OCISELEKO CALIVULU VO INTERNET Colombangi Via Yehova
Olombangi Via Yehova
OCISELEKO CALIVULU VO INTERNET
Umbundu
Ũ
  • Ñ
  • ñ
  • õ
  • Õ
  • ũ
  • Ũ
  • ĩ
  • Ĩ
  • ã
  • Ã
  • ẽ
  • Ẽ
  • EMBIMBILIYA
  • ALIVULU
  • OLOHONGELE
  • bi7 Yoano 1:1-21:25
  • Yoano

Vonepa eyi ka mu sangiwa ovideo layimue.

Tu ecele, kua pita ocitangi cimue poku lekisa ovideo.

  • Yoano
  • Embimbiliya li Kola Lia Kunamẽla Kelavoko Lioluali Luokaliye Mateo-Esituluilo
Embimbiliya li Kola Lia Kunamẽla Kelavoko Lioluali Luokaliye Mateo-Esituluilo
Yoano

ESAPULO LIWA LIA LOMBOLUIWA LA YOANO

1 Kefetikilo wa kala Ndaka, Ndaka wa kala la Suku kuenda Ndaka wa kala nda suku. 2 Eye kefetikilo wa kala la Suku. 3 Suku wa lulika ovina viosi kumue laye, nda ka ca kaile eye, nda lacimue ca lulikiwa.

Eci ca lulikiwa 4 mekonda liaye, omuenyo kuenda omuenyo waco ocinyi comanu. 5 Ocinyi ci tuila vowelema, pole, owelema ka wa ci imile.

6 Kuenje kua katuka ulume umue onumiwa ya Suku; onduko yaye Yoano. 7 Ulume waco weya ndombangi, oco a imbe uvangi wocinyi, okuti omanu vosi va kolela mekonda liaye. 8 Eye ka kaile ocinyi, pole wa tumiwa oco a imbe uvangi wocinyi caco.

9 Ocinyi cocili okuti ceca ocinyi komanu vosi, ca laikele oku iya voluali. 10 Eye wa kala voluali kuenda oluali lueya mekonda liaye, pole, oluali ka luo limbukile. 11 Weya komanu vaye, pole, ka vo tambuile. 12 Puãi vosi vana vo tambula, wa va ĩha omoko yoku kala omãla va Suku, momo va kolela konduko yaye. 13 Ovo ka va citiwile losonde pamue locipango cetimba, ale comanu, pole, va citiwa locipango ca Suku.

14 Ndaka wa linga omunu, wa tunga pokati ketu kuenda tua mola ulamba waye, okuti ulamba umue womõla wongunga wa isia; kuenda eye wa yukisua lohenda ya Suku,* locili. 15 (Yoano wo wimbila uvangi, eye wa kaluka hati: “U yuna nda tukula eci nda popia siti, ‘Una iya konyima yange wa livanga, momo eye wa kala tete komuenyo.’”) 16 Omo eye weyuka ohenda ya piãla kuenda ocili, etu tua tambulavo ohenda ya piãla. 17 Omo okuti Ocihandeleko ca eciwa la Mose, ohenda ya piãla kuenda ocili ceya vonduko ya Yesu Kristu. 18 Lomue omunu wa muile Suku; omõla wongunga wa Suku* o kasi ponele ya Isia,* eye wo situlula.

19 Owu owo uvangi Yoano a eca eci va Yudea va tumile ovitunda kuenda va Lewi va tundile ko Yerusalãi oku u pula vati: “Ove elie?” 20 Wa kumbulula locili, ka kembele, puãi wa popia hati: “Ame, hameko Kristu.” 21 Kuenje vo pula vati: “Ove elie? Anga ove Eliya?” Eye hati: “Hameko.” “Ove Uprofeto?” Wa kumbulula hati: “Sio!” 22 Ovo vo pula vati: “Ove elie? Tu sapuileko oco tu ece etambululo ku vana va tu tuma. Nye o popia catiamẽla kokuove?” 23 Eye hati: “Ame ndi ndaka ya una wa kalukila vekalasoko yiti: ‘Suñamisi onjila ya Yehova,’ ndeci ca popiwile luprofeto Isaya.” 24 Ovo va tumiwile la va Fariseo. 25 Kuenje vo pula vati: “Momo lie o papatisila nda ove ku Kristuko, ale Eliya pamue Uprofeto?” 26 Yoano wa va tambulula hati: “Ame mapatisa lovava. Pokati kene pa katuka umue ka wa kũlĩhĩli, 27 okuti iya konyima yange, pole, si sesamẽla oku kutulula olonjita violohaku viaye.” 28 Ovina evi via pita ko Betania kesinya lio Yordão, kuna Yoano a kala loku papatisila omanu.

29 Keteke lia kuamamo eye wa mola Yesu oku iya kokuaye, yu wa popia hati: “Kameme ka Suku, una upa akandu oluali, yo! 30 Eye una nda popele siti: ‘Konyima yange ku iya ulume wa livanga, momo eye tete wa kala komuenyo.’ 31 Puãi ndaño sio kũlĩhĩle, esunga lieci ndeyilila oku papatisa lovava lieli okuti, eye o situluiwa ku va Isareli.” 32 Yoano wa imba uvangi hati: “Nda mola espiritu sandu lia loka kilu ndopomba kuenje lio wila. 33 Ndaño sio kũlĩhĩle, pole Una wa numa oku papatisa lovava, wa ndi sapuila hati: ‘Wosi o mola okuti espiritu lio lokila loku u wila, eye una o papatisa lespiritu sandu.’ 34 Kuenje nda ci mola yu nda imba uvangi wokuti u Omõla wa Suku.”

35 Keteke likuavo Yoano wa talama kumue lolondonge viaye vivali, 36 kuenje eci a mola Yesu oku iya, wa popia hati: “Kameme ka Suku, yo!” 37 Olondonge vivali via yeva eci Yesu a popia kuenje vio kuama. 38 Eci Yesu a vanja konyima wa mola okuti va kala oku u kuama, yu wa va pula hati: “Nye vu sanda?” Ovo vo sapuila vati: “A Rambei, (ci lomboloka “Olongisi”), pi o sikĩla?” 39 Wa va sapuila hati: “Enjui, oco vu tale.” Ovo va enda, yu va mola apa eye a sikĩla kuenje va kala laye keteke liaco; eci ca kala kowola yekũi.* 40 Andereu manji a Simono Petulu, eye umue pokati kalume vavali va yeva eci Yoano a popia kuenje wa kuama Yesu. 41 Eye tete wa sanga manjaye Simono yu wo sapuila hati: “Tua sanga Mesiya,” (ci lomboloka “Kristu”), 42 kuenda wo tuala ku Yesu. Eci Yesu o mola wa popia hati: “Ove Simono omõla a Yoano; o lukiwa Kefa” (ci lomboloka “Petulu”).

43 Keteke lia kuamamo eye wa yonguile oku enda ko Galilea. Kuenje Yesu wa sanga Filipu yu wo sapuila hati: “Linga ondonge yange.” 44 Filipu u Betesaita, olupale lua Andereu kuenda Petulu. 45 Filipu wa sanga Nataneli, yu wo sapuila hati: “Tua sanga una Mose kuenda Ovihandeleko Lovaprofeto va sonehele okuti: Yesu omõla a Yosefe u Nasara.” 46 Nataneli wo sapuila hati: “Ko Nasara hẽ ku tunda cimue ciwa?” Filipu wo kumbulula hati: “Enju, ndo tale.” 47 Eci Yesu a mola Nataneli oku iya kokuaye, wa popia eci catiamẽla kokuaye hati: “Tala, u Isareli wocili okuti kokuaye ka kuli elimbi.” 48 Nataneli wo pula hati: “Wa ñulĩha ndati?” Yesu wo tambulula hati: “Osimbu Filipu ka ku kovongele eci wa kala vemehi liuti ukuyu, nda ku mola.” 49 Nataneli wa tambulula hati: “A Rambei, ove Vumõla a Suku, haive vu Soma ya Isareli.” 50 Yesu wo tambulula hati: “Wa ci kolela omo nda ku sapuila okuti nda ku mola vemehi liuti ukuyu? O ka mola ovina via velapo okuti evi vi sule.” 51 Kuenje eye wo sapuila hati: “Ocili ndu sapuili siti vu mola ilu lia yuluka kuenda ovangelo va Suku va londa loku loka ku Mõlomunu.”

2 Keteke liatatu, kua kala ocipito cimue cuvala ko Kana ko vo Galilea kuenda ina ya Yesu oko a kala. 2 Yesu kumue lolondonge viaye va lalekiwavo kocipito caco cuvala.

3 Eci ovinyu ya kala oku pua, ina ya Yesu wo sapuila hati: “Ovo ka va kuete ovinyu.” 4 Pole, Yesu wo pula hati: “Okãi nye tu linga?* Owola yange handi ka ya pitĩlile.” 5 Inaye wa sapuila akuenje hati: “Cosi eye a ku sapuili, ci lingi.” 6 Kua kala asanga epandu ovawe oku kapa ovava ndeci ca kala ociholo ca va Yudea coku liyelisa, vesanga lesanga mua iñila ci soka akũi akuãla lakuãla ale akũi epandu lepandu kalitulu.* 7 Yesu wa va sapuila hati: “Yukisi asanga lovava.” Ovo va a yukisa toke komẽla. 8 Yu wa va sapuila hati: “Suiko tumue, ka tu tuali kusongui wocipito cuvala.” Kuenje va a tuala. 9 Eci usongui wocipito cuvala a mãha ovava a pongoluiwa ovinyu kuenje ka kũlĩhĩle apa a tunda, (ndaño okuti akuenje va nena ovava aco va ci kũlĩhĩle), usongui waco wa kovonga sandombua, 10 yu wo sapuila hati: “Omunu ukuavo tete eca ovinyu yiwa, noke eci omanu va kolua oco a eca eyi hayiwako. Pole, ove wa seleka ovinyu yiwa toke cilo.” 11 Yesu wa linga ocikomo caco eci a kala vo Kana ko vo Galilea okuti oco ­ocilimbu caye catete kuenda wa situlula ulamba waye kuenje olondonge viaye via kolela kokuaye.

12 Noke eye la inaye kumue la vamanjaye kuenda olondonge viaye, va lokila ko Kafarinau, pole ka va kaleko oloneke vialua.

13 Kuenje o Paskoa ya va Yudea ya kala ocipepi kuenda Yesu wa enda ko Yerusalãi. 14 Eye wa sanga vonembele vana va landisa olongombe, olomeme, olopomba kuenda vakuakutolokala olombongo. 15 Noke yoku iña osikote yukolo, wa tundisa vosi lolomeme, lolongombe kosamua yonembele, wa pesela ovingangu violombongo via vakuakutolokala kuenda wa kupula olomesa viavo. 16 Yu wa sapuila vana va landisa olopomba hati: “Upi ovina evi palo! Liwekipo oku linga onjo ya Isiange onjo yomĩlu!”* 17 Olondonge viaye via ivaluka eci ca sonehiwa citi: “Ombili yonjo yove yi ndia.”

18 Noke va Yudea vo pula vati: “Omo o kasi oku linga ovina evi, ondimbukiso yipi o tu lekisa?” 19 Yesu wa va tambulula hati: “Nyõli onembele eyi kuenje ndi yi tumbulula voloneke vitatu.” 20 Kuenje va Yudea va popia vati: “Onembele eyi ya tungiwa vokuenda kuanyamo a soka 46 kuenda ove o yi tumbulula voloneke vitatu?” 21 Pole, onembele a kala oku tukula yi lomboloka etimba liaye. 22 Eci eye a pinduka kolofa, olondonge viaye via ivaluka eci a vangowaile kuenje va kolela kocisonehua kuenda kueci Yesu a popele.

23 Eci a kala ko Yerusalãi kocipito co Paskoa, omanu valua va kolela konduko yaye eci va mola olondimbukiso a kala oku linga. 24 Pole, Yesu ka va kolelele, momo vosi wa va kũlĩhĩle, 25 kuenda ka sukilile okuti umue imbila omunu uvangi, momo eye wa kũlĩhĩle eci ca kala vovitima viomanu.

3 Kua kala ulume umue u Fariseo o tukuiwa Nikodemo, haeye ukulu wa va Yudea. 2 Eye wa enda ku Yesu luteke yu wo sapuila hati: “A Rambei, tua kũlĩha okuti ove ulongisi umue wa tunda ku Suku, momo lomue o tẽla oku linga ovilimbu evi o kasi oku linga, te Suku o kasi laye.” 3 Yesu wo tambulula hati: “Ocili, ndu ku sapuila siti, omunu ka tẽla oku mola Usoma wa Suku, te o citiwa evali.”* 4 Nikodemo wo pula hati: “Omunu o citiwa vali ndati nda wa kuka ale? O pondola hẽ oku iñila vimo lia inaye oco a citiwe onjanja yavali?” 5 Yesu wa tambulula hati: “Ocili, ndu ku sapuila siti, omunu ka tẽla oku iñila Vusoma wa Suku, te o citiwa lovava kuenda espiritu. 6 Eci ca citiwa letimba, etimba, leci ca citiwa lespiritu, espiritu. 7 Ku ka komõhe omo nda ku sapuila siti: Ene vu sukila oku citiwa evali. 8 Ofela yi sikila oku yi yongola kuenje o yeva okuõla kuayo, pole kua kũlĩhĩle oku yi tunda. Cimuamue haico la vosi va citiwa lespiritu.”

9 Nikodemo wo tambulula hati: “Ovina evi, vi lingiwa ndati?” 10 Yesu wa tambulula hati: “Ove siti vulongisi wa Isareli, handi ovina evi ka via ku lombolokele? 11 Ocili ndu ku sapuila siti, eci tua kũlĩha tu ci popia, leci tua mola tu eca uvangi waco, pole, ene ka wa taveli uvangi wetu. 12 Nda ndo sapuili ovina vio kilu lieve, pole, ka wa taveli, vu tava ndati nda ndu sapuili ovina vio kilu? 13 Lomue wa la londa kilu, te una wa tunda kilu okuti, Mõlomunu. 14 Ndeci Mose a tulika onyoha vekalasoko, haico Mõlomunu a tulikiwa, 15 kuenje wosi o kolela kokuaye o kuata omuenyo ko pui.

16 “Omo Suku a sola calua oluali, wa eca Omõlaye wongunga, okuti wosi o kolela kokuaye ka nyõliwa, o kuata omuenyo ko pui. 17 Momo Suku ka tumile Omõlaye voluali oco a lu sombise, pole, wo tuma oco oluali lu popeliwe vonduko yaye. 18 Wosi o kolela kokuaye ka sombisiwa. Wosi ko kolela o sombisiwa, momo ka kolelele onduko Yomõla wongunga wa Suku. 19 Esombiso liaco lieli okuti: ocinyi ceya voluali, pole, omanu va sole calua owelema okuti ocinyi ci sule, momo ovilinga viavo vĩvi. 20 Momo wosi o linga ovina vĩvi, wa suvuka ocinyi kuenda keya kocinyi oco ovilinga viaye ka vi ka pisiwe.* 21 Puãi, wosi o linga ovina viwa iya kocinyi, oco ovilinga viaye vi situluiwe okuti vi taviwa la Suku.”

22 Noke liovina evi, Yesu kumue lolondonge viaye va enda vimbo lio Yudea, eye wa kala lavo otembo yimue kuenda wa papatisa omanu. 23 Pole, Yoano wa kalavo oku papatisa ko Ainone ocipepi lo Salimi, momo pocitumãlo caco pa kala ovava alua kuenda omanu va kala oku iya oco va papatisiwe; 24 momo kotembo yaco Yoano ka kapiwile handi vokayike.

25 Kuenje olondonge via Yoano via kala oku lihoyisa lu Yudea umue ovina viatiamẽla koku liyelisa. 26 Ovo veya ku Yoano yu vo sapuila vati: “A Rambei, ulume wa kala love kesinya likuavo lio Yordão una ove wa imbila uvangi, tala, o kasi oku papatisa kuenda omanu vosi vo va enda kokuaye.” 27 Yoano wa tambulula hati: “Omunu ka tambula cimue, te eci co wĩhiwa tunde kilu. 28 Ene vu njimbila uvangi eci nda popia okuti, ‘Hameko Kristu, pole nda tumiwa kovaso yaye.’ 29 Wosi o kasi la ndombua eye sandombua. Pole, eci ekamba lia sandombua li votoka kuenje li yeva ondaka ya sandombua, o kuata esanju lialua. Esanju liange cilo lia suapo. 30 Eye te amamako oku vokiya, ame puãi ndi tepulula.”

31 Una wa tunda kilu wa velapo vosi. Una o tunda kilu lieve ukuilu lieve kuenje o vangula ovina vio kilu lieve. Una wa tunda kilu wa velapo vosi. 32 Eye wa imbila uvangi kueci a mola leci a yeva, pole, lomue wa tava kuvangi waye. 33 Wosi o tava kuvangi waye wa kapako ondimbukiso yaye* yokuti Suku ukuacili. 34 Una Suku a tuma o popia olondaka via Suku, momo Eye ka eci espiritu lonjongo. 35 Isia o sole Omõla kuenda wa eca ovina viosi peka liaye. 36 Wosi o kolela Mõla o kuete omuenyo ko pui; puãi wosi ka pokola ku Mõla ka kuata omuenyo, pole onyeño ya Suku yi kala ño laye.

4 Eci Yesu a limbuka okuti va Fariseo va yeva okuti olondonge viaye via kala oku livokiya loku papatisa omanu valua okuti Yoano ci sule— 2 ndaño Yesu ka kaile oku papatisa, pole, olondonge viaye ovio via ci linga— 3 wa tunda vo Yudea, yu wa enda vali ko Galilea. 4 Poku linga ungende waco eye wa sukilile oku pita vo Samaria. 5 Kuenje weya volupale luo Samaria lu tukuiwa Sukare ocipepi lusenge Yakoba a ecele komõlaye Yosefe. 6 Ocisimo ca Yakoba haiko ca kala. Kuenje omo Yesu a kava lungende, wa tumãla pocisimo caco.* Ca kala kowola yepandu.*

7 Ukãi umue u Samaria weya oku tapa ovava. Yesu wo sapuila hati: “Nyĩheko ovava oku nyua.” 8 (Olondonge viaye via endele volupale oku ka landa okulia.) 9 Kuenje ukãi u Samaria wo pula hati: “Ove nda u Yudea o minga ndati ovava oku nyua, nda ame ndukãi u Samaria?” (Momo va Yudea ka va kuatele ukamba la va Samaria.) 10 Yesu wo tambulula hati: “Nda wa kũlĩhĩle ocali ca Suku kuenda u o kasi oku ku sapuila okuti, ‘Nyĩhe ovava oku nyua,’ nda wo pinga, kuenje eye nda wa ku ĩha ovava omuenyo.” 11 Ukãi wo sapuila hati: “A Ñala ove ku kuete ociyenjo coku sua ovava kuenda ocisimo ca longa. Pi o kopa ovava aco omuenyo? 12 Anga ove wa velapo kukululu yetu Yakoba wa tu ĩha ocisimo, muna eye a nyuile ovava kumue lomãla vaye lovinyama viaye?” 13 Yesu wo tambulula hati: “Wosi o nyua kovava a-a, o yeva vali enyona. 14 Pole, wosi o nyua kovava ndu wĩha ka yevi vali enyona, momo ovava ndu wĩha a lingila vokati kaye ono yovava a tombokaila oku eca omuenyo ko pui.” 15 Ukãi wo sapuila hati: “A Ñala nyĩhe ovava aco, okuti si yevi vali enyona ndaño oku iya iya pocitumãlo cilo oku tapa ovava.”

16 Yesu wo sapuila hati: “Kuende ka kovonge veyove, enjui pocitumãlo cilo.” 17 Ukãi wa tambulula hati: “Si kuete veyange.” Yesu hati: “O kuete esunga poku popia okuti ‘Si kuete veyange.’ 18 Momo wa kuatele alume vatãlo kuenda ulume o kasi laye cilo hawoveko. Omo liaco, wa vangula ocili.” 19 Ukãi wo sapuila hati: “A Ñala, nda limbuka okuti ove vuprofeto. 20 Vakukululu yetu va enda oku fendela komunda eyi; pole, ene vu popia okuti omanu te va fendela lika vo Yerusalãi.” 21 Yesu wo tambulula hati: “Okãi ñolele, kuiya owola okuti ka vu fendela Isia komunda eyi ndaño vo Yerusalãi. 22 Ene vu fendela eci ka wa kũlĩhĩli; etu tu fendela eci tua kũlĩha, momo epopelo li fetikila ku va Yudea. 23 Owola iya kuenje yeya ale, eci afendeli vocili va fendela Isia lespiritu kuenda ocili, momo Isia wo sandiliya omanu va soka ndava oco vo fendele. 24 Suku Espiritu kuenje ava vo fendela, te vo fendela lespiritu kuenda ocili.” 25 Ukãi wo sapuila hati: “Nda kũlĩha okuti Mesiya o laika oku iya, una o tukuiwa hati Kristu. Eci eya o ka tu lomboluila ovina viosi.” 26 Yesu wo kumbulula hati: “Ame ndi kasi oku vangula ndeti love, ame muẽle.”

27 Haico olondonge viaye vieya kuenje ovo va komõha, omo eye a kala oku vangula lukãi. Lomue wo pula okuti: “O yongola nye?” ale, “Momo lie o vanguila laye?” 28 Kuenje ukãi wa sia esanga liaye liovava, yu wa enda oku ka sapuilako omanu volupale hati: 29 “Enjui, ndo tali ulume wa ndi sapuila ovina viosi nda linga. Anga eye Kristu?” 30 Ovo va tunda volupale kuenje va fetika oku iya kokuaye.

31 Vepuluvi liaco olondonge vio peya viti: “A Rambei, lia.” 32 Pole, eye wa va sapuila hati: “Ñuete ale eci ndi lia okuti, okulia kuaco ene ka wa ku kũlĩhĩli.” 33 Kuenje olondonge via fetika oku lipula pokati viti: “Anga umue wo nenela cimue cokulia?” 34 Yesu wa va kumbulula hati: “Okulia kuange oku linga ocipango cu wa numa loku tẽlisa upange waye. 35 Ene siti vu popia popia okuti handi kua kamba olosãi vikuãla koku ungula? Ndu sapuili siti: Petuli ovaso ene kuenda tali ovapia, okuti a yelela ale oku ungula. Omo liaco, 36 ukuakungula o tambula ofeto loku ungula apako omuenyo ko pui, okuti ukuakulima lukuakungula va sanjukila kumosi. 37 Ondaka yokuti: Umue imba ombuto ukuavo ungula, yocili. 38 Ame ndo tumi oku ungula eci ka wa talavayeli. Vakuavo va linga upange, ene wa kuatisiwi lupange wavo.”

39 Kuenje va Samaria valua vo volupale luaco va kolela kokuaye omo liolondaka viukãi wa eca uvangi hati: “Eye wa ndi sapuila ovina viosi nda linga.” 40 Eci va Samaria veya kokuaye, va fetika oku u pinga oco a kale lavo kuenje oko a kala oloneke vivali. 41 Omo liaco, valua va tava omo liovina eye a popia, 42 kuenda ovo va sapuila ukãi hati: “Ka tua kolelele lika omo lieci wa popia; momo tua ci liyevela etu muẽle kuenda tua limbuka okuti ulume u, upopeli woluali.”

43 Noke yoloneke vivali eye wa tundako yu wa enda ko Galilea. 44 Yesu wa imba uvangi wokuti uprofeto ka sumbiwile vofeka a citiwila. 45 Kuenje eci a pitĩla ko Galilea, va Galilea vo yolela, omo va mola ovina viosi a linga kocipito vo Yerusalãi, momo va endelevo kocipito caco.

46 Noke eye weya vali ko Kana ko vo Galilea, kuna a pongoluile ovava oco a linge ovinyu. Kuenje kua kala ulume umue ukuenje wa soma, okuti omõlaye ulume wa kala oku vela ko Kafarinau. 47 Eci ulume waco a yeva okuti Yesu wa tunda ko Yudea oku enda ko Galilea, wa enda kokuaye kuenje wo pinga okuti o lokilako oco a sakule omõlaye, momo wa pandele koku fa. 48 Yesu wo sapuila hati: “Ene vu tava lika nda vu mola olondimbukiso lovilimbu.” 49 Ukuenje wa soma wo sapuila hati: “A Ñala, lokilako osimbu omõlange ka file.” 50 Yesu wo sapuila hati: “Kuende, omõlove o kasi lomuenyo.” Ulume wa kolela kondaka ya Yesu kuenje wa enda. 51 Pole osimbu a kala loku enda, akuenje vaye va ñualehela laye loku u sapuila okuti kakuenje o kasi lomuenyo.* 52 Eye wa va pulisa owola a kaya. Ovo vo sapuila vati: “Ombambi yo weca hẽla kowola yepanduvali.”* 53 Isia wa ivaluka okuti kowola yaco oco Yesu o sapuila hati: “Omõlove o kasi lomuenyo.” Kuenje eye la vakuanjo yaye vosi va kolela. 54 Eci ca kala ocilimbu cavali Yesu a linga poku tunda ko Yudea oku enda ko Galilea.

5 Noke liovina evi, kua kala ocipito ca va Yudea kuenda Yesu wa enda ko Yerusalãi. 2 Ko Yerusalãi, Pombundi Yolomeme pa kala ociva cimue okuti kelimi lio Heveru ci tukuiwa Betesaita kuenda ca kuata ovindumba vitãlo. 3 Mua kala owiñi womanu va vela, olomeke, ovilema kuenda ovihata. 4 —— 5 Ulume umue wa kala oku vela vokuenda kuanyamo a soka 38, opo a kala. 6 Yesu poku mola ulume waco wa yala posi, loku limbuka okuti o kasi ale oku vela otembo yalua, wo sapuila hati: “O yongola hẽ oku kaya?” 7 Ulume o vela wo tambulula hati: “A Ñala, si kuete u o ñapa vociva eci ovava a tumõha; pole, osimbu ñasi oku enda, ukuavo o ndi pitila kovaso.” 8 Yesu wo sapuila hati: “Votoka! Tikula ociyalo* cove, kuende.” 9 Vonjanja yaco haico ulume a kaya, yu wa tikula ociyalo* caye kuenje wa fetika oku enda.

Eteke liaco ca kala Kesambata. 10 Kuenje va Yudea va sapuila ulume wa sakuiwa vati: “Etaili Esambata, ka ca sungulukile oku ambata ociyalo* cove.” 11 Eye wa va tambulula hati: “Ulume wa ndi sakula wa popia hati, ‘Tikula ociyalo* cove, kuende.’” 12 Ovo vo pula vati: “Helie ulume wa ku sapuila hati, ‘Tikula ociyalo, kuende’?” 13 Pole, ulume wa sakuiwa ko kũlĩhĩle, momo Yesu wa tunda pokati kowiñi wa kalapo.

14 Noke liovina evi, Yesu wa sanga ulume waco vonembele, yu wo sapuila hati: “Tala, wa kaya. Ku ka linge vali ekandu, sanga cimue cĩvipo vali cu ku kuata.” 15 Ulume wa enda, yu wa sapuila va Yudea okuti Yesu eye wo sakula. 16 Omo liaco, va Yudea va fetika oku lambalala Yesu omo a linga ovina viaco Kesambata. 17 Eye wa va tambulula hati: “Isiange o kasi oku talavaya toke cilo, lamevo ñasi oku talavaya.” 18 Eli olio esunga lieci va Yudea va sandiliyila oku u ponda, momo ka kaile lika oku tomba esambata, pole, wa tukulavo Suku okuti Isiaye, loku lisokisa la Suku.

19 Yesu wa va tambulula hati: “Ocili ndu sapuili siti, Omõla ka lingi cimue locipango caye muẽle, eci a mola ku Isia oco a linga. Momo ovina Eye a linga, havio Omõla a linga. 20 Isia o sole Omõla kuenda u lekisa ovina viosi eye a linga kuenje u lekisa ovilinga vinene okuti evi vi sule, oco ene vu komõhe. 21 Ndeci Isia a pindula ava va fa loku va muisa omuenyo, Omõla o muisavo omuenyo kuava eye a panga. 22 Isia ka tetuluila umue, puãi omoko yosi yoku tetulula wa yi kundika Komõla, 23 oco vosi va sumbile Omõla ndeci va sumbila Isia. Wosi ka sumbila Omõla ka sumbilavo Isia una wo tuma. 24 Ocili ndu sapuili siti, Wosi o yeva ondaka yange kuenda o kolela ku una wa numa, o kuete omuenyo ko pui, ka sombisiwa, puãi wa tunda koku fa hã ha kuata omuenyo.

25 “Ocili ndu sapuili siti, Owola iya kuenda yeya ale, eci ava va fa va yeva ondaka Yomõla a Suku, vana va yi pokola va kala lomuenyo. 26 Ndeci Isia a kuete omuenyo,* wa ecelelavo Omõla oku kuata omuenyo. 27 Kuenje Isia wo wĩha omoko yoku tetulula, momo eye Mõlomunu. 28 Ko ka komõhi, momo owola yiya okuti vosi va kasi vayambo va yeva ondaka yaye, 29 kuenje va tundamo, vana va linga ovina viwa va tundila epinduko liomuenyo, vana va linga ovina vĩvi, va tundila epinduko liesombiso. 30 Si lingi lacimue locipango cange muẽle. Ndeci ndi yeva haico netulula, esombiso ndi linga liesunga, momo si sandiliya ocipango cange muẽle, te ocipango cu wa numa.

31 “Nda ndi limbila uvangi ame muẽle, uvangi waco hawociliko. 32 Kuli ukuavo o njimbila uvangi kuenda nda kũlĩha okuti uvangi eye a eca, wocili. 33 Ene wa tumi alume ku Yoano kuenda eye imba uvangi wocili. 34 Si tava uvangi womanu, pole ndi popia ovina evi oco vu popeliwe. 35 Ulume waco wa kala ondiyelo yi taima haiyo yeca ocinyi kuenda wa yonguili oku sanjukila ocinyi caye vokatembo kamue. 36 Pole, ame ñuete uvangi wa velapo okuti wa Yoano u sule, momo ovopange osi Isiange a numa oku tẽlisa, o-o ñasi oku linga, oco a eca uvangi wokuti Isia eye wa numa. 37 Isia wa numa, o njimbilavo uvangi. Ene ka wa la yevi ondaka yaye ndaño oku u mola, 38 kuenda ondaka yaye ka yi kasi vovitima viene, momo ka wa koleleli una eye a tuma.

39 “Ene vu konomuisa Ovisonehua momo vu sima okuti vokuavio omo vu muila omuenyo ko pui; pole evi ovio* vi njimbila uvangi. 40 Lopo ka vu yongola oku iya kokuange oco vu kuate omuenyo. 41 Si tava ulamba womanu, 42 pole, nda kũlĩha okuti ka vu kuete ocisola ca Suku vovitima viene. 43 Ndeya vonduko ya Isiange, pole ka wa nambuili. Nda umue weyilile vonduko yaye muẽle, nda wo tambuli. 44 Vu kolela ndati nda vu tava kulamba womunu ukuavo, pole ka vu sandiliya ulamba wa Suku? 45 Ko ka simi okuti ndu pindiki ku Isia; kuli umue o vu pindiki okuti Mose, una wa koleli. 46 Nda wa koleleli Mose, nda wa ndi kolelivo, momo eye wa soneha eci catiamẽla kokuange. 47 Pole, nda ka wa koleleli kovina eye a soneha, vu kolela ndati kueci mopia?”

6 Noke yovina evi, Yesu wa yoka Okalunga ko Galilea, ale ko Tiberia. 2 Kuenje owiñi walua wo kuama, momo va mola ovilimbu a linga poku sakula una wa kala oku vela. 3 Yesu wa enda toke komunda yimue, oko a tumãla lolondonge viaye. 4 Ocipito ca va Yudea okuti o Paskoa, ca kala ocipepi. 5 Eci Yesu a petula ovaso, wa mola owiñi walua wa kala oku iya kokuaye, yu wa pula Filipu hati: “Pi tu landa olombolo oco omanu va lie?” 6 Eye wa ci popela oku u seteka, momo wa kũlĩhĩle eci a laikele oku linga. 7 Filipu wo tambulula hati: “Olombolo viovita vivali kolodenariu ka vi tẽla okuti omunu lomunu o tambula kamue.” 8 Umue pokati kolondonge viaye okuti Andereu manji a Simono Petulu, wo sapuila hati: 9 “Palo pali kakuenje umue o kuete olombolo vitãlo viosevata lotulõsi tuvali. Vi tẽla hẽ nye kowiñi owu ndeti?”

10 Yesu wa tambulula hati: “Omanu va tumãle.” Pocitumãlo caco pa kala owangu walua, vana va tumãla va tẽla 5.000 kalume. 11 Yesu wa tikula olombolo, noke yoku eca olopandu ku Suku, wa vi avela vosi va tumãla; haico a lingavo lotulõsi kuenje va kuata okulia kualua ndeci ovo va yonguile. 12 Pana okuti ve kuta, wa sapuila olondonge viaye hati: “Ongololi ovimuanyuila via supapo, okuti lacimue ci peseka.” 13 Noke vongolola ovimuanyuila okuti via tẽla 12 kakualu, vina via supa kuava va lia olombolo vitãlo viosevata.

14 Eci omanu va mola ocilimbu a linga, va popia vati: “Ocili, u eye Uprofeto wa laikele oku iya voluali.” 15 Yesu eci a limbuka okuti ovo va kala oku iya oku u kuata oco vo lingise osoma, wa londa vali komunda lika liaye.

16 Eci ca linga oñolosi, olondonge viaye via lokila kokalunga, 17 kuenje oku londa vowato, va yoka okalunga oku enda ko Kafarinau. Kua tekãvele ale, Yesu lopo keyile kokuavo. 18 Okalunga ka tema omo liofela yalua ya kala oku sika. 19 Eci va tapula owato ci soka olokilometulu vitãlo ale epandu,* va mola Yesu endela kilu liovava loku amela ocipepi lowato kuenje va kuata usumba. 20 Eye wa va sapuila hati: “Ame; ko ka kuati usumba!” 21 Puãi ovo va yonguile oku u tambula vowato kuenje haico owato wa pitĩla kongongo kuna va loñele.

22 Keteke lia kuamamo, owiñi wa talamele kesinya likuavo liokalunga wa mola okuti ka kua kaile owato ukuavo, pa kala lika owato utito kuenda Yesu ka iñilile vowato lolondonge viaye, pole olondonge via enda lika liavo. 23 Awato a tunda ko Tiberia a pitĩla kocitumãlo ovo va lila ombolo noke ya Ñala oku eca olopandu ku Suku. 24 Kuenje eci owiñi wa mola okuti Yesu lolondonge viaye ka va kalepo, va londa vawato avo va enda ko Kafarinau oku sandiliya Yesu.

25 Eci vo sanga kesinya liokalunga vo pula vati: “A Rambei, eteke lipi weya kulo?” 26 Yesu wa va tambulula hati: “Ocili ndu sapuili siti, Ka vu kasi oku mbanjiliyila omo liovilimbu wa moli, pole vu mbanjiliya omo wa li olombolo we kuti. 27 Ko ka talavayeli okulia ku nyõleha, puãi talavayeli okulia ku eca omuenyo ko pui, kuna Molõmunu o ko wĩhi; momo Isia okuti Suku wo kapela ondimbukiso yaye yoku u tava.”

28 Kuenje ovo vo pula vati: “Nye tu linga oco tu tẽlise upange wa Suku?” 29 Yesu wa va kumbulula hati: “Upange wa Suku wowu okuti, vu kolela una eye a tuma.” 30 Yu vo pulisa vati: “Ocilimbu cipi o linga, okuti tu ci mola kuenda tu kolela kokuove? Upange upi o kasi oku linga? 31 Vakukululu yetu va lia omana vekalasoko, ndomo ca sonehiwa citi: ‘Eye wa va ĩha ombolo yi tunda kilu oco va lie.’” 32 Yesu wa popia lavo hati: “Ocili ndu sapuili siti, Mose ka ecele ombolo yi tunda kilu, pole Isiange wo wĩhi ombolo yocili yi tunda kilu. 33 Momo ombolo ya Suku, yina yi tunda kilu yeca omuenyo koluali.” 34 Ovo vo sapuila vati: “A Ñala, tu ĩhaihe ño-o ombolo eyi.”

35 Yesu wa va sapuila hati: “Ame ndimbolo yomuenyo. Wosi iya kokuange ka kuata vali onjala wosi o ñolela ka kuata vali enyona. 36 Ndu sapuili siti, ene wa ndi moli, lopo ka wa koleleli. 37 Vosi Isia a nyĩha veya kokuange una iya kokuange siu lupuisa; 38 momo sia tundile kilu oku linga ocipango cange, puãi ndeya oku linga ocipango cu wa numa. 39 Ocipango cu wa numa ceci okuti kovina viosi a nyĩha si nyelisapo umue, pole ndi va pindula keteke lia sulako. 40 Eci oco ocipango ca Isiange okuti wosi o limbuka Mõla loku u kolela o kuata omuenyo ko pui ndu u pindula keteke lia sulako.”

41 Pole, va Yudea va fetika oku u ñuñunila, momo wa popele hati: “Ame ndimbolo ya tunda kilu.” 42 Kuenje ovo va popia vati: “U ndeti siti Yesu omõla a Yosefe, okuti isiaye la inaye tua va kũlĩha? O popia ndati okuti, ‘Ame nda tunda kilu’?” 43 Yesu wa va kumbulula hati: “Liwekipo oku ñuñuna pokati kene. 44 Lomue iya kokuange, te Isia wa numa, u koka kuenje ndu pindula keteke lia sulako. 45 Ca sonehiwa Vovaprofeto citi: ‘Vosi yavo va longisiwa la Yehova.’ Wosi wa yeva ku Isia loku lilongisa kokuaye, iya kokuange. 46 Ka ci kasi okuti umue wa mola Isia, te lika una wa tunda ku Suku; eye lika wa mola Isia. 47 Ocili ndu sapuili siti, wosi o kolela o kuete omuenyo ko pui.

48 “Ame ndimbolo yomuenyo. 49 Vakukululu yene va lia omana vekalasoko lopo va fa. 50 Eyi oyo ombolo yi tunda kilu, okuti wosi o liako ka fi. 51 Ame ndimbolo yi kasi lomuenyo ya tunda kilu. Nda umue o lia kombolo eyi, o kala lomuenyo otembo ka yi pui; momo ombolo ngeca, etimba liange, oco omanu va kuate omuenyo.”

52 Va Yudea va fetika oku lihoyisa pokati, vati: “Omunu u o tẽla ndati oku eca etimba liaye oco tu li lie?” 53 Kuenje Yesu wa popia lavo hati: “Ocili ndu sapuili siti, ka vu moli omuenyo nda ka wa lili etimba lia Mõlomunu loku nyua osonde yaye. 54 Wosi o lia etimba liange loku nyua osonde yange o kuata omuenyo ko pui kuenje ndu pindula keteke lia sulako; 55 momo etimba liange okulia kuocili, losonde yange okunyua kuocili. 56 Wosi o lia etimba liange loku nyua osonde yange o kala vokuange, kuenje ame ñala vokuaye. 57 Ndeci Isia o kasi lomuenyo a numa kuenje ndi muila omuenyo ku Isia, wosi o lia etimba liange o muila omuenyo vokuange. 58 Eyi oyo ombolo yi tunda kilu. Ka ci kasi ndeci vakukululu yene va lia kuenje va fa. Wosi o lia ombolo eyi o kala lomuenyo otembo ka yi pui.” 59 Eye wa tukula ovina evi osimbu a kala oku longisa vosunangonga* ko Kafarinau.

60 Valua pokati kolondonge viaye eci via ci yeva, via popia vati: “Ondaka eyi ya kãla; helie o tẽla oku yi yevelela?” 61 Yesu poku limbuka okuti olondonge viaye via kala oku ñuñuna omo liondaka yaco, wa va sapuila hati: “Ondaka eyi yu kokeli ocilondokua? 62 Nda wa kali ndati nda wa muili Mõlomunu oku londa oku a tundile? 63 Espiritu olio li muisa omuenyo; etimba ka li tẽla cimue. Ovina ndo sapuili ovio espiritu havio omuenyo. 64 Pole, vamue pokati kene ka wa koleleli.” Momo Yesu tunde kefetikilo wa kũlĩhĩle ava ka va kolelele una wa laikele oku u pakula. 65 Eye wa popia hati: “Oco nda popela lene siti, lomue o tẽla oku iya kokuange, te co wĩhiwa la Isia.”

66 Omo liaco, valua pokati kolondonge viaye via tiukila kovina via siala konyima, ka va endaile vali laye. 67 Kuenje Yesu wa sapuila olondonge Ekũi la Vavali hati: “Lene wendivo?” 68 Simono Petulu wo tambulula hati: “A Ñala, kulie tu enda? Ove, ove o kasi lolondaka viomuenyo ko pui. 69 Etu tua kolela kuenda tua limbuka okuti ove Una o Kola wa Suku.” 70 Yesu wa va tambulula hati: “Siti ndo nõli ekũi la vavali? Umue pokati kene o kasi ndomakuli.”* 71 Eye wa kala oku tukula Yuda omõla a Simono Isikariote, momo wa laikele oku u pakula, ndaño wa kala umue pokati kolondonge Ekũi la Vavali.

7 Noke Yesu wamamako oku linga ungende* vo Galilea, omo ka yonguile oku enda vo Yudea, momo va Yudea va kala oku u sandiliya oco vo ponde. 2 Kuenje Ocipito Colosinge ca va Yudea ca kala ocipepi. 3 Vamanjaye vo sapuila vati: “Tunda kulo, kuende vo Yudea oco olondonge viove vi molevo ovilinga viove. 4 Momo lomue okuti o yongola oku kũlĩhĩwa lomanu, pole, o linga ovina vuyombeki. Nda ove o linga ovina evi, lilekisa koluali.” 5 Vamanjaye ka vo kolelele. 6 Omo liaco, Yesu wa va sapuila hati: “Owola yange handi ka ya pitĩlile, pole, owola yene yi kasi ale. 7 Oluali ka lu kuete esunga lioku vu suvuki, pole oluo lua ndi suvuka, momo njimba uvangi wokuti ovilinga vialuo via vĩha. 8 Kuendi kocipito; ame si endi kocipito caco, momo owola yange handi ka ya pitĩlile.” 9 Noke yoku va sapuila ovina evi, wa siala vo Galilea.

10 Pana okuti vamanjaye va enda kocipito, eye wa kuamako, ka limolẽhisile, pole wa ci linga vuyombeki. 11 Va Yudea vo sandiliya kocipito loku popia vati: “Ulume una o kasi pi?” 12 Owiñi wa kala oku ñuñuna pokati catiamẽla kokuaye. Vamue va popia vati: “Eye omunu umue uwa.” Vakuavo vati: “Sio. Eye o kasi oku yapuisa owiñi.” 13 Ocili, lomue wa tẽla oku u tukuila powiñi omo liusumba wa va Yudea.

14 Eci ocipito ca kala vokati lakati, Yesu wa enda vonembele kuenje wa fetika oku longisa. 15 Va Yudea va komõha, loku popia vati: “Ulume u wa kũlĩha ndati Ovisonehua nda ka la enda kosikola?”* 16 Yesu wa va tambulula loku popia hati: “Eci ndi longisa hacangeko, puãi cu wa numa. 17 Nda umue o yongola oku linga ocipango Caye, o kũlĩha nda eci ndi longisa ci tunda ku Suku ale olondaka viange muẽle. 18 Wosi o popia olondaka viaye muẽle, o li sandela ulamba; puãi wosi o sanda ulamba wa una wo tuma, eye ukuacili kuenda vokuaye ka muli uhembi. 19 Mose siti wo wĩhi Ocihandeleko? Pole, lomue pokati kene o pokola Kocihandeleko. Momo lie vu sandela oku njipa?” 20 Owiñi wa tambulula huti: “Ove o kuete ondele. Helie o yongola oku ku ipa?” 21 Yesu wa va tambulula hati: “Ocikomo cimosi lika nda linga kuenda vosi wa komõhi. 22 Oco Mose o wĩhili evamba—puãi Mose hayeko wa li eca, pole, lia tunda ku vakukululu—haimo kesambata vu sevisa omunu evamba. 23 Nda omunu o seviwa evamba kesambata oco ocihandeleko ca Mose ka ci ka tombiwe, momo lie vu temela lame omo nda sakula ulume kesambata? 24 Ko ka tetululi leci ci molẽha lovaso, puãi tetululi lesunga.”

25 Olonungi vimue vio Yerusalãi via popia vati: “U hayeko una va yongola oku ipa? 26 Handi haimo a vanguila lowiñi kuenda lomue u popisa cimue. Anga asongui va kũlĩha okuti u eye Kristu? 27 Tua kũlĩha oku ulume u a tunda; pole eci Kristu eya lomue o kũlĩha oku a tunda.” 28 Yesu osimbu a kala oku longisa vonembele wa kaluka hati: “Ene wa ñulĩhi kuenda wa kũlĩhi oku nda tunda. Sieyile locipango cange, puãi Una wa numa ukuacili kuenda ene ka wo kũlĩhili. 29 Ame ndo kũlĩha, momo ndinumiwa yaye kuenda Eye wa numa.” 30 Va sanda oku u kuata, pole lomue wa tẽla oku u kuata momo owola yaye handi ka ya pitĩlile. 31 Puãi owiñi walua pokati kavo wo kolela kuenda va popia vati: “Eci Kristu eya anga o linga ovilimbu vialua okuti viulume u vi sule?”

32 Va Fariseo va yeva ndomo owiñi wo ñuñunila ovina evi kuenje ovitunda via velapo la va Fariseo va tuma asualali oku u kuata. 33 Kuenje Yesu wa popia hati: “Ndi kala naito lene osimbu sia endele ku Una wa numa. 34 Vu ndi sandiliya pole ka vu ndi sangi kuenda oku ñasi ka vu tẽla oku pitĩlako.” 35 Va Yudea va livangula pokati vati: “Ulume u, pi a yongola oku enda okuti ka tu tẽla oku pitĩlako? Anga o yongola oku enda ku va Yudea va sandokaila pokati ka va Helasi loku longisa va Helasi? 36 Ca lomboloka nye eci a popia hati, ‘Vu ndi sandiliya pole ka vu ndi sangi kuenda oku ñasi ka vu tẽla oku pitĩlako’?”

37 Keteke lia sulako, halio eteke linene liocipito, Yesu wa votoka kuenje wa kaluka lolukandi hati: “Nda umue o kuete enyona, eye kokuange, oco a nyue ovava. 38 Wosi o ñolela, ndeci Ocisonehua ca popia, ‘Vutima waye mu tunda olondui viovava omuenyo.’” 39 Eye wa kala oku popia catiamẽla kespiritu vana vo kolelele va laikele oku tambula; pole ka kua kale espiritu, momo Yesu handi ka iñilile vulamba. 40 Vamue pokati kowiñi okuti va yeva olondaka evi va popia vati: “Ocili, u Uprofeto.” 41 Vakuavo vati: “U eye Kristu.” Handi vakuavo vati: “Anga Kristu o tunda ko Galilea? 42 Ocisonehua ka ca popele hẽ okuti Kristu o tunda kombuto ya Daviti, ko Beteleme kimbo kuna kua tungile Daviti?” 43 Pokati kowiñi pa kala oku litepa mekonda liaye. 44 Vamue pokati kavo, va yonguile oku u kuata, pole lomue wa tẽla oku u kuata.

45 Noke asualali va tiuka kovitunda via velapo kuenda ku va Fariseo, kuenje ovo va pula asualali vati: “Momo lie ka wo neneleli?” 46 Asualali va tambulula vati: “Lomue omunu wa la popia ndeye.” 47 Va Fariseo va pula vali ndoco: “Anga lenevo wa yapuisiwi? 48 Siti pokati kasongui ale ka va Fariseo lomue wo kolela? 49 Owiñi owu okuti ka wa kũlĩhĩle Ocihandeleko, wa siñaliwa.” 50 Nikodemo una wa endele ale kokuaye haiye wa tiamẽlele kokuavo, wa va sapuila hati: 51 “Anga Ocihandeleko cetu ci pisa omunu osimbu ka vo yevele, loku kũlĩhĩsa eci a linga?” 52 Vo tambulula vati: “Lovevo u Galilea? Kũlĩhĩsa lutate kuenje limbuka okuti lomue uprofeto o tunda vo Galilea.”*

8 12 Noke Yesu wa va sapuila vali hati: “Ame ndicinyi coluali. Wosi o ñuama ka endela vali vowelema, puãi o kala locinyi comuenyo.” 13 Kuenje va Fariseo vo sapuila vati: “O limbila uvangi ove muẽle; uvangi wove hawociliko.” 14 Yesu wa va tambulula hati: “Ndaño ndi limbila uvangi ame muẽle, uvangi wange wocili, momo nda kũlĩha oku nda tunda, loku ngenda. Pole ene ka wa kũlĩhĩli oku nda tunda loku ngenda. 15 Ene vu tetulula leci ci molẽha lovaso;* puãi ame si tetulula umue. 16 Handi vali ndaño ndi tetulula, oku tetulula kuange kuocili, momo si kasi lika liange, pole Isia una wa numa o kasi lame. 17 Vocihandeleko cene mua sonehiwa ndoco: ‘Uvangi womanu vavali wocili.’ 18 Ame ndi limbila uvangi kuenda Isia una wa numa o njimbilavo uvangi.” 19 Ovo vo pula vati: “Isiove o kasi pi?” Yesu wa tambulula hati: “Ene ka wa ñũlĩhĩli kuenda ka wa kũlĩhĩlivo Isiange. Nda wa ñũlĩhĩli, nda wa kũlĩhivo Isiange.” 20 Olondaka evi wa vi vanguila vohondo yoku seleka olombongo vonembele. Pole, lomue wo kuata, momo owola yaye handi ka ya pitĩlile.

21 Eye wa va sapuila vali hati: “Ame ngenda kuenda vu ka mbanjiliya kuenje vu fila vekandu liene. Oku ngenda, ka vu tẽla oku pitĩlako.” 22 Va Yudea va popia vati: “Anga o ka li ponda eye muẽle? Momo wa popia hati, ‘Oku ngenda, ka vu tẽla oku pitĩlako.’” 23 Wa amisako loku va sapuila hati: “Ene wakuaposi; ame ndukuakilu. Ene vukualuali lulo; ame siukualuali luloko. 24 Ndu sapuili siti: Vu fila vakandu ene. Nda ka vu kolela okuti ame, ame muẽle, vu fila vakandu ene.” 25 Vo pula vati: “Ove elie?” Yesu wa va tambulula hati: “Momo lie ndi vanguila lene? 26 Ñuete ovina vialua vioku vangula viatiamẽla kokuene levi vioku tetulula. Puãi, U wa numa ukuacili kuenda ovina nda yeva kokuaye ovio ndi vangula voluali.” 27 Ovo ka va limbukile okuti eye wa kala oku va sapuila eci ciatiamẽla ku Isia. 28 Kuenje Yesu wa popia hati: “Eci vu valela Mõlomunu kuti, vu limbuka okuti ame, ame muẽle kuenda si lingi cimue locipango cange; puãi ovina Isia a ndongisa ovio mopia. 29 U wa numa o kasi lame; eye ka njandulukile, momo ndingainga ovina viu sanjuisa.” 30 Osimbu a kala oku vangula ovina evi, omanu valua va lekisa ekolelo kokuaye.

31 Kuenje Yesu wa sapuila va Yudea vana vo kolelele hati: “Nda vu pandikisa vondaka yange, vulondonge viange ocili, 32 kuenje vu kũlĩha ocili kuenda ocili cu yovoli.” 33 Ovo vo sapuila vati: “Etu tumbuto ya Avirahama kuenda ka tua la kala apika vomunu umue. O popia ndati huti, ‘Vu yovoka’?” 34 Yesu wa va tambulula hati: “Ocili ndu sapuili siti, Wosi o lingainga ekandu, upika wekandu. 35 Upika ka amamako vepata; omõla amamako otembo ka yi pui. 36 Nda Omõla o vu yovola, vu yovoka ocili. 37 Nda kũlĩha okuti vucitumbulukila ca Avirahama. Pole, vu yongola oku njipa, momo ka vu tava kalongiso ange. 38 Mopia ovina nda mola eci nda kala la Isiange, puãi ene vu linga ovina wa yevi ku isiene.” 39 Ovo va tambulula vati: “Isietu Avirahama.” Yesu wa va kumbulula hati: “Nda ene vumãla va Avirahama, lingaingi ovilinga via Avirahama. 40 Pole, vu yongola oku njipa, ame ndo sapuili ocili nda yeva ku Suku. Avirahama hacoko a lingile. 41 Ene vu linga ovilinga via isiene.” Ovo vo sapuila vati: “Ka tua citiwile vukahonga;* tu kuete Isietu umuamue, okuti Suku.”

42 Yesu wa va sapuila hati: “Nda Suku wa kaile Isiene, nda wa ndi soli, momo nda tunda ku Suku kuenje ñasi palo. Sieyile locipango cange muẽle, pole Eye, eye wa numa. 43 Momo lie ka vu kuetele elomboloko lieci mopia? Momo ka vu tẽla oku yeva ondaka yange. 44 Ene wa tundi ku isiene Eliapu, oco vu yonguila oku linga ocipango ca isiene. Eye omondi tunde kefetikilo, ka pandikisile vocili, momo ocili ka ci kasi vokuaye. Eci a vangula uhembi, o vangula ndeci eye muẽle a yongola, momo ohembi haeye isia yuhembi. 45 Puãi omo ndo sapuili ocili, ka wa ndi koleleli. 46 Helie pokati kene o ndi pisila ekandu? Nda ndi vangula ocili, momo lie ka vu ndi kolelela? 47 U wa tiamẽla ku Suku, o yeva ondaka ya Suku. Ene ka vu vi yevi omo ka wa tiamẽli ku Suku.”

48 Va Yudea vo tambulula vati: “Ka tua popele ocili eci tua popia tuti, ‘Ove vu Samaria kuenda o kuete ondele’?” 49 Yesu wa kumbulula hati: “Si kuete ondele, pole nda sumbila Isiange, puãi ene ka wa ndi sumbili. 50 Si sandi ulamba wange muẽle; kuli U o kasi oku sanda ulamba waco haeye o tetulula. 51 Ocili ndu sapuili siti, Nda umue o pokola kondaka yange, ka fi.” 52 Va Yudea vo sapuila vati: “Kaliye tua limbuka okuti o kuete ondele. Avirahama wa fa kuenda ovaprofeto, puãi o popia huti, ‘Nda umue o pokola kondaka yange, ka fi.’ 53 Anga wa velapo isietu Avirahama, una wa fa? Ovaprofeto lavovo va fa. Ove o sima okuti ove elie?” 54 Yesu wa tambulula hati: “Nda ndi li muisa ame muẽle ulamba, ulamba wange hacimueko. Isiange eye o muisa ulamba, una vu tukula okuti Suku yene. 55 Lopo ka wo kũlĩhĩli, puãi ame ndo kũlĩha. Nda nda popele okuti sio kũlĩhĩle, nda ndi hembi ndene. Pole, ame ndo kũlĩha kuenda ndi pokola kondaka yaye. 56 Avirahama isiene wa sanjukile calua omo lielavoko lioku mola eteke liange, wa li mola kuenje wa li sanjukila.” 57 Va Yudea vo sapuila vati: “Ove ku kuete 50 kanyamo, lopo Avirahama wo mola?” 58 Yesu wa va kumbulula hati: “Ocili ndu sapuili siti, osimbu Avirahama ka citiwile ame nda kala ale komuenyo.” 59 Kuenje va tikula ovawe oco vo sosole, pole, Yesu wa salama, yu wa tunda vonembele.

9 Osimbu a kala oku pita, wa mola ulume umue wa citiwa omeke. 2 Kuenje olondonge viaye vio pula viti: “A Rambei, helie wa linga ekandu, ulume u, ale olonjali viaye omo a citiwa omeke?” 3 Yesu wa tambulula hati: “Lomue wa linga ekandu, ci kale ulume u, ci kale olonjali viaye, pole, ca lingiwila oco ovilinga via Suku vi situluiwe vokuaye. 4 Tu sukila oku linga ovilinga via Una wa numa osimbu kuli utanya; uteke u kasi oku iya okuti lomue omunu o tẽla oku linga upange. 5 Osimbu ndi kasi voluali, ndicinyi coluali.” 6 Noke yoku popia ovina evi, wa siyila posi, yu wa tama onata lovate kuenje wa laña onata vovaso ulume, 7 kuenda wo sapuila hati: “Kuende ka puse vociva co ko Siloama” (ca lomboloka ca “Tumiwa”). Eye wa enda, yu wa pusa, kuenje wa tiuka okuti o lete.

8 Kuenje vana va lisunguile laye la vana va enda oku u mola oku pinga osimola, va popia vati: “U siti ulume una wa enda oku tumãla oku pinga osimola?” 9 Vamue va popia vati: “Eye muẽle.” Vakuavo vati: “Haeyeko, pole, wa lisetãhala laye.” Ulume wa popia hati: “Ame muẽle.” 10 Ovo vo pula vati: “Ovaso ove a patuluka ndati?” 11 Eye wa tambulula hati: “Ulume o tukuiwa Yesu wa tama onata kuenje wa yi laña vovaso ange, yu wa ndi sapuila hati, ‘Kuende ko Siloama ka puse.’ Nda enda, nda pusa kuenda nda fetika oku leta.” 12 Noke vo pula vati: “Ulume waco o kasi pi?” Eye hati: “Siko.”

13 Va ambata ulume wa kala omeke ku va Fariseo. 14 Ca kala Kesambata eci Yesu a tama onata loku patulula ovaso ulume waco. 15 Vepuluvi liaco va Fariseo va fetika oku u pula ndomo ovaso aye a patuluka. Eye wa va sapuila hati: “Wa laña onata vovaso ange, yu nda ka lisukuile kuenje ndi lete.” 16 Va Fariseo vamue va popia vati: “Ulume u ka tundile ku Suku, momo ka lavi Esambata.” Vakuavo vati: “Ulume ukuakandu o linga ndati ovilimbu ndevi?” Kuenje va fetika oku lipatãla pokati. 17 Ovo va popia vali lulume omeke vati: “Nye o popia catiamẽla kokuaye, omo a patulula ovaso ove?” Ulume hati: “Eye uprofeto.”

18 Va Yudea ka va tavele okuti eye wa kala omeke kuenje cilo wa patuluka, toke eci va vilikiya olonjali viulume wa patuluka ovaso. 19 Va va pula vati: “U omõlene wa popi hoti, wa citiwa omeke? Ndamupi okuti cilo o lete?” 20 Olonjali viaye via tambulula viti: “Tua kũlĩha okuti u omõletu kuenda wa citiwa omeke. 21 Pole, ka tua kũlĩhĩle ndomo eye a kasi oku leta; pamue omunu umue wo patulula ovaso. U pulisi. Eye ukulu. A vangule eye muẽle.” 22 Olonjali viaye via popia ovina evi omo va kuatela usumba va Yudea, momo va Yudea va likunda okuti nda umue o tava okuti Yesu eye Kristu, omunu waco o tundisiwa vosunangonga. 23 Eli olio esunga lieci olonjali viaye via popela viti: “Eye ukulu. U pulisi.”

24 Va kovonga onjanja yavali ulume wa kala omeke kuenje vo sapuila vati: “Sivaya Suku; tua kũlĩha okuti ulume u ukuakandu.” 25 Eye wa tambulula hati: “Nda eye ukuakandu sia ci kũlĩhĩle. Eci nda kũlĩha ceci okuti nda kala omeke, pole, cilo ndi lete.” 26 Noke vo pula vati: “Nye eye a ku linga? Wa patulula ndati ovaso ove?” 27 Wa va tambulula hati: “Nda ku sapuili ale, lopo ka vu yevi. Nye vu yonguila oku ci yeva vali? Ene anga vu yongolavo oku kala olondonge viaye?” 28 Kuenje vo penya vati: “Ove vundonge yulume waco, pole etu tulondonge via Mose. 29 Tua kũlĩha okuti Suku o vanguila vonduko ya Mose, puãi ulume u, oku a tunda ka tua kũlĩhĩleko.” 30 Ulume wa va tambulula hati: “Eci ci komõhisa okuti ka wa kũlĩhĩli oku eye a tunda, pole wa patulula ovaso ange. 31 Tua kũlĩha okuti Suku ka yevi vakuakandu, pole nda umue o sumbila Suku kuenda o linga ocipango caye, eye u yeva. 32 Tunde osimbu ka kua la yevala umue wa patulula ovaso omunu wa citiwa omeke. 33 Omunu u, nda ka tundile ku Suku, nda ka tẽlele oku linga cimue.” 34 Vo tambulula vati: “Ove wa citiwilavo vekandu, cilo o tu longisa?” Kuenje vo tundisila posamua!

35 Yesu wa yeva okuti vo tundisila posamua, eci o sanga, wo pula hati: “Ove hẽ wa kolela Mõlomunu?” 36 Ulume wo tambulula hati: “A ñala, eye elie okuti ndi kolela kokuaye?” 37 Yesu wo tambulula hati: “Ove wa siata oku u mola kuenda u o kasi oku vangula love, eye.” 38 Eye hati: “A Ñala, ndo kolela.” Kuenje wo kekamẽla. 39 Yesu wa popia hati: “Ndeya voluali oku tetulula okuti, vana ka va lete, va leta kuenda vana va lete va linga olomeke.” 40 Va Fariseo vana va kala laye va yeva ovina evi, yu vo sapuila vati: “Anga etu tulomekevo?” 41 Yesu wa va sapuila hati: “Nda wa kaili olomeke, nda ka vu kuete ekandu. Puãi cilo vu popia hoti, ‘Tu lete.’ Ekandu liene ka li ka ecelua.”

10 “Ocili, ndu sapuili siti, wosi ka iñilila pombundi yocunda colomeme pole o tẽhela kumue kuiñi, eye ocimunu haeye ocingumba. 2 Puãi wosi iñilila puvelo eye ungombo wolomeme. 3 Ukuambundi u yuluila epito, olomeme vi yeva ondaka yaye. Eye o kovonga olomeme viaye kolonduko kuenje o vi tundisa loku vi songuila. 4 Eci opamo viosi viaye, o vi pitila kovaso kuenje olomeme viu kuama, momo via kũlĩha ondaka yaye. 5 Umue wiñi ka viu kuama, viu tila momo ka via kũlĩhĩle ondaka ya vaiñi.” 6 Yesu wa ta olusapo olu kokuavo, pole, ovo ka va kuatele elomboloko lieci eye a kala oku va sapuila.

7 Kuenje Yesu wa popia vali hati: “Ocili, ndu sapuili siti, ame nduvelo wolomeme. 8 Vosi veya loku litukula vati, ame, ovimunu haivo ovingumba; pole, olomeme ka vi yevi ondaka yavo. 9 Ame nduvelo; wosi iñila vuvelo waco okuti ame, o popeliwa, iñaila, o tunda tunda kuenje o sanga ulilo. 10 Ocimunu ciyilila ño oku iva loku ipa kuenda oku nyõla. Ame ndeyilila okuti va kuata omuenyo kuenda okuti omuenyo waco u supoka. 11 Ame ndungombo uwa; ungombo uwa o pesila olomeme omuenyo waye. 12 Ukuopange una okuti olomeme viaco haviayeko eci a mola okuti ombinji yi kasi loku iya, o sia olomeme kuenda o tila—kuenje ombinji yi vi kuata loku vi sandola— 13 momo eye ukuopange ño, ka tati olomeme. 14 Ame ndungombo uwa. Nda kũlĩha olomeme viange kuenda olomeme viange via ñulĩha ame, 15 ndeci Isia a ñulĩha kuenda ndeci ame nda kũlĩha Isia; kuenje mesila olomeme omuenyo wange.

16 “Ñuete olomeme vikuavo haviocunda eciko; ovio laviovo ndi vi nena, vi yeva ondaka yange kuenje vi kala vocunda cimuamue lungombo umuamue. 17 Eli olio esunga lieci Isia a ndi solele, momo mesela omuenyo wange oco ndu u tambule vali. 18 Lomue o u njupa, puãi ndu u pesela ame muẽle. Ñuete omoko yoku u pesela, ndi kuetevo omoko yoku u tambula vali. Ocikundi eci nda ci tambula ku Isiange.”

19 Va Yudea va lipatãla vali omo Yesu a popia olondaka evi. 20 Valua pokati kavo va popia vati: “Eye o kuete ondele kuenda wa linga eyui. Nye vu yevelila?” 21 Vakuavo vati: “Olondaka evi haviomunuko o kuete ondele. Ondele hẽ yi tẽla oku patulula ovaso omeke?”

22 Otembo yaco ya kala otembo Yocipito Coku Tumbika Onembele yo Yerusalãi. Ca kala kotembo yombambi, 23 kuenda Yesu wa kala oku ñuala ñuala vonembele vocitumãlo ci tukuiwa hati, ocindumba ca Salomone. 24 Va Yudea vo ñuala ocingonja kuenje vo pula vati: “Toke pi o tu sia vatatahãi? Nda ove vu Kristu, tu sapuile ocili.” 25 Yesu wa va kumbulula hati: “Ndo ci sapuili ale pole, lopo ka vu kolela. Ovilinga ame ñasi oku linga vonduko ya Isiange, vi njimbila uvangi. 26 Pole, ene ka vu kolela omo havulomeme viangeko. 27 Olomeme viange vi yeva ondaka yange kuenda nda vi kũlĩha kuenje vi ndi kuama. 28 Ame ndi va ĩha omuenyo ko pui kuenje lalimue eteke vi nyõleha kuenda lomue o vi ndi potosola peka liange. 29 Eci Tate a nyĩha ca velapo okuti ovina vikuavo vi sule kuenda lomue o tẽla oku vi potosola peka lia Tate. 30 Ame la Isia tuamuamue.”*

31 Va Yudea va nyañula vali ovawe oco vo sosole. 32 Yesu wa va kumbulula hati: “Ndo lekisi ovilinga vialua viwa via tunda ku Isia. Ovilinga vipi vu ndi sosuila?” 33 Va Yudea vo kumbulula vati: “Ka tu ku sosuila elinga liwa, te omo lioku popia etonai; momo o lilingisa osuku.” 34 Yesu wa va kumbulula hati: “Ka ca sonehiwile hẽ Vocihandeleko cene citi: ‘Nda popia siti: “Vulosuku”’?* 35 Nda eye wa tukula “olosuku” vana va yeva ondaka ya Suku—kuenda ka citava oku nyõla ocisonehua— 36 oco hẽ vu popia ndati lu Isia a kolisa loku u tuma voluali hoti, ‘Ove o popia etonãi,’ omo nda linga siti, ‘ndi Mõla a Suku’? 37 Nda si kasi oku linga ovilinga via Isiange, ko ka ñoleli. 38 Pole nda ovio ndi kasi oku linga, koleli ovilinga viaco ndaño ka vu ñolela ame, okuti vu kũlĩha kuenda vu limbuka okuti Isia o kasi lame, lame ñasi la Isia.” 39 Kuenje va seteka oku u kuata, puãi wa puluka povaka avo.

40 Yu wa yokila vali kesinya lia Yordão kuna Yoano a fetikila oku papatisa kuenje oko a kala. 41 Omanu valua veya kokuaye kuenje vo sapuila vati: “Yoano ka lingile ocilimbu cimue, pole, ovina viosi Yoano a tukuila omunu u, viocili.” 42 Kuenje haiko valua va kolela kokuaye.

11 Kua kala ulume umue o vela, o tukuiwa Lasaru; eye u Betania imbo lia Maria la huvaye Marta. 2 Maria yaco eye una wa sieketa ulela welemba liwa ku Ñala kuenda wo puenya olomahi lesinga liaye; Lasaru wa kala oku vela eye mume waye. 3 Vamukãi waye va tuma ongende ku Yesu, vati: “A Ñala, una ove o sole o vela.” 4 Yesu eci a ci yeva wa popia hati: “Oku vela oku, ka ku kuete ocimãho coku fa, puãi culamba wa Suku, okuti Mõla a Suku o muilako ulamba.”

5 Yesu wa solele Marta, la mukãi waye kuenda Lasaru. 6 Puãi eci a yeva okuti Lasaru o vela, kocitumãlo a kala, wa amisapo vali oloneke vivali. 7 Noke eye wa sapuila olondonge viaye hati: “Tu endi vali ko Yudea.” 8 Olondonge via popia laye viti: “A Rambei, siti va Yudea va yonguile oku ku sosola lovawe, handi wendako vali?” 9 Yesu wa tambulula hati: “Ka kuli hẽ olowola 12 viutanya? Omunu nda enda lutanya ka lipunduka kocina cimue, momo o lete ocinyi coluali lulo. 10 Nda omunu enda luteke o lipunduka, momo ocinyi ka ci kasi vokuaye.”

11 Noke yoku vangula ovina evi, wa amisako hati: “Lasaru ekamba lietu wa pekela, pole, ngendako oku ko pasula.” 12 Kuenje olondonge viaye vio sapuila viti: “A Ñala, nda wa pekela, o kala ciwa.” 13 Yesu wa kala oku vangula eci catiamẽla kokufa kuaye. Pole, ovo va sima okuti eye wa kala oku vangula oku puyukila votulo. 14 Noke Yesu wa va sapuila ocili hati: “Lasaru wa fa, 15 kuenje nda sanjuka mekonda liene okuti sia kaileko, oco vu kolele. Pole, tuendi kokuaye.” 16 Tomasi haeye Njamba, wa sapuila olondonge vikuavo hati: “Tu endivo, oco tu file kumue laye.”

17 Eci Yesu a pitĩla, wa sanga okuti Lasaru wa tẽlisa ale oloneke vikuãla veyambo. 18 O Betania ya kala ocipepi lo Yerusalãi ci soka olokilometulu vitatu.* 19 Kuenje valua va Yudea veya ku Marta la Maria oku va lembeleka omo lia mume wavo. 20 Eci Marta a yeva okuti Yesu o kasi oku iya, wa endako oku ñualehela laye; pole, Maria wa tumãla vonjo. 21 Marta wa sapuila Yesu hati: “A Ñala, nda wa kaile kulo mume wange nda ka file. 22 Puãi nda kũlĩha okuti ndaño cilo cosi o pinga ku Suku, Eye o ku cĩha.” 23 Yesu wo sapuila hati: “Mume wove o pinduka.” 24 Marta wa popia laye hati: “Nda kũlĩha okuti eye o ka pinduka kepinduko lieteke lia sulako.” 25 Yesu wo sapuila hati: “Ame ndipinduko haime ndimuenyo. U o ñolela ndaño o fa, haimo o kala vali lomuenyo; 26 kuenda wosi o kasi lomuenyo kuenje o ñolela, lalimue eteke a ka fa. Ove hẽ wa ci kolela?” 27 Eye wa tambulula hati: “Oco a Ñala, nda kolela okuti ove vu Kristu Mõla a Suku, una wa laikele oku iya voluali.” 28 Noke yoku ­popia ­olondaka evi, Marta wa enda oku ka vilikiya manjaye Maria kuenje wo loñuila hati: “Ulongisi weya, wa ku kovonga.” 29 Maria eci a ci yeva, haico a votoka kuenje wa enda kokuaye.

30 Osimbu Yesu ka iñilile vimbo, wa kala apa Marta a ñualehela laye. 31 Kuenje va Yudea vana va kala vonjo la Maria oku u lembeleka, vo mola okuti wa votoka lonjanga loku tunda, kuenje vo kuama loku sima okuti wa kala oku enda keyambo oku ka lililako. 32 Maria eci a pitĩla apa Yesu a kala kuenje wo mola, wa kekamela kolomãhi viaye yu wo sapuila hati: “A Ñala nda wa kaile kulo manjange nda ka file.” 33 Kuenje eci Yesu a mola okuti eye o kasi oku lila kuenda va Yudea vana veya laye va kalavo oku lila, wa kuata ocikembe kuenda wa tokotelua.* 34 Eye wa pula hati: “Pi wo langeki?” Vo tambulula vati: “A Ñala, enju ndo tale.” 35 Kuenje Yesu wa lila. 36 Va Yudea va popia vati: “Tali, wo kuatelele ocisola calua!” 37 Vamue pokati kavo va popia vati: “U siti una wa patulula ovaso ulume omeke, nda ka tẽlelevo hẽ oku tateka okuti Lasaru ka fi?”

38 Yesu ocikembe co kuata vali, yu wa enda keyambo. Eyambo liaco lia kala eleva kuenje lia sitikiwa lewe. 39 Yesu hati: “Ewe liupiweko.” Marta mukãi yu wa fa, wo sapuila hati: “A Ñala, eye o kasi ale oku lẽha, momo pa pita ale oloneke vikuãla.” 40 Yesu wo sapuila hati: “Sia ku sapuilile hẽ okuti nda o kolela o mola ulamba wa Suku?” 41 Kuenje ewe va liupako. Noke Yesu wa petuila ovaso aye kilu loku popia hati: “A Tate, ndu ku pandula omo wa njeva. 42 Ocili, nda kũlĩha okuti olonjanja viosi o njeva njeva; pole, nda ci popela omo liowiñi wongoloka, oco va kolele okuti ove wa numa.” 43 Noke yoku popia ovina evi, wa kaluka lolukandi hati: “A Lasaru, tundamo!” 44 Ulume wa file, wa tundamo okuti wa iñiwa olonjambo kolomãhi lo kovoko kuenda ocipala caye ca futisua lonanga. Yesu wa va sapuila hati: “U kutululi kuenda a ende.”

45 Kuenje valua va Yudea vana veyile la Maria, poku mola eci eye a linga, vo kolela, 46 puãi vamue pokati kavo va tunda, va enda ku va Fariseo, yu va va sapuila eci Yesu a linga. 47 Noke ovitunda via velapo la va Fariseo vongolola Ekanga liavo kuenje va popia vati: “Nye tu linga, omo ulume u o kasi oku linga ovilimbu vialua? 48 Nda tuo wecelela ndoto, valua va ka kolela kokuaye kuenje va Roma veya va tu tambula ocitumãlo cetu* kuenda ofeka yetu.” 49 Pole umue pokati kavo okuti Kayafa, wa kala ocitunda cinene kunyamo waco, wa va sapuila hati: “Ene ka wa kũlĩhĩli cimue, 50 kuenda ka wa simĩli okuti kokuene hĩse nda omunu umosi o fila omanu, pole, ofeka yosi oku nyõleha hacoko.” 51 Eye ka ci popele lovisimĩlo viaye muẽle, pole, omo a kala ocitunda cinene kunyamo waco, wa imba owanji wokuti Yesu wa laikele oku fila ofeka, 52 ka ci lingila lika ofeka, puãi o ci lingila oku ongoluila pamosi omãla va Suku va lisanduile. 53 Tunde keteke liaco, va tumbika ongombo oco vo ponde.

54 Kuenje Yesu ka endaile vali oku limolẽhisa pokati ka va Yudea, pole, wa tundako wa enda kovaimbo a kasi ocipepi lekalasoko, volupale lu tukuiwa Efarimi oko a kala kumue lolondonge. 55 Ocipito co Paskoa ca va Yudea ca kala ocipepi kuenje omanu valua va tunda vo vaimbo va lamanela ko Yerusalãi oco va liyelise osimbu o Paskoa ka ya pitĩlile. 56 Kuenje va sandiliya Yesu loku lipula pokati osimbu va kala vonembele vati: “Nye vu sima? Anga eye keya kocipito?” 57 Pole, ovitunda via velapo la va Fariseo, va handeleka okuti nda umue wa kũlĩha apa Yesu a kasi, a ci sapule, oco vo kuate.

12 Eci pa kambele oloneke epandu oco ku lingiwe o Paskoa, Yesu wa pitĩla ko Betania kuna kua kala Lasaru una Yesu a pinduile kolofa. 2 Kuenje oko vo pongiyila ondalelo, Marta wa kala oku va avela, pole, Lasaru wa kala pokati ka vana va kala oku lia laye komesa.* 3 Noke Maria wa kuata ocipupu* culela welemba liwa haiwo wa tĩla calua, yu wa u sieketa kolomãhi via Yesu kuenda wo puenya olomãhi lesinga liutue waye. Kuenje onjo yeyuka elemba liulela waco. 4 Yuda Isikariote umue pokati kolondonge viaye, una wa laikele oku u pakula, wa popia hati: 5 “Ulela owu welemba liwa momo lie ka u landisiwila londando yi soka 300 kolodenariu loku eca olombongo viaco kolohukũi?” 6 Eye ka ci popelele omo a sakalalele lolohukũi, puãi wa ci lingila omo ocimunu kuenda wa kala lokasia yolombongo kuenje wa yonguile oku nyana olombongo via kapiwilemo. 7 Yesu wa popia hati: “Ukãi a kale, eye o ci lingila oku pongiya eteke liange lioku kendiwa. 8 Otembo yosi ene vu kasi lolohukũi, pole, ka vu kala lame otembo yosi.”

9 Owiñi walua wa va Yudea, wa limbuka okuti eye oko a kala kuenje ka veyilile lika Yesu, va yonguilevo oku tala Lasaru una eye a pindula ku vakualofa. 10 Ovitunda via velapo via tumbikavo ongombo oco va ponde Lasaru, 11 momo mekonda liaye, valua va Yudea va endako kuenda va kolela Yesu.

12 Keteke lia kuamamo, owiñi walua weyile kocipito va yeva okuti Yesu wa kala oku iya ko Yerusalãi. 13 Kuenje va kuata ovianja viuti weva kuenda va tunda oku liñualehẽla laye loku kaluka vati: “Tu ku pinga tuti, u yovola! U iyilila vonduko ya Yehova wa sumũlũha, Soma ya Isareli!” 14 Eci Yesu a sanga okacimbulu kamue, wa tumãlako ndomo ca sonehiwa citi: 15 “Ku ka yokoke, amõla ukãi a Siono. Tala! Soma yove o kasi oku iya, wa tumãla kokamõla kocimbulu.” 16 Puãi olondonge viaye ka via kuatele elomboloko liovina evi, pole, eci Yesu a muisua ulamba, va ivaluka okuti ovina evi via sonehiwa vi tiamisiwila kokuaye kuenda ovo vo lingila ovina evi.

17 Owiñi wa kala laye eci a vilikiya Lasaru oku tunda keyambo loku u pindula ku vakualofa, wa amamako oku eca uvangi. 18 Eli olio esunga owiñi wa endela oku lisanga laye, momo wa yeva okuti eye wa linga ocilimbu eci. 19 Kuenje va Fariseo va livangula pokati vati: “Limbuki okuti ka vu tẽla cimue. Momo oluali luosi lu kasi oku u kuama.”

20 Kua kala va Helasi vamue pokati ka vana veyile oku fendela kocipito. 21 Ovo va enda ku Filipu u Betesaita wo ko Galilea kuenje vo pinga vati: “A ñala, tu yongola oku mola Yesu.” 22 Filipu wa enda oku ka sapuilako Andereu. Andereu la Filipu veya yu va sapuilako Yesu.

23 Yesu wa va tambulula hati: “Owola Mõlomunu a muisua ulamba ya pitĩla. 24 Ocili ndu sapuili siti, olumema luotiliku nda ka lu lokila posi ha lufi, lu amamako oku kala olumema lumosi; puãi nda lufa, oco lika lu ima apako alua. 25 Wosi o sole omuenyo waye, o u pesela, pole, wosi o suvuka omuenyo waye voluali lulo, o u solekela omuenyo ko pui. 26 Nda umue o yongola oku kala ukuenje wange, a ñuame kuenda oku ñasi haiko ukuenje wange a kala. Nda umue o yongola oku kala ukuenje wange, Isia u kemãlisa. 27 Cilo utima wange wa tokotelua kuenda nye ndi popia? A Tate, mopele kowola eyi. Eli olio esunga lieci ndeyilila vepuluvi lilo palo posi. 28 A Tate, muisa ulamba onduko yove.” Kuenje kilu kua tunda ondaka yiti: “Ame nda yi muisa ale ulamba kuenda ndi yi muisa vali ulamba.”

29 Owiñi wa kalako wa ci yeva kuenje wa fetika oku popia okuti kua lemĩla. Vakuavo vati: “Ungelo umue wa vangula laye.” 30 Yesu wa tambulula hati: “Ondaka eyi ka ya yevalele mekonda liange, puãi mekonda liene. 31 Esombiso lioluali lulo li kasi ale; cilo ombiali yoluali lulo yi tundisiwa. 32 Kuenje nda ame ndi tulikiwa kuti, ndi kokela omanu vosi kokuange.” 33 Eci wa ci popela oco a lekise ndomo oku fa kuaye ku ka kala. 34 Owiñi wo pula hati: “Tua yeva Vocihandeleko okuti Kristu o kala otembo ka yi pui. O popia ndati hoti Mõlomunu te o tulikiwa kuti? Mõlomunu waco helie?” 35 Yesu wa va sapuila hati: “Ocinyi ci kala vali pokati kene okatembo kamue. Endi osimbu vu kuete ocinyi, oco ka vu ka yuliwi lowelema; wosi endela vowelema ka kũlĩhĩle oku a enda. 36 Osimbu vu kuete ocinyi, koleli kocinyi, okuti vu kala omãla vocinyi.”

Eci Yesu a tukula ovina evi, wa tundako kuenje wa yomboloka pokati kavo. 37 Ndaño okuti wa linga ovilimbu vialua kovaso avo, lopo ka vo kolelele, 38 okuti ondaka yuprofeto Isaya yi tẽlisiwa, una wa popia hati: “A Yehova, helie wa kolela kueci va yeva kokuetu?* Okuokuo kua Yehova kua situluiwa kulie?” 39 Esunga lieci ovo ka va kolelele, ceci Isaya a popele vali hati: 40 “Eye wa patisa ovaso avo kuenda wa tĩlisa ovitima viavo, okuti ka va vanji lovaso kuenda ka va kuata elomboloko lovitima viavo, okuti va pongoloka kuenje ndi va kayisa.” 41 Isaya wa popia ovina evi omo wa mola ulamba waye, yu wa vangula eci catiamẽla kokuaye. 42 Haimo lumue, asongui valua va kolela kokuaye, pole omo lia va Fariseo ka va ci lekisile oco ka va ka tundisiwe vosunangonga; 43 momo ovo va solele vali ulamba womanu okuti ulamba wa Suku u sule.

44 Kuenje Yesu wa kaluka hati: “Wosi o ñolela, ka ñolela lika ame, o kolelavo una wa numa; 45 wosi o ndete ame, o letevo U wa numa. 46 Ndeya voluali ndocinyi, okuti wosi o ñolela ka kala vowelema. 47 Nda umue o yeva olondaka viange kuenje ka vi kapiko, siu sombisa; momo sieyilile oku sombisa oluali, pole ndeyilila oku yovola oluali. 48 Wosi o ndi pembula kuenda ka yevi olondaka viange, kuli u o ko sombisa. Ondaka ndi popia oyo yu ko sombisa keteke lia sulako. 49 Momo sia popele locipango cange muẽle, pole, Isia una wa numa, wa ñundika eci mopia leci mbangula. 50 Nda kũlĩhavo okuti ocikundi caye ci lomboloka omuenyo ko pui. Kuenje ovina mopia, ndi vi vangula ndeci Isia a popia lame.”

13 Osimbu ocipito co Paskoa ka ca fetikile, Yesu wa kũlĩhĩle ale okuti owola yaye yoku tunda voluali oco a ende ku Isia ya pitĩla kuenje wa sola olondonge viaye via kala voluali, wa va sola muẽle toke kesulilo. 2 Eci va kala oku lia ondalelo, Eliapu lia kapele ale vutima wa Yuda Isikariote omõla a Simono ocisimĩlo coku u pakula. 3 Omo Yesu a kũlĩhĩle okuti Isia wa eca ovina viosi peka liaye kuenda wa tunda ku Suku kuenje enda ku Suku, 4 wa votoka komesa, wa liupa ocikutu caye loku ci kapa ponẽle. Kuenje wa tikula etuaya yu wa litika pimo.* 5 Noke yoku kapa ovava pombasiya, wa fetika oku sukula olomãhi violondonge loku vi puenya letuaya lina a itikile pimo.* 6 Kuenje weya ku Simono Petulu. Eye wo pula hati: “A Ñala, ove o sukula olomãhi viange?” 7 Yesu wo tambulula hati: “Eci ñasi oku linga ka cu ku lomboloka cilo, puãi ci ka ku lomboloka noke.” 8 Petulu wo sapuila hati: “Lalimue eteke o sukula olomãhi viange.” Yesu wo tambulula hati: “Nda si ku sukula ku pangi onepa kokuange.” 9 Simono Petulu wo sapuila hati: “A Ñala, ku ka sukule lika olomãhi viange, puãi sukulavo ovaka ange lutue wange.” 10 Yesu wo sapuila hati: “Wosi wa yua ka sukila vali oku lisukula, te oku sukula lika kolomãhi viaye, momo wa yela ale. Ene wa yeli, pole, havosiko.” 11 Eye wa kũlĩhĩle omunu wa laikele oku u pakula. Oco a popela hati: “Ka wa yeleli vosi.”

12 Kuenje eci a mala oku sukula olomãhi viavo loku wala ocikutu caye, wa tumãla vali komesa, yu wa va sapuila hati: “Eci ndo lingili co lomboloki? 13 Ene vu nukula ‘Ulongisi’ kuenda ‘Ñala’ kuenje vu popia ciwa, momo ame muẽle. 14 Nda okuti ame ndi Ñala kuenda Ulongisi, nda sukula olomãhi viene, ene vu sukilavo* oku lisukula olomãhi viene pokati. 15 Momo ndo sili ongangu, okuti ndeci ame ndo lingi, haico vu lingavo. 16 Ocili, ndu sapuili siti, upika ka velelepo cime caye, ndaño yuna wa tumiwa ka velelepo u wo tuma. 17 Nda wa kũlĩhi ovina evi, vu sumũlũha nda vu vi linga. 18 Si kasi oku popia lene vosi; ava nda nõla nda va kũlĩha. Puãi ci lingiwe oku tẽlisa ocisonehua citi: ‘U wa lia lia ombolo yange eye wa ñatukila.’* 19 Oku upisa cilo ndu sapuili eci ci lingiwa osimbu ka ca lingiwile, okuti eci ci lingiwa vu tava okuti ame, ame muẽle. 20 Ocili, ndu sapuili siti, wosi o yekisa u nda tuma, o njekisavo ame kuenje wosi o njekisa, o yekisavo U wa numa.”

21 Noke yoku tukula ovina evi, Yesu wa tokotelua kuenje wa eca uvangi poku popia hati: “Ocili, ndu sapuili siti, umue pokati kene o makula.” 22 Olondonge via fetika oku livanja omunu lukuavo, loku lipula nda helie a kala oku tukula. 23 Umue pokati kolondonge, una Yesu a solele, wa tumãlele ponele* ya Yesu. 24 Simono Petulu wa payula ondonge yaco loku yi sapuila hati: “Tu Sapuile nda helie a kasi oku tukula.” 25 Kuenje wa kunamela ponete ya Yesu loku u pula hati: “A Ñala, helie?” 26 Yesu wa tambulula hati: “Una ndĩha okambolo aka eci ndi ka miña.” Noke yoku miña okambolo, wa ka eca ku Yuda omõla a Simono Isikariote. 27 Eci Yuda a tambula okambolo, Satana wa iñila vokuaye. Kuenje Yesu wo sapuila hati: “Eci o yongola oku linga, ci linga lonjanga.” 28 Puãi ava va tumãla komesa lomue wa kũlĩhĩle esunga lieci eye a popela laye ndoco. 29 Kuenje vamue va sima okuti omo Yuda eye wa solakaile okasia yolombongo, Yesu wa kala oku u sapuila hati: “Landa ovina tu sukila kocipito,” ale oco eye a ece cimue kolohukũi. 30 Noke yoku tambula okambolo, haico eye a tunda lonjanga. Kuenje ca linga uteke.

31 Eci Yesu a tunda wa popia hati: “Cilo Mõlomunu o muisua ulamba kuenda Suku o muisuavo ulamba kumue laye. 32 Kuenje Suku o ko muisa ulamba kuenda u muisa ulamba lonjanga. 33 Ene amãla, ndi kala vali lene okatembo kamue. Vu ka ndi sandiliya; ndeci nda sapuilile va Yudea hati, ‘Oku ngenda ka vu tẽla oku pitĩlako,’ cimuamue haico ndu sapuili cilo. 34 Ndu wĩhi ocihandeleko cokaliye, okuti vu lisola pokati; ndeci ame ndo soli, ene lisolivo pokati. 35 Poku ci linga, vosi va limbuka okuti vulondonge viange—nda wa lisoli pokati.”

36 Simono Petulu wo sapuila hati: “A Ñala, pi enda?” Yesu wo tambulula hati: “Oku ngenda ka vu pondola oku ñuama, pole vu ñuama noke.” 37 Petulu wo sapuila hati: “A Ñala, momo lie ka ci tavela oku ku kuama cilo? Hu pesila omuenyo wange.” 38 Yesu wo tambulula hati: “O mesila omuenyo wove? Ocili, hu sapuila siti, osimbu ekondombolo ka lia lilile, o ndi likala olonjanja vitatu.”

14 “Ovitima viene ka vi ka tokotelue. Koleli Suku; ñolelivo ame. 2 Konjo ya Tate kuli ovitumãlo vialua vioku kala.* Nda sio ci popeli, momo ngenda ho wangiliyili ocitumãlo. 3 Nda nda enda oku ko pongiyili ocitumãlo, ndi tiuka vali kuenda ndu vu upilili okuti, oku ndi kala haiko ene vu kalavo. 4 Oku ngenda onjila yaco wa yi kũlĩhĩ.”

5 Tomasi wo sapuila hati: “A Ñala, ka tua kũlĩhĩle oku enda. Tu kũlĩha ndati onjila yaco?”

6 Yesu wo tambulula hati: “Ame ndinjila, haime ndicili, haime ndimuenyo. Lomue iya ku Isia, te lame. 7 Nda ene wa ñulĩhĩli, nda wa kũlĩhĩvo Isiange; momo oku upisa cilo wo kũlĩhĩ kuenda vu u mola mola.”

8 Filipu wa popia laye hati: “A Ñala, tu lekise Isia kuenje ci tẽla kokuetu.”

9 Yesu wo sapuila hati: “Nda kala kala lene otembo eyi yosi, lopo kua ñulĩhĩle a Filipu? Wosi o mola ame, o molavo Isia. O popia ndati hoti, ‘Tu lekise Isia’? 10 Ove ku tava okuti ame ñasi la Isia kuenda Isia o kasi lame? Ovina ndu sapuili si vi popi locipango cange muẽle, pole, Isia una o kasi lame, o kasi oku linga ovilinga viaye. 11 Ñolele okuti ame ñasi la Isia kuenda Isia o kasi lame; nda hacoko, koleli ño omo liovilinga viaco. 12 Ocili, ndu sapuili siti, wosi o ñolela, o lingavo ovilinga ndevi ndi linga; kuenda o linga ovilinga vinene okuti evi vi sule, momo ngenda ku Isia. 13 Cosi vu pinga vonduko yange, ndu ci lingili, oco okuti Isia o muisua ulamba kumue la Mõla. 14 Nda ene vu pinga cimue vonduko yange, ndu cĩhi.

15 “Nda ene vu ndi sole, vu pokola kocihandeleko cange. 16 Kuenje ndi pinga ku Isia kuenda eye u wĩhi oñuatisi* yikuavo yi kala lene otembo ka yi pui, 17 okuti espiritu liocili, lina oluali ka lu tẽla oku li tambula, momo ka lu pondola oku li mola loku li kũlĩha. Ene wa li kũlĩhĩ, momo olio li kasi lene kuenda li kasi vokuene. 18 Sio sili ulika.* Njiya kokuene. 19 Okasimbu kaño oluali ka lu ndi moli vali, ene puãi vu ndi mola, omo ñasi lomuenyo kuenda ene vu kalavo lomuenyo. 20 Keteke liaco, vu kũlĩha okuti ame ñasi la Isiange, lene vu kala lame kuenda ame ndi kala lene. 21 Wosi o kuete ovihandeleko viange kuenje o vi pokola, eye o ndi sole. Wosi o ndi sole, o soliwa la Isiange kuenda ame ndu sola kuenje ndi limolẽhisa kokuaye.”

22 Yuda una okuti a Isikariote ko, wo sapuila hati: “A Ñala ci kasi ndati okuti o limolẽhisa kokuetu, puãi koluali hakoko?”

23 Yesu wo tambulula hati: “Nda umue o ndi sole, o pokola kondaka yange kuenda Isiange u sola kuenje etu tu iya kokuaye, tu tunga ocitumãlo* cetu laye. 24 Wosi ka ndi sole, ka pokola kolondaka viange. Kuenje ondaka vu yevite hayangeko, puãi ya Isia u wa numa.

25 “Osimbu ñasi lene, nda popia ovina evi kokuene. 26 Pole, oñuatisi okuti espiritu sandu, yina Isia a ka tuma vonduko yange yi ko longisi ovina viosi loku wivaluisi ovina viosi ndo sapuili. 27 Ndu sili ombembua; ndu wĩhi ombembua yange. Si u wĩhi ndeci oluali lu eca eca. Ovitima viene ka vi ka tokotelue ndaño oku kala lusumba. 28 Wa yevi eci ndo sapuili okuti, ‘Ngenda, pole, ndi tiuka vali kokuene.’ Nda wa ndi soleli, nda wa sanjukili okuti ngenda ku Tate, momo Tate wa mbelapo, ame ndi sule. 29 Ndo ci sapuili osimbu ka ca lingiwile, oco okuti eci ci lingiwa, vu kolela. 30 Oku upisa cilo si vangula vali lene, momo ombiali yoluali yi kasi oku iya, oyo ka yi kuete unene lame. 31 Pole, oco oluali lu kũlĩhe okuti ame ndi sole Isia, ndi linga ovina Isia a ndi tuma oku linga. Votoki, tu tundi mulo.

15 “Ame nduyuva wocili kuenda Isiange eye ongunja. 2 Eye o teta ocanja cosi okuti ka cimi epako vokuange kuenda cosi cima epako o ci sonjela oco cime apako alua. 3 Ene wa sonjelui ale omo liondaka ndo sapuili. 4 Kali vokuange kuenda ame ñala vokuene. Ndeci ocanja ka cimi epako lika liaco, te ci tokeka kuyuva, haico ene, vu tẽla lika oku ima epako nda vu kala vokuange. 5 Ame nduyuva; ene vuvianja. Wosi o kala vokuange, ame ñala vokuaye, eye ima epako; momo nda vu litepa lame, ka vu tẽla oku linga cimue. 6 Nda umue ka kala vokuange, o sokisiwa locanja okuti ci inasiwa noke ci kukuta. Noke alume vongolola ovianja viaco, va vimba vondalu kuenje vi pia. 7 Nda wa kali vokuange kuenda olondaka viange vi kala vokuene, pingi cosi vu yongola kuenje cu wĩhiwi. 8 Isiange o muisua ulamba, nda vu amamiko oku ima apako loku lekisa okuti vulondonge viange. 9 Ndeci Isia a ndi sole, haico ame ndo soli; kali vocisola cange. 10 Nda vu pokola kovihandeleko viange, vu kala vocisola cange, ndeci nda pokola kovihandeleko via Tate kuenje ñasi vocisola caye.

11 “Ndo sapuili ovina evi, oco esanju liange li kale vokuene kuenje esanju liene li livokiya. 12 Eci oco ocihandeleko cange cokuti, vu lisola pokati ndeci ame ndo soli. 13 Lomue o kuete ocisola ca velapo ndeci, okuti omunu o pesila omuenyo waye akamba vaye. 14 Ene wakamba vange nda vu linga eci ndu tumi. 15 Siu tukuli vali apika, momo upika ka kũlĩhĩle eci cime caye a linga. Puãi, ndu tukuli akamba, momo ndo sapuili ovina viosi nda yeva ku Isiange. 16 Ene ka wa ndi nõleli, pole ame ndo nõli kuenda ndo tumi oco wamamiko oku ima apako, okuti cosi vu pinga ku Tate vonduko yange, eye u cĩhi.

17 “Ndu handeleki siti, lisoli pokati. 18 Nda oluali lu u suvuki, ivaluki okuti tete lua suvuka ame osimbu ka luo suvukili. 19 Nda wa kali vakualuali, oluali nda luo soli, omo wa tiamẽli kokualio. Cilo omo okuti ka wakualualiko, pole ndo nõli voluali, oco oluali luo suvukili. 20 Ivaluki ondaka ndo sapuili siti: Upika ka velelepo cime caye. Nda va ndi lambalala, vo lambalalivo; nda va pokola kondaka yange, va ka pokolavo kondaka yene. 21 Pole, ovo va ko lingili ovina evi viosi omo lionduko yange, momo ka va kũlĩhĩle U wa numa. 22 Nda sieyile kuenda nda sia vanguile lavo, nda ka va kaile lekandu. Pole, cilo ka va kuete eci va tatẽlela ekandu liavo. 23 Wosi o ndi suvuka, wa suvukavo Isiange. 24 Nda sia lingile pokati kavo ovilimbu vina okuti lomue wa vi lingile, nda ka va kuatele ekandu; pole, cilo ame la Isiange, kavali ketu va tu mola kuenda va tu suvuka. 25 Pole, eci ca lingiwila oku tẽlisa ondaka ya sonehiwa Vocihandeleko cavo citi: ‘Va ndi suvuka ño pole sia kuatele eko.’ 26 Eci oñuatisi yina ndi tuma yi pitĩla okuti yi tunda ku Isia, haiyo espiritu liocili yina yi tunda ku Isia, yi njimbila uvangi; 27 kuenje ene vu njimbilavo uvangi, momo vu kasi lame tunde eci nda fetika.

16 “Ndo sapuili ovina evi oco ka vu ka konyohi. 2 Omanu vo tundisi vosunangonga. Owola yiya eci umue a vu pondi loku sima okuti o kasi oku linga upange u kola wa Suku. 3 Ovo va ka linga ovina evi momo ka va kũlĩhĩle Tate ndaño ame. 4 Handi vali, ndo sapuili ovina evi oco okuti eci ku iya owola yoku linga ovina viaco, wivaluka okuti nda vi popele ale lene.

“Ovina evi, sia ku vi sapuilili tete, momo nda kala ale lene. 5 Pole, cilo ngenda ku una wa numa; handi lopo lomue pokati kene o mulisa okuti, ‘Wenda pi?’ 6 Omo ndo sapuilili ale ovina evi, ovitima viene via nyumãla. 7 Ndu sapuili ocili okuti, ngenda oco vu kuatisiwi. Pole, nda sia endele, oñuatisi ka yiya kokuene; puãi nda ndaenda, ndi yi tuma kokuene. 8 Eci yi pitĩla, yi ka lekisa komanu vosi eci ci lomboloka ekandu, esunga kuenda esombiso li tunda ku Suku: 9 catete ekandu, momo ka va ñolelele; 10 noke esunga, momo ngenda ku Tate kuenje ka vu ndi moli vali; 11 kuenda esombiso, momo ombiali yoluali lulo ya sombisiwa.

12 “Handi ñuete ovina vialua vioku ku sapuili, pole, ka vu tẽla oku kuata elomboloko liavio. 13 Eci olio li pitĩla,* okuti espiritu liocili, li ku songuili kocili cosi, momo ka li vangula locipango calio muẽle, pole, ovina a yeva ovio a popia kuenda liu sapuili ovina vi laika oku iya. 14 Olio li ndi muisa ulamba, momo li ku sapuili eci lia tambula kokuange. 15 Cosi Tate a kuete, cange. Eli olio esunga lieci nda popela siti, li ku sapuili eci lia tambula kokuange. 16 Ndopo ka vu ndi moli vali kuenda ndopo vu ndi mola vali.”

17 Kuenje olondonge vimue via lipula pokati viti: “Ci lomboloka nye eci a tu sapuila hati, ‘Ndopo ka vu ndi moli vali kuenje ndopo vu ndi mola vali’ kuenda ‘ngenda ku Tate’?” 18 Noke via popia viti: “Ci lomboloka nye eci a popia hati, ‘ndopo’? Ka tua kũlĩhĩle eci a kala oku popia.” 19 Yesu wa limbuka okuti va yonguile oku u pula cimue, yu wa va sapuila hati: “Vu kasi oku lipula ene muẽle ondaka eyi, omo nda popele siti: ‘Ndopo ka vu ndi moli vali kuenda ndopo vu ndi mola vali?’ 20 Ocili ndu sapuili siti, vu lila loku litetela, puãi oluali lu ka yolela; ene vu sumua, pole evalo liene li pongoloka onjolela. 21 Ukãi poku cita o yeva evalo, momo owola yaye ya pitĩla, pole, noke yoku cita omõla, ka ivaluka vali olongembia viaco omo liesanju liomõla wa citiwa voluali. 22 Ene cilo wa sumui; pole, ndu vu moli vali kuenda ovitima viene vi kala lonjolela kuenje lomue u upi esanju liene. 23 Keteke liaco ka vu ka ndi linga epulilo lalimue. Ocili, ndu sapuili siti, nda vu pinga cimue ku Isia, eye u cĩhi vonduko yange. 24 Toke cilo ka wa pingili cimue vonduko yange. Pingi kuenje vu tambula, oco esanju liene lisuepo.

25 “Nda vangula lene ovina evi lalusapo. Ku iya owola okuti si vangula vali lene lalusapo, puãi ndu sapuili ocili catiamẽla ku Isia. 26 Keteke liaco vu ka pinga ku Isia vonduko yange; poku popia ndoco, ka ci lomboloka okuti ame ndu pingiliko. 27 Isia o vu sole, momo ene vu ndi sole kuenda wa koleli okuti ndi numiwa ya Suku. 28 Ndeya voluali ndonumiwa ya Isia. Cilo, ndi tunda voluali ngenda ku Isia.”

29 Olondonge viaye via popia viti: “Tala! Cilo ove o kasi oku popia ocili kuenda ku kasi oku vangula lalusapo. 30 Cilo tua limbuka okuti ove wa kũlĩha ovina viosi kuenje ka ci sukila vali okuti umue o ku pula cimue. Omo liaco, tua kolela okuti ove wa tunda ku Suku.” 31 Yesu wa va pula hati: “Cilo wa ci koleli? 32 Tali! Owola iya kuenda yeya ale, eci vo sanduli omunu lomunu konjo yaye kuenje vu ndi sia lika liange. Pole, si kasi lika liange, momo Isia o kasi lame. 33 Ndo sapuili ale ovina evi okuti vonduko yange vu kuata ombembua. Voluali vu talisiwa ohali, pole, kuati utõi! Ame nda yula oluali.”

17 Yesu noke yoku popia ovina evi, wa petuila ovaso aye kilu, yu wa popia hati: “A Tate, owola ya pitĩla. Muisa omõlove ulamba, oco omõlove a ku muisevo ulamba, 2 ndeci wo wĩha unene komanu vosi, eye eca omuenyo ko pui ku vosi vana ove wo wĩha. 3 Omuenyo ko pui u lomboloka okuti ovo va ku kũlĩha* okuti ove lika wu Suku yocili kuenda una ove wa tuma, Yesu Kristu. 4 Nda ku muisa ulamba kilu lieve, noke yoku malusula upange wa numa oku linga. 5 A Tate, muise ulamba kovaso ove, muise ulamba una nda kala lawo kumue love osimbu oluali ka lua lulikiwile.

6 “Nda situlula* onduko yove komanu va kala voluali kuenje wa va nyĩha. Ovo va kala vove kuenje wa va eca kokuange kuenda va kuama* ondaka yove. 7 Cilo ovo va kũlĩha okuti ovina viosi wa nyĩha via tunda kokuove; 8 momo olondaka wa ndi sapuila nda vi eca kokuavo kuenje ovo va vi tava kuenda va kũlĩha okuti ndeya ndonumiwa yove kuenje va kolela okuti ove wa numa. 9 Nda va likutililako, pole, si kasi oku likutililako oluali, te vana ove wa nyĩha, momo vove; 10 ovina viange viosi viove, ovina viove viange kuenda nda muisua ulamba pokati kavo.

11 “Si kala vali voluali, pole, ovo va kasi voluali kuenda ame ñasi oku iya kokuove. A Tate o kola, va lava omo lionduko yove yina ove wa nyĩha, okuti va linga vamuamue* ndeci etu tuamuamue.* 12 Eci nda kala lavo nda enda oku va lava omo lionduko yove yina ove wa nyĩha; kuenda nda va teyuila kuenje lomue pokati kavo wa nyõleha, te lika omõla wenyõleho, oco ocisonehua ci tẽlisiwe. 13 Cilo ñasi oku iya kokuove kuenda ndi vangula ovina evi voluali oco va kuate esanju liange. 14 Nda va ĩha ondaka yove, pole oluali lua va suvuka, omo ka va tiamẽlele koluali, ndeci ame sia tiamẽlele koluali.

15 “Ndu ku pinga okuti ku vopi voluali, pole, va lava omo liondingaĩvi. 16 Ovo ka va tiamẽlele koluali, ndeci ame sia tiamẽlele koluali. 17 Va kolisila vocili; ondaka yove oyo ocili. 18 Ndeci ove wa numa voluali, ame nda va tumavo voluali. 19 Ndi li kolisa ame muẽle mekonda liavo, oco va kolisiwevo vocili.

20 “Ame ndi pinga, pole, si pingila lika ava, puãi mingilavo vana va ñolela mekonda liondaka yavo, 21 oco ovo va linge vamuamue, ndeci ove u Tate o kasi vokuange kuenda ame ñasi vokuove, okuti ovo va kalavo vokuetu, oco oluali lu kolele okuti ove wa numa. 22 Nda va ĩha ulamba una wa nyĩha, oco ovo va linge vamuamue ndeci etu tuamuamue. 23 Ame ñasi vokuavo ndeci ove o kasi vokuange, oco ovo va likuate omunga yocili* kuenje oluali lu kũlĩha okuti ove wa numa kuenda o va sole ndeci o ndi sole. 24 A Tate, ndi yongola okuti ava wa nyĩha va kalavo lame apa ñasi, oco va mole ulamba wange una wa nyĩha, momo o ndi sole tunde eci oluali ka lua lulikiwile. 25 A Tate Ukuesunga, oluali ka lua ku kũlĩhĩle, pole, ame nda ku kũlĩha kuenda ovo va limbuka okuti ove wa numa. 26 Nda va longisa* onduko yove kuenda ndi yi longisa vali, oco ocisola o ndi sole laco ci kale vokuavo kuenda ame ñala vokuavo.”

18 Yesu noke yoku popia ovina evi, wa tunda lolondonge viaye, va yoka Ondamba* Kedrone okuti oko kua kala ocumbo kuenje eye kumue lolondonge viaye omo va iñila. 2 Yuda omakuli yaye, wa kũlĩhĩlevo ocitumãlo caco, momo Yesu oko a endaile lolondonge viaye. 3 Kuenje Yuda kumue locisoko casualali lakuenje vovitunda via velapo kuenda via va Fariseo va endako lolondiyelo, lovimihi kuenda ovimãleho. 4 Yesu poku limbuka ovina viosi via laikele oku pita laye, wa talama kovaso yavo loku va pula hati: “Helie vu kasi oku sanda?” 5 Vo tambulula vati: “Yesu u Nasara.” Eye wa va sapuila hati: “Ame.” Kuenje Yuda omakuli yaye, wa kalavo pokati kavo.

6 Eci Yesu a va sapuila hati, “Ame,” ovo va amela konyima kuenda va kupukila posi. 7 Noke wa va pula vali hati: “Helie vu kasi oku sanda?” Ovo vati: “Yesu u Nasara.” 8 Yesu wa tambulula hati: “Ndo sapuilili ale okuti ame. Puãi nda ame vu sanda, ava va ende.” 9 Eci ca lingiwila oku tẽlisa eci eye a popele hati: “Pokati kava wa nyĩha, sia nyelisilepo laumue.”

10 Noke Simono Petulu una wa kuatele osipata, wa yi pola kuenje wa lemeha ukuenje wocitunda cinene kuenda wa teta etũi liaye liondio. Onduko yukuenje waco Maliko. 11 Yesu wa sapuila Petulu hati: “Someha osipata vocilalo cayo. Okopo Tate a nyĩha si tẽla hẽ oku yi nyua?”

12 Asualali la kesongo kolohoka kuenda akuenje va va Yudea, va kuata Yesu kuenje vo kuta. 13 Tete vo wambata ku Anasi, momo eye ndatembo ya Kayafa, una wa kala ocitunda cinene kunyamo waco. 14 Kayafa eye una wa lungula va Yudea okuti ca sukilile omunu umosi oku fila omanu.

15 Kuenje Simono Petulu kumue londonge yikuavo, va kuama Yesu. Ondonge yaco ya kũlĩhĩwile locitunda cinene kuenda wa iñila la Yesu kocitali cocitunda cinene, 16 pole, Petulu wa kala puvelo* posamua. Kuenje ondonge yikuavo una wa kũlĩhĩwile locitunda cinene wa enda kufeko ukuovelo, yu wa vangula laye kuenje wa iñisa Petulu. 17 Ufeko wa pula Petulu hati: “Ove siti lovevo vundonge yomunu o?” Eye hati: “Sio, hameko.” 18 Apika lakuenje opo va kala oku siakãla ondalu omo liombambi kuenje va kala oku yota. Petulu wa kalavo pokati kavo oku yota.

19 Noke ocitunda ca velapo ca pula Yesu catiamẽla kolondonge viaye kuenda kelongiso liaye. 20 Yesu wo tambulula hati: “Nda enda oku vanguila kovaso omanu vosi. Nda longaisa vosunangonga kuenda vonembele, muna va Yudea vosi va enda oku liongoluila, sia vanguile lacimue vuyombeki. 21 Momo lie o mulisila? Pulisa vana va yeva eci nda popia kokuavo. Ovo va kũlĩha eci nda popia.” 22 Noke yoku popia ovina evi, umue pokati kakuenje wa kalapo, wa veta ocikusi kocipala ca Yesu loku popia hati: “Oco o tambulula oco ocitunda ca velapo?” 23 Yesu wo kumbulula hati: “Nda nda vangula cimue cĩvi, ci imbila uvangi; puãi nda eci nda vangula cesunga, o mbetela nye?” 24 Noke Anasi wo tuma ku Kayafa ocitunda cinene, okuti wa kutiwa.

25 Simono Petulu wa kalapovo oku yota. Kuenje vo pula vati: “Ove siti lovevo vundonge yaye?” Eye wa likala hati: “Sio, hameko.” 26 Umue pokati kapika wocitunda cinene, okuti ngandiaye ulume una Petulu a sonja etũi, wa pula hati: “Siti nda ku mola kumue laye vocumbo?” 27 Petulu wa likala vali kuenje vonjanja yaco haico ekondombolo lia lila.

28 Noke vopa Yesu ku Kayafa vo tuala kelombe lia nguluvulu. Ca kala omẽle ociteketeke. Pole, ovo ka va iñilile kelombe lia nguluvulu, sanga va vĩhisua okuti ka citava okulia o Paskoa. 29 Pilato wa enda kokuavo posamua loku pula hati: “Nye vu pindikila ulume u?” 30 Vo tambulula vati: “Ulume u nda ka kaile ondingaĩvi,* nda ka tuo nenele kokuove.” 31 Pilato wa va sapuila hati: “U wambati, ko sombisi locihandeleko cene muẽle.” Va Yudea vo sapuila vati: “Ka ca sungulukile kokuetu oku ponda omunu.” 32 Eci ca lingiwila oku tẽlisa ondaka Yesu a popele oco ku lekisiwe ndomo oku fa kuaye kua laikele oku kala.

33 Pilato wa iñila vali kelombe lia nguluvulu, wa vilikiya Yesu loku u pula hati: “Ove Soma ya va Yudea?” 34 Yesu wo tambulula hati: “Epulilo eli ove muẽle wa li sima, ale vakuene ovo va ku sapuila catiamẽla kokuange?” 35 Pilato wa tambulula hati: “Anga ame ndu Yudea? Vakuafeka yove kuenda ovitunda via velapo, ovo va ku nena kokuange. Nye wa linga?” 36 Yesu wa tambulula hati: “Usoma wange ka wa tiamẽlele koluali lulo. Nda Usoma wange wa tiamẽlele koluali lulo, olondonge viange nda ka via ecelele okuti va Yudea va ngambata. Pole, ndomo ci kasi, Usoma wange hawolualiluloko.” 37 Kuenje Pilato wo pula hati: “Ove vusoma?” Yesu wa tambulula hati: “Ove muẽle wa ci popia okuti ame ndi soma. Momo oco nda citiwila kuenda oco ndeyilila voluali, okuti ngeca uvangi wocili. Wosi wa tiamẽla kocili, o yeva ondaka yange.” 38 Pilato wo pula hati: “Ocili oco nye?”

Noke yoku popia olondaka evi, wa enda vali ku va Yudea loku va sapuila hati: “Sia sangele eko kokuaye. 39 Ene vu kuete ocituwa cokuti, ndu yovuili omunu umue ko Paskoa. Vu yongola okuti ndu yovuili Soma ya va Yudea?” 40 Ovo va kaluka vali vati: “Ka tu yongola ulume u, tu yongola Baraba!” Pole, Baraba wa kala ocingumba.

19 Noke Pilato wa kuata Yesu kuenje wo tipula. 2 Asualali va pata ekolowa liolosongo, vo li walisa kutue kuenda vo walisavo onanga yohusu, 3 kuenje veya kokuaye loku popia vati: “Kalunga,* a Soma ya va Yudea!” Noke vo veta ocikusi kocipala. 4 Pilato wa tunda vali kosamua loku va sapuila hati: “Tali! Ndo nena vali kokuene oco vu limbuki okuti sia sangele eko kokuaye.” 5 Oco Yesu weya kosamua lekolowa liolosongo kuenda onanga yohusu. Pilato wa va sapuila hati: “Tali ulume u!” 6 Eci ovitunda via velapo lakuenje vo mola va kaluka vati: “A valeliwe kuti! A valeliwe kuti!”* Pilato wa va sapuila hati: “U kuati ene muẽle kuenda u valeli,* momo sia sangele eko kokuaye.” 7 Va Yudea vo tambulula vati: “Tu kuete ocihandeleko kuenda ndomo ci popia ocihandeleko caco, eye o sesamẽla oku fa, momo wa litukula hati, omõla a Suku.”

8 Pilato poku yeva eci va kala oku popia, wa kuata usumba walua, 9 kuenje wa iñila vali kelombe lia nguluvulu yu wa pula Yesu hati: “Wa tunda pi?” Pole, Yesu ko tambuluile cimue. 10 Omo liaco, Pilato wo pula hati: “O kasi oku likala oku vangula lame? Kua kũlĩhĩle okuti ñuete omoko yoku ku yovola kuenda omoko yoku ku valela?”* 11 Yesu wo tambulula hati: “Ove nda kua kuatele omoko lame, nda okuti omoko yaco ka ya tundile kilu, yu va ku ĩha. Omo liaco, omunu wa ndi nena kokuove o kuete ekandu linene.”

12 Omo liaco, Pilato wa sanda onjila yoku u yovola, pole, va Yudea va kaluka vati: “Nda wa yovola ulume u, kukambako lia Kaisare. Omunu wosi o lilingisa osoma o linga ocisuanji* ca Kaisare.” 13 Pilato noke yoku yeva olondaka evi, wopa Yesu kosamua kuenje eye wa tumãla komangu yekanga ku tukuiwa hati, Kuayaliwa Lovawe okuti kelimi lio Heveru Gambata. 14 Ca kala eteke lioku Pongiya o Paskoa; kowola yepandu.* Eye wa sapuila va Yudea hati: “Tali! Soma yene!” 15 Ovo va kaluka vati: “A pondiwe! A pondiwe! A valeliwe kuti!”* Pilato wa va pula hati: “Anga ndi ponda soma yene?” Ovitunda via velapo via tambulula viti: “Ka tu kuete soma yikuavo te lika Kaisare.” 16 Noke wo weca kokuavo oco a pondiwile kuti.

Kuenje ovo va ambata Yesu. 17 Eye muẽle wa ambata uti waye wekangiso,* wa enda oku ku tukuiwa Ocitumãlo Cekõlokõlo okuti kelimi lio Heveru, Gongota. 18 Kuenje oko vo valela kuti kumue lalume vavali okuti umue kondio yaye ukuavo kepĩli, pole, Yesu wa kala pokati. 19 Pilato wa sonehavo ocisonehua cimue kuenje wa ci kapa kuti wekangiso.* Kua sonehiwa citi: “Yesu u Nasara Soma ya va Yudea.” 20 Va Yudea valua va tanga ocisonehua caco, momo kocitumãlo Yesu a valeliwa kuti ocipepi lolupale kuenda oco ca sonehiwa kelimi lio Heveru, lio Latim kuenda lio Helasi. 21 Ovitunda via velapo via va Yudea via sapuila Pilato viti: “Ku ka sonehe hoti, ‘Soma ya va Yudea,’ pole eye wa popele hati, ‘Ame ndi Soma ya va Yudea.’” 22 Pilato wa tambulula hati: “Eci nda soneha, nda soneha.”

23 Asualali noke yoku valela Yesu kuti, va kuata uwalo waye va u litepela volonepa vikuãla, esualali lesualali lonepa yaye, va kuatavo uwalo waye wo kosi. Pole, uwalo waco wo kosi ka wa kuatele uyiko, wa tongiwa ño cimuamue tunde konano toke kombuelo. 24 Ovo va livangula pokati vati: “Ka tu ka u toli, tu u limbili ocela oco tu tale u o kala lawo.” Eci ca lingiwila oku tẽlisa ocisonehua citi: “Ovo va litepela pokati uwalo wange, loku u limbila ocela.” Eci oco asualali va linga.

25 Ocipepi luti wekangiso* wa Yesu, pa kala inaye, manji a inaye; Maria ukãi wa Kelopa kuenda Maria Magadala. 26 Kuenje eci Yesu a mola okuti inaye kuenda ondonge yina a solele va tãi, wa sapuila inaye hati: “Tala! Omõlove!” 27 Noke wa sapuila ondonge hati: “Tala! Ina yove!” Vowola yaco ondonge ya ambata inaye konjo yaye.

28 Eci Yesu a limbuka okuti ovina viosi via lingiwa oco ocisonehua ci tẽlisiwe, wa popia hati: “Ñuete enyona.” 29 Ponele yaye, pa kala ocikuata ceyuka indangele. Va tikula onjavi, va yi yuvika vindangele, yu va yi kapa koluneva kuenje vo vi tukika komela waye. 30 Eci a tambula indangele, Yesu wa popia hati: “Ca tẽlisiwa!” oku petamisa utue, wa tula omuenyo.

31 Oco atimba ka a ka kale koviti viekangiso toke keteke lioku Pongiya o Paskoa, okuti Kesambata, (momo eteke liaco Liesambata lia kala linene), va Yudea va pinga ku Pilato okuti ovolu avo va teyiwa kuenda atimba vopiwako. 32 Asualali veya kuenje va teya ovolu ulume watete kuenda u wavali, vana va valeliwile kumue laye kuti. 33 Eci veya ku Yesu va limbuka okuti wa fa ale kuenje ka vo teyele ovolu. 34 Pole, umue pokati kasualali wo toma ponele lonjelia kuenje haico osonde kuenda ovava via fetika oku pita. 35 Una wa ci mola wa imba uvangi kuenda uvangi waye wocili kuenje wa kũlĩha okuti ovina eye a popia viocili, oco vu ci kolelivo. 36 Ovina evi via lingiwila oku tẽlisa ocisonehua citi: “Lalimue ekepa liaye li teyiwa.”* 37 Kua tẽlisiwavo ocisonehua cikuavo citi: “Va vanja u va toma.”

38 Noke yovina evi Yosefe u Arimateya, una wa kala ondonge ya Yesu vuyombeki omo liusumba wa va Yudea, wa pinga ku Pilato nda citava oku ambata etimba lia Yesu; Pilato wo tava. Kuenje weya, wa ambata etimba liaye. 39 Nikodemo una wa endele tete kokuaye kuteke layevo weya, wa nena o mura ya tengiwa lohula, ci soka olokilu vitatu.* 40 Kuenje va tikula etimba lia Yesu va limuñila ponanga yovalatanya lulela welemba liwa, ndeci ca kala ocituwa ca va Yudea poku kenda. 41 Pocitumãlo a pondiwila* pa kala ocumbo cimue kuenje pocumbo caco pa kala eyambo liokaliye okuti lomue wa langekiwilepo. 42 Omo okuti ca kala eteke lioku Pongiya o Paskoa ya va Yudea kuenda eyambo lia kala ocipepi, omo va langeka Yesu.

20 Keteke liatete liosemana, Maria Magadala weya selo keyambo osimbu kua kala owelema kuenje wa mola okuti ewe keyambo lia tiñuluiwapo. 2 Eye noke wa lupukila ku Simono Petulu kuenda kondonge yikuavo una Yesu a solele, yu wa va sapuila hati: “Ñala vo upamo veyambo kuenda ka tua kũlĩhĩle apa vo langeka.”

3 Oco, Petulu kumue londonge yikuavo va enda keyambo. 4 Kavali kavo va fetika oku lupuka, pole, ondonge yikuavo ya pitahãla Petulu kuenje ya pitĩla tete keyambo. 5 Eci a lengelelamo, wa mola onanga yovalatanya posi, puãi ka iñililemo. 6 Simono Petulu wo kuama, yu wa iñila veyambo. Kuenje wa molavo onanga yovalatanya posi. 7 Onanga ya kala kutue waye ka ya kaile kumue lolonanga vikuavo viovalatanya, pole ya limuñila ponele. 8 Noke ondonge yikuavo yina ya pitĩla tete keyambo, layovo ya iñila, ya ci mola kuenje ya kolela. 9 Ovo handi ka va kuatele elomboloko liocisonehua cokuti eye o pinduiwa kuava va fa. 10 Kuenje olondonge via tiukila kolonjo viavo.

11 Pole, Maria wa talama ocipepi leyambo, oku lila. Osimbu a kala oku lila, wa lengelela veyambo, 12 kuenje wa mola ovangelo vavali luwalo u yela, okuti va tumãla umue kovitue, ukuavo kovolu pocitumãlo pana etimba lia Yesu lia langekiwile. 13 Ovo vo pula vati: “Okãi, nye o lilila?” Eye wa va sapuila hati: “Ñala yange vo upamo veyambo kuenda sia kũlĩhĩle apa vo langeka.” 14 Noke yoku popia ovina evi, eye wa ñualapo kuenje wa mola Yesu wa talama, pole, ka limbukile okuti Yesu. 15 Yesu wo pula hati: “Okãi, nye o lilila? Helie o kasi oku sandiliya?” Eye wa sima okuti ukuacumbo kuenje wo sapuila hati: “A ñala, nda ove wo upapo, sapuile apa wo kapa, oco ndu upepo.” 16 Yesu wo sapuila hati: “A Maria!” Noke yoku ñualapo, wa popia laye kelimi lio Heveru hati: “A Ramboni!” (ci lomboloka “Olongisi!”) 17 Yesu wo sapuila hati: “Ku ka ñuate, momo handi sia endele ku Tate. Pole, kuende ku vamanjange kuenje va sapuila hati, ‘Ngenda ku Isiange okuti Isiene, ngenda ku Suku yange okuti haeye Suku yene.’” 18 Maria Magadala wa enda, yu wa sapuila ondaka yaco kolondonge hati: “Nda mola Ñala!” Kuenje wa va lomboluila ovina eye o sapuila.

19 Eci ekumbi lia iñila keteke liaco, hailio liatete kosemana, ndaño okuti muna mua kala olondonge apito a yikiwa omo liusumba wa va Yudea, pole Yesu weya, yu wa talama pokati kavo kuenje wa popia lavo hati: “Ombembua yi kale lene.” 20 Eci a ci popia, wa va lekisa ovoko lepati liaye. Kuenje olondonge via sanjuka poku mola Ñala. 21 Yesu wa va sapuila vali hati: “Ombembua yi kale lene. Ndeci Isia a numa, ame ndu tumivo.” 22 Noke yoku ci popia, wa va fuimila loku va sapuila hati: “Tambuli espiritu sandu. 23 Nda weceli omunu umue akandu aye, a ecelua; nda vu likala oku u wecela, akandu aco ka a ecelua.”

24 Pole, Tomasi, umue pokati kolondonge Ekũi la Vivali, haeye wa tukuiwa Njamba, ka kaile lavo eci Yesu eya. 25 Olondonge vikuavo vio sapuila viti: “Tua mola Ñala!” Pole eye wa va sapuila hati: “Nda sia muile ondimbukiso yolopeleko povaka aye kuenda nda sia kapele omuine wange pondimbukiso yolopeleko, loku kapa omuine wange pepati liaye, si ci kolela.”

26 Noke yoloneke ecelãla, olondonge viaye via kala vali lapito a yikiwa kuenje Tomasi wa kala lavo. Yesu weya ndaño apito a yikiwa, wa talama pokati kavo, yu wa popia hati: “Ombembua yi kale lene.” 27 Noke wa sapuila Tomasi hati: “Kapa apa omuine wove kuenda tala ovaka ange, eka liove li kapa pepati liange, liwekapo oku kala latatahãi,* puãi kolela.” 28 Tomasi wo tambulula hati: “A Ñala yange, a Suku yange!” 29 Yesu wo sapuila hati: “Omo wa ndi mola, cilo wa kolela? Ava ka va muile, pole, va tava, ovo va sumũlũha.”

30 Yesu wa linga ovilimbu vialua kovaso olondonge viaye, okuti ka via sonehiwile vociña eci. 31 Pole, evi via sonehiwila oco vu koleli okuti Yesu eye Kristu Omõla a Suku kuenda okuti omo wa koleli, vu kuata omuenyo vonduko yaye.

21 Noke yovina evi, Yesu wa lilekisa* vali kolondonge Kokalunga ko Tiberia. Eye wa limolẽhisa ndomo. 2 Pocitumãlo caco pa kala Simono Petulu, la Tomasi (una wa tukuiwavo Njamba), la Nataneli u Kana ko Galilea, lomãla va Sebedeo kuenda olondonge viaye vikuavo vivali. 3 Simono Petulu wa va sapuila hati: “Ndi ka pipa.” Ovo vo sapuila vati: “Tu enda love.” Va tunda, yu va londa vowato, pole, vuteke waco ka va kuatele cimue.

4 Osimbu kua kala oku ca, Yesu wa talama kohulo yokalunga, pole olondonge ka via limbukile okuti Yesu. 5 Kuenje Yesu wa va sapuila hati: “Ene amãla, ka vu kuete cimue* cokulia?” Ovo va tambulula vati: “Sio!” 6 Wa va sapuila hati: “Imbi owanda konele yondio yowato kuenje vu kuata olõsi.” Ovo va wimba, pole, ka va tẽlele oku u koka omo liolõsi vialua. 7 Kuenje ndonge una Yesu a solele wa sapuila Petulu hati: “U Ñala!” Eci Simono Petulu a yeva okuti Ñala, wa wala* uwalo waye, momo wa kala ño ndoto* kuenda wa limba vokalunga. 8 Olondonge vikuavo vieya vokawato oku koka owanda weyuka olõsi, momo va kala ocipepi longongo, ci soka 90 kolometulu.*

9 Eci va pitĩla kongongo, va mola akala vondalu okuti kilu liako kua kala olõsi lombolo. 10 Yesu wa va sapuila hati: “Neni olõsi vimue wa kuati.” 11 Simono Petulu wa enda vowato, wa koka owanda weyuka olõsi vinene okuti vi soka 153. Ndaño olõsi viaco vialuile, pole owanda ka wa tokele. 12 Yesu wa va sapuila hati: “Enjui, ndo li ongau.” Lomue pokati kolondonge wa kuatele utõi woku u pula hati: “Ove elie?” momo va kũlĩhĩle okuti Ñala. 13 Yesu weya, yu wa tikula ombolo wa va ĩha, haico a linga lolõsi. 14 Eyi oyo onjanja yatatu Yesu a molẽhele kolondonge noke yoku pinduiwa kuava va fa.

15 Eci va mala oku lia ongau, Yesu wa pula Simono Petulu hati: “A Simono amõla a Yoano, o ndi sole vali okuti evi vi sule?” Eye wo kumbulula hati: “Oco, a Ñala, o cĩ okuti hu kuetele ocisola cocili.” Eye wo sapuila hati: “Lisa olomeme viange.” 16 Wo pula vali onjanja yavali hati: “A Simono amõla a Yoano, o ndi sole?” Eye wo kumbulula hati: “Oco, a Ñala, o cĩ okuti hu kuetele ocisola cocili.” Eye wo sapuila hati: “Lava otulomeme tuange.” 17 Wo pula vali onjanja yatatu hati: “A Simono, amõla a Yoano, o ñuetele ocisola cocili?” Petulu wa sumua omo o pula onjanja yatatu hati: “O ñuetele ocisola cocili?” Kuenje wo kumbulula hati: “A Ñala, ove wa kũlĩha ovina viosi; wa kũlĩha okuti hu kuetele ocisola cocili.” Yesu wo sapuila hati: “Lisa otulomeme tuange. 18 Ocili, ndu ku sapuila siti, eci wa kala umalẽhe wa enda oku wala lika liove loku enda oku wa panga. Pole, eci o kuka, o nyanyumula ovoko ove kuenje omunu ukuavo o ku walisa, loku ku ambata oku ku yongola oku enda.” 19 Eci wa ci popela oco a lekise ndomo oku fa kuaye ku ka muisa ulamba ku Suku. Noke yoku ci popia, wo sapuila hati: “Amamako oku ñuama.”

20 Petulu wa ñualapo kuenda wa mola ondonge yina Yesu a solele okuti o kasi oku u kuama, haeye una okuti kondalelo wa liyekele ponete yaye loku pula hati: “A Ñala, helie o ku pakula?” 21 Eci eye o mola, Petulu wa pula Yesu hati: “A Ñala, ulume u o linga nye?” 22 Yesu wo sapuila hati: “Nda nda panga okuti eye o kala toke eci niuka, o sakalalela nye? Amamako oku ñuama.” 23 Kuenje ondaka yaco ya lisanduila ku vamanji vosi, okuti ondonge yaco ka yi fi. Pole, Yesu ka popele kokuaye okuti ka fi, eye wa popia hati: “Nda nda panga okuti eye o kala toke eci niuka, o sakalalela nye?”

24 Ondonge yaco oyo ya imba uvangi wovina evi loku vi soneha kuenda tua kũlĩha okuti uvangi waye wocili.

25 Kuli ovina vialua vikuavo Yesu a linga, okuti nda via sonehiwile viosi, ndi sima okuti oviña via sonehiwa, voluali nda ka via suilemo.

Ale, “ohenda ya piãla.”

Ale, ‘eye lika omõla wa lulikiwa la Suku haeye o kuete ovituwa ndevi via Suku.’

Ale, “ponete ya Isia.” Ci lomboloka ocitumãlo ca velapo.

Okuti kowola 4 kekumbi.

Lit., “Okãi, ame love tu linga nye?” Eyi onjila yoku likala oku linga cimue. Oku tukula hati, “okãi” ka ci lekisa ekambo liesumbilo.

Citava okuti onjongo yoku yonga ovina viovava, ombatu, okuti ci soka 22 kalitulu.

Ale, “ocitanda; omĩlu.”

Ale pamue, “oku citiwa ku tunda kilu.”

Ale, “oku situluiwa.”

Ale, “oku likuminya.”

Ale, “ono.”

Okuti kowola 12.

Ale, “wa kala oku kaya.”

Okuti kowola 1 kekumbi.

Ale, “ula.”

Ale, “ula.”

Ale, “ula.”

Ale, “ula.”

Ale, “o kuete ocali comuenyo.”

Okuti, Ovisonehua.

Lit., “ci soka 25 ale 30 kovila violomapalo.”

Ale, “owiñi.”

Ale, “eliapu.”

Ale, “oku enda.”

Okuti, olosikola via velapo.

Vonepa yalua Yambimbiliya o kosimbu okuti a koleliwa, ka mu sangiwa ovinimbu oku upisa 53 toke kocipama 8, ocinimbu 11.

Ale, “lovisimĩlo viomanu.”

Ale, “evĩho liukahonga.” Kelimi lio Helasi porneia. Tala Elomboluilo.

Ale, “oku likuata omunga.”

Ale, “oku lisetãhasa la suku.”

Lit., “ci soka 15 kovila violomapalo.”

Lit., “vutima.”

Okuti, onembele.

Ale, “oku tumãla komesa.”

Okuti onjongo yo ko Roma yi tẽla 327 kolograma.

Ale, “kulandu wetu?”

Ale, “wa itika pimo.”

Ale, “lina eye a itika.”

Ale, “ene vu kuetevo ocikele.”

Ale, “oku ndi ñualilapo.”

Lit., “ponete.”

Ale, “olonjo vialua.”

Ale, “ondembeleki.”

Ale “ndolosiwe.”

Ale, “onjo.”

Ondaka “olio,” kocinimbu 13, kuenda 14, yi tiamisiwila “koñuatisi” ya tukuiwa kocinimbu 7. Yesu wa tukula “oñuatisi” (okuti kelimi lio Helasi yi tiamisiwila kulume) ndocindekaise cespiritu sandu okuti, ongusu pole, hayomunuko, kuenda kelimi lio Helasi ka yi tiamisiwila kulume ale kukãi.

Ale, “ovo va kuata ukũlĩhĩso wove.”

Ale, “oku sapula.”

Ale, “oku pokola.”

Ale, “oku likuata omunga.”

Ale, “oku likuata omunga.”

Ale, “oku sokapo vomunga.”

Ale, ‘oku situlula.’

Ale, “olusipa luovava luo Kedrone.”

Ale, “pombundi.”

Ale, “ongangala.”

Ale, “ocilamo.”

Ale, “A pondiwile kuti! A pondiwile kuti!”

Ale, “a pondiwile kuti.”

Ale, “yoku ku pondela kuti?”

Ale, “unyali.”

Okuti kowola 12.

Ale, “A pondiwile kuti!”

Tala Elomboluilo.

Tala Elomboluilo.

Tala Elomboluilo.

Ale, “oku nyanyuiwa.”

Okuti onjongo yo ko Roma.

Ale, “oku pondiwila kuti.”

Lit., “oku kamba ekolelo.”

Ale, “oku molẽha.”

Ale, “ombisi yimue.”

Ale, “oku itika.”

Ale, “ka walele ciwa.”

Lit., “ci soka 200 kovikeya.”

    Alivulu Wumbundu (1993-2026)
    Tunda
    Iñila
    • Umbundu
    • Tumisa o link
    • Ceci o yongola
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Alungulo Onumbi
    • Onumbi Yoku Liteyuila
    • Ndomo o Liteyuila
    • JW.ORG
    • Iñila
    Tumisa o link