbulọn, ẹkẹvuọvo ihwo na ke hwẹ ayen je vwẹ ayen jehwẹ. 11 Ẹkẹvuọvo, ihwo evo ri nẹ Asha, Manasẹ, kugbe Zẹbulọn rhe da vwẹ oma rayen kpotọ, ayen da rhe Jerusalẹm. 12 Obọ rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na jehẹ Juda rọ vwọ nẹrhẹ ayen vwo ẹwẹn ọvo* rere ayen ru oborẹ ovie na kugbe isun na ji iji rọyen womarẹ ota ri Jihova.
13 Ihwo buebun da ghwomakoko vwẹ Jerusalẹm rere ayen ru Orẹ rẹ Ibrẹdi ro Jephuo vwẹ emeranvwe rivẹ na; ọghwẹgbe na rhoro mamọ. 14 Ayen de vrẹn, ayen de si egbada rehẹ Jerusalẹm no, ayen de si egbada rẹ insẹnsi na eje no, ayen de do ayen phiyọ Iyara ri Kidrọn. 15 Ọtiọyena ayen de hwe eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwẹ ẹdẹ 14 rẹ emeranvwe rivẹ. Oma da vo irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na, ọtiọyena ayen de ru oma rayen fon je reyọ izobo rẹ ẹtorhẹ rhe uwevwin ri Jihova. 16 Ayen de mudia ẹdia rayen vwo nene Urhi ri Mosis ohwo rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na; etiyin irherẹn na da fẹrẹn ọbara rẹ ayen mu mie ihwo ri Livae na. 17 Ihwo buebun hẹ evunrẹ ọghwẹgbe na ri ji rhi ru oma rayen foon jẹ ihwo ri Livae na vwẹrote ehwe rẹ eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwọ kẹ ihwo eje re fonroo, re vwo ru ayen fon kẹ Jihova. 18 Kidie ihwo buebun, ma rho kẹ ihwo ri nẹ Ifrem, Manasẹ, Isaka, kugbe Zẹbulọn rhe, ji rhi ru oma rayen foon, dedena ayen je re Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na rọ fẹnẹ obo re si phiyotọ. Ẹkẹvuọvo Hẹzikaya da nẹrhovwo kẹ ayen nẹ: “E jẹ Jihova ohwo esiri na vwo ghovwo 19 kohwo kohwo ro muegbe rẹ ubiudu rọyen rọ vwọ hiẹ guọnọ Ọghẹnẹ rẹ uyota na Jihova, Ọghẹnẹ rẹ esẹ rọyen ride dede nẹ e ji rhi ruo fon vwo nene uwan rẹ ofuanfon naa.” 20 Jihova da kerhọ rẹ Hẹzikaya, o de vwo ghovwo ihwo na.
21 Ọtiọyena ihwo rẹ Izrẹl rehẹ Jerusalẹm de ru Orẹ rẹ Ibrẹdi ro Jephuo na vwẹ ẹdẹ ighwrẹn vẹ aghọghọ rode, ihwo ri Livae na kugbe irherẹn na ki jiri Jihova nẹ ẹdẹ ra ro ẹdẹ, jẹ ayen hworo ekuakua rẹ uhworo rayen kẹ Jihova gangan. 22 Vwọ vrẹ ọyena, Hẹzikaya da ta ota ji phiuduphiyawọ* rẹ ihwo ri Livae na eje re ga Jihova vẹ aghwanre. Ayen da riemu rẹ orẹ na ẹdẹ ighwrẹn, ze izobo rẹ ọrekugbe je vwẹ akpẹvwẹ kẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride.
23 Ọyena vwọ wan nu, ọghwẹgbe na eje de brorhiẹn rẹ ayen vwo ruo ẹdẹ ighwrẹn ọfa, ọtiọyena ayen de ruo ẹdẹ ighwrẹn ọfa vẹ aghọghọ. 24 Ovie Hẹzikaya ri Juda toro erhuẹn 1,000 kugbe igodẹ 7,000 vwọ kẹ ọghwẹgbe na, isun na toro erhuẹn 1,000 kugbe igodẹ 10,000 vwọ kẹ ọghwẹgbe na; jẹ irherẹn buebun rhe ruẹ oma rayen fuan. 25 Ọghwẹgbe ri Juda eje, irherẹn na, ihwo ri Livae na, ọghwẹgbe na eje ri nẹ Izrẹl rhe, kugbe erhorha ri nẹ otọ rẹ Izrẹl rhe vẹ ihwo re dia Juda rha ghọghọ. 26 Aghọghọ rode da rhe dia vwẹ Jerusalẹm, kidie vwo nẹ ọke ri Solomọn ọmọ ri Devid ovie rẹ Izrẹl rhe, a je rhe mrẹ emu vuọvo ọtiọna rọ phiare vwẹ Jerusalẹmuu. 27 Ukuotọ rọyen, irherẹn re dia ihwo ri Livae na de vrẹn, ayen da nẹrhovwo kẹ ihwo na, Ọghẹnẹ de nyo urhuru rayen, ẹrhovwo rayen de te asan ọfuanfon rọ dia, kọyen idjuvwu na.
31 Ugege rẹ ayen vwo ru enana eje nu, ihwo rẹ Izrẹl eje rehẹ etiyin da ro irere ri Juda, ayen da guọghọ ichivwo rẹ ẹga na chẹghẹchẹghẹ, nyavwe ekpọ rẹ ẹga* na totọ, je guọghọ asan ri kpenu na kugbe egbada na vwẹ Juda eje kugbe Bẹnjamin, ọtiọyen ji te Ifrem kugbe Manasẹ, bẹsiẹ ayen vwọ ghwọrọ ayen karekare, ayen vwo ru ọyena nu, ihwo rẹ Izrẹl eje de rhivwin kpo irere rayen, dohwo dughwẹ rọyen.
2 Etiyin Hẹzikaya da vwẹ irherẹn na vwo mu vwẹ ẹko rayen kugbe ihwo ri Livae na vwẹ ẹko rayen, o phi irherẹn na vẹ ihwo ri Livae na ọvuọvo phiyọ iruo rayen, vwọ kẹ izobo rẹ ẹtorhẹ kugbe izobo rẹ ọrekugbe na, rere ayen gbodibo je vwẹ akpẹvwẹ vẹ ujiri phia vwẹ anurhoro rẹ otegodo ivẹ rẹ uwevwin ri Jihova na. 3 Ovie na da vwẹ evo vwẹ usun rẹ eghwa rọyen na vwọ kpahotọ vwọ kẹ izobo rẹ ẹtorhẹ, kugbe izobo rẹ ẹtorhẹ rẹ urhiọke kugbe ovwọnvwọn, ọtiọyen ji te izobo rẹ ẹtorhẹ vwọ kẹ Ẹdẹ Urovwoma na, orẹ rẹ emeranvwe kpokpọ na, kugbe erẹ na, vwo nene obo re si phiyotọ vwẹ Urhi ri Jihova.
4 Kpobarophiyọ, ọ da vwẹ iji kẹ ihwo re dia Jerusalẹm nẹ ayen vwẹ ẹkẹn ro fo kẹ irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na vwọ kẹ ayen, rere ayen sa vwọ yan nene urhi ri Jihova na kpẹkpẹkpẹ.* 5 Ugege ra vwọ vwẹ iji na phia nu, ihwo rẹ Izrẹl na da vwẹ emamọ rẹsosuọ rẹ ekankọn rayen buebun vwọ kpahotọ, iwaini kpokpọ, evwri, ame ọnyọn, kugbe ekankọn rẹ udju rayen eje; ayen ghwẹ ẹkẹn ọvo rẹ ẹkẹn ihwe rẹ erọnvwọn eje rhe buebun. 6 Ihwo rẹ Izrẹl kugbe Juda re dia irere ri Juda ji mu ẹkẹn ọvo rẹ ẹkẹn ihwe rẹ erhuẹn kugbe igodẹ kugbe ẹkẹn ọvo rẹ ẹkẹn ihwe rẹ erọnvwọn efuanfon re ru fon kẹ Jihova Ọghẹnẹ rayen rhe. Ayen mu ayen rhe, ayen de mu ayen phiyọ ẹkuẹko buebun. 7 Vwẹ emeranvwe rerha, ayen da tuẹn ẹrhuẹrẹphiyọ rẹ utoro rayen phiyọ ẹkuẹko; vwẹ emeranvwe righwrẹn ayen de ruo re. 8 Ọke rẹ Hẹzikaya kugbe isun na vwọ rhe je mrẹ ẹko sansan na, ayen de jiri Jihova je nẹrhovwo kẹ ihwo rọyen Izrẹl.
9 Hẹzikaya da nọ irherẹn na kugbe ihwo ri Livae na kpahen ẹko sansan na, 10 Azaraya orherẹn rode rẹ uwevwin ri Zedọk da ta kẹ nẹ: “Vwo nẹ ọke rẹ ayen vwọ tuẹn itetoro emuo cha uwevwin ri Jihova na, ihwo na ria evun vọn, jẹ emu buebun ji chekọ, kidie Jihova bruba kẹ ihwo rọyen, a da riemu buebun nana chekọ.”
11 Etiyin Hẹzikaya da vuẹ ayen nẹ ayen muegbe rẹ asan ra sẹro rẹ erọnvwọn phiyọ* vwẹ uwevwin ri Jihova na, ọtiọyena ayen de muegbe rayen. 12 Ayen ke nabọ fuevun reyọ utoro na cha, ẹkẹn ọvo rẹ ẹkẹn ihwe na, kugbe erọnvwọn efuanfon na; Konanaya ohwo ri Livae yen e vwo mu oniruo rọ vwẹrote enana eje, oniọvo rọyen Shimiai yen vwọ kpahọn. 13 Jehaiyẹl, Azazaya, Nehat, Asahẹl, Jerimọt, Jozabad, Iliẹl, Ismakaya, Mehat, kugbe Bẹnaya yen ichuko re vwẹ ukẹcha kẹ Konanaya kugbe oniọvo rọyen Shimiai vwo nene odjekẹ rẹ Ovie Hẹzikaya, Azaraya yen oniruo rẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na. 14 Korẹ ọmọ rẹ Imnah, ohwo ri Livae rọ rhẹrẹ anurhoro rẹ ẹbẹre ọnre va nẹcha na yen vwẹrote okẹ ro nẹ otọ rẹ ẹwẹn rhe ra vwọ kẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na, ọyen ghare utoro re toro kẹ Jihova kugbe erọnvwọn re ma fon na. 15 Ihwo rehẹ otọ rẹ ẹroevwote rọyen yen Idẹn, Minayamin, Jẹshua, Shẹmaya, Amaraya, kugbe Shẹkanaya, vwẹ irere rẹ irherẹn na, vwẹ iruo rẹ ohwo ra vwẹroso rẹ ayen ruẹ na, rere ayen ghare emu utute kẹ iniọvo rayen vwẹ ẹko sansan na, te otete te ọrode abavo. 16 A vwẹ ọnana vwọ ba obo ra ghare kẹ emeshare rehẹ ẹgbukpe erha kpenu re si edẹ rayen phiyọ iyẹnrẹn rẹ orua na, re cha cha rhe ga ẹga vwẹ uwevwin ri Jihova kẹdi kẹdẹ ji ruiruo rẹ ẹko rayen.
17 E si edẹ rẹ erua rẹ irherẹn na phiyotọ vwo nene uwevwin rẹ ọsẹ rayen, kirobo re ru ihwo ri Livae rehẹ ẹgbukpe 20 kpenu, vwo nene iruo rẹ ẹko rayen. 18 E si edẹ rẹ emọ rayen, eya rayen, emeshare rayen, kugbe emetẹ rayen, ọghwẹgbe na eje phiyọ iyẹnrẹn rẹ orua na—kidie ayen sẹro rẹ oma rayen fuanfon vwọ kẹ obo re fonro fikirẹ iruo rẹ ohwo ra vwẹroso rẹ ayen ruẹ— 19 ọtiọyen ji te emọ rẹ Erọn, irherẹn re dia etọ rẹ ichuru da sa re odin re riariẹ irere rayen phiyọ. Vwẹ irere na eje, e se edẹ rẹ eshare re cha ghare emu kẹ kọshare kọshare rehẹ ohri rẹ irherẹn na kugbe kohwo kohwo re si edẹ rayen phiyọ iyẹnrẹn rẹ orua rẹ ihwo ri Livae na.
20 Hẹzikaya ru ọnana vwẹ Juda eje, o ru obo ri yoma vẹ obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova Ọghẹnẹ rọyen, ọ je fuevun kẹ. 21 Kiruo kiruo ro ruru vwọ hiẹ guọnọ Ọghẹnẹ rọyen, te ọ dia ọ ro churobọ si ẹga rẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na yẹrẹ Urhi na vẹ iji na, o ruro vẹ ubiudu rọyen eje, o de yovwin kẹ.
32 Erọnvwọn nana vwọ wan nu ro ji vwo dje uruemu rẹ evun-ẹfuọn nana phia nu, Ovie Sẹnakẹrib rẹ Asiria da kpare rhe, ọ da ro Juda. Ọ da gba riariẹ irere ra gbogba riariẹ na phiyọ vẹ ẹwẹn ro vwo kporon igbẹhẹ na ruọ je reyọ ayen.
2 Ọke rẹ Hẹzikaya vwọ mrẹ nẹ Sẹnakẹrib rhere vẹ ẹwẹn ro vwo nene Jerusalẹm phi ofovwin, 3 o de brorhiẹn, ọke ro vwo nene isun vẹ egba ofovwin rọyen jiroro nu, rọ vwọ dobọ rẹ ogbugbu rẹ ame rọhẹ otafe rẹ orere na ji, ayen de bicha. 4 E de se ihwo buebun koko, ayen da dobọ rẹ ogbugbu rẹ ame na eje kugbe ivwori re djẹ wan otọ na ji, nẹ: “Diesorọ ivie rẹ Asiria vwọ rhe je mrẹ ame buebun?”
5 Kpobarophiyọ, o de brorhiẹn, ọ da rhoma bọn igbẹhẹ ri she totọ na, ọ da rhoma bọn iwevwin ri kpenu phiyọ enu rọyen je bọn igbẹhẹ ọfa vwẹ otafe rọyen. Ọ je rhuẹrẹ Asan ri Kpenu* rẹ Orere ri Devid na ji ru ekuakua ofovwin* buebun kugbe ekpọfia. 6 Etiyin ọ da vwẹ inotu rẹ isodje vwo mu vwẹ enu rẹ ihwo na, o de koko ayen vwẹ ọsuorere rẹ anurhoro rẹ orere na, o de phi udu phiyọ ayen awọ* nẹ: 7 “Ovwan fiudugberi rere ovwan goma. Ovwan djoshọ yẹrẹ phariẹ fikirẹ ovie rẹ Asiria vẹ ihwo buebun re vẹ ọyen gba herọ naa, kidie ihwo re vẹ avwanre gba herọ bun nọ ihwo re vẹ ọyen gba herọ. 8 Ugbobọ* rẹ ohworakpọ vẹ ọyen gba herọ, ẹkẹvuọvo Jihova Ọghẹnẹ rẹ avwanre vẹ avwanre herọ rọ vwọ vwẹ ukẹcha kẹ avwanre ji nene avwanre phi ifovwin rẹ avwanre.” Udu rẹ ihwo na da gan fikirẹ eta rẹ Ovie Hẹzikaya ri Juda.
9 Ọnana vwọ wan nu, rẹ Ovie Sẹnakẹrib rẹ Asiria vwọ hẹ Lekish vẹ otuofovwin rọyen eje, o de ji idibo rọyen kpo Jerusalẹm bru Ovie Hẹzikaya ri Juda kugbe ihwo ri Judia eje rehẹ Jerusalẹm ra nẹ:
10 “Ọnana yen oborẹ Ovie Sẹnakẹrib rẹ Asiria tare, ‘Die yen ovwan vwẹroso rẹ ovwan vwọ daji Jerusalẹm jẹ a gba riariẹ na? 11 Ọ dia Hẹzikaya phiẹn ovwan je vwẹ ovwan kpahotọ rere owẹnvwe vẹ urhuru rẹ ame vwo hwe ovwan ghwu rọ vwọ tanẹ: “Jihova Ọghẹnẹ rẹ avwanre che sivwin avwanre vwo nẹ obọ rẹ ovie rẹ Asiria”? 12 Ọ dia Hẹzikaya vuọvo na yen si asan ri kpenu rẹ Ọghẹnẹ rẹ ovwan kugbe egbada Rọyen no, rọ da ta kẹ Juda kugbe Jerusalẹm nẹ: “Ovwan vwẹ uyovwin kpotọ vwẹ obaro rẹ agbada ọvo, nẹ enu rọyen yen ovwan da nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo rẹ ovwan bru kpenu”? 13 Ovwan rha riẹn oborẹ mẹ vẹ esẹ mẹ ride ru ihwo rẹ etọ na eje? Eghẹnẹ rẹ ẹgborho rẹ etọ na se sivwin otọ rayen vwo nẹ obọ mẹ? 14 Ọvọ vwẹ usun rẹ eghẹnẹ rẹ ẹgborho nana eje rẹ esẹ mẹ ride ghwọrọre yen se sivwin ihwo rọyen vwo nẹ obọ mẹ, rẹ Ọghẹnẹ rẹ ovwan vwo se sivwin ovwan vwo nẹ obọ mẹ? 15 Asaọkiephana ovwan jẹ Hẹzikaya phiẹn ovwan yẹrẹ suẹn ovwan ghwrẹẹ! Ovwan se gbuyotaa, kidie o vwo ọghẹnẹ rẹ ẹgborho yẹrẹ uvie vuọvo ro se sivwin ihwo rọyen vwo nẹ obọ mẹ kugbe vwo nẹ obọ rẹ esẹ mẹ ridee. Kẹ mavọ yen Ọghẹnẹ rẹ ovwan se vwo sivwin ovwan vwo nẹ obọ mẹ!’”
16 Idibo rọyen tobọ ta bun vrẹ ọtiọna vwọso Jihova Ọghẹnẹ rẹ uyota na kugbe Hẹzikaya rẹ odibo rọyen. 17 O ji si ẹbe vwo yinvwaro kpahen Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl je ta eta vwọsuọ nẹ: “Kerẹ eghẹnẹ rẹ ẹgborho rẹ etọ ri se sivwin ihwo rayen vwo nẹ obọ mẹẹ na, ọtiọyen Ọghẹnẹ ri Hẹzikaya ji che se sivwin ihwo rọyen vwo nẹ obọ mẹẹ.” 18 Kẹ ayen kperẹ gangan se ihwo ri Jerusalẹm rehẹ asan igbẹhẹ na vwẹ ephẹrẹ* rẹ ihwo ri Ju, rere ayen vwọ djoshọ mu ayen je nẹrhẹ ayen phariẹ, ayen sa vwọ reyọ orere na. 19 Ayen ta ota vwọso Ọghẹnẹ ri Jerusalẹm kirobo rẹ ayen ta ota vwọso eghẹnẹ rẹ ihwo rẹ otọ na, re dia iruo rẹ abọ rẹ ihworakpọ. 20 Ẹkẹvuọvo Ovie Hẹzikaya kugbe ọmraro Aizaya ọmọ rẹ Emọz ke nẹrhovwo kpahan ọnana je viẹ se Ọghẹnẹ rẹ idjuvwu na vwọ kẹ ukẹcha.
21 Etiyin Jihova de ji amakashe ọvo, ọ da teyen kọgba ofovwin kọgba ofovwin, osun, kugbe onotu rehẹ asan rẹ ovie rẹ Asiria wonphiyọ* hwe, ọtiọyena o de rhivwin kpo otọ robọ rọyen vẹ ophọphọvwe. Ọke vwọ yanran na, ọ da ro uwevwin* rẹ ọghẹnẹ rọyen, vwẹ etiyin evo vwẹ usun rẹ emọ rọyen da vwẹ ọlọkọ teyọn hwe. 22 Ọtiọyen kọyen Jihova sivwin Hẹzikaya kugbe ihwo re dia Jerusalẹm vwo nẹ obọ rẹ Ovie Sẹnakẹrib rẹ Asiria kugbe vwo nẹ obọ rẹ ivwighrẹn efa eje je kẹ ayen urovwoma vwẹ kẹbẹre kẹbẹre. 23 Ihwo buebun de mu okẹ buebun rhe Jihova vwẹ Jerusalẹm kugbe erọnvwọn iyoyovwin vwo rhe Ovie Hẹzikaya ri Juda, ihwo rẹ ẹgborho na eje de muọghọ kẹ mamọ rẹ ọnana vwọ phia nu.
24 Vwẹ ọke yena, Hẹzikaya de rhi shero ọga te ẹdia rẹ ughwu, ọ da nẹrhovwo rhe Jihova, ọ da kpahen kẹ je vwẹ oka kẹ. 25 Ẹkẹvuọvo Hẹzikaya dje ọdavwaro phia kpahen erhuvwu re ru kẹ naa kidie ubiudu rọyen da rhe kparoma, ọnana da nẹrhẹ ophu rhe dia enu rẹ uyovwin rọyen kugbe Juda vẹ Jerusalẹm. 26 Ẹkẹvuọvo Hẹzikaya da vwẹ oma rọyen kpotọ fikirẹ omaẹkparọ rẹ ubiudu rọyen na, ọyen vẹ ihwo re dia Jerusalẹm, ophu ri Jihova rha rhe enu rẹ uyovwin rayen vwẹ ọke ri Hẹzikayaa.
27 Hẹzikaya de rhi vwo efe buebun kugbe urinrin; ọ da bọn iwevwin ra sẹro rẹ idọnọ efuanfon, iro, ikuta eghanghanre, evwri ri balsam, ekpọfia, kugbe ekuakua iyoyovwin eje phiyọ vwọ kẹ oma rọyen. 28 Ọ je bọn asan ra da sẹro rẹ emu rẹ ekankọn kugbe iwaini kpokpọ kugbe evwri, ọtiọyen ji te asan re muẹ koka koka rẹ eranvwe phiyọ kugbe asan re muẹ ichuru phiyọ. 29 Ọ je bọn irere kẹ oma rọyen, o vwo eranvwe buebun, igodẹ, erhuẹn eya, kugbe ẹvwe, kidie Ọghẹnẹ kẹ rẹ ekuakua eyeren buebun. 30 Hẹzikaya yen da esiri rẹ ame rẹ obenu ri Gaihọn ji, ọ da kpọ ayen phiọngun kpo ẹbẹre ọnre shera rẹ Orere ri Devid, Hẹzikaya phikparobọ vwẹ kiruo kiruo rọyen. 31 Ẹkẹvuọvo, ọke re vwo ji etota rẹ isun ri Babilọn rhe nọ kpahen oka rọ phiare vwẹ otọ na, Ọghẹnẹ rẹ uyota na da yan jovwo rọ vwọ davwọn ni, rere ọ vwọ riẹn emu eje rehẹ ubiudu rọyen.
32 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Hẹzikaya ri chekọ kugbe uruemu rẹ ẹguọnọ ro jẹ rhẹriẹ rọyen, e si ayen phiyọ emramrẹ rẹ Aizaya ọmraro na, ọmọ rẹ Emọz vwẹ Ọbe rẹ Ivie ri Juda kugbe ọ rẹ Izrẹl. 33 Hẹzikaya de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, ayen de sho phiyọ asan ra wan yerẹn kpo asan ushi rẹ emọ ri Devid; Juda eje kugbe ihwo re dia Jerusalẹm de brọghọ phiyọ oma vwẹ ọke rẹ ughwu rọyen. Ọmọ rọyen Manasẹ da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
33 Manasẹ hẹ ẹgbukpe 12 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 55 vwẹ Jerusalẹm.
2 O ru obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova, ro vwo ru nene iruemu rẹ ẹgua rẹ ẹgborho rẹ Jihova djẹ nẹ obaro rẹ ihwo rẹ Izrẹl. 3 Ọ rhoma bọn asan ri kpenu rẹ ọsẹ rọyen Hẹzikaya kporon totọ, ọ da so egbada kẹ Bel ji ru ekpọ rẹ ẹga,* ọ je vwẹ uyovwin kpotọ vwọ kẹ ọnre, emeranvwe, kugbe isio eje rehẹ idjuvwu na je ga ayen. 4 Ọ je so egbada phiyọ uwevwin ri Jihova rẹ Jihova ta kpahen nẹ: “Vwevunrẹ Jerusalẹm yen odẹ mẹ cha dia bẹdẹ.” 5 Ọ so egbada kẹ ọnre, emeranvwe, kugbe isio eje rehẹ idjuvwu na vwẹ otegodo ivẹ rẹ uwevwin ri Jihova na. 6 Ọ torhẹ emọ robọ rọyen vwẹ erhanre vwẹ Iyara rẹ Ọmọ ri Hinọm; o ru imajiki, ọ bọ epha, ọ vwẹ ihwo ri nene emekashe rẹ Idẹbono ruẹ kuẹgbe kugbe ebọepha vwo mu. O ru obo re brare gangan vwẹ ẹro ri Jihova rọ vwọ kparọ ophu.
7 O mu oma rọ kare phiyọ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na rẹ Ọghẹnẹ ta kẹ Devid vẹ ọmọ rọyen Solomọn kpahen nẹ: “Vwevunrẹ uwevwin nana kugbe vwevunrẹ Jerusalẹm re me sanere vwo nẹ ivwiẹ rẹ Izrẹl eje yen mi che phi odẹ mẹ phiyọ bẹdẹ. 8 Mi rhe che si awọ rẹ Izrẹl vwo nẹ otọ re me vwọ kẹ esẹ rayen ride naa, takpe nẹ ayen jomaotọ ru erọnvwọn eje re me vuẹ ayen, Urhi na eje, iji na, kugbe orhiẹn-ebro re me vwọ phia womarẹ Mosis.” 9 Manasẹ ko suẹn Juda kugbe ihwo re dia Jerusalẹm ghwrẹ, womarẹ ọ vwọ nẹrhẹ ayen ruẹ obo re bra vrẹ ọ rẹ ẹgborho rẹ Jihova ghwọrọ vwo nẹ obaro rẹ ihwo rẹ Izrẹl.
10 Jihova kọ ta ota kẹ Manasẹ vẹ ihwo rọyen, ẹkẹvuọvo ayen davwerhọọ. 11 Ọtiọyena Jihova da reyọ inotu rẹ otuofovwin rẹ ovie rẹ Asiria vwọso ayen, ayen de mu Manasẹ vẹ eghọre rẹ ayen vwọ sa,* ayen da vwẹ igoni rẹ ẹrovwo ivẹ kanrọ, ayen de muo kpo Babilọn. 12 Vwevunrẹ okpetu rọ hepha na, ọ da rẹ Jihova Ọghẹnẹ rọyen vwọ kẹ ẹroesiri,* kọ vwomakpotọ gangan vwẹ obaro rẹ Ọghẹnẹ rẹ esẹ rọyen ride. 13 Kọ nẹrhovwo rhe Ọghẹnẹ, oyare ọgangan rọyen na de mu Ọghẹnẹ vwo nyo ẹrhovwo rọyen vwọ kẹ ẹroesiri, ọ da reyọ rhivwin kpo Jerusalẹm kpo uvie rọyen. Etiyin Manasẹ da rhe riẹn nẹ Jihova yen Ọghẹnẹ rẹ uyota na.
14 Ọnana vwọ wan nu, ọ da bọn igbẹhẹ rẹ otafe phiyọ Orere ri Devid vwẹ ẹbẹre ọnre shera ri Gaihọn vwẹ iyara* na, rhirin re te Anurhoro rẹ Iyerin na, ọ je bọn re te Ofẹl, ọ bọnrọ kpenu mamọ. Kpobarophiyọ, ọ vwẹ inotu rẹ otuofovwin vwo mu vwẹ irere ra gbogba riariẹ eje vwẹ Juda. 15 Etiyin o de si eghẹnẹ erhorha kugbe oma rẹ ẹdjọ na vwo nẹ uwevwin ri Jihova kugbe egbada na eje rọ soro vwẹ ugbenu rẹ uwevwin ri Jihova kugbe Jerusalẹm, ọ da tanẹ e do ayen phiyọ otafe rẹ orere na. 16 Ọ je rhuẹrẹ agbada ri Jihova na, ọ da tuẹn eze rẹ izobo rẹ ọrekugbe kugbe izobo rẹ akpẹvwẹ phiyọ vwẹ enu rọyen, ọ da vuẹ Juda nẹ ọ ga Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl. 17 Ẹkẹvuọvo ihwo na ji ze izobo vwẹ enu rẹ asan ri kpenu na, dedena Jihova Ọghẹnẹ rayen ọvo yen ayen ze kẹ.
18 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Manasẹ ri chekọ, ẹrhovwo rọ nẹ rhe Ọghẹnẹ rọyen, kugbe eta rẹ emremramrẹ re ta ota kẹ vwẹ odẹ ri Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl, e si ayen phiyọ ikuegbe rẹ ivie rẹ Izrẹl. 19 Vwọba, ẹrhovwo rọyen kugbe obo ra kpahen phiyọ oyare rọyen wan, imwemwu rọyen eje kugbe uruemu ri jẹ evun ẹfuọn rọyen, asan rọ bọn asan ri kpenu phiyọ kugbe asan rọ da vwẹ ekpọ rẹ ẹga* vẹ ema vwo vi tavwen ọ ke vwẹ oma rọyen kpotọ, e si ayen vwọ ba eta rẹ emremramrẹ rọyen. 20 Manasẹ de ghwu kerẹ esẹ rọyen ride, ayen de sho vwẹ uwevwin rọyen; ọmọ rọyen Emọn da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
21 Emọn hẹ ẹgbukpe 22 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe ivẹ vwẹ Jerusalẹm. 22 O ru obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova kirobo rẹ ọsẹ rọyen Manasẹ ruru; Emọn ze izobo kẹ ema na eje rẹ ọsẹ rọyen Manasẹ kare, kọ ga ayen. 23 Ẹkẹvuọvo ọ vwẹ oma rọyen kpotọ vwẹ obaro ri Jihova kirobo rẹ Manasẹ ọsẹ rọyen vwẹ oma rọyen kpotọọ; ukperẹ ọtiọyen Emọn ru abe rọyen bunphiyọ mamọ. 24 Ọke vwọ yan obaro, idibo rọyen da ruero kpahọn, ayen da teyọn hwe vwẹ uwevwin robọ rọyen. 25 Ẹkẹvuọvo ihwo rẹ otọ na da teyen ihwo eje re ruero kpahen Ovie Emọn hwe, ayen da vwẹ ọmọ rọyen Josaya vwo mu ovie vwẹ ẹdia rọyen.
34 Josaya hẹ ẹgbukpe ẹrenren vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 31 vwẹ Jerusalẹm. 2 O ru obo ri shephiyọ vwẹ ẹro ri Jihova, ọ yanre vwẹ idjerhe ri Devid ọsẹ rọyen rode, ọ vwẹriẹ kpo obọrhen yẹrẹ obohwẹree.
3 Vwẹ ukpe 8 rẹ usuon rọyen, rọ je vwọ hẹ eghene, ọ da hiẹ guọnọ Ọghẹnẹ ri Devid ọsẹ rọyen rode; vwẹ ukpe 12, ọ da tuẹn orufon ri Juda vẹ Jerusalẹm phiyọ ro vwo si asan ri kpenu vẹ ekpọ rẹ ẹga,* ema ra kare, kugbe ema rẹ utehru* no. 4 Kpobarophiyọ, ayen kporon egbada ri Bel totọ vwẹ obaro rọyen, ọ da nyavwe asan ra da torhẹ insẹnsi rehẹ obenu rayen na she. Ọ je guọghọ ekpọ rẹ ẹga,* ema ra kare, kugbe ema rẹ utehru* chẹghẹchẹghẹ je lọ ayen vworovworo, o de tue ku enu rẹ ishi rẹ ihwo ri ze izobo kẹ ayen jovwo. 5 Ọ da torhẹ ibeku rẹ irherẹn vwẹ enu rẹ egbada rayen. Enẹ kọyen o ru Juda vẹ Jerusalẹm fon.
6 Vwẹ irere ri Manasẹ, Ifrem, Simiọn, re te Naftalai, kugbe vwẹ asan sansan ra ghwọrọre re riariẹ irere yena phiyọ, 7 o kporon egbada na totọ je guọghọ ekpọ rẹ ẹga* na kugbe ema ra kare na chẹghẹchẹghẹ, ọ lọ ayen vworovworo; ọ je nyavwe asan ra da torhẹ insẹnsi eje rehẹ otọ rẹ Izrẹl eje she, ọyena vwọ wan nu, o de rhivwin kpo Jerusalẹm.
8 Vwẹ ukpe 18 rẹ usuon rọyen, ọke ro vwo ru otọ na vẹ uwevwin rẹ ẹga na* fon nu, o de ji Shefan ọmọ rẹ Azalaya, Measaya onotu rẹ orere na, kugbe Joah ọmọ ri Joahaz ro siẹ obo re phiare vwẹ otọ na phiyotọ nẹ ayen ra rhuẹrẹ uwevwin ri Jihova Ọghẹnẹ rọyen. 9 Ayen de bru Hilkaya orherẹn rode na rhe je vwẹ igho ra ghwa rhe uwevwin rẹ Ọghẹnẹ vwọ kẹ, rẹ ihwo ri Livae re rhẹrẹ anurhoro na reyọ mie Manasẹ, Ifrem, kugbe Izrẹl ri chekọ eje, ọtiọyen ji te Juda, Bẹnjamin, kugbe ihwo re dia Jerusalẹm. 10 Ọtiọyena ayen da vwẹ ayen kẹ ihwo re vwo mu vwẹ enu rẹ owian na vwẹ uwevwin ri Jihova. Ihwo re wiowian vwẹ uwevwin ri Jihova na da rha reyọ ayen vwọ rhuẹrẹ uwevwin na. 11 Ayen da vwẹ ayen vwọ kẹ ewena kugbe ihwo re bọn uwevwin na nẹ ayen dẹ ikuta ra nabọ kare kugbe ephapha rẹ igedu ra vwọ yọnrọn asan gan, je vwẹ irhe vwọ bọn iwevwin rẹ ivie ri Juda vwẹ uphẹn kẹ nẹ e guọghọ jovwo.
12 Eshare na fuevun ruiruo rayen. A vwẹ ihwo ri Livae na mu vwẹ enu rayen, Jehat vẹ Obedaya ihwo ri Mẹrerai, kugbe Zẹkaraya vẹ Mẹshọlam ihwo ri Kohat nẹ e ga kerẹ iniruo. Ihwo ri Livae na eje re tẹn ona rẹ ihwehworo, 13 ayen vwẹrote ewiowian re dia ewenaa na,* ayen jẹ iniruo vwọ kẹ ihwo eje ri ruẹ koka koka rẹ iruo; ihwo ri Livae na evo isiẹbe, iniruo, kugbe ihwo re rhẹrẹ anurhoro.
14 Rẹ ayen vwo muẹ igho ra ghwa rhe uwevwin ri Jihova na rua otafe, Hilkaya orherẹn na da mrẹ ọbe rẹ Urhi ri Jihova ra vwọ phia womarẹ* Mosis. 15 Ọtiọyena Hilkaya da ta kẹ Shefan osiọbe na nẹ: “Me mrẹ ọbe rẹ Urhi na vwẹ uwevwin ri Jihova.” Etiyin Hilkaya da vwẹ ọbe na kẹ Shefan. 16 Etiyin Shefan da reyọ ọbe na bru ovie na ra, ọ da vuẹ nẹ: “Idibo wẹn ruẹ erọnvwọn eje ra ghare kẹ ayen. 17 Ayen ku igho ra mrẹre vwẹ uwevwin ri Jihova na phiyotọ re, ayen je vwẹ igho na vwọ kẹ ihwo re vwo mu na vẹ ihwo re wiowian na re.” 18 Shefan osiọbe na da je vuẹ ovie na nẹ: “O vwo ọbe ọvo rẹ Hilkaya orherẹn na vwọ kẹ vwẹ.” Etiyin Shefan da tuẹn ese rọyen phiyọ vwẹ obaro rẹ ovie na.
19 Ugege rẹ ovie na vwo nyo eta rẹ Urhi na, ọ da bẹrẹ iwun rọyen. 20 Etiyin ovie na da vwẹ iji nana kẹ Hilkaya, Ahaikam ọmọ ri Shefan, Abdọn ọmọ ri Maika, Shefan osiọbe na, kugbe Asaya odibo rẹ ovie na nẹ: 21 “Ovwan yanran, rere ovwan nọ mie Jihova kẹ vwẹ kugbe ihwo ri chekọ vwẹ Izrẹl vẹ Juda kpahen eta rẹ ọbe na ra mrẹre na; kidie ophu ri Jihova rọ cha tua kpahen avwanre na ganre mamọ, kidie esẹ rẹ avwanre ride ru nene eta ri Jihova rehẹ ọbe nanaa, ayen ru erọnvwọn eje re si phiyọọ.”
22 Ọtiọyena Hilkaya kugbe ihwo rẹ ovie na jiri de bru Họda ọmraro rẹ aye na ra. Ọyen aye ri Shalọm ọmọ ri Tikva ọmọ ri Hahas, rọ vwẹrote asan ra ghwẹ iwun phiyọ na, Họda dia Ubrakpọ Kpokpọ ri Jerusalẹm; ayen de nene ta ota vwẹ oboyin. 23 Aye na da ta kẹ ayen nẹ: “Ọnana yen oborẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl tare, ‘Ovwan ta kẹ ọshare ro ji ovwan bru vwe rhe na nẹ: 24 “Ọnana yen oborẹ Jihova tare, ‘Me cha ghwa okpetu rhe etinẹ na kugbe ihwo re dia evun rọyen, iyorin eje re si phiyọ ọbe rẹ ayen seri vwẹ obaro rẹ ovie ri Juda na. 25 Kidie ayen kpairoro vrẹ vwẹ, ayen da nẹrhẹ ivwirhi rẹ izobo bru kpenu kẹ eghẹnẹ efa, rere ayen vwẹ iruo rẹ abọ rayen eje vwọ kpare ovwẹ ophu, ophu mẹ cha tua kpahen asan nana, e che se fuoon.’” 26 Ẹkẹvuọvo, ọnana yen oborẹ ovwan ta kẹ ovie ri Juda ro ji ovwan rhe rhe nọ mie Jihova na, “Ọnana yen oborẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl tare: ‘Vwọ kpahen eta ru wo nyori na, 27 kidie nẹ ubiudu wẹn nyẹme,* wọ je vwẹ oma wẹn vwo kpotọ vwẹ obaro rẹ Ọghẹnẹ ọke ru wo vwo nyo eta rọyen kpahen asan nana kugbe ihwo re dia evun rọyen, wọ da vwẹ oma wẹn vwo kpotọ vwẹ obaro mẹ je bẹrẹ iwun wẹn je viẹ vwẹ obaro mẹ, mi ji nyo ẹrhovwo wẹn re, ọtiọyen Jihova tare. 28 Ọyena yen sorọ mi che vwo koko uwe bru esẹ wẹn ride,* e che shi we phiyọ ushi wẹn vwọrẹ ufuoma, ẹro wẹn cha mrẹ okpetu na eje re me cha reyọ rhe etinẹ na kugbe enu rẹ ihwo re dia evun rọyeen.’”’”
Ọyena vwọ wan nu, ayen de rhivwin rhe rhe vuẹ ovie na eta nana. 29 Ọtiọyena ovie na da tanẹ e se ekpako ri Juda eje kugbe Jerusalẹm koko. 30 Ọyena vwọ wan nu, ovie na da yan kpo uwevwin ri Jihova vẹ eshare ri Juda eje, ihwo re dia Jerusalẹm, irherẹn na—ihwo ri Livae na, ihwo na eje te ọrode te ọ rẹ otete. O de se eta eje rehẹ ọbe rẹ ọphọ ra mrẹre vwẹ uwevwin ri Jihova na kẹ ayen nyo. 31 Ovie na de mudia ẹdia rọyen, ọ da re ọphọ* vwẹ obaro ri Jihova, nẹ ọyen che nene Jihova je yọnrọn iji rọyen, ẹkarophiyọ rọyen, kugbe irhi rọyen vẹ ubiudu rọyen eje kugbe erhi* rọyen eje, womarẹ o che vwo ru nene eta rẹ ọphọ re si phiyọ ọbe nana. 32 Kpobarophiyọ, ọ da vuẹ ihwo na eje rehẹ Jerusalẹm kugbe Bẹnjamin nẹ ayen rhọnvwephiyọ. Ihwo re dia Jerusalẹm de ru nene ọphọ rẹ Ọghẹnẹ na, Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride. 33 Etiyin Josaya de si emu* rẹ ẹgua eje vwo nẹ etọ rẹ Izrẹl eje, ọ da nẹrhẹ kohwo kohwo vwẹ Izrẹl ga Jihova Ọghẹnẹ rayen. Vwẹ ẹdẹ rẹ akpọ rọyen eje,* ayen yanjẹ Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride vwoo.
35 Josaya de ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ kẹ Jihova vwẹ Jerusalẹm, ayen de hwe eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwẹ ẹdẹ 14 rẹ emeranvwe rẹsosuọ na. 2 O de phi irherẹn na phiyọ iruo rayen ji jiro kẹ ayen nẹ ayen ruiruo rayen vwẹ uwevwin ri Jihova na. 3 Etiyin ọ da ta kẹ ihwo ri Livae na, iyono rẹ Izrẹl eje, ihwo re pha fuanfon kẹ Jihova nẹ: “Ovwan mu Ekpeti rẹ Ọphọ ọfuanfon na phiyọ uwevwin rẹ Solomọn ọmọ ri Devid ovie rẹ Izrẹl bọnre na; ovwan rhe che muo phiyọ igabọ rẹ ovwaan. Asaọkiephana ovwan ga Jihova Ọghẹnẹ rẹ ovwan kugbe ihwo rọyen Izrẹl. 4 Ovwan rhuẹrẹ oma rẹ ovwan vwo nene iwevwin rẹ esẹ rẹ ovwan kirobo rẹ ẹko rẹ ovwan hepha, vwo nene oborẹ Ovie Devid rẹ Izrẹl kugbe ọmọ rọyen Solomọn siri. 5 Ovwan mudia asan ọfuanfon na ẹkuẹko vwo nene iwevwin rẹ esẹ rẹ iniọvo rẹ ovwan, ihwo ri chekọ na,* rọ vẹ ẹko rẹ uwevwin rẹ ọsẹ rẹ ihwo ri Livae na dia abavo. 6 Ovwan hwe eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na rere ovwan ru oma rẹ ovwan fon, ovwan muegbe vwọ kẹ iniọvo rẹ ovwan rẹ ayen vwo ru nene ota rẹ Jihova tare womarẹ Mosis.”
7 Josaya toro ichuru vwọ kẹ ihwo na, imigodẹ eshare kugbe omokri* vwọ kẹ eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwọ kẹ ihwo eje rehẹ etiyin, ejobi da dia 30,000, ọtiọyen ji te erhuẹn 3,000. Ekuakua robọ rẹ ovie na yen enana nurhe. 8 Isun rọyen ji ru itetoro kerẹ okẹ ro nẹ otọ rẹ ẹwẹn rhe vwọ kẹ ihwo na, irherẹn na, kugbe ihwo ri Livae na. Hilkaya, Zẹkaraya, kugbe Jehaiyẹl, isun rẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na vwẹ eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na 2,600 kugbe erhuẹn 300 vwọ kẹ irherẹn na. 9 Konanaya kugbe iniọvo rọyen Shẹmaya vẹ Nẹtanẹl, kugbe Hashabaya, Jehaẹl, vẹ Jozabad, isun rẹ ihwo ri Livae na toro eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na 5,000 kugbe erhuẹn 500 kẹ ihwo ri Livae na.
10 E vwo muegbe rẹ erọnvwọn eje nu, irherẹn na de mudia phiyọ ẹdia rayen, ihwo ri Livae na de rhe mudia phiyọ ẹkuẹko rayen kirobo rẹ ovie na ji iji rọyen. 11 Ayen de hwe eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na, irherẹn na da fẹrẹn ọbara rẹ ayen mu mie ayen na, jẹ ihwo ri Livae na rha phiẹn ehọrọ nẹ eranvwe na. 12 Ayen vwo ru ọyena nu, ayen de muegbe rẹ izobo rẹ ẹtorhẹ na rere a ghare ayen kẹ ihwo ri chekọ na, ra ghare phiyọ ẹkuẹko vwo nene uwevwin rẹ ọsẹ rayen rere a sa vwọ vwẹ ayen kpahotọ kẹ Jihova kirobo re siro phiyọ ọbe ri Mosis; ọtiọyen ayen ji ru erhuẹn na. 13 Ayen chere eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwẹ enu rẹ erhanre* vwo nene ẹkuruemu na; ayen chere eranvwe rẹ izobo ọfuanfon na vwẹ ipọtu, itaso, kugbe ipani, ọyena vwọ wan nu, ayen de muo kpakpata vwo rhe ihwo ri chekọ na eje. 14 Etiyin ayen de muegbe kẹ oma rayen kugbe irherẹn na kidie irherẹn na, emọ rẹ Erọn, ze izobo rẹ ẹtorhẹ na kugbe ivwri na rhirin bẹsiẹ ọke vwo she, ọtiọyena ihwo ri Livae na de muegbe vwọ kẹ oma rayen kugbe irherẹn na, emọ rẹ Erọn.
15 Ibuine na, emọ rẹ Esaf, hẹ ẹdia rayen vwo nene iji ri Devid, Esaf, Himan, kugbe Jedutọn ọmremramrẹ rẹ ovie na; ihwo re rhẹrẹ anurhoro na hẹ anurhoro sansan. O rhe vwo oboresorọ ayen vwọ yanjẹ iruo rayen vwoo, kidie iniọvo rayen re dia ihwo ri Livae na muegbe vwọ kẹ ayen. 16 Ọtiọyena ayen de muegbe rẹ erọnvwọn eje rẹ Jihova guọnọre vwẹ ẹdẹ yena, rere e vwo ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na ji ze izobo rẹ ẹtorhẹ na vwẹ enu rẹ agbada ri Jihova vwo nene iji rẹ Ovie Josaya.
17 Ihwo rẹ Izrẹl rehẹ etiyin de ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwẹ ọke yena kugbe Orẹ rẹ Ibrẹdi ro Jephuo na vwẹ ẹdẹ ighwrẹn. 18 E ji rhi ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ kerẹ ọnana vwẹ Izrẹl rhanvwẹ ọke ri Samuẹl ọmraro naa; yẹrẹ kẹ ọvo vwẹ usun rẹ ivie rẹ Izrẹl ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na kerẹ ọ rẹ Josaya, irherẹn na, ihwo ri Livae na, Juda eje kugbe Izrẹl rehẹ etiyin, kugbe ihwo re dia Jerusalẹm ruru naa. 19 E ru Orẹ rẹ Ọwanvrẹ nana vwẹ ukpe 18 rẹ usuon ri Josaya.
20 Enana eje vwọ wan nu rẹ Josaya vwọ rhuẹrẹ uwevwin rẹ ẹga* na nu, Ovie Niko rẹ Ijipt da rhe rhe họnre vwẹ Kakẹmish, vwẹ asan rọ kẹrẹ Yufretis na. Etiyin Josaya da yanran ra vwọsuọ. 21 Ọtiọyena o de ji ikọn bro ra nẹ: “Die yen te we vwẹ ọnana, E ovie ri Juda? Ọ dia owẹ yen mi brẹ cha ohọnre nonẹnaa, ẹkẹvuọvo uwevwin ọfa yen me rhe họnre, Ọghẹnẹ tare nẹ mi ruo kpakpata. Fikirẹ erhuvwu robọ wẹn, siomareyọ, wọ vwọsua Ọghẹnẹẹ, ohwo rọ vẹ ovwẹ gba herọ na, ọ rha dia ọtiọyeen ọ cha ghwọrọ owẹ.” 22 Ẹkẹvuọvo Josaya kuomarhẹriẹ rọ da yan jovwoo, ukperẹ ọtiọyen o ru oma rọyen vwẹ idjerhe re vwo je vughe ro vwo nene họnre, ọ kerhọ rẹ eta ri Niko ri nẹ unu rẹ Ọghẹnẹ rhee, ọtiọyena o de re nene họnre vwẹ otọ ọriẹriẹriẹ ri Mẹgido.
23 Ihwo re sa umurhabọ na da sa Ovie Josaya, ovie na da ta kẹ idibo rọyen nẹ: “Ovwan mu vwe nẹ etinẹ kidie a wan vwẹ oma gangan.” 24 Ọtiọyena idibo rọyen de muo nẹ akpẹrẹ na, ayen da vwẹ akpẹrẹ rẹ ofovwin rọyen rivẹ vwo muo rhe Jerusalẹm. Ọtiọyena o de ghwu, e de sho phiyọ ushi rẹ esẹ rọyen ride, Juda eje kugbe Jerusalẹm de vweri Josaya. 25 Jerimaya da so une rẹ uvweri kẹ Josaya, ibuine rẹ eshare vẹ eya eje ke sua une kpahan Josaya vwẹ ine rẹ uvweri rayen rhi te ọke na; e de brorhiẹn nẹ a so ayen vwẹ Izrẹl, e si ayen ba ine rẹ uvweri.
26 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Josaya ri chekọ vẹ iruo rẹ ẹguọnọ ro jẹ rhẹriẹ rọyen ro vwo ru nene obo re si phiyọ Urhi ri Jihova, 27 vẹ obo ro ruru vwo nẹ ọtonphiyọ re te oba, e si ayen phiyọ Ọbe rẹ Ivie rẹ Izrẹl vẹ ọ ri Juda.
36 Etiyin ihwo rẹ otọ na da reyọ Jehoahaz ọmọ ri Josaya, ayen de vwo mu ovie vwẹ Jerusalẹm vwẹ ẹdia rẹ ọsẹ rọyen. 2 Jehoahaz hẹ ẹgbukpe 23 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru emeranvwe erha vwẹ Jerusalẹm. 3 Ẹkẹvuọvo ovie rẹ Ijipt de sio nẹ ẹdia vwẹ Jerusalẹm, o de bru eho rẹ italẹnti* 100 rẹ idọnọ efuanfon kugbe italẹnti ọvo rẹ oro kẹ Juda. 4 Kpobarophiyọ, ovie rẹ Ijipt da vwẹ Ẹlayakim oniọvo ri Jehoahaz vwo mu ovie vwẹ enu ri Juda vẹ Jerusalẹm, o de wene odẹ rọyen kpo Jehoyakim; ẹkẹvuọvo Niko da reyọ oniọvo rọyen Jehoahaz rhe Ijipt.
5 Jehoyakim hẹ ẹgbukpe 25 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 11 vwẹ Jerusalẹm. Ko ruẹ obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova Ọghẹnẹ rọyen. 6 Ovie Nẹbukadnẹza ri Babilọn da rhe rhe vwọsuọ ọ vwọ vwẹ igoni rẹ ẹrovwo ivẹ vwọ kanrọ rere o muo kpo Babilọn. 7 Nẹbukadnẹza da reyọ evo vwẹ usun rẹ ekuakua rẹ uwevwin ri Jihova kpo Babilọn, o de phi ayen phiyọ ọguan rọyen vwẹ Babilọn. 8 Ikuegbe rẹ akpeyeren ri Jehoyakim ri chekọ, emu rẹ ẹgua ro ruru kugbe erọnvwọn ebrabra ra riẹn kpahọn, e si ayen phiyọ Ọbe rẹ Ivie rẹ Izrẹl kugbe ọ ri Juda; ọmọ rọyen Jehoyakin da rhe dia ovie vwẹ ẹdia rọyen.
9 Jehoyakin hẹ ẹgbukpe 18 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru emeranvwe erha kugbe ẹdẹ ihwe vwẹ Jerusalẹm; o ru obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova. 10 Vwẹ ọtonphiyọ rẹ ukpe na,* Ovie Nẹbukadnẹza de ji idibo rọyen nẹ ayen re muo rhe Babilọn, vẹ ekuakua eghanghanre rẹ uwevwin ri Jihova. Ọ da vwẹ oniọvo rẹ ọsẹ rọyen Zẹdikaya vwo mu ovie vwẹ enu ri Juda kugbe Jerusalẹm.
11 Zẹdikaya hẹ ẹgbukpe 21 vwẹ ọke rọ vwọ dia ovie, o sunru ẹgbukpe 11 vwẹ Jerusalẹm. 12 O ru obo re brare vwẹ ẹro ri Jihova Ọghẹnẹ rọyen. Ọ vwẹ oma rọyen kpotọ vwẹ obaro rẹ ọmraro Jerimayaa, rọ ta ota womarẹ iji ri Jihova. 13 O ji gbe vwọso Ovie Nẹbukadnẹza rọ nẹrhẹ ọ vwẹ odẹ rẹ Ọghẹnẹ duvwun iyorin, o ru uyovwin gangan* ji ru udu gangan, ọ rhọnvwe kuomarhẹriẹ bru Jihova Ọghẹnẹ rẹ Izrẹl raa. 14 Isun rẹ irherẹn na eje kugbe ihwo na dje uruemu ri jẹ evun ẹfuọn phia mamọ, ayen ruẹ emu rẹ ẹgua eje rẹ ẹgborho na, ayen gbe uwevwin ri Jihova ro ru fon vwẹ Jerusalẹm na ẹgua.
15 Jihova Ọghẹnẹ rẹ esẹ rayen ride kọ vwẹ orhọesio kẹ ayen womarẹ ikọn rọyen, ọ vwẹ orhọesio kẹ ayen okpokpahọn kidie ọ ria ehrọre rẹ ihwo rọyen kugbe asan rọ dia. 16 Ẹkẹvuọvo kẹ ayen vwẹ ikọn rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na vwọ jehwẹ, ayen da jẹ eta rọyen fia je vwẹ emraro rọyen vwọ jehwẹ bẹsiẹ rẹ ophu ri Jihova vwọ rhe enu rẹ ihwo rọyen, rhirin re te ọke rẹ e rhe se sivwin ayeen.
17 Ọtiọyena ọ da reyọ ovie rẹ ihwo ri Kaldia rhe vwọso ayen, ohwo ro hwe imighene eshare rayen vẹ ọlọkọ vwẹ asan ọfuanfon rayen; ọ re ehrọre rẹ eghene ọshare yẹrẹ ọmọtobẹ, ọmare yẹrẹ ohwo rẹ oma rọyen jẹ gaan. Ọghẹnẹ phi erọnvwọn eje phiyọ obọ rọyen. 18 Ekuakua rẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na eje, te ọrode te ọ rẹ otete, ọtiọyen ji te efe rẹ uwevwin ri Jihova kugbe efe rẹ ovie na vẹ ọ rẹ isun rọyen, ọ ghwẹ ayen eje rhe Babilọn. 19 Ọ torhẹ uwevwin rẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota na totọ, o kporon igbẹhẹ ri Jerusalẹm totọ, ọ vwẹ erhanre torhẹ iwevwin rọyen eje ra gbogba riariẹ je ghwọrọ erọnvwọn eje re pha ghanghanre. 20 O mu ihwo re djẹ vrabọ rẹ ọlọkọ kpo Babilọn, ayen da rhe dia idibo rọyen kugbe e rẹ emọ rọyen bẹsiẹ rẹ uvie ri Pẹsia ke rhe tuẹn usuon phiyọ, 21 rere o vwo ru ota rẹ Jihova womarẹ Jerimaya ta gba, bẹsiẹ otọ na vwọ hwosa rẹ ẹdẹ urovwoma rọyen re. Vwẹ ẹdẹ na eje rọ dia ọfefe na yen ọ vwọ yọnrọn ẹdẹ urovwoma, rere o vwo ru ikpe 70 gba.
22 Vwẹ ukpe rẹsosuọ rẹ Ovie Sairọs ri Pẹsia, rere ota rẹ Jihova tare womarẹ Jerimaya vwo rugba, Jihova da kpare ẹwẹn rẹ Ovie Sairọs ri Pẹsia nẹ o ru aghwoghwo ọvo nene uvie rọyen, o de ji sio phiyotọ, nẹ: 23 “Ọnana yen oborẹ Ovie Sairọs ri Pẹsia tare, ‘Jihova Ọghẹnẹ rẹ idjuvwu na vwẹ ivie rẹ akpọ na eje vwọ kẹ vwẹ re, ọ je reyọ ovwẹ vwo mu nẹ me bọn uwevwin ọvo kẹ ọyen vwẹ Jerusalẹm rọhẹ Juda. Kohwo kohwo vwẹ usun rẹ ovwan eje re dia ihwo rọyen, e jẹ Jihova Ọghẹnẹ rọyen nene dia, e jẹ ọ yanran.’”
Yẹrẹ “ke guọnọ odjekẹ mie Ọghẹnẹ vwẹ etiyin.”
Vwẹ Hibru, “me vwọ kobaro kẹ ayen yanran je kobaro kẹ ayen rhivwin.”
Yẹrẹ “erhi.”
Vwẹ Hibru, “ẹdẹ buebuun.”
Yẹrẹ “iguiyesi.”
Yẹrẹ “iguiyesi.”
Yẹrẹ ọ sa dia, “Vwo nẹ Ijipt kugbe vwo nẹ Kue; ineki ride ke dẹ ayen vwo nẹ Kue,” ọkiọvo ọ ta ota kpahan Silisha.
Yẹrẹ “ọguan rẹ ovie.”
Yẹrẹ “kerẹ ihwo ri muẹ eghwa.”
Yẹrẹ “ọguan rẹ ovie.”
Kọyen, ibrẹdi re vwo dje.
Ikọ ọvo vẹ Ilita 220 abavo. Ni Apẹndis B14.
Ibati ọvo vẹ Ilita 22 (igalọni 5.81) abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “kerẹ ihwo ri muẹ eghwa.”
Kubit rẹ ihwo vwo ruiruo vẹ isẹntimita 44.5 (ichiyin 17.5) abavo, ẹkẹvuọvo ihwo evo niro nẹ “ovwanvwọ ri jovwo na” ta ota kpahen kubit ogrongron rọ vẹ isẹntimita 51.8 (ichiyin 20.4) gba dia abavo. Ni Apẹndis B14.
“120” yen si phiyọ imanuskripti rẹ awanre evo, “kubit 20” kọyen e rhe si phiyọ imanuskripti efa kugbe efanfan evo.
Vwẹ Hibru, “uwevwin.”
Italẹnti ọvo vẹ ikilogramu 34.2 abavo. Ni Apẹndis B14.
Shẹkẹl ọvo vẹ igramu 11.4 abavo. Ni Apẹndis B14.
Vwẹ Hibru, “uwevwin.”
Kọyen, Asan Ọfuanfon na.
Yẹrẹ “obọrhen ọnre.”
Yẹrẹ “obohwẹre ọnre.”
O mudiaphiyọ “E jẹ Ọ [kọyen, Jihova] Reyọ Vwo Muotọ Kokoroko.”
O se mudiaphiyọ “Vwevunrẹ Ogangan.”
Yẹrẹ “ru asan ra da sẹro rẹ ame.”
Vwẹ Hibru, “ohẹhẹre rẹ obọ.” Ọnana shekpahen ohẹhẹre rẹ irhiabọ ẹne vwẹ obọ ọvo siẹrẹ a da tan ayen kugbe. Ni Apẹndis B14.
Ibati ọvo vẹ Ilita 22 (igalọni 5.81) abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “kugbe igbẹhẹ ra bọn riariẹ na.”
Yẹrẹ “ame.”
Yẹrẹ “uguajẹjẹ.”
Yẹrẹ “isizọsi.”
Kọyen, Orẹ rẹ Itughẹ.
Yẹrẹ “Irherẹn re dia ihwo ri Livae.”
Vwẹ Hibru, “ọmọ wẹn, ọ ro che nẹ agada wẹn rhe.”
Yẹrẹ “rẹ igbẹhẹ ra bọn riariẹ na.”
Kubit ọvo vẹ isẹntimita 44.5 (inshisi 17.5) abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “ohwo ro chekọ na de duvwun iyorin kẹ.” Kọyen, iyorin ro churobọ si oja rẹ ohwo ro duvwun iyorin na cha re siẹrẹ ọ da dia iyorin rẹ efian yẹrẹ o rhe ru nene iyorin naa.
Yẹrẹ “vwẹ oja re ayen.”
Yẹrẹ “ebaka.”
Vwẹ Hibru, “vwẹ otọ rẹ anurhoro rọyen.”
Yẹrẹ “fikirẹ omamọ rẹ odẹ wẹn.”
Yẹrẹ “rẹ ọhọ rayen de bru ayen rhe.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “ẹrhovwo ra nẹ kpahen.”
Vwẹ Hibru, “wo kuẹ opharo rẹ ohwo ru wọ jẹreyọ rhẹriẹẹ.”
Ọ sa dianẹ ọ ta ota kpahen ihwo ri Livae na.
Yẹrẹ “nẹ asan ra wan rua Hemat.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Ẹdẹ rọ vwọ kpahen ẹdẹ orẹ na, yẹrẹ ẹdẹ rẹ 15.
Yẹrẹ “ọguan.”
Vwẹ Hibru, “dia isẹ.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Vwẹ Hibru, “emọ rẹ Izrẹl.”
Yẹrẹ “da rhoma bọn.”
Yẹrẹ “Asan ra Dia Ọmọke.”
Yẹrẹ “Ọtiọyena e de ruiruo ri Solomọn eje re.”
Italẹnti ọvo vẹ ikilogramu 34.2 abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “vwẹ ido.”
Vwẹ Hibru, “rọ djahenre.”
Vwẹ Hibru, “ẹwẹn rhe rhee.”
Yẹrẹ “eta.”
Italẹnti ọvo vẹ ikilogramu 34.2 abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “ọguan.”
Yẹrẹ ọ sa dia, “vwọ ba okẹ rọ vẹ unu rẹ obo ro mu rhe na dia abavo.”
Shẹkẹl ọvo vẹ igramu 11.4 abavo. Ni Apẹndis B14.
Ọke buebun ihwo re sa umurhabọ yen muo.
Imaina ọvo vwẹ Ẹbẹre ra Vwẹ Hibru si Vwẹ Isiesi Ọfuanfon Na vẹ igramu 570 abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “ogbodu.”
Vwẹ Hibru, “guọnọ mrẹ opharo ri Solomọn.”
Ọnana eranvwe rẹ ekẹkẹtẹ vẹ iyesi koko vwiẹ.
Yẹrẹ “iguiyesi.”
Kọyen, Yufretis na.
Yẹrẹ “oshenyẹ.”
Yẹrẹ “nẹ ekpako na.”
Yẹrẹ “rẹ ekpako na.”
Yẹrẹ “rẹ ekpako na.”
Vwẹ Hibru, “itughẹ.”
Vwẹ Hibru, “ra sanere.”
Yẹrẹ “ọ gbogba riariẹ.”
Vwẹ Hibru, “vwọ kẹ ẹvwe na.”
Yẹrẹ “reyọ.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Vwẹ Hibru, “rẹ ihwo re djẹ kobaro kẹ.”
Vwẹ Hibru, “ra sanere.”
Vwẹ Hibru, “ra sanere.”
Kọyen, ọphọ ri bẹdẹ ro ji che se wenee.
Vwẹ Hibru, “rhere rhe ghwẹ abọ rọyen vọn.”
Kọyen, ibrẹdi re vwo dje na.
Vwẹ Hibru, “ra sanere.”
Vwẹ Hibru, “vwẹ oma rẹrẹ.”
Yẹrẹ “irho re riarierẹ phiyọ.”
Yẹrẹ “idjedje; iyẹnrẹn.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Vwẹ Hibru, “ẹchẹ ivẹ.”
Ọke buebun ihwo re sa umurhabọ yen muo.
Vwẹ Hibru, “je sa umurhabọ.”
Vwẹ Hibru, “avwanre vwẹ oma rẹrẹ.”
Vwẹ Hibru, “ẹdẹ buebun.”
Vwẹ Hibru, “ufuoma herọ kẹ ohwo rọ yanran yẹrẹ ohwo rọ chaa.”
Vwẹ Hibru, “wo phiẹ abọ wẹn phiyotọọ.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “Esa vwomakpahotọ karekare.”
Vwẹ Hibru, “ẹdẹ.”
Yẹrẹ “ọ da gbogba riariẹ Rema; ọ da rhoma bọn Rema.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Yẹrẹ “re ọphọ.”
Yẹrẹ “phan ọphọ ru wọ vẹ Ovie Beasha rẹ Izrẹl rere.”
Yẹrẹ “dobọ rẹ ogba rọ gba riariẹ Rema ji; dobọ rẹ ẹrhomabọn ri Rema ji.”
Yẹrẹ “vwọ gbogba riariẹ; vwọ rhoma bọn.”
Ohwo re se ọmraro nonẹna, ọmrorẹ yen e se vwẹ ọke awanre.
Vwẹ Hibru, “vwẹ oma rẹrẹ.”
Vwẹ Hibru, “vwẹ oma rẹrẹ.”
Yẹrẹ “obicha.”
Yẹrẹ “ihwo re vwomakpahotọ karekare kẹ.”
Vwẹ Hibru, “phiyọ uwevwin rẹ igoni na.”
O muẹro nẹ ọ dia Esa yen a torhẹree, ẹkẹvuọvo ekuakua ri gbon phanphanphan yen a torhẹre.
Vwẹ Hibru, “ọ da yan nene.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “ẹvwe eshare; ẹkpro.”
Yẹrẹ “Ọ da vuẹ.”
Ọnana ohwo rode vwẹ usuon.
Yẹrẹ “genre.”
Yẹrẹ “amakashe.”
Ọ họhọre nẹ imibro utehru re pha kerẹ esẹn rẹ erin ra rhuọn kugbe yen e vwo ru ewun na.
Vwẹ Hibru, “nẹ asan re wonphiyọ na.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Yẹrẹ “Jerusalẹm vwọrẹ ufuoma.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “ji brorhiẹn vwẹ ubiudu wẹn.”
Yẹrẹ “kugbe ubiudu rọ vwomakpahotọ karekare.”
Yẹrẹ “nene obo ri yovwirin dia.”
Yẹrẹ ọ sa dia, “ihwo ri Meu.”
O muẹro nẹ, Dead Sea. Ni Eta re Vwomaphia.
Vwẹ Hibru, “ubi.”
Vwẹ Hibru, “emeshare.”
Yẹrẹ “iwadi.”
Yẹrẹ “mrẹ oborẹ Jihova che sivwin ovwan wan.”
Yẹrẹ “chirakon.”
Yẹrẹ “Ushekpotọ.”
O mudiaphiyọ “Ebruphiyọ.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Re ji se Ehazaya.
Yẹrẹ “ayen mu erhọn phiyọ.”
Vwẹ Hibru, “ọmọte.”
Vwẹ imanuskripti rẹ Hibru evo, “Azaraya.”
Yẹrẹ “kidie ọ muọga.”
Vwẹ Hibru, “ọmọ.”
Vwẹ Hibru, “nyavwe.”
Vwẹ Hibru, “ghwọrọ ubi rẹ uvie.”
Vwẹ Hibru, “de cho.”
Yẹrẹ “na da re ọphọ.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Vwẹ Hibru, “vwẹ ọke rọ da ro otafe vẹ ọke rọ da ro uwevwin.”
Ọke buebun ihwo re sa umurhabọ yen muo.
Yẹrẹ “vẹ egbọnọ.”
Yẹrẹ “ku idayadẹm.”
Ọ sa dianẹ orherẹn na mu ukpirhin re si Urhi na phiyọ kpahen uyovwin rẹ ovie na rere ọ vwọ karophiyọ nẹ o ru nene obo rehẹ evun rọyen.
Yẹrẹ “ọguan.”
Yẹrẹ “uwevwin rẹ ẹga.”
Vwẹ Hibru, “abọ.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Yẹrẹ ọ sa dia, “bẹsiẹ ayen eje vwo toro re.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “ayen soseri hwe ayen.”
Kọyen, ọsẹ ri Zẹkaraya.
Kọyen, ihwo ri Siria na.
Yẹrẹ “jẹ o vwo ega buebun.”
Yẹrẹ “ọmọ.” Ọ sa dianẹ emọ re djunute na djisẹ rẹ ọrho.
Vwẹ Hibru, “ẹtuọnphiyọ.”
Yẹrẹ “idjedje; iyẹnrẹn.”
Vwẹ Hibru, “ra sanere.”
Italẹnti ọvo vẹ ikilogramu 34.2 abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “rere a mrẹ ohwohwo vwẹ opharo.”
Vwẹ Hibru, “Wo.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Vwẹ Hibru, “dutughẹ.”
Re ji se Ehazaya.
Omarẹ imita 178 (ichiyin 584). Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “na rehẹ otọ ẹroevwote rẹ Obẹd-idọm.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Kọyen, ọsẹ rọyen Amazaya.
Yẹrẹ “je kare inu,” ọkiọvo phiyọ oragha.
Yẹrẹ “otọ ro kpenu rọ pha riẹriẹriẹ na.”
Ọ họhọre nẹ imibro utehru re pha kerẹ esẹn rẹ erin ra rhuọn kugbe yen e vwo ru ewun na.
Ọnana oka rẹ ikatapọtu re vwo djuẹ ubiukuta e mi siobọno.
Yẹrẹ “ọguan.”
Italẹnti ọvo vẹ ikilogramu 34.2 abavo. Ni Apẹndis B14.
Ikọ ọvo vẹ Ilita 220 abavo. Ni Apẹndis B14.
Yẹrẹ “muegbe.”
Yẹrẹ “ọ tobọ vwẹ erọnvwọn ra wranre vwo ru ema ri Bel.”
Ni Eta re Vwomaphia, “Gehina.”
Vwẹ Hibru, “uwevwin.”
Yẹrẹ “irho re riarierẹ phiyọ.”
Yẹrẹ “ọguan.”
Yẹrẹ “obo ra vwọ jehwẹ.”
Yẹrẹ “vwo rovwomaa.”
Kọyen, ibrẹdi re vwo dje.
Yẹrẹ “ẹvwe ọshare; ẹkpro.”
Vwẹ Hibru, “ubiudu ọsoso.”
Vwẹ Hibru, “edjonẹ.”
Yẹrẹ “ovwan ruẹse rẹ ọphẹ.”
Vwẹ Hibru, “edjonẹ.”
Vwẹ Hibru, “rọ vwọ kẹ ayen ubiudu ọvo.”
Vwẹ Hibru, “ta ota ro te ubiudu.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “vwọ vwẹ oma rayen kpahotọ karekare kẹ Jihova.”
Yẹrẹ “rẹ ivun ra da riemu.”
Yẹrẹ “Milo.” Ota ri Hibru ro mudiaphiyọ “gbe.”
Yẹrẹ “ru egbọnọ.”
Vwẹ Hibru, “ọ da ta ota ro te ubiudu rayen.”
Yẹrẹ “Ogangan.”
Yẹrẹ “ejajẹ.”
Yẹrẹ “mu erhọn phiyọ.”
Yẹrẹ “uwevwin rẹ ẹga.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ ọ sa dia, “vwevunrẹ inu.”
Yẹrẹ “o de ru opharo ri Jihova Ọghẹnẹ rọyen lọhọ.”
Yẹrẹ “iwadi.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “ema ra vwẹ erọnvwọn ra wranre vwo ru.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “ema ra vwẹ erọnvwọn ra wranre vwo ru.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Vwẹ Hibru, “uwevwin na.”
Yẹrẹ “vwẹrote ihwo ri muẹ eghwa na.”
Vwẹ Hibru, “womarẹ obọ ri.”
Vwẹ Hibru, “lọhọre.”
Ọnana ota rẹ une aghwanre ro shekpahen ughwu.
Yẹrẹ “da vwanriẹn ọphọ na.”
Ni Eta re Vwomaphia.
Yẹrẹ “edjọ.”
Vwẹ Hibru, “Vwẹ ẹdẹ rọyen eje ”
Vwẹ Hibru, “emọ rẹ ihwo na.”
Yẹrẹ “ẹmẹvwe eshare; ẹmẹkpro.”
Yẹrẹ ọ sa dia, “Ayen vwẹ eranvwe rẹ izobo rẹ Orẹ rẹ Ọwanvrẹ na vwọ tọn vwẹ erhanre.”
Vwẹ Hibru, “uwevwin.”
Italẹnti ọvo vẹ ikilogramu 34.2 abavo. Ni Apẹndis B14.
Ọkiọvo, ọke rẹ ọke ekpahen de nẹ otọ nu. Ọnana emeranvwe ri March yẹrẹ April. Ni Apẹndis B15.
Vwẹ Hibru, “o ru ohọre rọyen ghọnghọn.”