OCISELEKO CALIVULU VO INTERNET Colombangi Via Yehova
Olombangi Via Yehova
OCISELEKO CALIVULU VO INTERNET
Umbundu
Ũ
  • Ñ
  • ñ
  • õ
  • Õ
  • ũ
  • Ũ
  • ĩ
  • Ĩ
  • ã
  • Ã
  • ẽ
  • Ẽ
  • EMBIMBILIYA
  • ALIVULU
  • OLOHONGELE
  • bi7 Luka 1:1-24:53
  • Luka

Vonepa eyi ka mu sangiwa ovideo layimue.

Tu ecele, kua pita ocitangi cimue poku lekisa ovideo.

  • Luka
  • Embimbiliya li Kola Lia Kunamẽla Kelavoko Lioluali Luokaliye Mateo-Esituluilo
Embimbiliya li Kola Lia Kunamẽla Kelavoko Lioluali Luokaliye Mateo-Esituluilo
Luka

ESAPULO LIWA LIA LOMBOLUIWA LA LUKA

1 Omo okuti kua kala omanu valua va likolisilako oku soneha esapulo okuti tu tava* kovina viaco, 2 haivio via tu kundikiwila la vana va kala olombangi viaco tunde kefetikilo, yu va kunda esapulo liaco, 3 kuenje nda konomuisa ovina viosi lutate tunde kefetikilo, oco nda ku vi sonehela ndomo vi likuãi, a ñala a Teofilo, 4 okuti o kũlĩha ciwa ovina vimue ndeci va ku vi longisa.

5 Koloneke via Herode* soma yo ko Yudea, kua kala ocitunda cimue ci tukuiwa Sakariya watiamẽlele kocisoko ci tukuiwa Aviya. Ukãi waye wa kala umue pokati komãla va Arone, okuti onduko yaye Elisavete. 6 Kavali kavo va kala vakuesunga kovaso a Suku, va pua etondelo, momo va enda oku pokola kolonumbi kuenda kovihandeleko via Yehova. 7 Pole, ka va kuatele omãla, momo Elisavete wa kala osisu kuenda kavali kavo va kuatele ale anyamo alua.

8 Osimbu Sakariya a kala oku linga upange waye wutunda kovaso a Suku, 9 ndomo ca kala ocituwa ca tumbikiwila upange wutunda, owola yaye yoku timiha isensu ya pitĩla kuenje wa iñila vocitumãlo ci kola ca Yehova. 10 Owiñi walua wa kala oku likutilila posamua kowola yoku timiha insensu. 11 Kuenje ungelo wa Yehova wa molẽha kokuaye, wa talama kondio yowatale winsensu. 12 Pole, Sakariya oku ci mola wa saluka kuenda wa kuata usumba. 13 Ungelo wo sapuila hati: “Ku ka kuate usumba, a Sakariya, momo olohutililo viove via yeviwa kuenda ukãi wove Elisavete o ka ku citila omõla ulume kuenje o ko luka Yoano. 14 O ka kala lesanju lialua kuenda valua va ka sanjukila oku citiwa kuaye, 15 momo eye o ka kala ulume unene kovaso a Yehova. Pole, ka ka nyue ovinyu, ale ovinyua vi koluisa kuenda o ka yukisua ­lespiritu sandu ­osimbu ka citiwile,* 16 o ka kuatisa omãla va Isareli oku tiuka ku Yehova Suku yavo. 17 Eye o ka pita kovaso a Suku lespiritu kuenda unene wa Eliya, oco a pongolole ovitima violonjali okuti vi kala ndevi viomãla, oku kuatisa vakuesino oku kuata olondunge okuti va linga eci ciwa, loku nena ku Yehova omanu va pongiyiwa.”

18 Sakariya wa sapuila ungelo hati: “Ndi kolela ndati kondaka eyi? Ame nda kuka kuenda ukãi wange o kuete ale anyamo alua.” 19 Ungelo wo tambulula hati: “Ame Gabriele, una o talama kovaso a Suku kuenje nda tumiwa oku ku sapuila loku ku lomboluila olondaka viwa. 20 Pole, o linga ocitende, ku ka tẽla oku vangula toke ovina evi vi lingiwa, momo kua tavele kolondaka viange, vina vi ka tẽlisiwa votembo ya sokiyiwa.” 21 Omanu vana va kala oku talamẽla Sakariya va komõha, momo wa kala otembo yalua vocitumãlo ci kola. 22 Eci a tiuka ka tẽlele oku vangula lavo kuenda va limbuka okuti eye wa mola ocinjoinjoi* vocitumãlo ci kola. Wa fetika oku va linga ondimbukiso loku ilaika kuenje wa amamako oku kala ocitende. 23 Eci a tẽlisa oloneke viaye viupange u kola,* wa enda konjo yaye.

24 Noke yoloneke vimue, ukãi waye Elisavete we mina kuenda wa kala konjo olosãi vitãlo kuenje wa popia hati: 25 “Oco Yehova a siata oku ndi tata koloneke vilo. Eye wa ndekisa ohenda eci a njupa esepu pokati komanu.”

26 Eci ukãi a tẽlisa olosãi epandu, ungelo Gabriele wa tumiwa la Suku, volupale luo Galilea lu tukuiwa Nasara, 27 kufeko umue wosombo wa likuminyiwile oku kueliwa* lulume umue o tukuiwa Yosefe, ukuepata lia Daviti kuenda onduko yufeko waco, Maria. 28 Eci a pitĩla, ungelo wo sapuila hati: “Kalunga ukuesumũlũho, Yehova o kasi love.” 29 Pole, ufeko wa saluka omo liolondaka viaye kuenje wa yonguile oku kuata elomboloko liocilamo caco. 30 Ungelo wo sapuila hati: “A Maria ku ka kuate usumba, momo wa sanga ohenda ku Suku. 31 Kuenje tala! o ka mina kuenda o cita omõla ulume, u luka Yesu. 32 Eye o ka kala unene kuenje o ka tukuiwa Omõla a Tõlo kuenda Yehova Suku o ko wĩha ocalo ca isiaye Daviti, 33 kuenje o ka viala Ndosoma yonjo ya Yakoba otembo ka yi pui kuenda Usoma waye ka u sulila.”

34 Maria wa sapuila ungelo hati: “Ci lingiwa ndati nda sia la kũlĩha ulume?” 35 Ungelo wo tambulula hati: “Espiritu sandu liya kokuove kuenda unene wa Tõlo u ku wila. Omo liaco, u o citiwa o ka tukuiwa Omõla a Suku o kola. 36 Kuenje tala! Elisavete ngandiove una wa tukuiwile okuti ukãi osisu, vukuke waye we mina omõla ulume kuenda cilo o kasi lolosãi epandu; 37 momo ku Suku, layimue ondaka okuti ka yi tẽlisiwa.” 38 Maria wa popia hati: “Tala upika ufeko wa Yehova! Ci tẽlisiwe vokuange ndomo wa ci popia.” Kuenje ungelo wo sia.

39 Koloneke viaco, Maria wa linga ungende lonjanga oku enda kofeka yolomunda, volupale luo ko Yuda, 40 kuenje wa iñila vonjo ya Sakariya kuenda wa lama Elisavete. 41 Eci Elisavete a yeva ocilamo ca Maria, oñaña vimo liaye ya lisenga kuenda Elisavete wa yukisua lespiritu sandu, 42 loku kaluka hati: “Wa sumũlũha pokati kakãi kuenda oñaña o ka cita ya sumũlũhavo! 43 Momo lie ñuetele esumũlũho liokuti ina ya Ñala yange iya kokuange? 44 Momo eci nda yeva ocilamo cove, oñaña vimo liange ya lisenga lonjolela yalua. 45 Wa sumũlũhavo ukãi o kolela kovina vo sapuila, momo ovina viaco vi ka tẽlisiwa la Yehova.”

46 Maria wa popia hati: “Utima wange u pandiya Yehova, 47 kuenda utima wange ka u tẽla oku likandangiya esanju ñuetele Suku Upopeli wange, 48 omo eye ka vanjele kekalo liupika waye ufeko. Oku upisa cilo, ovitumbulukila viosi vi ka nukula okuti nda sumũlũha, 49 momo Ukuonene o ndingaila ovilinga vi komõhisa kuenje onduko yaye yi kola, 50 kocitumbulukila locitumbulukila, o lekisa ohenda ku vana vo sumbila. 51 Eye o lekisa unene lovaka aye, o sandola vana va lekisa epela vovitima viavo. 52 Eye o kapa kutito alume va kemãla va kasi kocalo kuenda o kemãlisa vana vomboka; 53 o kutisa lovina viwa vana va kasi onjala kuenda o tundisa olohuasi upolokoso. 54 Eye o kuatisa ukuenje waye Isareli, loku ivaluka ohenda yaye, 55 ndeci a sapuilile vakukululu yetu, ku Avirahama kuenda ocitumbulukila* caye otembo ka yi pui.” 56 Maria wa kala laye ci soka olosãi vitatu, noke wa tiukila konjo yaye.

57 Otembo ya Elisavete yoku cita ya pitĩla kuenje wa cita omõla ulume. 58 Omanu a lisunguile laye kuenda vangandiaye va yeva okuti Yehova wa lekisa ohenda kokuaye kuenje ovo va sanjukila kumue laye. 59 Noke yoloneke ecelãla, va sevisa evamba okamõla kuenda va yonguile oku u luka onduko ya isiaye, Sakariya. 60 Pole, inaco wa tambulula hati: “Sio! eye o tukuiwa Yoano.” 61 Omanu vo sapuila vati: “Vangandiene lomue o tukuiwa londuko eyi.” 62 Kuenje ovo va pula isiaye londimbukiso onduko a yonguile oku u luka. 63 Eye wa pinga evaya kuenda wa sonehako hati: “Onduko yaye Yoano.” Kuenje vosi va komõha. 64 Vonjanja yaco haico elimi liaye lia kutuluka kuenje wa fetika oku vangula loku sivaya Suku. 65 Vosi va lisunguile lavo va kuata usumba kuenda vosi va kala kolomunda viofeka yo Yudea va fetika oku vangula ovina viaco. 66 Kuenje vosi vana va ci yeva va lipula vovitima viavo vati: “Okamõla aka ka ka kala ndati?” Momo Yehova o kasi laye.

67 Noke isiaye Sakariya wa yukisua lespiritu sandu kuenje wa imba owanji hati: 68 “Yehova Suku ya Isareli, a sivayiwe, momo wa lekisa ohenda komanu vaye kuenda wa va yovola. 69 Eye wa tu katuila ombinga yeyovo* konjo ya Daviti ukuenje waye, 70 ndeci a popele vomela wovaprofeto vaye tunde osimbu, 71 catiamẽla koku tu popela kovanyãli vetu kuenda peka lia vosi va tu suvuka; 72 loku lekisa ohenda ndeyi a lekisa ku vakukululu yetu kuenda oku ivaluka ocisila caye ci kola, 73 lohuminyo a lingile ku Avirahama kukululu yetu, 74 okuti noke yoku tu popela peka liovanyãli vetu, o tu ĩha esumũlũho lioku linga upange waye u kola lutõi, 75 locili kuenda esunga kovaso aye oloneke viosi viomuenyo wetu. 76 Pole, ove akamõla, o ka tukuiwa uprofeto wa Tõlo, momo o pita kovaso ya Yehova oco o pongiye onjila yaye, 77 loku eca komanu vaye ukũlĩhĩso wepopelo poku ecela akandu avo, 78 omo liohenda ya Suku yetu. Lohenda yaco tu mola ocinyi ci tunda kilu ndongula yomẽle, 79 okuti ci tuila vana va tumãla vowelema kuenda vulembo woku fa loku songuila olomãhi vietu vonjila yombembua.”

80 Kuenje okamõla ka fetika oku kula loku pama kuenda wa kala vekalasoko toke keteke a lisituluila ku va Isareli.

2 Koloneke viaco Kaisare Augustu wa eca ocihandeleko cokuti olonungi viosi viofeka vi lisonehisa. 2 (Oku lisonehisa kuaco kuatete kua lingiwa eci Kurenio a kala nguluvulu yo ko Suria.) 3 Kuenje omanu vosi va linga ungende oco va lisonehise, omunu lomunu volupale luaye. 4 Yosefe layevo wa tunda vo Galilea volupale luo Nasara oku enda ko Yudea volupale lua Daviti, lu tukuiwa Beteleme, momo wa kala ukuepata lionjo ya Daviti. 5 Eye wa enda oku ka lisonehisa kumue la Maria, una a likuminyile oku u kuela, okuti kotembo yaco o panda koku cita. 6 Osimbu va kalako, otembo yoku cita ya pitĩla. 7 Eye wa cita omõlaye uveli ulume kuenje wo muñila polonanga kuenda wo langeka vocimanga, momo ka kua kale olohondo oco va sikĩlemo.

8 Kocitumãlo caco kua kalavo angombo va enda oku lala vovisenge oku lava ovinyama viavo luteke. 9 Vocipikipiki, ungelo wa Yehova wa tukuluka kovaso yavo kuenje ulamba wa Yehova wa va tuila kuenda va kuata usumba walua. 10 Pole, ungelo wa va sapuila hati: “Ko ka kuati usumba, momo ndu sapuili ondaka yiwa yesanju omanu vosi va ka kuata. 11 Momo etaili volupale lua Daviti muo citiwili onjovoli okuti Kristu Ñala. 12 Ondimbukiso vu mola yeyi: Vu ka sanga oñaña ya muñiwa polonanga kuenda ya langekiwa vocimanga.” 13 Vocipikipiki, ungelo waco kumue lolohoka vio kilu, via sivaya Suku loku popia vati: 14 “Ulamba kilu ku Suku kuenda kilu lieve ombembua pokati komanu va taviwa laye.”

15 Kuenje eci ovangelo va tiukila kilu, angombo va fetika oku livanguisa omunu lukuavo vati: “Tuendi ko Beteleme oku tala eci ci kasi oku pitako okuti oco Yehova a tu situluila.” 16 Ovo va enda lonjanga, va sanga Maria la Yosefe kuenda oñaña ya langekiwa vocimanga. 17 Eci va yi mola, va lombolola ovina va va sapuila viatiamẽla koñaña yaco. 18 Kuenje vosi va ci yeva, va komõha leci angombo va va sapuila, 19 pole, Maria wa patekela olondaka viaco viosi, loku sokolola elomboloko liavio. 20 Angombo va tiukila loku sivaya kuenda oku kemãlisa Suku omo liovina viosi ovo va yeva levi va mola ndomo va va sapuilile.

21 Noke lioloneke ecelãla, keteke lioku u sevisa evamba, vo luka Yesu, okuti onduko yaco ya eciwile lungelo osimbu Maria ko minile.

22 Eci eteke lioku liyelisa lia pitĩla ndomo ca lekisiwile Vocihandeleko ca Mose, vambata oñaña ko Yerusalãi oco va yi lekise ku Yehova, 23 ndomo ca sonehiwile Vocihandeleko ca Yehova okuti: “Onuñulu yosi yulume,* yi tukuiwe okuti o kola ku Yehova.” 24 Ovo va eca ocilumba ndomo ca lekisiwile Vocihandeleko ca Yehova okuti: “Olopomba vivali ale ivuvu vivali.”

25 Vo Yerusalãi mua kala ulume umue ukuesunga haeye wa sumbila Suku wa tukuiwa Simeone, eye wa kala oku lavoka elembeleko lia Isareli kuenje espiritu sandu lio wila. 26 Co situluiwila lespiritu sandu lia Suku okuti ka moli oku fa toke eci a mola Kristu ya Yehova. 27 Lunene wespiritu, weya vonembele, osimbu olonjali via kala oku ambata okamõla Yesu oco va linge laye ndomo ca kala ocituwa Vocihandeleko, 28 kuenje wa angata okamõla loku sivaya Suku hati: 29 “A Ñala Tõlo, wa ecelela okuti ukuenje wove enda lombembua ndomo wa popele, 30 momo ovaso ange a mola onjila yove yoku popela, 31 okuti wa yangiliyila kovaso omanu vosi, 32 ocinyi cupa esitikilo kolofeka kuenda ulamba womanu vove va Isareli.” 33 Isia la inaco va komõha ovina via vanguiwa viatiamẽla komõlavo. 34 Simeone wa va sumũlũisavo loku sapuila Maria ina yomõla hati: “Tala! Okamõla aka ka nõliwa oku kupuka loku votokela vali valua va Isareli, omo yondimbukiso yina ya laikele oku sepuiwa 35 (okuti osipata yimue yisõvi yi toma omuenyo wove) oco ovisimĩlo viovitima viomanu valua vi situluiwe.”

36 Kua kalavo uprofeto umue ukãi wa tukuiwa Ana omõla a Fanuele ukuepata lia Asiyere. Ukãi waco wa kuatele ale anyamo alua kuenda noke yoku kuela* wa kala la veyaye anyamo epanduvali, 37 kuenje eci a kuata 84 kanyamo wa kala ocimbumba. Eye wa kala kala vonembele otembo yosi, oku linga upange u kola utanya luteke kuenda oku likandangiya okulia loku linga olohutililo. 38 Kowola yaco ukãi weya kuenje wa fetika oku eca olopandu ku Suku, loku vangula catiamẽla komõla ku vana va kala oku talamela eyovo lio Yerusalãi.

39 Noke yoku tẽlisa ovina viosi Viocihandeleko ca Yehova, va tiuka ko Galilea volupale luavo ko Nasara. 40 Kuenje okamõla ka fetika oku kula, oku pama, loku kuata olondunge kuenda ocali ca Suku ca kala laye.

41 Olonjali viaye via kuatele ocituwa coku enda enda ko Yerusalãi unyamo lunyamo kocipito co Paskoa. 42 Eci a tẽlisa 12 kanyamo, ovo va enda kocipito ndomo va lingainga. 43 Noke yocipito, va tiukila, pole ukuenje Yesu wa siala ko Yerusalãi, olonjali viaye ka via ci limbukile. 44 Noke yoku linga ungende weteke, va simĩle okuti eye wa kala la vakuavo va lingila kumue ungende kuenje va fetika oku u sandiliya pokati ka vangandiavo lomanu vakuavo vo kũlĩhĩle. 45 Omo ka vo sangele, va tiukila ko Yerusalãi kuenda vo sandiliya lutate. 46 Noke yoloneke vitatu, vo sanga vonembele okuti wa tumãla pokati kalongisi oku va yevelela loku va linga apulilo. 47 Vosi va kala oku u yevelela va komõha omo liolondunge viaye kuenda atambululo. 48 Eci olonjali viaye vio mola, va komõha kuenda inaye wo sapuila hati: “Amõlange, momo lie wa tu ci lingila? Isiove lame tua sakalala loku ku sandiliya.” 49 Eye wa va pula hati: “Momo lie wa ndi sandiliyili? Ka wa kũlĩhĩli okuti ndi sukila oku kala konjo ya Tate?” 50 Ovo ka va kuatele elomboloko lieci a va sapuila.

51 Yesu wa enda kumue lolonjali viaye kuenje va tiukila ko Nasara kuenda wa amamako oku pokola kokuavo. Pole, inaye wa patekela olondaka viaco viosi vutima waye. 52 Kuenje eye wa amamako oku kula kolondunge, ketimba, loku soliwa la Suku kuenda omanu.

3 Kunyamo wekũi latãlo woku viala kua Kaisare Tiberio, eci Pondiu Pilato a kala onguluvulu yo ko Yudea kuenda Herode* a viala* ovaimbo o ko Galilea kuenje manjaye Filipu wa viala kolofeka vio Iturea la Trakoniti kuenda Lusanio wa viala ovaimbo o ko Avilene, 2 koloneke viocitunda ca velapo Anasi kuenda Kayafa, ondaka ya Suku yeya ku Yoano omõla a Sakariya wa kala vekalasoko.

3 Eye wa enda kovaimbo osi a kala ocipepi lo Yordão oku kunda epapatiso ndondimbukiso yoku likekembela akandu loku ecelua, 4 ndeci ca sonehiwile velivulu liolondaka viuprofeto Isaya citi: “Ondaka ya umue ya kalukila vekalasoko yiti: ‘Pongiyi onjila ya Yehova! Suñamisi elila liaye. 5 Ocimbota ci yukisiwa, olomunda loviwulu via lepa vi tapika, lonjila ya penga yi miuha kuenda akungu a linga atapi; 6 kuenje omanu vosi va ka mola eyovo lia Suku.’”*

7 Kuenje Yoano wa fetika oku sapuila owiñi weya kokuaye oku papatisiwa hati: “Ambuto yolonyõha, helie wo sapuili okuti vu puluka konyeño yi laika oku iya? 8 Omo liaco, imi apako vo kuatisi oku likekembela. Ko ka popi hoti, ‘Tu kuete isietu Avirahama.’ Momo ndu sapuili siti, Suku o pondola oku votola ovawe a-a oco a linge omãla va Avirahama. 9 Ondiaviti yi kasi ale kolombombo vioviti. Uti wosi ka wimi apako awa, u tetiwa kuenje wimbiwa vondalu.”

10 Noke omanu vo pula vati: “Oco hẽ, nye tu linga?” 11 Wa va tambulula hati: “Omunu wosi o kuete ovowalo avali* a litepele la una ka kuete kuenda una o kuete cimue cokulia a lingevo cimuamue.” 12 Vakuakutambula elisimu veyavo oku papatisiwa kuenda vo pula vati: “Olongisi, etu hẽ tu linga nye?” 13 Eye wa va tambulula hati: “Kelisimu lia kisikiwa* ko ka vokiyiko.” 14 Vana va kala kupange wusualali lavovo vo pulisa vati: “Oco hẽ, nye tu linga?” Wa va tambulula hati: “Ko ka sakalaisi* laumue ale oku u lundila, pole, sanjukili ovina vu kuete.”*

15 Osimbu omanu va kala oku lavoka Kristu, vosi yavo va fetika oku lipula vovitima viavo catiamẽla ku Yoano vati: “Anga u eye Kristu?” 16 Yoano wa va tambulula loku popia hati: “Ame ndu papatisi lovava, pole, kuiya una wa mbelapo okuti ame ndi sule kuenda si sesamẽla oku kutulula olonjita violohaku viaye. Eye o ka vu papatisi lespiritu sandu kuenda ondalu. 17 Ocipekulo caye ci kasi peka liaye oco a yelise ocimbandi, loku ongolola otiliku loku yi kapa vosila, pole ovinene o vi imba vondalu okuti ka vi nõliwa vali.”

18 Yoano wa ecavo olonumbi vikuavo loku kundila omanu olondaka viwa. 19 Pole, Herode ombiali yovaimbo o Galilea omo okuti Yoano wo lemelele catiamẽla koku kuela Herodiya ukãi wa manjaye kuenda omo liovina viosi vĩvi Herode a linga, 20 kovina viaco viosi wa vokiyako vali: Eye wa kapa Yoano vokayike.

21 Eci omanu vosi va papatisiwa, Yesu wa papatisiwavo. Osimbu a kala oku likutilila ilu lia yuluka, 22 espiritu sandu lia loka ndopomba, lio wila kuenje kilu kua tunda ondaka yiti: “Ove Vumõlange wa soliwa; nda ku sanjukila.”

23 Eci Yesu a fetika upange waye woku kunda wa kuata 30 kanyamo, ndeci va simĩle okuti

omõla a Yosefe,

omõla a Heli,

24 omõla a Matate,

omõla a Lewi,

omõla a Meleki,

omõla a Yanai,

omõla a Yosefe,

25 omõla a Matatiya,

omõla a Amosi,

omõla a Nahumi,

omõla a Eselei,

omõla a Negai,

26 omõla a Mata,

omõla a Matatiya,

omõla a Semeni,

omõla a Yoseke,

omõla a Yoda,

27 omõla a Yoanano,

omõla a Resa,

omõla a Seruvavele,

omõla a Sialitiyele,

omõla a Neri,

28 omõla a Meleki,

omõla a Andi,

omõla a Kosama,

omõla a Elimadame,

omõla a Ere,

29 omõla a Yesu,

omõla a Eliyesere,

omõla a Yorimi,

omõla a Matate,

omõla a Lewi,

30 omõla a Sumone,

omõla a Yuda,

omõla a Yosefe,

omõla a Yonama,

omõla a Eliakimi,

31 omõla a Melea,

omõla a Mena,

omõla a Matata,

omõla a Natana,

omõla a Daviti,

32 omõla a Jese,

omõla a Ovede,

omõla a Boasi,

omõla a Salimone,

omõla a Nasone,

33 omõla a Aminadava,

omõla a Arneyi,

omõla a Hesirone,

omõla a Peresi,

omõla a Yuda,

34 omõla a Yakoba,

omõla a Isake,

omõla a Avirahama,

omõla a Terahi,

omõla a Nahore,

35 omõla a Seruki,

omõla a Reu,

omõla a Peleke,

omõla a Evere,

omõla a Sela,

36 omõla a Kainana,

omõla a Aripasade,

omõla a Semi,

omõla a Noha,

omõla a Lameke,

37 omõla a Metusele,

omõla a Enoke,

omõla a Yarede,

omõla a Mahalaleli,

omõla a Kainana,

38 omõla a Enosi,

omõla a Seti,

omõla a Adama,

omõla a Suku.

4 Yesu wa yukisua lespiritu sandu kuenje wa tunda ko Yordão, yu espiritu lio songuila kekalasoko, 2 oko a kala 40 koloneke oku yonjiwa Leliapu. Koloneke viaco ka lile lacimue kuenda eci ayonjo aco a pua, wa yeva onjala. 3 Kuenje Eliapu lio sapuila hati: “Nda vumõla a Suku, sapuila ewe eli oco li pongoloke ombolo.” 4 Pole, Yesu wo kumbulula hati: “Ca sonehiwa citi, ‘Omunu ka muila lika omuenyo kombolo.’”

5 Eliapu lio tuala vali komunda yisõvi kuenje vokatembo kamue lio lekisa ovosoma osi oluali. 6 Eliapu lio sapuila ndoco: “Ndu ku ĩha unene lulamba walio, momo ca nyĩhiwa kuenda ndu weca ku nda panga. 7 Nda wa ndi fendela, cosi ci kala cove.” 8 Yesu wo tambulula hati: “Ca sonehiwa citi, ‘Fendela Yehova, Suku yove, eye lika o vumba.’”

9 Noke Eliapu lio tuala ko Yerusalãi kuenje lio talamisa kocimbaka co kilu lionembele kuenda lio sapuila hati: “Nda vumõla a Suku, tehẽla posi, 10 momo ca sonehiwa citi, ‘Eye o tuma ovangelo vaye kokuove, oco va ku teyuile,’ 11 kuenje ‘Va ku kuata lovaka avo okuti omãhi yove ka yi veta kewe.’” 12 Yesu wo kumbulula hati: “Ca sonehiwa vali ndoco, ‘Ku ka seteke Yehova Suku yove.’” 13 Eci Eliapu lia mala oku u yonja, lio sia toke kepuluvi likuavo lia sunguluka.

14 Yesu wa tiukila vo Galilea kuenje wa yukisua vali lunene wespiritu. Esapulo liwa liatiamẽla kokuaye lia li sanduila kolonepa viosi viofeka. 15 Eye wa fetika oku longisa volosunangonga viavo kuenje wa sivayiwa la vosi.

16 Noke wa enda ko Nasara, kuna a kulila kuenje wa iñila vosunangonga, ndeci ca kala ocituwa caye keteke Liesambata, yu wa votoka kuenje wa fetika oku tanga. 17 Vo wĩha ociña cuprofeto Isaya kuenje wa yikula ociña caco, yu wa sanga apa pa sonehiwa ndoco: 18 “Espiritu lia Yehova lia mbuila, momo lia mbuaveka oku kunda olondaka viwa kolosuke. Lia numa oku kunda eyovo kapika kuenda oku patulula ovaso olomeke, oku yovola vana va talisiwa ohali, 19 loku kunda unyamo woku sanga ohenda ya Yehova.” 20 Noke eye wa iña ociña, wa ci tiuwiya koñuatisi kuenje wa tumala; kuenda vosi vosunangonga vo tulukila. 21 Kuenje wa fetika oku va sapuila hati: “Etaili kua tẽlisiwa ocisonehua wa yevi ndeti.”

22 Omanu va fetika oku eca uvangi uwa watiamẽla kokuaye loku komõha olondaka via posoka via tunda vomela waye, yu va popia vati: “U siti omõla a Yosefe?” 23 Eye wa va kumbulula hati: “Ene vu tiamisila olusapo olu kokuange hoti, ‘A ndotolo, lisakula ove muẽle. Ovina tua yeva okuti wa vi linga ko Kafarinau, vi lingavo mulo vimbo liove.’” 24 Noke eye hati: “Ocili, ndu sapuili siti, uprofeto ka taviwa vimbo liaye. 25 Pole, ndu sapuili ocili siti: Koloneke via Eliya, ko Isareli kua kala ovimbumba vialua cina kilu ka kua kaile ombela vanyamo atatu kolosãi epandu kuenje vofeka yosi mua kala onjala yalua. 26 Eliya ka tumiwile kakãi vaco, puãi wa tumiwa lika kocimbumba co ko Sarepata vofeka yo Sidono. 27 Kua kalavo vakuavilundu valua ko Isareli koloneke viuprofeto Elisia: pole, lomue wa yelisiwile* te lika Namana wo ko Suria.” 28 Vosi va yeva ovina evi vosunangonga va fungula, 29 va votoka kuenje vo tundisa kosamua yolupale, vo wambata toke kongenge yomunda kuna kua tungile imbo liavo, oco vo wimbemo. 30 Pole, wa pita pokati kavo kuenje wa enda lonjila yaye.

31 Eye wa enda ko Kafarinau volupale luo Galilea. Kuenje wa va longisa Kesambata, 32 ovo va komõha oku longisa kuaye, momo wa va longisa ndomunu o vangula lunene. 33 Vosunangonga mua kala ulume umue wa kuatiwa londele kuenje wa kaluka hati: 34 “A Yesu u Nasara, o tu sakalasaila nye? Anga weya oku tu nyõla? Ame nda ku kũlĩha ciwa, ove Una o Kola ku Suku.” 35 Pole, Yesu wo lemela hati: “Ũhako, tunda vokuaye!” Noke yoku kupuila ulume posi pokati kavo, ondele yo tunda, ka yo lemehele. 36 Vosi va komõha kuenje va fetika oku lipula pokati vati: “Olondaka evi vi lomboloka nye? Momo eye lunene wa handeleka olondele kuenje via tunda!” 37 Esapulo liatiamẽla kokuaye lia li sanduila kolonepa viosi viofeka vi sungueko.

38 Noke yoku tunda vosunangonga, wa iñila vonjo ya Simono. Ndatembo ya Simono ukãi, wa kala oku vela ombambi yalua kuenje ovo va pinga ku Yesu oco a kuatise ukãi. 39 Eye wa talama kovaso yukãi, wa imula ombambi kuenje yo pita. Vonjanja yaco ukãi wa votoka kuenje wa fetika oku va poka.

40 Eci ekumbi lia iñila, vana va kala lava va vela ovovei aiñi aiñi va va nena kokuaye. Wa kapa ovaka komunu lomunu kuenje wa va sakula. 41 Olondele vialua via tundisiwa via kaluka viti: “Ove Vumõla a Suku.” Eye wa vi lemela, pole ka ecelelele okuti ovio vi vangula, momo via kũlĩhĩle okuti eye Kristu.

42 Eci kua ca, komẽle, eye wa enda pocitumãlo cimue culika. Owiñi wa fetika oku u sanda, yu va sanga apa a kala kuenje va seteka oku u tateka oco ka ka va sie. 43 Eye wa va sapuila hati: “Te nda kundila olondaka viwa Viusoma wa Suku kalupale akuavo, momo oco nda tumiwila.” 44 Kuenje wa kala oku kundila volosunangonga vio vo Yudea.

5 Eteke limue owiñi wa kala oku lisindila kokuaye loku yevelela ondaka ya Suku, osimbu eye a talama konele yociva co Genesarete.* 2 Kuenje wa mola awato avali a pandekiwa kohulo yociva, pole, vakuakupipa va loka vawato aco kuenje va kala oku sukula awanda avo. 3 Eye wa londa vowato umue okuti wa Simono, yu wo pinga oco amele naito kongongo. Kuenje Yesu wa tumãla vowato kuenda wa fetika oku longisa owiñi. 4 Eci a mala oku vangula, wa sapuila Simono hati: “Kuende apa pa longa kuenda lowisi awanda ene oco vu kuati olõsi.” 5 Simono wa kumbulula hati: “Olongisi, tua talavaya uteke wosi kuenda ka tua kuatele lacimue, pole omo liondaka yove tu lowisa awanda.” 6 Eci va ci linga, va kuata* ondunda yalua yolõsi. Kuenje awanda avo a fetika oku toka. 7 Ovo va payula vana va kala vowato ukuavo oco veye va va kuatise kuenje ovo veya, yu va yukisa awato aco avali, noke a fetika oku vomba. 8 Simono Petulu oku ci mola, wa petamẽla kolongolo via Yesu, loku popia hati: “A Ñala nunde, momo ndukuakandu.” 9 Omo liolõsi vialua va kuata, eye kuenda vana va kala laye, vosi va komõha, 10 oku kongelamo Tiago la Yoano omãla va Sebedeo, vana va talavayele kumosi la Simono. Pole, Yesu wa sapuila Simono hati: “Ku ka yokoke. Oku upisa cilo, o linga enyanga liomanu.” 11 Va tiuwiya awato kongongo, va sia cosi kuenje vo kuama.

12 Keteke likuavo osimbu a kala volupale lumue, kua kala ulume umue we yuka ovilundu! Eci a mola Yesu, wa petamisa ocipala loku u livondela hati: “A Ñala, nda wa panga, ñayise.” 13 Yesu oku olõla eka, wo lamba loku popia hati: “Nda panga! Kaya.” Vonjanja yaco haico ovilundu vio tunda. 14 Kuenje wa handeleka ulume waco oco ka ka sapuileko laumue, hati: “Kuende, ka lilekise kocitunda kuenda eca ocilumba omo wa kayisua, ndeci Mose a handeleka oco ci linge uvangi kokuavo.” 15 Pole, esapulo liatiamẽla kokuaye lia li sandula kuenje owiñi wa liongoluila oku u yevelela oco va sakuiwe ovovei avo. 16 Eye noke wa enda kovitumãlo viulika oku likutilila.

17 Eteke limue osimbu Yesu a kala oku longisa, va Fariseo lalongisi Vovihandeleko vana va tunda kovaimbo aiñi aiñi o ko Galilea, o ko Yudea kuenda o ko Yerusalãi haipo va tumãlelevo; kuenje unene wa Yehova wo wila oco a sakule. 18 Kuenje tala! alume vamue vambata pociyalo ulume umue wa fa ovolu kuenda va sanda onjila yoku wiñisa vokati toke apa pa kala Yesu. 19 Omo ka va tẽlele oku u tuala kokuaye mekonda liowiñi, va yambulula olusoka kuenje pepangu liaco opo va lowila ulume lociyalo caye pokati kava va kala kovaso ya Yesu. 20 Eci a limbuka ekolelo liavo, wa popia hati: “Olume, akandu ove a ecelua.” 21 Kuenje vakuavisonehua la va Fariseo va kala oku sima vovitima viavo vati: “U o vangula ndeti atonãi, helie? Helie o tẽla oku ecela akandu, nda ha Sukuko lika?” 22 Yesu poku limbuka ovisimĩlo viavo, wa va pula ndoco: “Nye vu kasi oku sima vovitima viene? 23 Nye ca leluka vali, oku popia okuti, ‘Akandu ove a ecelua,’ ale oku popia hati, ‘Votoka, enda’? 24 Oco vu limbuke okuti Mõlomunu o kuete unene palo posi woku ecela akandu—” noke wa sapuila ulume wa fa ovolu hati: “Hu sapuila siti, Votoka, tikula ociyalo cove, kuende konjo yove.” 25 Vepuluvi liaco haico a votoka kovaso avo, wa tikula ociyalo caye kuenje wa enda konjo yaye loku sivaya Suku. 26 Vosi va komõha kuenje va fetika oku sivaya Suku kuenda va kala lusumba walua, loku popia vati: “Etaili tua mola ovina vi komõhisa!”

27 Noke yovina evi, Yesu wa tunda kuenje wa mola ulume umue o tukuiwa Lewi ukuakutambula elisimu, wa tumãla ponjo yoku fetela elisimu, yu wo sapuila hati: “Linga ondonge yange.” 28 Eye wa sia ovina viosi konyima, wa votoka kuenje wa fetika oku u kuama. 29 Noke Lewi wo lingila ocipito cinene konjo yaye kuenje kua kala owiñi walua wa vakuakutambula elisimu kuenda vakuavo va kala oku lia.* 30 Va Fariseo la vakuavisonehua eci va ci mola va fetika oku ñuñunila olondonge viaye vati: “Momo lie vu lila loku nyuila kumosi la vakuakutambula elisimu kuenda vakuakandu?” 31 Yesu wa tambulula hati: “Omanu va kuete uhayele ka va sukila ondotolo, te vana va vela. 32 Sieyilile vakuesunga, puãi ndeyilila vakuakandu.”

33 Ovo vo sapuila vati: “Olondonge via Yoano vi likandangiya okulia kuenda vi likutilila, olondonge via va Fariseo vi ci lingavo, pole ene, vu lia kuenda vu nyua.” 34 Yesu wa va pulisa hati: “Vu pondola hẽ oku kisika akamba va sandombua oku likandangiya okulia osimbu va kasi la sandombua? 35 Pole, ku iya oloneke eci sandombua ambatiwa kuenje ovo va ka likandangiya okulia koloneke viaco.”

36 Kuenje wa va telavo olusapo lumue hati: “Lomue o teta ocitetele kuwalo wokaliye oco a ci tongele kuwalo wosimbu. Nda o ci linga, ocitetele cokaliye ci toka kuenje ocitetele cuwalo wokaliye ka ci li soki luwalo wosimbu. 37 Handi vali, lomue o kapa ovinyu yokaliye vonjeke yocipa ya kuka. Nda o ci linga, ovinyu yokaliye yi tuiya onjeke ya kuka kuenda ovinyu yi peseka kuenje onjeke yaco yi nyõleha. 38 Pole, ovinyu yokaliye yi kapiwa vonjeke yokaliye. 39 Lomue okuti noke yoku nyua ovinyu yosimbu, o yongola vali yokaliye, momo o popia hati, ‘Yosimbu yiwa.’”

6 Eteke limue kesambata Yesu wa pita vepia liotiliku kuenda olondonge viaye via fetika oku kalula apunga loku a tukusa peka. 2 Va Fariseo vamue va pula vati: “Momo lie vu lingila eci ka ca sungulukile oku linga Kesambata?” 3 Pole, Yesu wa va kumbulula hati: “Ka wa tangeli hẽ eci Daviti a linga kumue lalume vaye eci va yeva onjala? 4 Eye wa iñila ndati vonjo ya Suku yu wa tambula olombolo via tumbikiwa* kuenje wa lia loku ecavo kalume vaye okuti ka ca sungulukile umue oku vi lia, pole, ca sungulukilile lika kovitunda?” 5 Wa va sapuila hati: “Mõlomunu eye Ñala Yesambata.”

6 Kesambata likuavo, eye wa iñila vosunangonga, yu wa fetika oku longisa. Kuenje wa sangamo ulume umue okuti okuokuo kuaye kuondio kua siõsia. 7 Vakuavisonehua la va Fariseo va kala oku lavulula Yesu nda o sakula Kesambata, oco va sange onjila yoku u pisa. 8 Yesu poku limbuka ovisimĩlo viavo, wa sapuila ulume ukuakuokuo kua siõsia hati: “Votoka, enju vokati.” Ulume wa votoka, yu wa talama. 9 Yesu wa va sapuila hati: “Ndu puli cimue, cipi ca sunguluka Kesambata, oku linga ovina viwa ale ovina vĩvi, oku popela omunu ale oku ponda?” 10 Noke yoku vandekela vosi, wa sapuila ulume hati: “Olõla okuokuo kuove.” Eye wa ci linga kuenje okuokuo kuaye kua kaya. 11 Ovo va kuata onyeño yalua kuenje va livangula pokati catiamẽla kueci va linga la Yesu.

12 Eteke limue eye wa enda komunda oku likutilila kuenda wa likutilila ku Suku uteke wosi. 13 Eci kua ca, komẽle, wa kovonga olondonge viaye kuenda wa nõla ocimunga comanu 12 a tukula ovapostolo, okuti: 14 Simono o tukuiwavo Petulu, la manjaye Andereu, la Tiago, la Yoano, la Filipu, la Bartolomeu, 15 la Mateo, la Tomasi, la Tiago omõla a Alfeo, la Simono o tukuiwa, “ukuambili,” 16 la Yuda omõla a Tiago kuenda Yuda Isikariote una wa linga omakuli.

17 Eye wa loka kumue lavo, wa talama vetapi kuenje kua kala olondonge vialua kuenda owiñi wa tunda ko Yudea yosi, ko Yerusalãi kuenda ko Turo lo ko Sidono olofeka vi kasi konele yokalunga, vana veya oku u yevelela loku sakuiwa kovovei avo. 18 Vana va kala oku talisiwa ohali lolondele, va sakuiwavo. 19 Kuenje owiñi wosi wa yonguile oku u lamba, momo vokuaye mua tunda unene kuenda wa va sakula vosi.

20 Eye wa vandekela olondonge viaye loku vi sapuila hati:

“Ene vulosuke, wa sumũlũhi, momo Usoma wa Suku wene.

21 “Wa sumũlũhi ene vu kasi onjala cilo, momo vu ka tekuiwa.

“Wa sumũlũhi ene vu lila cilo, momo vu ka sanjuka.

22 “Wa sumũlũhi ndaño omanu vo suvuki, vo tundisi kuenda vo sepuli loku tenda onduko yene okuti ya vĩha, mekonda lia Mõlomunu. 23 Keteke liaco sanjuki kuenda yoleli, omo vu kuete onima yinene kilu, momo ovina evi ovio vakukululu yene va lingaile kovaprofeto.

24 “Pole, ngongo yene alohuasi, momo cosi vu kuete cilo oco lika vu ka kuata.

25 “Ene wekuti ngongo yene, momo vu ka kala onjala.

“Ene vu yola cilo ngongo yene, momo vu ka lisiõsiõla loku lila.

26 “Ngongo yene, eci omanu vosi va vangula ciwa catiamẽla kokuene, momo eci oco vakukululu yene va lingaile kovaprofeto vesanda.

27 “Pole, mopia lene vu yeva siti: Soli ovanyãli vene kuenda vana vo suvuki, va lingili ovina viwa, 28 pingi ku Suku oco a sumũlũise vana vo yonguili eci cĩvi, loku likutililako vana vo kangisi. 29 U o ku veta ocikusi konele yondio u wĩhavo epĩli; nda umue wa ku tambula ocikutu cove, u wĩhavo uwalo ukuavo wa wala. 30 U o ku pinga cimue u wĩha kuenda u wa ku tambula ovina viove, ku ko pinge oco a ku vi tiuwile.

31 “Ovina vu yongola okuti omanu vo vi lingili, haivio vu linga kokuavo.

32 “Nda vu sola lika ava vo soli, onima yipi vu kuata? Vakuakandu va solevo vana va va sole. 33 Nda vu linga ovina viwa ku vana vo lingilivo eci ciwa, onima yipi vu kuata? Vakuakandu haico va lingaingavo. 34 Nda vu levalisa* ku vana vu lavoka oku tambula cimue, onima yipi vu kuata? Vakuakandu va levalisavo ku vakuakandu oco va va tiuwile calua. 35 Pole, soli ovanyãli vene loku va lingila eci ciwa kuenda oku va levalisa okuti ka vu lavoka oku u tiuwili cimue; kuenje onima yene yilua kuenda vu linga omãla va Tõlo, momo eye ukuacali la vakualutukãi kuenda olondingaĩvi. 36 Kali vakuahenda ndeci Isiene okuti ukuahenda.

37 “Ko ka pisi kuenje ka vu pisiwa; ko ka sombisi vakuene kuenje ka vu ka sombisiwavo. Eceli* kuenje vu eceliwavo.* 38 Ecaeci kuenje omanu vo wĩhivo. Ovo va ka yukisa onjongo yene, loku yi lamela kuenda oku supoka. Momo onjongo vu yonga layo haiyo vo yongelivo.”

39 Noke wa va telavo olusapo lumue hati: “Anga omeke yi songuila omeke yikuavo? Siti vosi yavo va kupukila vocitunu? 40 Ondonge ka ya velelepo ulongisi waye, pole wosi o longisiwa ciwa, o kala ndulongisi waye. 41 Momo lie o vanjela okacinene ka kasi viso lia manjove, puãi ku limbuka ohangalo yi kasi viso liove? 42 O sapuila ndati manjove hoti, ‘A manjange linga hupe okacinene viso liove,’ osimbu ku lete ohangalo yi kasi viso liove muẽle? Okuambambe! Tete upa ohangalo viso liove, noke o mola ciwa ndomo upa okacinene viso lia manjove.

43 “Uti uwa ka wimi epako lĩvi kuenda uti ũvi ka wimi epako liwa. 44 Momo uti luti u limbukiwila kapako ao. Omanu ka va yungi akuyu kolosongo, ale ayuva kocambanda. 45 Omunu uwa, o vangula ovina viwa, momo vutima waye muli ovina viwa, pole, omunu ũvi o vangula ovina vĩvi, momo vutima waye muli ovina vĩvi; eci ci kasi vutima, oco omela u popia.

46 “Momo lie vu nukuila hati, ‘a Ñala! A Ñala!’ nda ka vu lingi ovina ndi popia? 47 Omunu wosi o yeva olondaka viange kuenje o vi kapako, ndu sapuili lu eye a sokisiwa: 48 O sokisiwa lulume wa tungila onjo vohanda. Kuenje eci ombela yeya, endunde lia veta onjo, pole, ka ya kupukile, momo ya sevetiwa ciwa. 49 Wosi o yeva, pole, ka ci kapiko, o sokisiwa lulume wa tungila onjo veseke. Eci endunde lia veta onjo, ya kupuka kuenje ekundu liaco lia piãla.”

7 Eci Yesu a mala oku vangula lomanu, wa iñila vo Kafarinau. 2 Ukuenje umue wa kesongo kolohoka wa soliwile laye wa kala oku vela calua kuenda wa puluka oku fa. 3 Poku yeva catiamẽla ku Yesu, kesongo kolohoka wa tuma akulu vamue va va Yudea oku u vilikiya oco a sakule ukuenje waye. 4 Ovo veya ku Yesu yu va fetika oku u livondela vati: “Eye o sesamẽla ekuatiso liove, 5 momo o sole ofeka yetu kuenda wa tu tungilako osunangonga.” 6 Yesu wa enda kumue lavo. Osimbu a kala ocipepi lonjo, kesongo kolohoka wa tuma akamba vaye oku sapuila Yesu hati: “A Ñala, ku ka sakalale, momo si sesamẽla okuti ove iñila vonjo yange. 7 Eli olio esunga lieci si sesamẽlela oku iya kokuove. Pole, popia ño ondaka yimue, ukuenje wange o kaya. 8 Ame numiliwavo kuenda ñuete asualali va pokola kokuange okuti, eci ndi sapuila umue hati, ‘Kuende!’ eye enda, leci ndi sapuila ukuavo hati, ‘Enju!’ eye iya kuenda kukuenje wange hati, ‘Linga eci!’ eye o ci linga.” 9 Eci Yesu a yeva ovina evi, wo komõha kuenda oku vanja kowiñi wa kala oku u kuama wa popia hati: “Ndu sapuili siti, vo Isareli yosi sia la mola ekolelo lialua ndeli.” 10 Kuenje eci vana va tumiwile va tiukila konjo, va sanga okuti ukuenje wa kaya.

11 Noke wa enda volupale luo Naini kuenje olondonge viaye kuenda owiñi va linga ungende kumosi laye. 12 Osimbu va kala ocipepi lombundi yolupale, tala! omunu umue wa fa, wa kala oku ambatiwa, eye omõla wongunga wa inaye. Pole, inaye ocimbumba. Owiñi walua wo volupale wa kala laye. 13 Eci Ñala a mola ukãi waco, wo kuatela ohenda kuenje wa sapuila ukãi hati: “Ku ka lile vali.” 14 Eye wa amelako yu wa lamba kocikalavekua* kuenje vakuakuambata ocikalavekua va talama. Eye wa popia hati: “Okuenje u sapuila siti, votoka!” 15 Omunu wa file wa tumãla, yu wa fetika oku vangula kuenje Yesu wo weca ku inaye. 16 Vosi yavo va kuata usumba kuenda va sivaya Suku vati: “Pokati ketu pa votuiwa uprofeto umue wa velapo” kuenda “Suku wa lekisa ohenda komanu vaye.” 17 Kuenje esapulo liaco liatiamẽla kokuaye lia lisanduila ko Yudea yosi kuenda kovaimbo osi a sungueko.

18 Noke olondonge via Yoano vio sapuila ovina evi viosi. 19 Yoano wa vilikiya olondonge viaye vivali kuenje wa vi tuma ku Ñala oku pula hati: “Ove Una o laika oku iya, ale tu lavoka ukuavo?” 20 Eci va pitĩla kokuaye, alume va popia vati: “Yoano Upapatisi wa tu tuma kokuove oku pula hati, ‘Ove Una o laika oku iya, ale tu lavoka ukuavo?’” 21 Kowola yaco, eye wa sakula ovovei omanu valua, wa tundisa olondele kuenda wa patulula ovaso olomeke. 22 Kuenje wa va tambulula hati: “Kuendi, ka sapuili Yoano eci wa yevi leci wa moli okuti: Olomeke cilo vi kasi oku vanja, ovilema vi kasi oku enda, vakuavilundu va yelisua, ovisitatũi vi kasi oku yeva, vana va fa va pinduiwa kuenda olondaka viwa vi kasi oku kundiwila kolohukũi. 23 Wa sumũlũha una ka tinduka vekolelo vonduko yange.”

24 Eci olomunga via Yoano via enda, Yesu wa fetika oku sapuila owiñi catiamẽla ku Yoano hati: “Nye wa ka taleli vekalasoko? Anga oluneva lu tuñunyiwa lofela? 25 Nye wa ka taleli? Wa ka taleli ulume wa wala uwalo wa kemãla?* Momo vana va kasi kolonjo violosoma ovo lika va wala uwalo wa kemãla. 26 Nye wa ka taleli? Wa ka taleli uprofeto? Ndu sapuili siti, eye wa velapo ovaprofeto vosi. 27 U una ca sonehiwila hati: ‘Tala! ndi tuma omunga yange kovaso yove, una o ka pongiya onjila yove.’ 28 Ndu sapuili siti, pokati ka vana va citiwa lakãi, ka pali umue wa velapo Yoano, pole, u o sule Vusoma wa Suku, wo velapo.” 29 (Eci omanu vosi kuenda vakuakutambula elisimu va ci yeva, va tenda Suku okuti ukuesunga, momo ovo va papatisiwa lepapatiso lia Yoano. 30 Pole, va Fariseo kuenda alongisi Vovihandeleko va pembula elungulo* Suku a va ĩha, omo ka va papatisiwile la Yoano.)

31 “Omanu vocitumbulukila eci ndi va sokisa lelie kuenda va lisetahãla lelie? 32 Va sokisiwa lomãla va tumãla pocitanda va vilikiya akamba vavo, vati: ‘Tuo sikili olombendo, puãi ka wa pilukili; tua lila, pole, ka wa liteteleli.’ 33 Cimuamue haico okuti, eci Yoano Upapatisi ka lile ombolo ndaño oku nyua ovinyu, ene wa popi hoti: ‘Eye o kuete ondele.’ 34 Mõlomunu wa lia, wa nyua, pole, ene wa popi hoti: ‘Tala! U ocisapanu, ukuakunyua ovinyu, haeye ekamba lia vakuakutambula elisimu kuenda vakuakandu.’ 35 Haimo lumue, olondunge vi limbukiwila kovilinga viesunga* mekonda liomãla* vaye vosi.”

36 Noke ulume umue u Fariseo wo pinga oco a lie laye ondalelo. Eye wa iñila konjo yulume u Fariseo kuenda wa tumãla komesa. 37 Ukãi umue wa kũlĩhĩwile volupale okuti ukuakandu, wa yeva okuti Yesu wa kala oku lia* konjo ya umue u Fariseo kuenje wa nena ocipupu culela welemba liwa. 38 Noke wa kekama kolomãhi via Yesu, wa lila kuenda wa fetika oku yulisa olomãhi viaye lasuelẽla kuenje wa a puenya lesinga liaye liutue. Wo sipula kolomãhi kuenda wa vi sieketa ulela welemba liwa. 39 U Fariseo wo laleka, poku ci mola, wa vangula lika liaye hati: “Nda ulume u, wa kale muẽle uprofeto, nda wa kũlĩha ukãi u o kasi oku u lamba kuenda ndomo a tuwa okuti, ukuakandu.” 40 Yesu wo tambulula hati: “A Simono, njongola oku ku sapuila cimue.” Eye hati: “Olongisi, ci popia!”

41 “Alume vavali va kuatelele ofuka ulume umue ukuakulevalisa; umue wa levala 500 kolodenariu, ukuavo wa levala 50. 42 Omo okuti ka va kuatele lacimue oco va fete, ulume ukuakulevalisa wa va ecela kavali kavo. Pokati kalume vavali, o sole vali ukuakulevalisa helie?” 43 Simono wa tambulula hati: “Ndi sima okuti yuna eye a ecela olofuka vialua.” Eye wo sapuila hati: “Wa kumbulula ciwa.” 44 Kuenje wa vandekela vali kukãi loku sapuila Simono hati: “O lete ukãi u? Nda iñila vonjo yove; kua nyĩhile ovava oco ndi sukule kolomãhi viange. Pole, ukãi u, wa sukula olomãhi viange lasuelẽla aye kuenda wa vi puenya lesinga liaye. 45 Ove kua ndi sipuile, pole, ukãi u, tunde eci nda iñila, ka liwekelepo oku sipula olomãhi viange locisola. 46 Kua ndi sieketele ulela vutue wange, pole ukãi u, wa ndi sieketa ulela welemba liwa kolomãhi viange. 47 Omo liaco, hu sapuila siti, akandu aye ndaño alua, a ecelua, momo o sole calua. Pole, una ecelua citito, o sole citito.” 48 Noke wa sapuila ukãi waco hati: “Akandu ove a ecelua.” 49 Kuenje vana va tumãlele laye komesa, va fetika oku lipula pokati vati: “Ulume u ecela ndeti akandu, helie?” 50 Pole, eye wa sapuila ukãi hati: “Ekolelo liove lia ku popela; kuende lombembua.”

8 Noke Yesu wa linga ungende volupale lolupale lo vovaimbo osi, oku kunda olondaka viwa Viusoma wa Suku. Kuenje ovapostolo Ekũi la Vavali va kala kumue laye, 2 kua kalavo akãi vamue va tundisiwile olondele kuenda va kayisua ndeci: Maria o tukuiwa Magadala, una wa tundisua olondele epanduvali; 3 Yoana ukãi wa Husa, kalei ka Herode; la Susuana; kuenda akãi vakuavo vana va enda oku u kuatisa lovipako viavo.

4 Kuenje eci owiñi walua wa liongolola kumue la vana va kala oku iya kokuaye va tunda valupale aiñi aiñi, eye wa fetika oku vangula lolusapo hati: 5 “Umue ukuakulima wa tunda oku waya ombuto yaye. Osimbu a kala oku waya, olombuto vimue via kupukila konele yonjila kuenda va vi liataila kuenje olonjila vio kilu via vi lia. 6 Olombuto vikuavo via kupukila pocikakala, noke yoku kula, via kukuta omo ka pa kaile ombuili. 7 Vikuavo via kupukila pocambanda kuenje eci ocambanda ca kula kumue lavio, ca vi totomisa. 8 Handi vikuavo, via kupukila posi yiwa kuenje noke yoku kula via ima 100 kapako.” Osimbu a kala oku vangula ovina evi, wa kaluka hati: “U o kuete ovatũi, a yevelele.”

9 Pole, olondonge viaye vio pula eci olusapo luaco lu lomboloka. 10 Eye hati: “Ene wa sumũlũhi omo vu kuete elomboloko lielumbu li kola Liusoma wa Suku, pole, komanu vakuavo ndi vangula lavo lalusapo okuti ndaño va mola, va mola olivova, ndaño va yeva ka va kuata elomboloko. 11 Olusapo lu lomboloka ndoco: Ombuto ondaka ya Suku. 12 Ava va kupukila konele yonjila vana va yeva, kuenje Eliapu li upa ondaka vovitima viavo okuti ka va kolela ndaño oku popeliwa. 13 Ava va wayiwa pocikalakala vana okuti eci va yeva ondaka, va tava lesanju, pole, ka va kuete olombombo. Ovo va kolela vokatembo kamue, pole, eci va pita voseteko va konyoha. 14 Vina via kupukila pocambanda, vana va yeva ondaka, pole, omo lioku yapuisiwa lasakalalo, lovokuasi kuenda ayele omuenyo, va totomisua kuenda ka va imi apako. 15 Vina via kupukila posi yiwa, yuna o yeva ondaka lutima uwa kuenje o kuata elomboloko liayo, haeye ima apako lepandi.

16 “Lomue okuti noke yoku mĩha ondiyelo, o yi tuvika locikuata, ale o yi kapa vemehi liula, pole o yi kapa kilu liociyekelo kuenje vosi veya va mola ocinyi. 17 Momo ka kuli lacimue ca salamisua okuti ka ci situluiwa, ale ceci ci kasi vuyombeki okuti ka ci kũlĩhĩwa kuenda ka ci iya kilu. 18 Lavululi ndomo vu yeva, momo wosi o kuete, o tambula vali calua, pole, wosi ka kuete, ndaño cina a sima okuti o ci kuete, cu upiwa.”

19 Noke inaye la vamanjaye veya oku u mola, pole, ka va tẽlele oku pitĩla kokuaye omo liowiñi. 20 Kuenje umue wo sapuila hati: “Ina yove la vamanjove va kasi posamua, va yongola oku ku mola.” 21 Wa va sapuila hati: “Ina yange la vamanjange, vana va yeva ondaka ya Suku kuenje va yi pokola.”

22 Eteke limue, Yesu kumue lolondonge viaye va londa vowato, yu wa va sapuila hati: “Tu yokeli kesinya likuavo.” Kuenje va wila vociva. 23 Osimbu va kala oku enda lowato, eye wa pekela. Kuenje kua katuka ehunguhungu linene liofela, lia kala oku tunda vociva kuenda vowato wavo mua fetika oku iñila ovava kuenje va kala kohele. 24 Noke ovo va enda, yu vo pasula loku popia vati: “Olongisi, Olongisi, tu laika oku fa!” Eci a pasuka wa lemẽla ofela loku tema kuovava, ovio vio pokola kuenje kua kala etulumuho lialua. 25 Yu wa va sapuila hati: “Ekolelo liene li kasi pi?” Ovo va kala lusumba loku komõha kuenda va lipula pokati vati: “Omunu u-u helie? Momo o handeleka ofela lovava kuenje vi pokola kokuaye.”

26 Noke va enda kimbo lio Gerasa li kasi kesinya likuavo lio Galilea. 27 Osimbu Yesu a kala oku pitĩla kongongo, ulume umue wo volupale wa kuatiwile lolondele weya kokuaye. Vokuenda kuotembo yalua, ulume waco ka walaile uwalo kuenda ka la kala konjo, pole, wa enda oku kala kayambo. 28 Eci a mola Yesu, wa kaluka loku u kekamẽla kuenda wa popia lolukandi hati: “Amõla a Suku Tõlo, nye o yongola okuti ndu ku ci lingila? Hu pinga, ku ka ndi yambule.” 29 (Kuenje Yesu wa handeleka ondele oco yi tunde vulume. Olonjanja vialua,* ya enda oku u kuata loku u kuta lalienge lukumbi kuenda oku u lava, pole, wa enda oku tepa tepa alienge kuenda oku songuiwa londele povitumãlo viulika.) 30 Yesu wo pula hati: “Onduko yove helie?” Eye hati: “Ame Lohoka,” momo olondele vialua via iñilile vokuaye. 31 Kuenje vio livondela oco ka ka vi tume vekungu. 32 Endo limue liolongulu lia kala oku lia komunda kuenje olondele vio livondela oco a vi ecelele oku iñila volongulu kuenda eye wa vi tava. 33 Noke olondele via tunda vulume, yu via enda volongulu kuenje olongulu viosi via kupukila vocingunguma* cociva kuenda via limbutũila vokalunga. 34 Pole, eci angombo va mola ovina via pita, va tila kuenda va sapuilako omanu vo volupale lo kovaimbo a sungueko.

35 Noke omanu veya oku tala eci ca pita. Ovo va enda ku Yesu, pole, poku sanga ulume wa tundisua olondele okuti wa wala, olondunge viaye vieyamo kuenda wa tumãla kolomãhi via Yesu, va kuata usumba walua. 36 Ava va ci mola, va va sapuila ndomo ulume wa kuatiwile londele a sakuiwa. 37 Kuenje omanu valua va lisungue lofeka yo Gerasa va pinga ku Yesu oco a tunde vofeka yavo, momo va kuata usumba walua. Noke eye wa wila vowato kuenje wa enda. 38 Ulume wa tundisua olondele wo livondela oco a kale laye, eye wa liusika lulume hati: 39 “Tiukila konjo, ka sapuile ku vangandiove ovina viosi Suku a ku lingila.” Kuenje eye wa enda, wa sapula kovaimbo osi eci Yesu o lingila.

40 Eci Yesu a tiuka, owiñi wo tambula lesanju, momo vosi va kala oku u lavoka. 41 Ulume umue o tukuiwa Yairo, weya; ulume waco usongui wosunangonga. Eye wa petamẽla kolomãhi via Yesu kuenje wa fetika oku livondela oco a ende konjo yaye, 42 momo wa kuata omõla ufeko wongunga, o kuete 12 kanyamo, okuti wa laikele oku fa.

Osimbu Yesu a kala oku enda, owiñi wo sinda. 43 Kuenje pa kala ukãi umue wa kala oku pita osonde ci soka 12 kanyamo, pole, lomue wa tẽla oku u sakula. 44 Ukãi waco weya konyima yaye, wa lamba kolunjenje yuwalo waye kuenda vonjanja yaco haico osonde ya liweka oku pita. 45 Yesu wa pula hati: “Helie wa ndamba?” Omo vosi va likala, Petulu wa popia hati: “Olongisi, owiñi wa ku ñuala kuenda va kasi oku lisindila kokuove.” 46 Yesu wa popia hati: “Umue wa ndamba, momo nda limbuka okuti unene wa nunda.” 47 Ukãi poku mola okuti vo limbuka, weya loku luluma yu wo kekamẽla loku sapuila kovaso omanu vosi esunga lieci o lambela kuenda ndomo a kaya vonjanja yaco. 48 Pole, eye wa sapuila ukãi hati: “Amõlange, ekolelo liove lia ku kayisa. Kuende lombembua.”

49 Osimbu a kala oku vangula, ulume umue wa tunda konjo yusongui wosunangonga, weya yu wa popia hati: “Omõlove ukãi wa fa! Ku ka sakalaise vali Ulongisi.” 50 Yesu poku ci yeva wo tambulula hati: “Ku ka kuate usumba; kuata ño ekolelo kuenje eye o popeliwa.” 51 Eci Yesu a pitĩla konjo, ka ecelele okuti umue iñila laye, te lika Petulu, Yoano, Tiago kuenda isia la ina yufeko. 52 Pole, omanu va kala oku lila loku litetela lesumuo omo liufeko. Kuenje eye wa popia hati: “Ko ka lili vali, momo eye ka file, wa pekela.” 53 Poku ci yeva, ovo va fetika oku u yola epembe, momo va kũlĩhĩle okuti ufeko wa fa. 54 Eye wa kuata peka liufeko, wo vilikiya loku popia hati: “Amõla, votoka!” 55 Ongusu yomuenyo ya tiuka vokuaye, vonjanja yaco haico a votoka kuenda Yesu wa tuma oku u wĩha cimue cokulia. 56 Kuenje olonjali viaye via yeva esanju lialua, pole eye wa va handeleka oco ka va ka sapuileko laumue ovina via pita.

9 Noke Yesu wongolola ovapostolo Ekũi la Vavali kuenje wa va ĩha unene woku tundisa olondele kuenda oku sakula ovovei. 2 Kuenje wa va tuma oku kunda Usoma wa Suku kuenda oku sakula, 3 loku va sapuila hati: “Ko ka ambati cimue kungende, ndaño ombueti ale onjeke yoku ambata okulia, olombolo, pamue olombongo,* ale ovowalo avali.* 4 Pole, vonjo yosi wiñili, omo vu kala toke eci vu tundamo. 5 Omunu wosi ka yongola oku vu yekisi, tundi volupale luaco, litutumuli oneketela kolomãhi viene oco ci linge uvangi kokuavo.” 6 Eci va tundako, va enda vimbo limbo oku kunda olondaka viwa kuenda oku sakula kolonepa viosi.

7 Herode* ombiali,* poku yeva ovina viosi via pita, wa sakalala calua, momo vamue va kala oku popia okuti Yoano wa pinduiwa kuava va fa, 8 pole, vakuavo va popia vati, Eliya wa molẽha, handi vakuavo vati, umue pokati kovaprofeto vo kosimbu wa pinduiwa. 9 Herode wa popia hati: “Yoano ndo teta ale utue. Omunu waco ñasi oku yeva okuti wo linga ovina viaco helie?” Kuenje wa yonguile oku u mola.

10 Eci ovapostolo va tiuka, va lomboluila Yesu ovina viosi va linga. Noke wa va ambata pocitumãlo cimue culika ci tukuiwa Betesaita. 11 Pole, owiñi poku ci yeva, wo kuama. Kuenje wa va tambula locisola kuenda wa fetika oku vangula lavo catiamẽla Kusoma wa Suku loku sakula vana va sukilile oku sakuiwa. 12 Kuenje ekumbi lia kala oku iñila. Olondonge Ekũi la Vivali vieya, yu vio sapuila viti: “Tuma omanu oku enda kovaimbo a lisungue kuenda kalupale akuavo oco ovo muẽle va ka sandiliye ocitumãlo cepuyuko kuenda okulia, momo kulo tu kasi ndeti, kupãla.” 13 Pole, eye wa va sapuila hati: “Ene vu va ĩha eci va lia.” Ovo vati: “Tu kuete lika olombolo vitãlo lolõsi vivali, citava okuti etu muẽle tu enda oku landela okulia omanu ava vosi.” 14 Oko kua kala 5.000 kalume. Eye wa sapuila olondonge viaye hati: “Pingi kowiñi oco va tumãle vovimunga 50 komanu.” 15 Kuenje ovio via ci linga kuenda omanu vosi va tumãla. 16 Noke wa tikula olombolo vitãlo lolõsi vivali, oku vanja kilu wa likutilila. Kuenje wa timbula olombolo loku vi eca kolondonge oco va vi avele owiñi. 17 Vosi va lia kuenda ve kuta, noke vongolola ovimuanyuila via supapo okuti via tẽla 12 kakualu.

18 Osimbu a kala oku likutilila lika liaye, olondonge vieya kokuaye kuenje eye wa vi pula hati: “Omanu va popia okuti ame elie?” 19 Ovo vo kumbulula vati: “Yoano Upapatisi, vakuavo vati, Eliya, handi vakuavo vati, umue pokati kovaprofeto vo kosimbu okuti wa pinduiwa.” 20 Eye wa va pula hati: “Ene hẽ vu popia okuti ame elie?” Petulu wa kumbulula hati: “Ove Kristu wa Suku.” 21 Wa vangula lavo loku va handeleka oco ka va ka sapuileko omunu laumue, 22 pole, eye hati: “Mõlomunu o talisiwa ohali, o ka pembuiwa lakulu lovitunda via velapo kuenda vakuavisonehua kuenje o pondiwa, pole keteke liatatu o pinduiwa.”

23 Noke wa sapuila vosi hati: “Nda umue o yongola oku ñuama, ka ka lisokolole vali eye muẽle, a tikule uti waye wekangiso* eteke leteke kuenje a ñuame. 24 Momo wosi o yongola oku popela omuenyo waye o u pesela, puãi wosi o pesela omuenyo waye vonduko yange, o u popela. 25 Ci kuete esilivilo lie omunu oku nganyala oluali luosi, pole, o pesela omuenyo waye, ale o u kapa kohele? 26 Momo wosi o ñuetele osõi ame kuenda ondaka yange, Mõlomunu o kuatelavo osõi omunu waco eci ­eyilila ­vulamba wa Isia kumue lovangelo va kola. 27 Pole, ndu sapuili ocili siti, kuli vamue va kasi palo okuti ka va moli oku fa, toke eci va mola tete Usoma wa Suku.”

28 Noke yoloneke ecelãla, eci a popia olondaka evi, wa ambata Petulu, la Yoano kuenda Tiago, va londa komunda oku ka likutilila. 29 Osimbu a kala oku likutilila, ocipala caye ca pongoloka kuenda uwalo waye wa kala oku nina. 30 Kuenje tala! alume vavali okuti Mose kuenda Eliya; va kala oku sapela la Yesu. 31 Ovo va molẽha lulamba kuenda va fetika oku vangula catiamẽla kungende waye una eye a laikele oku tẽlisa ko Yerusalãi. 32 Kuenje Petulu lava va kala laye va suñila, pole, eci va pasuka, va mola ulamba waye kuenda alume vavali va kala laye. 33 Osimbu alume vaco va kala oku litepa la Yesu, Petulu wo sapuila hati: “Olongisi, kokuetu ciwa oku kala kulo. Nda citava tu tunga olosinge vitatu, yimue yove, yimue ya Mose, yikuavo ya Eliya.” Eye ka kũlĩhĩle eci a kala oku popia. 34 Kuenje osimbu a kala oku popia olondaka viaco, kua molẽha elende limue yu lia va sitika. Eci va kala oku iñila velende va kuata usumba. 35 Velende mua tunda ondaka yiti: “U Omõlange, una wa nõliwa. U yeveleli.” 36 Eci kua yevala ondaka yaco, Yesu wa kala lika liaye. Pole, ovo võha kuenda koloneke viaco ka va sapuilileko omanu ovina va mola.

37 Keteke likuavo, eci va loka komunda, owiñi walua weya kokuaye. 38 Kuenje ulume umue wa kaluka lolukandi pokati kowiñi hati: “Olongisi, hu pinga oco o tale omõlange ulume, momo eye omõlange wongunga. 39 Pole, eci ondele yu kuata, o kaluka lolukandi kuenda yu tanyisa toke eci a tunda efelefele vomela, yu tipula noke yu weca. 40 Kuenje nda pinga kolondonge viove oco va tundise ondele yaco, pole, ka vio sakuile.” 41 Yesu wa kumbulula hati: “Acitumbulukila ca kamba ekolelo haico ca vĩha, toke otembo yipi ñala lene loku pandikisa lene? Nena kulo omõlove.” 42 Pole, osimbu a kala oku amelako, ondele yo wimba posi kuenda yo tanyisa longusu. Yesu wa lemẽla ondele kuenda wa sakula okamõla, yu wo weca ku isiaye. 43 Kuenje omanu vosi va komõha omo liunene wa Suku.

Osimbu vosi va komõha omo liovina a kala oku linga, eye wa sapuila olondonge viaye hati: 44 “Yeveleli lutate kuenda ivaluki olondaka evi, momo Mõlomunu o laika oku pakuiwa peka liomanu.” 45 Pole, ovo ka va kuatele elomboloko lieci a va sapuila. Eci ca kala elumbu kokuavo okuti ka va kuata elomboloko kuenda va kala lohele yoku u pula ovina a popia.

46 Noke va fetika oku lihoyisa nda helie wa velapo pokati kavo. 47 Yesu poku limbuka ovisimĩlo viovitima viavo, wa kuata okamõla, wa ka talamisa ponele yaye, 48 kuenda wa va sapuila hati: “Wosi o yekisa okamõla aka vonduko yange, o njekisavo ame; kuenda wosi o njekisa, o yekisavo U wa numa. Momo wosi o likapa kutito pokati kene, eye wa velapo.”

49 Yoano wa tambulula hati: “Olongisi, tua mola ulume umue wa kala oku tundisa olondele vonduko yove kuenda tua yonguile oku u tateka, momo ka endaenda letu.” 50 Yesu wo sapuila hati: “Ku ko tateki, momo wosi ka tamalala lene, o kasi lene.”

51 Omo eteke liaye lioku kuatiwa lia kala ocipepi,* eye wa sokiya oku enda ko Yerusalãi. 52 Kuenje wa tuma olomunga kovaso yaye. Ovo va enda kuenda va iñila vimbo lia va Samaria oku pongiya ovina vioku iya kuaye. 53 Pole, ka vo tambuile, momo eye wa nõlapo oku enda ko Yerusalãi. 54 Eci olondonge Tiago la Yoano via ci mola, via popia viti: “A Ñala, o yongola okuti tu pinga oco kilu ku tunde ondalu okuti yi va nyõla?” 55 Pole, eye wa vandekela kokuavo loku va lemẽla. 56 Noke Yesu lolondonge viaye va enda kimbo likuavo.

57 Osimbu va kala vonjila, umue wo sapuila hati: “Ame hu kuama kuosi wenda.” 58 Puãi Yesu wo kumbulula hati: “Olombulu vi kuete alungi kuenda olonjila vi kuete ovianju, pole, Mõlomunu ka kuete apa a kapa utue waye.” 59 Noke wa sapuila ukuavo hati: “Linga ondonge yange.” Ulume wo sapuila hati: “A Ñala, tete ngecelele oco ngende oku ka kenda isiange.” 60 Eye wo kumbulula hati: “Ecelela okuti ovivimbi vi likenda ovio muẽle, pole, kuende ka kunde Usoma wa Suku.” 61 Handi vali ukuavo hati: “A Ñala, hu kuama, pole ngecelele tete oku usika epata liange.” 62 Yesu wo sapuila hati: “Lomue okuti noke yoku kapa eka liaye kosaluwa o vanja kovina via siala konyima okuti o sesamẽla oku kala Vusoma wa Suku.”

10 Noke yovina evi, Ñala wa nõla olondonge vikuavo 70 kuenje wa vi tuma vavali vavali kovaso aye kalupale lokovitumãlo viosi kuna a laikele oku enda. 2 Kuenje wa va sapuila hati: “Ocili, oku ungula kualua, pole, olonalavayi vitito. Omo liaco, pingi ku Cime coku ungula oco a tume olonalavayi koku ungula kuaye. 3 Pole, kuendi. Ndu tumi ndolomeme pokati kolombinji. 4 Ko ka ambati olombongo ale onjeke yokulia ale olohaku kuenda ko ka lami* laumue osimbu vu kasi vonjila. 5 Eci wiñili vonjo yimue, popi hoti: ‘Onjo yilo yi kale lombembua.’ 6 Nda u o kasimo o sole ombembua, ombembua yene yi kala laye. Pole nda ka yi sole, ombembua yi tiukila kokuene. 7 Kuenje kali vonjo yaco, li kuenda nyui ovina va pongiya, momo onalavayi yi sesamẽla ofeto yayo. Ko ka sondoloki konjo lanjo.

8 “Handi vali, volupale luosi wiñili kuenje vo yekisi, li eci vo wĩhi, 9 loku sakula olombeyi kuenda va kundili hoti: ‘Usoma wa Suku weya ocipepi lene.’ 10 Pole, volupale luosi wiñili kuenje ka vo yekisi, kuendi volokololo viaco kuenda popi hoti: 11 ‘Ndaño oneketela yolupale ya lamelela kolomãhi vietu, tu yi li tutumula kovaso yene. Omo liaco, kũlĩhi okuti Usoma wa Suku u kasi ocipepi.’ 12 Ndu sapuili siti, keteke liaco, ci leluka vali kofeka yo Sodoma okuti olupale luaco lu sule.

13 “Ngongo yove, a Korasene! Ngongo yove, a Betesaita! momo ovilimbu via lingiwa kokuene via lingiwavo ko Turo lo ko Sidono, omo va likekembela ale osimbu, poku tumãla kovikelẽyi kuenda etiko. 14 Keteke liekanga, ci leluka vali kofeka yo Turo lo Sidono okuti ene vu sule. 15 Ove a Kafarinau, o ka kemalisua hẽ kilu? O kupukila Veyambo!*

16 “Wosi o vu yeveleli, o njevelelavo ame. Wosi o vu sepuli, o ndi sepulavo ame. Kuenje wosi o ndi sepula, o sepulavo u wa numa.”

17 Noke olondonge 70 via tiuka lesanju loku popia vati: “A Ñala ndaño muẽle olondele via pokola kokuetu omo lioku tukula onduko yove.” 18 Eye wa vi sapuila hati: “Nda mola Satana wa kupuka ale ndociliakulo ca tunda kilu. 19 Ndo wĩhi unene woku liataila olonyõha lanyenya kuenda ongusu yoku yula ovanyali vene vosi okuti lacimue cu lingi lãvi. 20 Ko ka sanjukili omo olondele vi pokola kokuene, pole, sanjuki omo olonduko viene via sonehiwa kilu.” 21 Vepuluvi liaco, eye wa sanjuka omo liespiritu sandu, yu wa popia hati: “A Tate, a Ñala yo kilu kuenda osi, hu sivaya, momo kua situluile ovina evi ku vakualondunge lava va lilongisa, pole, wa vi situluila vana vomboka ndomãla. A Tate, eyi oyo onjila wa tava. 22 Ovina viosi via nyĩhiwa la Isiange kuenda lomue wa kũlĩha Omõla, te Isia; lomue wa kũlĩha Isia, te Omõla kuenda una Omõla a panga oku u situluila.”

23 Eye wa vandekela kolondonge loku vangula lavo pokolika hati: “Va sumũlũha vana va lete ovina ene vu lete. 24 Ndu sapuili siti, ovaprofeto valua lolosoma va yonguile oku mola ovina vu lete, pole ka va vi muile kuenda oku yevelela ovina vu kasi oku yeva, pole ka va vi yevele.”

25 Tala! ulume umue Ukuavihandeleko wa votoka oku u seteka poku u pula hati: ­“Olongisi, ocina cipi ndi sukila oku linga oco ñuate omuenyo ko pui?” 26 Eye wo tambulula hati: “Nye ca sonehiwa Vocihandeleko? O tanga ndati?” 27 Ulume wa ­tambulula hati: “‘Sola Yehova Suku yove lutima wove wosi, lomuenyo wove wosi, longusu yove yosi, lolondunge viove viosi’ kuenda ‘sola ukuẽle ndeci o lisole ove muẽle.’” 28 Yesu wo sapuila hati: “Wa tambulula ciwa; amamako oku ci linga kuenje o kuata omuenyo ko pui.”

29 Omo ulume wa yonguile oku litenda okuti ukuesunga, wa pula Yesu hati: “Ukuetu waco helie?” 30 Yesu wo tambulula hati: “Ulume umue wa tunda ko Yerusalãi oku enda ko Yeriko kuenda wa lisanga lovingumba okuti vio punda, vio tipula, noke va enda kuenje vo sia okuti wa ambuka. 31 Vepuluvi liaco ocitunda cimue ca kala oku lokila ketapalo liaco, pole, eci a mola ulume waco, wa ñualela konele yikuavo. 32 Cimuamue haico u Lewi, okuti eci a pita vonjila yaco, wo mola kuenje wa ñualela konele yikuavo. 33 Pole, ulume umue u Samaria poku pita ketapalo liaco eci o mola, wo kuatela ohenda. 34 Wa amela kokuaye wa kuta apute aye, wo sieketa ulela lovinyu. Noke wo londisa kocinyama caye, yu wo wambata konjo yolongende kuenje wo tata. 35 Keteke lia kuamamo, wopa olodenariu vivali yu wa vieca ku muẽleanjo loku popia hati: ‘U tata kuenda cosi o pesela, eci ndi tiuka ndu ku ci tiuwila.’ 36 Pokati kalume ava vatatu helie wa linga ndu o lisungue lulume wa kuatiwa lovingumba?” 37 Ulume waco hati: “Yuna wa lekisa ohenda kokuaye.” Yesu wo sapuila hati: “Kuende, ka lingevo ndoco.”

38 Osimbu va kala oku enda lonjila yavo, eye wa iñila vimbo limue. Ukãi umue o tukuiwa Marta wo tambula ndukombe vonjo yaye. 39 Eye wa kuatelevo manjaye o tukuiwa Maria, una wa tumãlele kolomãhi via Ñala loku yevelela eci eye a kala oku popia.* 40 Pole, Marta wa sakalalele loku pongiya ovina vialua. Kuenje eye weya ku Yesu, yu wa popia hati: “A Ñala, ku lete okuti manjange wa ndi sia lika wange oku pongiya ovina? U sapuila oco eye, a ñuatise.” 41 Ñala wo tambulula hati: “A Marta, a Marta, wa tokotelua kuenda wa sakalala lovina vialua. 42 Ovina vitito vi sukiliwa, ale cimosi lika. Pole, Maria wa nõlapo eci ca velapo kuenda ka cu upiwa.”

11 Yesu eci a kala pocitumãlo cimue oku likutilila, pana okuti wa mãla, umue pokati kolondonge wo sapuila hati: “A Ñala, tu longise ndomo tu likutilila, ndeci Yoano a longisa olondonge viaye.”

2 Kuenje eye wa va sapuila hati: “Olonjanja viosi vu likutilila popi ndoco: ‘A Isia, onduko yove yi sumbiwe.* Usoma wove wiye. 3 Tu ĩhe okulia kuetu kueteke leteke ndomo ci li kuata lesukila lietu lieteke liaco. 4 Tu ecele akandu etu, ndeci tu ecaila ava va tu lueyela; kuenda ku ka ecelele okuti tu yonjiwa.’”

5 Noke wa va sapuila hati: “Sokololi ndeci okuti umue pokati kene o kuete ekamba limue okuti enda kokuaye vokati kuteke loku popia hati, ‘Akamba, ñundikeko olombolo vitatu, 6 momo ekamba liange lia tunda kungende, lieya kokuange kuenda si kuete lacimue ndu wĩha.’ 7 Pole, muẽleanjo o tambuluila vokati hati: ‘Ku ka ndi sakalaise. Epito lia yikiwa ale kuenda omãla vange va kasi lame pula. Si pondola oku votoka oco ndu ku ĩhe cimue.’ 8 Ndu sapuili siti, ndaño eye ka votoka loku u wĩha cimue omo okuti ekamba liaye, pole, omo lioku lipilika kuaye, eye o votoka kuenje u wĩha eci a sukila. 9 Kuenje ndu sapuili siti, lipiliki oku pinga kuenje vo wĩhi; lipiliki oku sandiliya kuenje vu sanga; kuenda lipiliki oku totola kuenje vo yuluili. 10 Momo wosi o lipilika oku pinga o tambula, wosi o lipilika oku sandiliya o sanga, wosi o lipilika oku totola vo yuluilako. 11 Isia upi pokati kene okuti nda omõlaye u pinga ombisi, u wĩha onyõha okuti ombisi hayoko? 12 Ale nda u pinga esala u wĩha enyenya? 13 Omo liaco, nda ene vulondingaĩvi vu tẽla oku eca oviali viwa komãla vene, ca piãla enene Isia o kasi kilu okuti eca espiritu sandu ku vana vo pinga!”

14 Noke Yesu wa kala oku tundisa ondele yi tateka oku vangula, pana okuti ondele ya tunda, ulume wa kala ocitende, wa fetika oku vangula. Kuenje owiñi wa komõha. 15 Pole, vamue pokati kavo va popia vati: “Eye o tundisa olondele vonduko ya Belesevulu* soma yolondele.” 16 Oco vo seteke, vakuavo vo pinga ondimbukiso yimue yo kilu. 17 Poku limbuka ovisimĩlo viavo, wa va sapuila hati: “Ovosoma osi okuti a likatukila pokati, a nyõleha kuenda onjo yosi okuti yi likatukila pokati, ka ya amamako. 18 Omo liaco, nda Satana o likatukila eye muẽle, oco hẽ usoma waye wamamako ndati? Momo vu kasi oku popia okuti ndi tundisa olondele vonduko ya Belesevulu. 19 Nda ndi tundisa olondele vonduko ya Belesevulu, oloñame viene hẽ vi tundisa vonduko yelie? Eli olio esunga lieci oloñame viene vi ko sombisili. 20 Pole, nda ndi tundisa olondele lomuine wa Suku, Usoma wa Suku wa pitĩla osimbu ka wa ci lavokaili. 21 Nda ulume umue wa pama haeye wa limaleha ciwa o teyuila onjo yaye, ovikuata viaye vi suapo. 22 Eci omunu ukuavo wa pama calua okuti eye ci sule a liyaka laye kuenje u yula, u upa ovimalẽho viaye viosi vina a kolelele kuenda o tepisa ovina o punda. 23 Wosi ka kasi konele yange, ka tiamẽlele kokuange kuenda wosi ka kongela lame, o sandula.

24 “Eci ondele ya tundisiwa kulume, oyo ya enda vekalasoko oku sandiliya ocitumãlo coku puyuka, omo okuti ka ya sangele, ya popia yiti, ‘Niukila konjo yange oku nda tunda.’ 25 Kuenje eci ya pitĩla, ya sanga okuti onjo ya yela kuenda ya posuisua ciwa. 26 Noke ya enda, yu ya ambata epanduvali kolondele via vĩhapo vali, okuti oyo yi sule kuenje noke yoku iñila, via kala vonjo yaco. Oku sulako ekalo liulume waco, lia vĩha okuti eci a kala tete ci sule.”

27 Osimbu a kala oku popia ovina evi, ukãi umue wa kaluka pokati kowiñi loku u sapuila hati: “Imo lia ku cita kuenda avele wa nyama via sumũlũha!” 28 Eye wa popia hati: “Sio, va sumũlũha vana va yeva ondaka ya Suku kuenje va yi kapako!”

29 Eci owiñi wa kala oku liongolola, eye wa fetika oku popia hati: “Ocitumbulukila eci, ocitumbulukila colondingaĩvi; momo ci sandiliya ondimbukiso, pole, ka ku eciwa ondimbukiso layimue, te lika ondimbukiso ya Yona. 30 Momo ndeci Yona a kala ondimbukiso ku va Ninivei, Mõlomunu o ka kalavo ondimbukiso kocitumbulukila eci. 31 Nasoma yo kutakelo o ka pinduiwa kumue locitumbulukila cilo keteke liekanga kuenda o ka ci pisa, momo wa tundile kupãla oco a yevelele olondunge via Salomone. Pole, tala! palo, pali eci ca velapo okuti Salomone o sule. 32 Omanu vo ko Ninivei va ka pinduiwa kumue locitumbulukila cilo keteke liekanga kuenda va ka ci pisa, momo ovo va likekembela omo liovina Yona a kunda. Pole, tala! palo, pali eci ca velapo okuti Yona o sule. 33 Noke yoku mĩha ondiyelo, omunu ka yi tuvika lekualu,* ale oku yi kapa vemehi liula, pole o yi kapa kilu liociyekelo kuenje vosi veya va mola ocinyi. 34 Ondiyelo yetimba iso liove. Nda iso liove li lete ciwa,* etimba liove liosi li kala locinyi,* puãi nda iso liove lia wuvala,* etimba liove li tekãva. 35 Lavulula oco ocinyi ci kasi vokuove ka ci ka tekãve. 36 Nda etimba liove liosi li kasi locinyi okuti layimue onepa yalio ya tekãva, olio li nina ndocinyi condiyelo.”

37 Osimbu a kala oku vangula, umue u Fariseo wo pinga oco a lie laye ondalelo. Eye wa iñila vonjo yaco kuenda wa tumãla komesa. 38 Pole, u Fariseo wa komõha poku mola okuti eye ka pusile peka* osimbu ka lile. 39 Ñala wo sapuila hati: “Ene a va Fariseo, vu yelisa koñoño yokopo kuenda yelonga, pole, vokati kene weyuki eliño kuenda evĩho. 40 Ene waveke! Una wa sovola oñoño siti eye wa sovolavo vokati? 41 Puãi eci oviali viohenda* vi kasi vokati kuenje ovina vikuavo viatiamẽla kokuene vi yelisua. 42 Ene a va Fariseo, ngongo yene, momo weca onepa yekũi yocimbumba, locelo kuenda ovikũla vikuavo, pole ka vu lekisa ocisola ndeci Suku a linga, ale oku setukula esunga liaye! Ovina evi ovio vu sesamẽla oku vi linga kuenda ko ka tombi ovina vikuavo. 43 Ene a va Fariseo, ngongo yene, momo vu sole oku tumãla kolomangu vio kovaso* volosunangonga kuenda oku lamiwa lomanu povitanda! 44 Ngongo yene, momo wa lisoki layambo ana ka a muiwa* kuenje omanu va endela kilu liaco, pole lacimue va kũlĩha!”

45 Ulume umue Ukuavihandeleko wo tambulula hati: “Olongisi, poku tukula ovina evi, o kasivo oku tu popia lãvi.” 46 Eye wa popia hati: “Ngongo yene a Vakuavihandeleko, momo vu tuika ovitele vi lema kapepe a vakuene, puãi ene muẽle ka vu lambiko ndaño lovimuine viene!

47 “Ngongo yene, momo vu tunga ayambo ovaprofeto pole, vakukululu yene va va ponda! 48 Ene vulombangi yovilinga via vakukululu yene kuenda wa tavi kokuavo momo va ponda ovaprofeto, pole ene vu kasi oku tunga ayambo avo. 49 Eli olio esunga lieci olondunge via Suku via popela viti: ‘Ndi tuma kokuavo ovaprofeto kuenda ovapostolo kuenje ovo va ka ponda loku lambalala vamue pokati kavo, 50 oco osonde yovaprofeto vosi yina ya pesiwila tunde koku sevetiwa kuoluali yi fetuluinyilua* ocitumbulukila eci, 51 oku upisa kosonde ya Abele toke kosonde ya Sakariya una wa pondiwa pokati kutala locitumãlo ci kola.’* Ocili, ndu sapuili siti, yi ka fetuluinyilua* ocitumbulukila eci.

52 “Ngongo yene a Vakuavihandeleko, momo vu kasi losapi yukũlĩhĩso, puãi ene muẽle ka vu iñilamo kuenda vana va yongola oku iñilamo, vu va tateka!”

53 Eci a tundako, vakuavisonehua la va Fariseo va fetika oku u sakalaisa loku u linga apulilo alua, 54 oco vo seteke okuti vo pisa lolondaka viaye.

12 Kepuluvi liaco, eci olohulukãi viomanu via liongolola, va fetika oku li liatala kuenje Yesu wa sapuila olondonge viaye hati: “Lunguki letumbisa lia va Fariseo, okuti ombambe. 2 Momo ka kuli lacimue ca salamisua okuti ka ci situluiwa kuenda lacimue ci kasi vuyombeki okuti ka ci kũlĩhĩwa. 3 Eci vu vanguli vowelema ci yeviwa vocinyi kuenda eci vu loñuila volohondo, ci kundiwila kilu liolonjo. 4 Ene akamba vange ndu sapuili siti, ko ka kuateli usumba ava vo wipayi, pole ka va tẽla oku linga vali cimue. 5 Pole, ndu sapuili omunu vu kuatela usumba: Kuateli usumba Una okuti noke yoku ipa, o kuete unene woku imba Vongehena.* Ndu sapuili siti, kuateli usumba Omunu waco. 6 Olongungu vitãlo ka vi landisiwa hẽ lovingangu vivali vi kuete esilivilo litito?* Haimo lumue, layimue pokati kavio yi ivaliwa la Suku. 7 Pole, esinga liovitue viene liosi lia tendiwa. Ko ka sakalali; ene wa velipo okuti olongungu vialua vi sule.

8 “Ndu sapuili siti, wosi o njimbila uvangi kovaso omanu, Mõlomunu u wimbilavo uvangi kovaso ovangelo va Suku. 9 Pole, wosi o ndi likalela kovaso omanu, vo likalelavo kovaso ovangelo va Suku. 10 Wosi o popia lãvi Mõlomunu, ecelua, pole, wosi o popia etonãi espiritu sandu, ka ka ecelua. 11 Eci vo tuali kowiñi pamue kolonguluvulu* kuenda kolombiali, ko ka sakalali leci vu ka popia, ale ndomo vu li teyuila, 12 momo vowola yaco espiritu sandu liu longisi ovina vu sukila oku popia.”

13 Noke umue wa kala powiñi wa popia laye hati: “Olongisi, sapuila manjange oco tu litepele ocipiñalo.” 14 Eye wo pula hati: “Olume, helie wa ndi nõla oco ndi linge onganji ale onepisi pokati kene?” 15 Kuenje wa va sapuila hati: “Yululi ovaso ene kuenda lilavi kocipululu, momo ndaño omunu o kuete calua, omuenyo waye ka u tundi kovina a kuete.” 16 Noke wa va sapuila olusapo lumue hati: “Epia liulume umue ohuasi lia ima ciwa. 17 Kuenje wa fetika oku sokolola vutima waye loku popia hati, ‘Omo cilo si kuete apa ndi unguila ovaima ange, nye ndi linga?’ 18 Eye hati, ‘Ndinga ndoco: Ndi teya olosila viange kuenda nunga vinenepo vali kuenje ndongoluilamo olomema viange lovina viosi viwa, 19 kuenje mopia lutima wange siti: “Otima wange, o kuete ovina vialua viwa wongolola anyamo alua; ku ka sakalale, lia, nyua kuenda sanjuka.”’ 20 Pole, Suku wo sapuila hati, ‘Vuveke, uteke ulo va ku upa omuenyo wove. Helie o ka kala lovina wa soleka?’ 21 Eci oco ci pita lomunu o li solekela ovipako pole, ohuasiko kovaso a Suku.”

22 Noke wa vangula lolondonge viaye hati: “Eli olio esunga lieci ndu sapuilili siti, ko ka sakalali lomuenyo wene okuti vu lia nye, ale latimba ene okuti vu wala nye. 23 Momo omuenyo wene wa velapo okuti okulia ku sule kuenda atimba ene a velapo vali okuti uwalo u sule. 24 Kũlĩhĩsi ovikuamanga: Ovio ka vi limi, ka vi ungula; kuenda ka vi kuete olosila; haimo lumue, Suku o vi tekola. Ene ka wa velelipo hẽ okuti olonjila vi sule? 25 Helie pokati kene okuti omo lioku sakalala o tẽla oku vokiya ekukutu limosi komuenyo waye? 26 Nda ene ka vu tẽla oku linga ocina citito, momo lie vu sakalalela lovina vikuavo? 27 Kũlĩhĩsi olonelẽho ndomo vi kula: Ovio ka vi talavaya ndaño oku pota; pole ndu sapuili siti, ndaño Salomone vulamba waye, ka la liposuisa ndovio. 28 Nda Suku o walisa ndoco olonelẽho vio vusenge, okuti etaili vi kasiko kuenda hẽla vi imbiwa vofolono, eye o ku walisi ca velapo, avakuekolelo litito! 29 Ko ka tatayali leci vu lia, ale leci vu nyua kuenda ko ka kali lutima wa sakalala; 30 momo ovina evi viosi ovio vakualofeka va sakalala oku vi sanda, pole, Isiene wa kũlĩha okuti vu sukila ovina viaco. 31 Puãi sandiliyi Usoma waye kuenje ovina evi viu vokiyiwi.

32 “Akacunda, ku ka kuate usumba, momo Isiene wa tava oku wĩhi Usoma. 33 Landisi ovipako viene kuenda eci oviali viohenda.* Litungili ovipete violombongo okuti ka vi nyõleha, lukuasi umue ka u pui kilu, una okuti ovimunu ka vi pitĩlako kuenda ka u liwa lombunji. 34 Momo oku ku kasi ukuasi wene haiko ku kala utima wene.

35 “Wali, lipongiyi* kuenda olondiyelo viene vi taime, 36 lingi ndomanu va lavoka cime cavo wa tiuka kuvala, okuti eci a pitĩla o totola epito, haico vo yikuilako. 37 Va sumũlũha akuenje vana okuti eci cime a pitĩla o va sanga okuti va kasi oku lavulula! Ocili, ndu sapuili siti, eye o wala uwalo* wupange kuenda o va tumãlisa komesa kuenje o kala ponele oku va poka. 38 Nda eci a pitĩla kowola yavali,* ale kowola yatatu* kuenje o va sanga okuti va li pongiya, ovo va sumũlũha! 39 Pole, limbuki okuti nda muẽleanjo wa kũlĩhĩle owola ocimunu ciya, nda wa lavulula kuenda nda ka ecelelele okuti onjo yaye yi pundiwa. 40 Lenevo lipongiyi, momo owola ka wa simili, oyo Mõlomunu eya.”

41 Noke Petulu wa pula hati: “A Ñala, olusapo olu wa lu tiamisila lika kokuetu, ale ku vosi?” 42 Ñala wa popia hati: “Helie kalei wa kolelua haeye wa lunguka,* una cime caye a kundika oku eca okulia kakuenje vaye votembo ya sokiyiwa? 43 Ukuenje waco wa sumũlũha nda cime caye eci a pitĩla u sanga oku linga ndeci a kundikiwa! 44 Ndu sapuili ocili siti, eye o ko kundika ovina viaye viosi. 45 Pole nda ukuenje waco o popia vutima waye hati, ‘Cime cange wo cilua oku pitĩla’ kuenje o fetika oku tipula akuenje lafeko apika loku lia loku nyua kuenda oku kolua, 46 Cime cukuenje waco iya keteke eye ka lavokaile kuenda kowola ka kũlĩhĩle kuenje u kangisa calua loku u kapa pamosi la vana ka va koleliwa. 47 Ukuenje una wa kuata elomboloko liocipango ca cime caye, pole ka lipongiyile, ale oku linga eci cime a pinga,* o ka tipuiwa calua. 48 Puãi una ka kuatele elomboloko kuenje o linga ovina vi sesamẽla oku tipuiwa, o vetiwa citito. Wosi una wa ĩhiwa calua, o kisikiwa calua ­kuenda wosi wa kundikiwa calua, o kisikiwa calua.

49 “Ndeya oku koka ondalu kilu lieve, nye ndi linga vali nda oyo ya mihiwa ale? 50 Ñuete epapatiso okuti ndi papatisiwa lalio kuenda nda sakalala lalio toke eci li tẽlisiwa! 51 Vu sima hoti, ndeya oku nena ombembua palo posi? Sio, ndu sapuili siti, nda nena olonepele. 52 Oku upisa cilo vatãlo vonjo yimuamue va ka litepa, vatatu va katukila vavali kuenda vavali va katukila vatatu. 53 Va ka litepa ndoco, isia o katukila omõlaye ulume, omõla ulume o katukila isia, ina o katukila omõlaye ukãi, omõla ukãi o katukila inaye, ndatembo yukãi o katukila ukãi womõlaye, ukãi womõlaye o katukila ndatembo yaye.”

54 Kuenje wa sapuila owiñi hati: “Eci vu mola elende li tundila kutakelo, haico vu popia okuti, ‘Ombela iya’ kuenje yi loka. 55 Eci ofela yi tunda kutundilo, vu popia hoti ku kala ocitenya kuenje ciya. 56 Wakuambambe, vu tẽla oku limbuka ondimbukiso yongongo kuenda ilu, pole nye ka vu tẽlela oku limbuka ovina viotembo yilo? 57 Momo lie ka vu tetuluila eci ca sunguluka? 58 Eci wenda kekanga lunyali wove, tetulula ocitangi caco lonjanga osimbu vu kasi vonjila, okuti eye ka ku tuala konganji kuenje onganji yi ku eca kakuenje vekanga, yu va ku kapa vokayike. 59 Ndu ku sapuila siti, ku tundimo toke eci o feta ovingangu viove via sulako.”*

13 Vepuluvi liaco, kua kala omanu vamue vo lomboluila ovina viatiamẽla ku va Galilea vana okuti osonde yavo Pilato wa yi tenga lovilumba viavo. 2 Eye wa va tambulula hati: “Vu sima hẽ okuti va Galilea vaco akandu avo a piãlele okuti va Galilea vakuavo va sule, omo va tala ohali yaco? 3 Sio, pole, ndu sapuili siti; nda ka vu likekembela, vu nyõliwavo. 4 Ale vu sima okuti omanu vana 18 okuti osapalalo yo ko Siloama ya va kupukila kuenje va fa, va kuata eko lia piãla okuti olonungi vikuavo vio vo Yerusalãi vi sule? 5 Sio, pole, ndu sapuili siti, Nda ka vu likekembela, vu nyõliwavo ndomanu vaco.”

6 Noke wa ta olusapo olu hati: “Ulume umue wa kuatele uti ukuyu vocumbo caye cayuva kuenje weya oku kũlĩhĩsa nda kuli epako, pole, ka sangeleko lalimue. 7 Kuenje wa sapuila olonalavayi viocumbo cayuva hati, ‘Ndeyaeya oku sandiliya epako vuti owu ukuyu anyamo atatu, pole, sia la sangako limue. U timbula! Momo lie uti waco u kavisila vali osi?’ 8 Eye wo tambulula hati, ‘A Cime, u kale vali unyamo ulo, toke eci ndi fẽla kolonele loku u kapa otulumu. 9 Nda wa ima epako kovaso yoloneke, ciwa; nda ka wa imile, o u timbulapo.’”

10 Eye wa kala oku longisa vosunangonga yimue Kesambata. 11 Kuenje tala! kua kala ukãi umue wa kuatiwile londele yo kokisa oku vela* ci soka 18 kanyamo, okuti wa kotovala kuenda ka tẽlele oku petuka lika liaye. 12 Eci Yesu a mola ukãi waco, wa enda kokuaye yu wo sapuila hati: “Okãi, wa yovuiwa kuvei wove.” 13 Wolũila eka liaye kukãi kuenje vonjanja yaco haico a miuha, yu wa sivaya Suku. 14 Usongui wosunangonga wa fungula omo Yesu a sakula Kesambata, yu wa sapuila owiñi hati: “Kuli oloneke epandu ku lingiwa upange; enjui voloneke viaco oku sakuiwa, pole, ka ci ka lingiwe keteke Liesambata.” 15 Pole, Ñala wo tambulula hati: “Vukuambambe, siti omunu lomunu pokati kene Kesambata o kutulula ongombe yaye ale ocimbulu vocimanga kuenda o cĩha cimue coku nyua? 16 Ka ca sungulukile hẽ okuti ukãi u, omõla a Avirahama wa kutiwa la Satana ci soka 18 kanyamo o kutuluiwa kupika waco keteke Liesambata?” 17 Eci a popia ovina evi, ovanyali vaye va kuata osõi, pole, owiñi wosi wa kala lesanju omo liovikomo viosi eye a linga.

18 Kuenje wa popia hati: “Usoma wa Suku u sokisiwa la nye kuenda ndu u sokisa le? 19 Owo u sokisiwa lombuto yulemba yina ulume a kũla vepia liaye kuenje ya kula, ya linga uti umue unene, okuti olonjila vio kilu via sanga ocitumãlo kovianja viawo.”

20 Noke wa amisako hati: “Usoma wa Suku ndu u sokisa le? 21 Owo u sokisiwa letumbisa ukãi opa kuenje wa li tenga voviyongelo* vitatu viosema toke eci osema yosi ya tamiwa ya tumba.”

22 Eye wa linga ungende volupale lolupale, kimbo limbo, oku longisa kuenda wamisako lungende waye oku enda ko Yerusalãi. 23 Kuenje ulume umue wo pula hati: “A Ñala, anga vatito va kasi oku popeliwa?” Eye wa va sapuila hati: 24 “Likolisili oku iñila vombundi ya sukatela, momo ndu sapuili siti, valua va sandiliya oku iñilamo, pole ka va ci tẽla. 25 Eci muẽlianjo a votoka kuenje o yika epito, ene vu talama posamua loku totola epito hati, ‘A Ñala tu yuluileko.’ Pole, eye o ku tambululi hati: ‘Sia kũlĩhĩle oku wa tundi.’ 26 Noke vu popia hati, ‘Tua lia, tua nyua kovaso ove kuenda wa longisa volokololo vietu.’ 27 Pole, eye o vu sapuili hati, ‘Sia kũlĩhĩle oku wa tundi. Nundi, vosi yene alondingaĩvi!’ 28 Oko ku kala oku lila kuene loku likeleketa ovayo, eci vu mola Avirahama, la Isake, la Yakoba kuenda ovaprofeto vosi Vusoma wa Suku, pole ene vu kala posamua. 29 Kuenje omanu va ka tunda kutundilo lo kutakelo kuenda konano lo kombuelo, va ka tumãla komesa Vusoma wa Suku. 30 Momo valua va livanga, ovo va ka sulako kuenda vana va sulako, ovo va ka livanga.”

31 Kowola yaco, umue u Fariseo weya, yu wo sapuila hati: “Tunda kulo, kuende lonjila yove, momo Herode o yongola oku ku ponda.” 32 Eye wa va sapuila hati: “Kuendi, ka sapuili ombulu yaco okuti, ‘Ñasi oku tundisa olondele loku sakula omanu etaili la hẽla kuenda keteke liatatu ndi mãla.’ 33 Omo liaco, etaili la hẽla kuenda hẽlanya, ngenda momo ka ca sungulukile* okuti uprofeto o pondiwa kuiñi, te ko Yerusalãi. 34 A Yerusalãi, a Yerusalãi, ukuakuponda ovaprofeto loku sosola vana va tumiwa kokuove—nda yonguile calua oku ongolola omãla vove ndeci osanji yi vundisa omãla vaye vemehi liavava ayo! Pole, ene ka wa ci yonguili. 35 Kuenje onjo yene yu siali upolokoso. Ndu sapuili siti, lalimue eteke vu ka ndi mola vali toke eci vu popia hoti: ‘U iyilila vonduko ya Yehova, wa sumũlũha!’”

14 Eteke limue Kesambata, Yesu wa enda konjo ya umue usongui wa va Fariseo oku lia kuenje ovo va kala oku u lavulula. 2 Oco, ulume umue wa kuatiwile longunge* wa kala kovaso yaye. 3 Yesu poku tambulula wa pula Vakuavihandeleko kuenda va Fariseo hati: “Ca sunguluka hẽ oku sakula Kesambata, ale sio?” 4 Vosi võha. Eye wa kuata ulume, wo sakula kuenda wo tuma oco a ende. 5 Noke wa va pula hati: “Helie pokati kene okuti nda omõlaye ale omeme yaye ya kupukila vocitunu keteke Liesambata ka yupimo lonjanga?” 6 Kuenje ovo ka va tẽlele vali oku u tambulula cimue.

7 Noke eye wa ta olusapo lumue kakombe poku limbuka okuti ovo va kala oku nõla olomangu via velapo. Wa va sapuila hati: 8 “Eci o lalekiwa lomunu umue oku enda kocipito cuvala, ku ka tumãle kolomangu via velapo. Pamue kua lalekiwavo omunu umue wa kemãlapo vali okuti ove o sule. 9 Noke omunu wa ku laleka iya, o ku sapuila hati, ‘Eca omangu komunu u.’ Kuenje ove enda losõi komangu yimue yi sule. 10 Pole, eci o lalekiwa, kuende ka tumãle komangu yi sule, okuti eci ulume wa ku laleka eya, o ku sapuila hati, ‘Akamba, kuende komangu ya velapo.’ Kuenje o sumbiwa kovaso yakombe vosi. 11 Momo wosi o likapa kunene, amisua kutito kuenda wosi o likapa kutito, amisua kunene.”

12 Kuenje wa sapuila ulume wo lalekele hati: “Eci o pongiya onanya yimue ale ondalelo, ku ka laleke akamba vove, vamanjove, vangandiove, ale vana o lisungue lavo okuti olohuasi. Momo pamue eteke limue va ku lalekavo oco va ku tiuwile kuenda ci kala ndofeto. 13 Pole, eci o pongiya ocipito cimue laleka olohukũi, ovihata, ovilema kuenda olomeke; 14 kuenje o sanjuka, omo ovo ka va kuete lacimue oco va ku tiuwile. Momo va ka ku tiuwila kepinduko lia vakuesunga.”

15 Umue pokati kakombe poku yeva ovina evi, wo sapuila hati: “Una o ka lia* Vusoma wa Suku, wa sumũlũha.”

16 Yesu wo sapuila hati: “Ulume umue, wa pongiya ocipito cinene kuenda wa laleka valua. 17 Eye wa tuma ukuenje waye kelivala liocipito oku sapuila kuava va lalekiwa hati, ‘Enjui, momo ovina viosi via pongiyiwa ale.’ 18 Pole vosi yavo va fetika oku li sandela esunga. Watete wo sapuila hati, ‘Nda landa usenge kuenje ndi sukila oku endako oku ka u tala; hu pinga okuti o ngecelela.’ 19 Ukuavo hati, ‘Nda landa olongombe ekũi* kuenda ngendako ha vi kũlĩhĩsa; hu pinga okuti o ngecelela.’ 20 Handi ukuavo wa popia hati, ‘Nda kuela, omo liaco si pondola oku iya.’ 21 Ukuenje wa tiuka kuenje wa lombolola ovina viosi ku cime caye. Noke cime caye wa tema yu wa sapuila ukuenje hati, ‘Kuende lonjanga volokololo lo pavindi olupale kuenje nena kulo olohukũi, ovihata, olomeke kuenda ovilema.’ 22 Eci ukuenje a tiuka, wa popia hati, ‘A Cime, eci wa handeleka ca lingiwa, pole, vohondo handi muli evelo.’ 23 Kuenje cime wa sapuila ukuenje hati, ‘Kuende vatapalo lo volokololo kuenda va laleka oku iya oco onjo yange yi yuke. 24 Ndu sapuili siti, pokati komanu ava va lalekiwa, lomue o maha kokulia kuange.’”

25 Owiñi walua wa kala oku linga ungende kumue laye kuenda wa va vandekela loku va sapuila hati: 26 “Nda umue iya kokuange kuenje ka suvuka* isiaye, inaye, ukãi waye, omãla vaye, vamanjaye alume lakãi pamue omuenyo waye, ka pondola oku linga ondonge yange. 27 Wosi ka tikula uti waye wekangiso* oco a ñuame, ka pondola oku linga ondonge yange. 28 Helie pokati kene okuti o yongola oku tunga osapalalo ka tumãla tete oku kũlĩhĩsa epese liaco, nda o kuete eci ci tẽla coku yi malusula? 29 Handi vali, nda eye o sovola ociseveto, pole ka tẽla oku yi malusula, ava va ci mola va pondola oku u yola epembe, 30 loku popia vati: ‘Ulume u wa fetika oku tunga, pole ka tẽlele oku yi malusula.’ 31 Osoma yipi okuti yi kuete 10.000 kasualali yi li malehela oku yaka losoma yikuavo yi kuete 20.000, pole, ka tumãla tete oco a kũlĩhĩse nda hẽ o tẽla oku yi yula? 32 Nda ka ci tẽla, osimbu unyali a kasi ocipãla, eye o tuma olomunga oku livondela loku linga ombembua. 33 Haico lene, wosi ka si ovikuata viaye, ka pondola oku linga ondonge yange.

34 “Ocili okuti omongua uwa. Pole, nda omongua wa sava, vu u savulula la nye? 35 Owo ka u silivila vali koku singa, ale oku u linga otulumu. Omanu va winasi. Omo liaco, u o kuete ovatũi, a yevelele.”

15 Ca kala okuti vosi vakuakutambula elisimu la vakuakandu va amela kokuaye oku u yevelela. 2 Kuenje va Fariseo la vakuavisonehua va fetika oku ñuñuna vati: “Ulume u o tambula vakuakandu kuenda o lia lavo.” 3 Noke Yesu wa va sapuila olusapo olu hati: 4 “Omunu upi pokati kene okuti o kuete 100 colomeme kuenje nda pa nyelela yimosi, ka si 99 vekalasoko kuenda o ka sandiliya yimosi ya nyelela toke eci a yi sanga? 5 Kuenje eci a yi sanga, o yi kapa kapepe loku yolela. 6 Eci a pitĩla konjo, o vilikiya akamba lomanu a lisungue lavo, loku va sapuila hati, ‘Yoleli lame, momo omeme yange ya nyelile nda yi sanga.’ 7 Ndu sapuilivo siti, kilu ku kala esanju lialua eci umue ukuakandu a likekembela okuti 99 ya vakuesunga okuti ka va sukila oku likekembela, va sule.

8 “Ale ukãi upi o kuete ovingangu ekũi violodracma, okuti nda o nyelisapo o dracma yimosi, ka miha ondiyelo loku komba onjo yaye oco a yi sandiliye lutate toke eci a yi sanga? 9 Kuenje eci a yi sanga, o kovonga akamba vaye akãi la vana a lisungue lavo loku popia hati, ‘Yoleli lame, momo ocingangu cange co dracma ca nyelile nda ci sanga.’ 10 Ndu sapuilivo siti, pokati kovangelo va Suku pa kala esanju eci umue ukuakandu a likekembela.”

11 Noke eye wa popia hati: “Ulume umue wa kuata omãla vavali valume. 12 Umalẽhe waco, wa vangula la isiaye hati, ‘A tate, nyĩhe onepa yange yukuasi.’ Kuenje isia wa va tepela pokati ovipako viaye. 13 Eci pa pita oloneke vimue, omõlaco umalẽhe wa kongela ovina viaye viosi kuenje wa linga ungende kofeka yimue yo kupãla kuenje oko a ka sandowaile ovina viaye viosi loku ambata omuenyo umue ũvi.* 14 Pana okuti wa pesela ovina viosi, vofeka yaco mueya onjala yalua kuenje wa fetika oku suka. 15 Noke wa pinga upange konungi yimue yofeka yaco kuenje wo tuma kepia liaye oku tata ocunda colongulu. 16 Kuenje wa lia lia okulia kuolongulu, lomue wo wĩha cimue.

17 “Eci olondunge viaye vieyamo, wa popia hati, ‘Olonalavayi via isiange vi kuete okulia kualua, osimbu okuti ame ñasi kulo oku fa lonjala! 18 Mbotoka kuenje ngenda ku isiange loku u sapuila hati: “A Tate, nda lingila ilu ekandu kuenda ove. 19 Si sesamẽla vali oku tukuiwa okuti ndimõlove. Ndinge ño ndukuacipato cove.”’ 20 Noke eye wa votoka yu wa enda ku isiaye. Osimbu a kala ocipãla, isiaye wo mola, wo kuatela ohenda kuenje wa lupukila kokuaye, wo pupola kapepe* loku u sipula locisola. 21 Kuenje omõla wo sapuila hati, ‘A Tate, nda lingila ilu ekandu kuenda ove. Si sesamẽla vali oku tukuiwa okuti ndimõlove.’ 22 Pole isia wa sapuila akuenje vaye hati, ‘Yayuliko! kopi ocikutu ca velapo, u walisi kuenda u kapi onela komuine waye, loku u walisa olohaku kolomãhi viaye. 23 Neni okangombe ka lẽla, ka ipayi oco tu lie loku linga ocipito, 24 momo omõlange u wa file, yu o kasi vali lomuenyo; wa nyelile, yu wa sangiwa.’ Kuenje vosi va sanjuka.

25 “Omõlaye uveli wa kala vepia, osimbu a kala oku iya poku pitĩla ocipepi lonjo, wa yeva ovisikilo lolomiluko. 26 Kuenje wa vilikiya umue pokati kapika yu wo pula eci ca kala oku pita. 27 Eye wo tambulula hati, ‘Manjove weya kuenje isiove wa ipa okangombe ka lẽla, momo wa tiuka luhayele uwa.’* 28 Pole, eye wa tema kuenje wa likala oku endako. Noke isiaye weya oku u livondela. 29 Eye wa tambulula isiaye hati, ‘Tala! Nda ku vumba anyamo alua kuenda sia la sinila olonumbi viove, haimo kua la nyĩha okahombo oco ndi ka lie lakamba vange. 30 Pole, eci omõlove u wa pesela ukuasi wove lovipuepue a tiuka, wo wipaila okangombe ka lẽla.’ 31 Kuenje isia wo sapuila hati, ‘Amõlange, ove otembo yosi o kasi lame kuenda ovina viosi okuti viange, viovevo. 32 Pole, tu lingi ocipito loku sanjuka, momo manjove wa file, o kasi vali lomuenyo, wa nyelile kuenje wa sangiwa.’”

16 Noke Yesu wa sapuilavo olondonge hati: “Ulume umue ohuasi wa kala la kalei wa lundiliwa okuti ka kaile oku tata ciwa ovokuasi aye. 2 Kuenje wo kovonga loku u pula hati, ‘Ovina ñasi oku yeva viatiamẽla kokuove ka via sungulukile. Kuende, ka sonehe ulandu u lekisa ndomo wa talavaya lolombongo viange, momo si ku ecelela okuti o kala vali kalei konjo.’ 3 Kalei wa popia vutima waye hati, ‘Nye ndi linga, omo okuti cime cange o njupa ocikele cukalei? Si kuete olohõlo vioku talavaya, haime ñuete osõi yoku pinga osimola. 4 Ã-a! Nda kũlĩha ale eci ndi linga, eci va njupa ocikele cukalei, omanu va ka nambula kolonjo viavo.’ 5 Noke eye wa vilikiya vosi va levalele cime caye, wa pula ku watete hati, ‘Ciñami wa levala cime cange?’ 6 Eye hati, ‘Ocita calitulu* ulela.’ Kalei wo sapuila hati, ‘Kuata ukanda wove wuvangi, tumãla, sonehamo lonjanga 50.’ 7 Noke wa sapuila ukuavo hati, ‘Ove hẽ, ciñami wa levala?’ Eye hati, ‘Ocita colokilu* viotiliku.’ Kalei wo sapuila hati, ‘Kuata ukanda wove wuvangi, sonehamo 80.’ 8 Cime caco wa pandiya kalei kaco ndaño ka sungulukile, omo wa lekisa olondunge;* momo omãla voluali lulo* va velapo kenyango locitumbulukila cavo okuti omãla vocinyi ci sule.

9 “Ndu sapuilivo siti: Lingi akamba lovokuasi ka a sungulukile, okuti eci a pua vo tambuli vovitumãlo ka vi pui. 10 Omunu ukuacili kovina vitito, o lingavo ukuacili kovina vinene kuenda u ka lingi esunga kovina vitito, ka lingivo esunga kovina vinene. 11 Nda ka vu li lekisa okuti wakuacili kovokuasi ka a sungulukile, helie o ko kundiki ovina viocili? 12 Nda ka vu li lekisa okuti wakuacili kovina via vakuene, helie o ko wĩhi ovina vio pongiyiwili? 13 Ka kuli upika laumue o tẽla oku vumba vacime vavali, pamue o suvuka umue kuenda o sola ukuavo, ale o kakatela umue kuenje o pembula ukuavo. Ka vu tẽla oku vumba Suku kuenda Ovokuasi.”

14 Va Fariseo vana va solele olombongo, va yeva ovina evi viosi kuenda va fetika oku u sepula. 15 Kuenje wa va sapuila hati: “Ene vu li lekisa kovaso omanu okuti wakuesunga, pole Suku wa kũlĩha ovitima viene. Momo eci ci sivayiwa lomanu, kovaso a Suku umbondo.

16 “Ocihandeleko kuenda Ovaprofeto via imba owanji toke ku Yoano. Tunde opo olondaka viwa Viusoma wa Suku vi kasi oku kundiwa kuenje omanu vosi va likolisila oku iñilamo. 17 Omo liaco, ci leluka ilu losi oku pita, pole, okatosi kamue Kocihandeleko ca tĩla okuti ka ci tẽlisiwa.

18 “Wosi o nyala ukãi waye kuenje o kuela ukãi ukuavo, o linga ukahokolo, lu o kuela ukãi wa nyãliwa lulume, o linga ukahokolo.

19 “Kua kala ulume umue ohuasi wa enda oku wala onanga yohusu lovalatanya kuenda eteke leteke wa lia lia elau. 20 Pole umue ukuakupinga osimola o tukuiwa Lasaru haeye wa kuatele apute, wa enda oku kala pombundi yaye, 21 loku livela olosisi via loluka komesa yulume ohuasi. Ndaño olombua, via enda oku lesa apute aye. 22 Noke ukuakupinga osimola wa fa kuenje ovangelo vo wambata ponele ya Avirahama.*

“Ulume ohuasi layevo wa fa kuenda wa kendiwa. 23 Kuenje ohuasi eci ya kala oku yambuiwa Veyambo,* ya petula ovaso, yu ya muila Avirahama ocipãla kuenda Lasaru wa kala ponele yaye.* 24 Eye wa vilikiya hati, ‘A Tate Avirahama, ñuatele ohenda kuenda tuma Lasaru oku nyava osungu yomuine waye vovava oco a talalise elimi liange, momo ñasi oku tala ohali vondalu eyi.’ 25 Avirahama wa popia hati, ‘Amõlange, ivaluka okuti ove wa kuatele omuenyo welau, pole Lasaru wa tambula ovina vĩvi. Cilo eye kulo wo lembelekiwa osimbu ove o kasi oku tala ohali. 26 Handi vali, pokati ketu lene vumanu pali ekungu limue okuti vana va yongola oku tunda kulo oku enda kokuene ka va ci tẽla kuenda omanu va kasi oko, ka veya kokuetu.’ 27 Noke ohuasi hati, ‘Omo liaco, hu pinga a tate, okuti u tuma konjo ya isiange, 28 momo ndi kuete vamanji vatãlo, oco eye a va imbe onumbi okuti ka veya kocitumãlo cilo ceyambulo.’ 29 Pole, Avirahama hati, ‘Ovo va kuete Mose Lovaprofeto; va yevelele kokuavo.’ 30 Ohuasi hati, ‘Sio, a tate Avirahama, pole, nda umue wa pinduiwa kolofa enda kokuavo, ovo va ka likekembela.’ 31 Eye wo sapuila hati, ‘Nda ovo ka va yevi Mose Lovaprofeto, ndaño umue wa pinduiwa kolofa, ka vo yevivo.’”

17 Kuenje eye wa sapuila olondonge viaye hati: “Ocili okuti ku iya ovilondokua. Pole, ngongo yomunu una o vi koka! 2 Ciwa nda o kapiwa ewe liombambo posingo yaye loku imbiwa vokalunga, okuti ka kapela ocilondokua umue pokati kava vatito. 3 Lunguki. Nda manjove wa linga ekandu limue, u lemela kuenda nda wa likekembela, u ecela. 4 Nda wa ku lueyela olonjanja epanduvali veteke kuenje wa tiuka olonjanja epanduvali loku popia hati, ‘Nda likekembela,’ u ecela.”

5 Ovapostolo va sapuila Ñala vati: “Tu vokiyeko ekolelo.” 6 Ñala wa popia hati: “Nda wa kuateli ekolelo ndolumema wulemba, nda vu popia luti owu wo amoreira, hati, ‘Tunda palo kuenda sondolokela vokalunga!’ kuenje uti waco u pokola kokuene.

7 “Helie pokati kene o kuete upika o kasi oku lima, ale oku lava ocunda okuti eci a tunda kepia u sapuila hati, ‘Enju kulo, tumãla komesa, lia’? 8 Siti u sapuila hati, ‘Pongiya cimue oco ndi lie ondalelo yange kuenda wala evendalia loku ndi vumba toke eci ndi mala oku lia loku nyua, noke citava hẽ okuti o lia kuenda o nyua’? 9 Eye ka lekisa hẽ olopandu kupika omo a linga ovina vo handeleka? 10 Lenevo eci vu mala oku linga ovina viosi vo handeleki, popi hoti: ‘Tuapika vaño. Eci tua linga, oco ca tu sesamẽla oku linga.’”

11 Osimbu a kala oku enda ko Yerusalãi, wa pita ko Samaria lo ko Galilea. 12 Kuenje osimbu a kala oku iñila vimbo limue, alume ekũi vakuavilundu vo sanga, pole, va talama ocipãla. 13 Va kaluka vati: “A Yesu, Ulongisi, tu kuatele ohenda!” 14 Eci a va mola, wa va sapuila hati: “Kuendi, ka li lekisi kovitunda.” Osimbu va kala loku enda, va yelisiwa. 15 Umue pokati kavo, eci a limbuka okuti wa sakuiwa, wa tiukila wa kaluka loku sivaya Suku. 16 Wa petamisa ocipala caye kovolu a Yesu loku u pandula. Pole, eye wa kala u Samaria. 17 Yesu wo pula hati: “Hekũiko va yelisiwa? Vakuene ecea, va kasi pi? 18 Lomue vali wa tiuka oku sivaya Suku, te lika ulume u okuti, ukuafeka yikuavo?” 19 Kuenje eye wo sapuila hati: “Votoka, kuende lonjila yove; ekolelo liove lia ku kayisa.”

20 Eci va Fariseo vo pulisa nda Usoma wa Suku wiya otembo yipi, Yesu wa va tambulula hati: “Usoma wa Suku ka wiya okuti ci limbukiwa; 21 kuenda omanu ka va ka popia vati, ‘U kasi palo,’ ale ‘Koko!’ Momo Usoma wa Suku u kasi pokati kene.”

22 Noke wa sapuila olondonge hati: “Ku iya oloneke okuti vu lavoka oku mola eteke lia Mõlomunu, pole, ka vu li moli. 23 Kuenje omanu va ka popia lene vati, ‘Tali oko!’ ale ‘Tali kulo!’ Ko ka endiko, ale oku va kuama. 24 Ndeci ociliakulo ci tunda konepa yimue yilu kuenda ci molẽhela konepa yikuavo yilu, haico ci pita la Mõlomunu keteke liaye. 25 Tete o talisiwa ohali yalua kuenda o pembuiwa locitumbulukila eci. 26 Omo liaco, ndeci ca kala koloneke via Noha, haico ci ka kala koloneke via Mõlomunu: 27 omanu va lia lia, va nyua nyua, alume va kuela kuenda akãi va kueliwa toke keteke Noha a iñila vocimbaluku kuenje Etande lieya, lia va nyõla vosi. 28 Cimuamue haico ca pita koloneke via Lote: ovo va lia lia, va nyua nyua, va landa landa, va enda oku landisa, oku lima loku tunga. 29 Pole, eteke Lote a tunda vo Sodoma, kilu kua tunda ondalu lofuofuo kuenje ya va nyõla vosi. 30 Haico ci pita keteke Mõlomunu a tukuluka.

31 “Koloneke viaco, wosi o kasi kilu lionjo, pole, ovikuata viaye vi kasi vonjo, ka ka loke oco a vi upe kuenda una o kasi vepia ka ka tiuke oco ambate ovina via siala konyima. 32 Ivaluki ukãi wa Lote. 33 Wosi o yongola oku popela omuenyo waye, o u pesela, puãi wosi o pesela omuenyo waye, o u popela. 34 Ndu sapuili siti, kuteke waco omanu vavali va ka kala pula umuamue; umue upiwapo, pole, ukuavo o siala. 35 Ku kala akãi vavali va fula pohanda yimuamue; umue upiwapo, pole, ukuavo o siala.” 36 —— 37 Ovo vo pula vati: “A Ñala, ovina evi vi ka lingiwila pi?” Eye wa va tambulula hati: “Apa pali ocivimbi, opo olongonga vi liongoluila.”

18 Yesu wa tela olusapo olondonge viaye oco a va lekise esilivilo lioku likutilila olonjanja viosi, okuti ka va liwekapo, 2 hati: “Volupale lumue mua kala onganji yimue ka ya sumbilile Suku kuenda omanu. 3 Volupale luaco mua kalavo ocimbumba cimue ca enda oku u sapuila hati, ‘Panga okuti ñuata esunga kunyali wange kekanga.’ 4 Pole, onganji ka ya lekisile onjongole yoku kuatisa ukãi waco, yu wa popia vutima waye hati, ‘Ndaño sia sumbilile Suku kuenda omanu, 5 omo ocimbumba eci ciyaya oku ndi sakalaisa, ndinga okuti ci kuata esunga, sanga ci ndi kavisa lapingilo aye.’”* 6 Kuenje Ñala wa popia hati: “Yevi eci onganji ya popia ndaño ka ya sungulukile! 7 Suku hẽ ka lingi esunga kuava va nõliwa, haivo vo liyeyela utanya luteke, osimbu a lekisa epandi kokuavo? 8 Ndu sapuili siti, eye o linga lonjanga esunga kokuavo. Eci Mõlomunu eya, o sanga hẽ ekolelo eli* kilu lieve?”

9 Pole, Yesu wa sapuilavo olusapo olu ku vamue va kolela kesunga liavo muẽle, haivo va tenda vakuavo okuti ka va kuete esilivilo. 10 “Alume vavali va enda konembele oku ka likutilila, umue u Fariseo, ukuavo ukuakutambula elisimu. 11 U Fariseo wa votoka oku likutilila loku popia hati, ‘A Suku nda pandula omo sia tuwile ndomanu vakuavo ndeci vakuakupunda, vana ka va sungulukile, vakuakahokolo, ale ndulume u ukuakutambula elisimu. 12 Ndi likandangiya okulia olonjanja vivali vosemana; ndukuakueca onepa yange yosi yekũi.’ 13 Pole, ukuakutambula elisimu wa talama ocipãla kuenda ka petuile ovaso aye kilu, pole, wa kala oku liveta veta vonete loku popia hati, ‘A Suku, ñuatele ohenda, ndukuakandu.’ 14 Ndu sapuili siti, ulume u wa enda tupu konjo yaye wa tendiwa ndukuesunga okuti u Fariseo u, o sule. Momo wosi o likapa kunene amisua kutito, puãi wosi o li amisa kutito amisua kunene.”

15 Noke omanu vo nenelavo omãla vatito oco a va lambe, pole, olondonge oku ci mola via fetika oku va tateka. 16 Yesu wa vilikiya omãla oku iya kokuaye loku popia hati: “Omãla va kale, ko ka va tateki oku iya kokuange, momo Usoma wa Suku wa tiamẽla komãla ava. 17 Ocili, ndu sapuili siti, wosi ka tambula Usoma wa Suku ndomãla ava, ka ka iñilamo.”

18 Kuenje ombiali yimue yo pula yiti: “Olongisi Uwa, ocina cipi ndi sukila oku linga oco ndi piñale omuenyo ko pui?” 19 Yesu wo tambulula hati: “Momo lie o nukuila hati, uwa? Lomue uwa, te lika umosi okuti, Suku. 20 Ove wa kũlĩha ovihandeleko viti: ‘Ku ka linge ukahokolo, ku ka ponde, ku ka nyane, ku ka imbe uvangi wesanda kuenda sumbila so la nyõho.’” 21 Eye wa popia hati: “Ndi lingainga ale ovina evi viosi tunde vutila.” 22 Noke yoku yeva ovina evi, Yesu wo sapuila hati, “Kuli cimue ca ku kambela: Kuende ka landise ovina viosi o kuete, vi avela kolohukũi kuenje o kuata ukuasi kilu; noke enju, linga ondonge yange.” 23 Eci a yeva olondaka evi, wa enda lesumuo lialua, momo wa kala ohuasi.

24 Yesu oku u vanja, wa popia hati: “Ci tĩla vakualombongo oku iñila Vusoma wa Suku! 25 Momo ci leluka ongamelo oku iñila venyulu lionguya, ohuasi oku iñila Vusoma wa Suku, ca tĩla.” 26 Omanu va ci yeva va pula vati: “Helie o pondola oku popeliwa?” 27 Eye wa tambulula hati: “Ovina ka vi tẽliwa lomanu, ku Suku vi tẽliwa.” 28 Pole, Petulu hati: “Tua sia ovina vietu kuenje tua ku kuama.” 29 Eye wa va sapuila hati: “Ocili, ndu sapuili siti, ka kuli laumue o sia onjo, ale ukãi, vamanjaye, olonjali, pamue omãla omo Liusoma wa Suku, 30 okuti ka tambula calua koloneke vilo kuenda voluali luokaliye,* omuenyo ko pui.”

31 Yesu wambata olondonge Ekũi la Vivali pokolika, loku vi sapuila hati: “Tu kasi oku enda ko Yerusalãi kuenje ovina viosi via sonehiwa lovaprofeto viatiamẽla ku Mõlomunu vi tẽlisiwa. 32 Ndeci, va ko weca ku vakualofeka oco a sepuiwe loku talisiwa ohali kuenda va ko siyila. 33 Noke yoku u tipula, va ko ponda, pole, keteke liatatu o ka pinduiwa.” 34 Puãi ovo ka va kuatele elomboloko liovina evi, momo olondaka viaco via kala elumbu kokuavo kuenje ovina via popiwa ka via va lombolokele.

35 Eci Yesu a kala ocipepi lo Yeriko, ulume umue omeke wa tumãla konele yonjila oku pinga osimola. 36 Omo a yeva onjuela yowiñi wa kala oku enda, wa pula eci ca kala oku pita. 37 Vo sapuila hati: “Yesu u Nasara o kasi oku pita!” 38 Kuenje eye wa kaluka hati: “A Yesu, Amõla a Daviti, ñuatele ohenda!” 39 Vana va kala kovaso va fetika oku u lemẽla loku u sapuila oco õhe, pole, eye wa kaluka vali lolukandi hati: “Amõla a Daviti, ñuatele ohenda!” 40 Noke Yesu wa talama, yu wa handeleka oco vo nenele ulume waco. Eci a pitĩla ocipepi, Yesu wo pula hati: 41 “Nye o yongola okuti oco ndu ku lingila?” Eye hati: “A Ñala, patulula ovaso ange.” 42 Yesu wo sapuila hati: “Ovaso ove a patuluke; ekolelo liove lia ku kayisa.” 43 Vonjanja yaco haico ovaso aye a patuluka kuenda wo kuama, loku sivaya Suku. Kuenje omanu oku ci mola, vosi va sivaya Suku.

19 Yesu wa iñila vo Yeriko eci a kala oku pitamo. 2 Ulume umue o tukuiwa Sangeo haimo a kala, eye usongui wa vakuakutambula elisimu, haeye ohuasi. 3 Eye wa yonguile oku tala nda helie Yesu, pole, ka ci tẽlele omo liowiñi, momo wa kala umbumbulu kutunga. 4 Eye wa lupukila kovaso kuenje wa londa vuti ukuyu oco a mole ciwa Yesu, momo wa kala oku pita vonjila yaco. 5 Eci Yesu a pitĩla pocitumãlo caco, wa vanja vilu yu wo sapuila hati: “A Sangeo, loka kuenda yayulako, momo etaili ha sikĩla konjo yove.” 6 Haico a loka lonjanga kuenje wo yekisa lonjolela. 7 Eci owiñi wa ci mola, wa fetika oku ñuñuna loku popia vati: “Eye wa ka sikĩla konjo yulume umue okuti ukuakandu.” 8 Pole, Sangeo wa talama yu wa sapuila Ñala hati: “A Ñala onepa yovipako viange ndi vieca kolohukũi, nda nda punda* omunu umue, ndi ci tiula lukuãla.” 9 Yesu poku ci yeva wo sapuila hati: “Etaili eyovo lieya vonjo yilo, momo eye omõlavo a Avirahama. 10 Momo Mõlomunu weya oku sandiliya loku popela eci ca nyelile.”

11 Osimbu va kala oku yevelela ovina evi, eye wa tukula olusapo lukuavo, momo wa kala ocipepi lo Yerusalãi kuenda ovo va simile okuti Usoma wa Suku wiya ocipikipiki. 12 Kuenje Yesu wa popia hati: “Ombuale yimue ya linga ungende kofeka kupãla oku tambula uviali okuti noke o tiuka. 13 Wa vilikiya ekũi liakuenje vaye, yu wa va ĩha ekũi kolomina* loku va sapuila hati: ‘Lingi lavio olomĩlu toke eci niuka.’ 14 Olonungi viofeka yaco vio suvukile kuenje via tuma olomunga oku u sapuila okuti, ‘Ka tu yongola okuti ulume u o linga osoma yetu.’

15 “Eci a tiuka koku tambula uviali,* wa vilikiya akuenje vana a ĩhile olombongo* oco a kũlĩhĩse eci ovo va ngayala kolomĩlu viavo. 16 Watete weya yu wa popia hati, ‘A Ñala, omina yove ya nganyala ekũi liolomina vikuavo.’ 17 Eye wo sapuila hati, ‘Wa linga muẽle, vukuenje uwa! Momo wa lekisa okuti ukuacili kovina vitito, o viala ekũi kalupale.’ 18 Wavali weya hati, ‘A Ñala, okondu yove ya nganyala olokondu vitãlo vikuavo.’ 19 Eye wo sapuilavo hati, ‘Lovevo, o viala alupale atãlo.’ 20 Ukuavo weya loku popia hati, ‘A Ñala, omina yove yeyi, nda yi selekele ponanga. 21 Nda ku kuatela usumba, momo umunu umue wa kãla, haive upopa apa kua selekele kuenda ungola eci kua limile.’ 22 Eye wo sapuila hati, ‘Ndu ku pisa leci wa popia, ove ukuenje ũvi. Wa kũlĩha ndati okuti ndulume umue wa kãla, haeme ndupopa apa sia selekele kuenda ndungola eci sia limile? 23 Momo lie olombongo* viange kua vi tualelele kombango? Kuenje poku tiuka nda nda vi tambula losindike yaco.’

24 “Eye wa sapuila vana va kalapo hati, ‘U tambuli omina yaye, yeci ku o kuete olomina ekũi.’ 25 Pole, ovo vo sapuila vati, ‘A Ñala eye o kuete ale ekũi kolomina!’— 26 ‘Ndu sapuili siti, wosi o kuete, o tambula vali, pole una o kuete citito, citito caco a kuete cu upiwa. 27 Omo liaco, neni kulo ovanyali vange vana ka va yongola okuti ndinga osoma yavo kuenda va pondeli kovaso ange.’”

28 Noke yoku popia ovina evi, Yesu wa pita kovaso yavo kuenje wa lamanela ko Yerusalãi. 29 Eci a pitĩla ocipepi ko Betefage lo ko Betania komunda yi tukuiwa Omunda yo Oliveira, wa tuma olondonge vivali, 30 hati: “Kuendi vimbo li kasi kovaso yene, eci vu iñilimo, vu sanga okacimbulu kamue ka kutiwa okuti lomue wa londeleko. Ka kutululi kuenda ka neni kulo. 31 Nda umue wo puli hoti, ‘Momo lie vu ka kutuluila?’ popi hoti, ‘Ñala o ka sukila.’” 32 Vana va tumiwa va enda kuenje va ka sanga ndeci eye a va sapuila. 33 Osimbu va kala oku kutulula okacimbulu, vamuẽle yako va va pula vati: “Momo lie vu kutuluila okacimbulu?” 34 Ovo vati: “Ñala o ka sukila.” 35 Kuenje va nena okacimbulu ku Yesu, yu va yala ovowalo avo kilu liokacimbulu kuenda Yesu wa tumãlako.

36 Osimbu eye a kala oku enda, ovo va yala ovowalo avo vonjila. 37 Eci eya ocipepi letapalo li lokila Komunda yo Olivera, owiñi wosi wolondonge wa fetika oku yolela loku sivaya Suku lolukandi omo liovikomo viosi va mola, 38 vati: “U iyilila Ndosoma vonduko ya Yehova, wa sumũlũha! Tu eca ulamba ku Suku o kasi kilu!” 39 Va Fariseo vamue va kala powiñi, vo sapuila vati: “Olongisi, lemela olondonge viove.” 40 Eye wa va kumbulula hati: “Ndu sapuili siti, ava nda võha, ovawe nda a kaluka.”

41 Eci a pitĩla ocipepi lo Yerusalãi, wa mola olupale kuenje wa lila, 42 loku popia hati: “Etaili nda wa limbuka ovina vi lingiwa lombembua—puãi cilo via sitikiwa kovaso ove. 43 Momo ku ku iyilila oloneke okuti ovanyali vove va ku kapela oviti via songoloka kuenje va ku ñuala ocingonja loku ku sitika* kolonele viosi. 44 Ovo va ku kupuila posi ove lomãla vove kuenda ka va ku sila ewe kilu liewe, momo Suku weya oku ku sombisa, pole kua ci limbukile.”

45 Kuenje Yesu wa iñila vonembele yu wa tundisa vosi va kala oku landisa, 46 loku va sapuila hati: “Ca sonehiwa citi, ‘Onjo yange yi tukuiwa onjo yohutililo,’ pole, ene wa yi lingisi ocilala covimunu.”

47 Kuenje Yesu wamamako oku longisa eteke leteke vonembele. Pole, ovitunda via velapo la vakuavisonehua kuenda asongui vomanu, va kala oku sanda onjila yoku u ponda; 48 pole, ka va sangele onjila yoku ci linga, momo omanu va kakatela kokuaye oku u yevelela.

20 Eteke limue osimbu Yesu a kala oku longisa omanu vonembele loku kunda olondaka viwa, ovitunda via velapo la vakuavisonehua kuenda akulu, veya kokuaye, 2 va vangula laye loku u pula vati: “Tu sapuile, lomoko yipi o linga ovina evi? Ale helie wa ku ĩha omoko yaco?” 3 Eye wa va tambulula hati: “Ame ndupulivo cimue, ndi sapuili: 4 Epapatiso lia Yoano, lia tunda kilu, ale komanu?” 5 Ovo va fetika oku sokolola loku popia vati: “Nda tua popia tuti, ‘Lia tunda kilu,’ eye o tu pula hati, ‘Momo lie ka wa koleleli kokuaye?’ 6 Pole, nda tua popia tuti, ‘Lia tunda komanu,’ vosi yavo va tu sosola lovawe, momo va kolelele okuti Yoano wa kala uprofeto.” 7 Kuenje va tambulula okuti ka va kũlĩhĩle ono yaco. 8 Yesu wa va kumbulula hati: “Ame siu sapuilivo lomoko yipi ndinga ovina evi.”

9 Kuenje wa fetika oku sapuila omanu olusapo olu hati: “Ulume umue wa kũla ocumbo cayuva kuenda wa ci sia kolongunja, noke wa linga ungende otembo yalua. 10 Pole, kotembo yoku ungula, wa tuma ukuenje waye kolongunja oco vo wĩhe apako amue ocumbo cayuva. Olongunja via kuata ukuenje waco, vio tipula yu vio tiuwiya ño ovoko. 11 Eye wa tuma vali ukuenje ukuavo. Pole, vo veta, vo sepula kuenda vo tiuwiya okuti kambatele cimue. 12 Wa tuma vali ukuenje watatu; vo tipula kuenda vo kupuila posi. 13 Oku sulako muẽleacumbo cayuva wa popia hati, ‘Nye ndi linga? Ndi tuma omõlange wa soliwa. Va ko sumbila.’ 14 Eci vo mola, olongunja via livangula pokati viti, ‘U eye kapiñala kaco. Tu u pondi oco tu kale locipiñalo caco.’ 15 Vo wimba kosamua yocumbo cayuva kuenje vo ponda. Nye muẽleacumbo cayuva a ka linga lolongunja viaco? 16 Eye o ka ponda olongunja viaco kuenda o ka eca ocumbo cayuva kolongunja vikuavo.”

Poku ci yeva va popia vati: “Eci ka ci ka pite!” 17 Yesu wa luluvalela kokuavo loku va pula hati: “Ovisonehua evi vi lomboloka nye viokuti: ‘Ewe lia nyehuiwa lolonungi, olio lia linga ewe lia velapo lievindi’?* 18 Omunu wosi o kupukila kilu liewe liaco, o nyõliwa. Kuenje una okuti ewe liaco lio kupukila, liu sasõla.”

19 Vepuluvi liaco vakuavisonehua lovitunda via velapo va yonguile oku u kuata, pole va kuatela usumba omanu, momo va limbuka okuti olusapo luaco wa lu tiamisila kokuavo. 20 Noke yoku u lavulula, va feta alume vamue vuyombeki loku va tuma okuti, va liluvikiya ndavakuesunga, oco va pise Yesu kolondaka viaye kuenje vo weca kombiali kuenda ku nguluvulu.* 21 Kuenje vo pula vati: “Olongisi, tua kũlĩha okuti ove wa koleliwa kuenda o longaisa ciwa haive ku kuete ocame, pole, o longaisa onjila ya Suku locili: 22 Ca sunguluka hẽ kokuetu oku feta elisimu ku Kaisare, ale sio?” 23 Omo a limbuka ombambe yavo, wa va sapuila hati: 24 “Neneli o denariu yimosi. Ocipala locisonehua eci celie?” Ovo vati: “Ca Kaisare.” 25 Eye wa va sapuila hati: “Omo liaco, eci ku Kaisare ovina via Kaisare, ovina via Suku, ku Suku.” 26 Ka va tẽlele oku u pisa kolondaka viaye kovaso omanu, pole, va komõha omo lietambululo liaye kuenje võha.

27 Noke va Sadukeo vamue vana va popaile okuti ka kuli epinduko, veya kuenje vo pula vati: 28 “Olongisi, Mose wa tu sonehelele hati, ‘Nda ulume umue o fa okuti o sia ukãi, pole, ka va kuatele omãla, manjaye citava okuti o kuela ukãi waco oco a citile omãla manjaye.’ 29 Kua kala alume epanduvali va tunda vimo limosi. Watete wa kuela noke wa fa, pole, ka sile omãla. 30 Haico ca pita lu wavali, 31 watatu wa kuela ukãi waco. Cimuamue haico la vosi epanduvali; vosi va fa, pole, ka va sile omãla. 32 Oku sulako, ukãi waco layevo wa fa. 33 Oco hẽ kepinduko, helie pokati kavo o ka kala lukãi waco? Momo vosi yavo epanduvali va kuelele ukãi waco.”

34 Yesu wa va sapuila hati: “Omãla voluali lulo,* va kuela kuenda va eciwa kolohuela, 35 pole, vana va tendiwa okuti va sesamẽla oku kuata omuenyo voluali lu laika oku iya kuenda oku pinduiwa kolofa, ka va kuela kuenda ka va eciwa kolohuela. 36 Ovo ka va fi vali, momo va kasi ndovangelo kuenda omo okuti va ka pinduiwa va linga omãla va Suku. 37 Catiamẽla kuava va ka pinduiwa, ndaño muẽle Mose, wa lekisa vulandu wocisapa eci a tukula Yehova okuti eye ‘Suku ya Avirahama, Suku ya Isake kuenda Suku ya Yakoba.’ 38 Eye ha Sukuko yava va fa, te yava va kasi lomuenyo, momo kokuaye* vosi va kasi lomuenyo.” 39 Vakuavisonehua vamue vo tambulula vati: “Olongisi, wa vangula ciwa.” 40 Kuenje ka va kuatele vali utõi woku u pula cimue.

41 Noke wa va pula hati: “Ndamupi ovo va popia okuti Kristu omõla a Daviti? 42 Momo Daviti wa popia kelivulu Liolosamo hati, ‘Yehova wa sapuila Ñala yange okuti: “Tumãla kondio yange, 43 toke eci ñapa ovanyãli vove ndociliatelo colomãhi viove.”’ 44 Nda Daviti wo tukula hati, Ñala; o kala ndati omõlaye?”

45 Osimbu omanu vosi va kala oku yevelela, eye wa sapuila olondonge viaye hati: 46 “Lunguki la vakuavisonehua va sole oku ñuala ñuala lovowalo a lepa kuenda oku lamiwa lomanu povitanda, loku tumãla kolomangu vio kovaso* volosunangonga kuenda povitumãlo via velapo kovipito, 47 haivo va punda olonjo* viovimbumba kuenda va likutilila ocilañela.* Ovo va ka tambula esombiso lia piãla.”*

21 Eci Yesu a petula ovaso, wa mola olohuasi oku kapa olombanjaile viavo volokasia.* 2 Kuenje wa mola okuti ocimbumba cimue ca kapamo ovingangu vivali via kuata esilivilo litito,* 3 kuenda wa popia hati: “Ocili, ndu sapuili siti, ocimbumba eci ohukũi, ca kapamo calua okuti vosi yavo va sule. 4 Momo vosi va kapamo ovisupe violombanjaile viavo, pole, ukãi kusuke* waye wa kapamo cosi a kuatele.”

5 Noke eci vamue va kala oku vangula catiamẽla konembele, ndomo ya posuisiwa lovawe a posoka kuenda ovina via lumbiwa, 6 eye wa popia hati: “Ovina evi vu lete ndeti cilo, kuiya oloneke okuti ka ku siala ewe lalimue kilu liewe okuti ka li nyõliwa.” 7 Ovo vo pula vati: “Olongisi, ovina evi vi pita otembo yipi kuenda yipi yi kala ondimbukiso eci ovina evi vi lingiwa?” 8 Eye wa kumbulula hati: “Lunguki oco lomue ka ko kembi, momo valua veya vonduko yange vati, ‘Ame’ kuenda vati, ‘Otembo ya tukuiwa yi kasi ocipepi.’ Ko ka va kuami. 9 Eci vu yeva ovita kuenda onjuela,* ko ka yokoki. Momo ovina viaco tete te vi lingiwa, pole, esulilo ka liya handi.”

10 Eye wa va sapuila hati: “Ofeka yi katukila ofeka kuenda usoma u katukila usoma. 11 Ku kala ovilemawe kocitumãlo locitumãlo, onjala, lafengi; ku kalavo ovina vi yokokisa kuenda kilu ku tunda olondimbukiso vinene.

12 “Osimbu ovina evi ka via lingiwile, omanu va ko kuati loku vu lambalala, vo tuali volosunangonga kuenda volokayike. Vu ambatiwa kolombiali lo kolosoma omo lionduko yange. 13 Eci cu wĩhi evelo lioku eca uvangi. 14 Pole, ivaluki vovitima viene okuti ka vu sukila oku lipongiya ndomo vu li teyuila, 15 momo ndu wĩhi olondaka kuenda olondunge okuti ovanyali vene vosi ka va tẽla oku vi tamalala ale oku vi patãla. 16 Handi vali, vu pakuiwa lolonjali viene, la vamanjene, la vangandiene, lakamba vene kuenda va ka ponda vamue pokati kene, 17 kuenje vu suvukiwa lomanu vosi omo lionduko yange. 18 Pole, ndaño esinga liovitue viene ka li nyõleha. 19 Omo liepandi liene vu popela ovimuenyo viene.*

20 “Kuenje eci vu mola okuti o Yerusalãi ya ñualiwa lasualali, limbuki okuti enyõleho liayo li kasi ocipepi. 21 Vana va kasi vo Yudea va tilile kolomunda, vana va kasi pokati kalio va tundemo kuenda vana va kasi kovapia ka va ka iñilemo, 22 momo evi oloneke vioku linga esunga,* okuti ovina viosi via sonehiwa vi tẽlisiwa. 23 Ngongo yakãi vamisi la vana va nyamisa oloñaña koloneke viaco! Momo ku kala ohali yalua kilu lieve kuenda onyeño yi wengukila omanu ava. 24 Ovo va fa losipata, va ambatiwa kumandekua kolofeka viosi; kuenda o Yerusalãi yi liatiwa lolofeka toke eci otembo ya tukuiwila vakualofeka yi tẽlisiwa.

25 “Kekumbi, kosãi, lokolombungululu ku kalavo olondimbukiso kuenda kilu lieve ku kala upongo wolofeka, ka va kũlĩha eci va linga omo liokuõla kuokalunga kuenda akimba ayo. 26 Osimbu omanu va ambuka lusumba loku lavoka ovina vi laika oku pita kilu lieve, momo ovonene o kilu a sengiwa. 27 Kuenje va ka mola Mõlomunu iyilila valende lunene kuenda ulamba walua. 28 Eci ovina evi vi fetika oku lingiwa, talami ngo kuenda kuati utõi, momo eyovo liene li kasi ocipepi.”

29 Noke wa va sapuila olusapo hati: “Lilongisili kuti ukuyu kuenda koviti viosi vikuavo. 30 Eci vi yova, vu ci mola kuenda vu limbuka okuti ondombo yi kasi ocipepi. 31 Cimuamue haico ene, okuti eci vu mola ovina evi viosi vi lingiwa, limbuki okuti Usoma wa Suku u kasi ocipepi. 32 Ocili, ndu sapuili siti, ocitumbulukila cilo ka ci piti toke eci ovina evi viosi vi lingiwa. 33 Ilu losi vi takata, puãi olondaka viange lalimue eteke vi takata.

34 “Lilavi oco ovitima viene ka vi ka lemelelue loku lia calua, loku nyua calua, lasakalalo omuenyo kuenje eteke liaco liu sangi ocipikipiki, 35 ndulivi. Momo liya komanu vosi va tunga kilu lieve. 36 Lavululi, likutilili olonjanja viosi okuti vu puluka kovina evi viosi vi laika oku iya kuenda oku talama kovaso a Mõlomunu.”

37 Kutanya eye wa longaisa vonembele, pole luteke wa enda oku tundamo oku ka pekela komunda yi tukuiwa hati, Omunda yo Oliveira. 38 Kuenje omanu vosi va endaenda selo konembele oku u yevelela.

22 Ocipito Colombolo ka vi Kuete Etumbisa haico ci tukuiwavo o Paskoa, ca kala ocipepi. 2 Kuenje ovitunda via velapo la vakuavisonehua va kala oku sanda onjila yoku u ponda, momo va kuatela usumba omanu. 3 Noke Satana wa iñilila vu Yuda, una wa tukuiwa Isikariote, umue pokati kolondonge Ekũi la Vivali, 4 kuenje Yuda wa enda kovitunda via velapo kuenda kasongui vonembele oco o pakuile kokuavo. 5 Ovo va ci sanjukila kuenda vo likuminya oku u wĩha olombongo. 6 Eye wa tava kuenje wa fetika oku sandiliya epuluvi liwa lioku u pakuila kokuavo osimbu owiñi ka u kasipo.

7 Eteke liatete Liolombolo ka vi Kuete Etumbisa lia pitĩlapo, hailio eteke lioku lumba ocinyama co Paskoa; 8 kuenje Yesu wa tuma Petulu la Yoano hati: “Kuendi, ka pongiyi o Paskoa oco tu lie.” 9 Ovo vati: “Pi o yongola okuti oko tu yi pongiyila?” 10 Eye wa va tambulula hati: “Eci vu iñili volupale, vu sanga ulume umue wa ambata esanga liovava. U kuami toke vonjo a iñila. 11 Sapuili muẽleanjo hoti, ‘Ulongisi wa tuma oku ku pula hati: “Ohondo yakombe yi kasi pi oco ndi lie o Paskoa lolondonge viange?”’ 12 Eye o ka vu lekisi ohondo yimue yinene kosapalalo ya posuisua. Omo vu yi pongiyila.” 13 Kuenje va enda, va sanga ovina viosi ndeci Yesu a va sapuila, yu va pongiya o Paskoa.

14 Eci owola ya pitĩla, eye wa tumãla komesa kumue lovapostolo. 15 Kuenje wa va sapuila hati: “Nda yonguile calua oku lia o Paskoa eyi kumue lene, osimbu sia talele ohali; 16 momo ndu sapuili siti, lalimue eteke ndi yi lia vali toke eci yi tẽlisiwa Vusoma wa Suku.” 17 Kuenje wa tambula okopo, wa eca olopandu ku Suku loku popia hati: “Tambuli kuenda yi pitisi komunu lomunu pokati kene, 18 momo ndu sapuili siti, oku upisa cilo, si nyui vali ovinyu eyi toke eci Usoma wa Suku wiya.”

19 Wa tikulavo ombolo, wa eca olopandu ku Suku, wa yi timbula kuenda wa yeca kokuavo loku popia hati: “Eci ci lomboloka etimba liange lina li eciwa vonduko yene. Ci lingaili onjivaluko yange.” 20 Cimuamue haico a linga lokopo noke yoku lia ondalelo, wa popia hati: “Okopo eyi yi lomboloka ocisila cokaliye omo liosonde yange yina yi pesiwila vonduko yene.

21 “Tali! omakuli yange yi kasi lame komesa. 22 Momo Mõlomunu wa loña kolofa ndomo ca sokiyiwile; puãi, ngongo yomunu u pakula!” 23 Ovo va fetika oku lipula pokati nda helie wa laikele oku ci linga.

24 Noke va fetikavo oku lihoyisa nda helie wa velelepo pokati kavo. 25 Eye wa va sapuila hati: “Olosoma violofeka vi viala pokati kavo kuenda vana va kuete unene woku va viala, va tukuiwa hati, Vakuacali. 26 Hacoko ci kala pokati kene. Puãi una wa velapo pokati kene a linge umalẽhe kuenda una o kala ndusongui, a linge ndu o vumba. 27 Helie wa velapo, yuna o lia,* ale yuna o vumba? Siti yuna o lia?* Pole, ñasi pokati kene ndu o vumba.

28 “Ene vu kasi kumue lame kolohali viange; 29 kuenje ndi linga ocisila lene, ndeci Isiange a linga lame ocisila cusoma, 30 okuti vu lia loku nyua komesa yange Vusoma kuenda vu tumãla kovialo loku sombisa apata 12 a Isareli.

31 “A Simono, a Simono, Satana wa tuma oku ku sisi vosi yene ndotiliku. 32 Pole, nda ku likutililako okuti ekolelo liove ka li hongui; kuenda eci o tiuka, kolisa vamanjove.” 33 Noke eye wa sapuila Yesu hati: “A Ñala, nda lipongiyila oku enda love, nda vokayike nda kolofa.” 34 Eye hati: “A Petulu ndu ku sapuila siti, etaili osimbu ekondombolo ka lia lilile, o ndi likala olonjanja vitatu okuti kua ñulĩhĩle.”

35 Eye wa va sapuila hati: “Eci nda ku tumili okuti ka vu ambata ocipete colombongo kuenda onjeke yoku ambata okulia lolohaku, siti lacimue co kambeleli?” Ovo vati: “Oco!” 36 Kuenje wa va sapuila hati: “Vana va kuete ocipete colombongo, va ci ambate, cimuamue haico lonjeke yoku ambata okulia kuenda wosi ka kuete osipata, a landise uwalo waye oco a lande yimue. 37 Momo ndu sapuili siti, eci ca sonehiwa te ca tẽlisiwa kokuange, ndeci, ‘Eye wa tendiwa la vakuakutomba ovihandeleko.’ Momo ovina via sonehiwa viatiamẽla kokuange, vi tẽlisiwa.” 38 Ovo vati: “A Ñala, olosipata vivali vievi.” Eye wa va sapuila hati: “Vi tẽla.”

39 Eci a tundako, wa enda Komunda yo Oliveira ndomo ca kala ocituwa caye kuenje olondonge vio kuama. 40 Noke yoku pitĩla pocitumãlo caco, wa va sapuila hati: “Likutilili, oco ka vu ka kupukili veyonjo.” 41 Kuenje wa va sia okacinãla kamue, yu wa kekama kolongolo oku likutilila, 42 hati: “A Tate, nda wa panga, njupe okopo eyi. Ocipango cove ci lingiwe, cange hacoko.” 43 Noke ungelo umue wa tunda kilu wa molẽha kokuaye, yu wo kolisa. 44 Pole, omo okuti wa kala lesakalalo wamamako oku likutilila lutima wosi; kuenda esalamiho liaye lia lolukila posi ndalolo osonde. 45 Eci a mala oku likutilila, wa enda kolondonge, yu wa va sanga okuti va pekela omo liekavo. 46 Kuenje wa va sapuila hati: “Momo lie wa pekeleli? Votoki kuenda likutilili oco ka vu ka kupukili veyonjo.”

47 Osimbu a kala oku vangula, owiñi weya kuenda una o tukuiwa Yuda, umue pokati kolondonge Ekũi la Vavali, wa kala oku va songuila kuenje wa amela ku Yesu oco o sipule. 48 Pole, Yesu wo pula hati: “A Yuda, o kasi oku pakula Mõlomunu lesipulo?” 49 Eci vana vo ñuala va mola eci ca kala oku pita, va pula vati: “A Ñala, tu veta losipata?” 50 Umue pokati kavo wa lemeha ukuenje wocitunda cinene kuenda wo sonja etũi liondio. 51 Yesu wa tambulula hati: “Ci tẽla.” Kuenje wa lamba ketũi liaco yu wa kaya. 52 Noke Yesu wa sapuila ovitunda via velapo kuenda asongui vonembele lakulu vana veya kokuaye hati: “Ene weyi lolosipata kuenda olombueti ndava va kuata ocingumba? 53 Eci nda kala lene vonembele eteke leteke, ka wa ñuateli. Yilo oyo otembo yene kuenda yunene wowelema.”

54 Kuenje vo kuata, vo wambata kuenda va enda laye konjo yocitunda cinene; pole, Petulu wo kuama ocituanyima. 55 Va siakãla ondalu vokati kocitali kuenda va tumãla pamosi kuenje Petulu wa tumãlele pokati kavo. 56 Pole, upika umue ufeko wo mola okuti wa tumãla oku yota ondalu kuenda wo vandekela loku popia hati: “Ulume u wa kalavo laye.” 57 Eye wa likala hati: “Okãi, ame sio kũlĩhĩle.” 58 Noke yokatembo kamue, omunu ukuavo wo mola yu wa popia hati: “Ove wa tiamẽlavo kokuavo.” Pole, Petulu hati: “Sio, hameko.” 59 Eci pa pita owola, ulume ukuavo wa lipilika loku popia hati: “Ocili, ulume u wa kalavo laye, momo eye u Galilea!” 60 Petulu wa popia hati: “Eci o kasi oku popia si cĩ.” Vonjanja yaco osimbu a kala oku vangula, ekondombolo lia lila. 61 Ñala wa ñuala, yu wa vandekela Petulu kuenje Petulu wa ivaluka olondaka via Ñala eci a popia hati: “Etaili, osimbu ekondombolo ka lia lilile, o ndi likala olonjanja vitatu.” 62 Kuenje Petulu wa tunda posamua loku lila calua.

63 Alume va kala oku lava Yesu, va fetika oku u yola epembe kuenda oku u veta; 64 noke yoku sitika ocipala caye, vo pula vati: “Imba owanji! Helie wa ku veta?” 65 Kuenje ovo va popia ovina vialua viatonãi viatiamẽla kokuaye.

66 Eci kua ca, komẽle, akulu lovitunda via velapo kuenda vakuavisonehua, va liongolola loku u wambata Kekanga liavo Linene loku popia vati: 67 “Nda ove Kristu, tu ci sapuile.” Eye wa va sapuila hati: “Ndaño nda ku ci sapuili, nda ka wa ci koleleli. 68 Nda ndo pulisili, nda ka wa nambuluili cimue. 69 Oku upisa cilo, Mõlomunu o tumãla kondio yunene wa Suku.” 70 Kuenje vosi va popia vati: “Ove Vumõla a Suku?” Eye hati: “Ene wa ci popi okuti ame Ndimõla a Suku.” 71 Ovo vati: “Uvangi upi tu yongola vali? Momo tua ci yeva vomẽla waye muẽle.”

23 Owiñi wosi wa votoka kuenda vo tuala ku Pilato. 2 Kuenje va fetika oku u pindika loku popia vati: “Tua sanga ulume u, okuti o kasi oku tindula vakuafeka yetu loku va tateka oku feta elisimu ku Kaisare kuenda wa litukula hati, eye Kristu soma.” 3 Pilato wo pula hati: “Ove Soma ya va Yudea?” Eye wa tambulula hati: “Ove muẽle wa ci popia.” 4 Pilato wa sapuila ovitunda via velapo kuenda owiñi hati: “Ulume u sio sangele leko.” 5 Pole, va lipilika vati: “Eye o tutuminya omanu poku va longisa vo Yudea yosi, oku upisa ko Galilea toke kulo.” 6 Pilato poku ci yeva, wa pulisa nda ulume waco wa kala u Galilea. 7 Noke yoku limbuka okuti eye wa tiamẽla kuviali wa Herode, wo tuma ku Herode una okuti koloneke viaco wa kala ko Yerusalãi.

8 Eci Herode a mola Yesu, wa kuata esanju lialua. Momo wa yonguile oku u mola tunde osimbu, omo wa yevele ovina vialua viatiamẽla kokuaye kuenda wa lavoka oku tala ocilimbu cimue ci lingiwa laye. 9 Wa fetika oku u linga apulilo alua, pole eye ka ecele etambululo lalimue. 10 Ovitunda via velapo la vakuavisonehua, via votoka kuenda vo pindika lonyeño yalua. 11 Kuenje Herode kumue lasualali vaye va fetika oku u sepula, oku u yola epembe loku u walisa uwalo u nina, noke vo tiuwiya ku Pilato. 12 Keteke liaco Herode la Pilato va linga akamba, momo kosimbu pokati kavo pa kala ukuse.

13 Noke Pilato wa kovonga ovitunda via velapo lolombiali kuenda omanu, 14 loku va sapuila hati: “Wa neneli ulume u ndu okuti o vetiya omanu oku linga usuanji. Ndo kũlĩhĩsa kovaso yene vosi, pole sia muile esunga lieci vu pindikili. 15 Ndaño Herode, wo tiuwiya vali kokuetu, momo eye ka lingile cimue ci sesamẽla oku fa. 16 Omo liaco, ndu u kangisa kuenje ndu weca.” 17 —— 18 Owiñi wosi wa kaluka hati: “Ulume u a pondiwe, pole, tu yovuile Baraba!” 19 (Ulume waco wa kapiwile vokayike omo liusuanji wa lingiwa volupale kuenda oku ponda omunu.) 20 Pilato wa kalukila vosi, momo wa yonguile oku yovola Yesu. 21 Vosi yavo va popia vati: “A valeliwe kuti! A valeliwe kuti!”* 22 Konjanja yatatu wa va sapuila hati: “Momo lie? Ocina cipi cĩvi a linga? Sia sangele eko lieci a sesamẽlela oku fa; ndu u kangisa kuenda ndu weca.” 23 Ovo va lipilika lolukandi oku pinga oco a pondiwe* kuenje olondaka viavo via yula. 24 Pilato wa tava kepingilo liavo. 25 Eye wa yovola ulume una ovo va pinga wa kala vokayike omo liusuanji loku ponda omunu, pole, wa eca Yesu oco a tẽlise ocipango cavo.

26 Osimbu va kala oku wambata, va kuata Simono ulume umue u Kurene, wa kala oku tunda volupale kuenje vo tuma oku ambata uti wekangiso* loku kuama konyima ya Yesu. 27 Omanu valua va kala oku u kuama, oku kongelamo akãi va kala oku u lilila loku litetela omo liesumuo. 28 Yesu wa vandekela akãi loku popia hati: “Amãla vakãi vo Yerusalãi, liwekipo oku ndi lila. Pole, lilili ene muẽle lomãla vene; 29 momo ku iya oloneke eci omanu va ka popia vati, ‘Va sumũlũha akãi olosisu, lovaimo ka a citile kuenda avele ka a nyamiwile!’ 30 Ovo va ka sapuila olomunda vati, ‘Tu leñuhili!’ kuenda koviwulu vati, ‘Tu tuviki!’ 31 Nda ovo va linga ovina evi osimbu uti u talala, nye ci ka pita eci u kukuta?”

32 Alume vavali olongangala va kala oku ambatiwa oco va pondiwevo kumue laye. 33 Eci va pitĩla kocitumãlo ci tukuiwa Ekõlokõlo, vo valela kuti kumue lolongangala vivali, okuti umue kondio yaye ukuavo kepĩli. 34 Pole, Yesu wa popia hati: “A Tate, va ecela, momo ka va kũlĩhĩle eci va kasi oku linga.” Kuenje va litepela uwalo waye loku u limbila ocela. 35 Omanu va talama oku vanja. Pole, olombiali via fetika oku u sepula loku popia vati: “Wa popela vakuavo; eye muẽle a lipopele, nda eye Kristu wa Suku, Una wa Nõliwa.” 36 Asualali va kala oku u yola epembe, yu va amela kokuaye loku u wĩha indangele, 37 kuenda va popia vati: “Nda ove Soma ya va Yudea, lipopela ove muẽle.” 38 Kilu liutue waye kua kapiwa ocisonehua, citi: “U Soma ya va Yudea.”

39 Pole, ongangala yimue ya valeliwilevo ya fetika oku u sepula loku popia yiti: “Ove Kristu, siti? Lipopela ove muẽle kuenda etu!” 40 Ukuavo wo tambulula loku u lemela hati: “Ove ku kuetele usumba Suku, omo okuti cilo wa tambula eyambulo limuamue? 41 Pole, eyambulo lietu liesunga, momo tua tambula eci tua sesamẽlele omo liovina tua linga; pole, ulume u, ka lingile cimue cĩvi.” 42 Noke wa popia hati: “A Yesu, njivaluke eci iñila Vusoma wove.” 43 Yesu wo sapuila hati: “Ocili, ndu ku sapuila etaili siti, o ka kala kumue lame Vocumbo Celau.”

44 Ca kala kowola yepandu* kuenda owelema wa wila kilu lieve toke kowola yecea,* 45 momo ekumbi ka lia tundile; kuenje ongumbo yocitumãlo ci kola ya toka volonepa vivali. 46 Yesu wa kaluka lolukandi hati: “A Tate, ngeca omuenyo wange peka liove.” Noke yolondaka evi, wa tula omuenyo. 47 Kesongo oku mola ovina via pita, wa sivaya Suku hati: “Ocili, ulume u wa kala ukuesunga.” 48 Kuenje owiñi wa liongoluile pocitumãlo caco, poku mola ovina evi, wa tiukila kolonjo viavo loku liveta polonete. 49 Vosi vo kũlĩhĩle va talama kupãla. Akãi vana vo kuama tunde ko Galilea haipo va kala kuenda va mola ovina evi.

50 Kua kala ulume umue o tukuiwa Yosefe, wa tiamẽlele Kekanga Linene, okuti wa sunguluka haeye ukuesunga. 51 (Eye ka likongelele kongombo yavo lokovilinga viavo vĩvi.) Wa kala u Arimateya olupale lua va Yudea kuenda wa lavokaile Usoma wa Suku. 52 Ulume waco wa enda ku Pilato oku pinga etimba lia Yesu. 53 Eye wo tulula, wo muñila ponanga yovalatanya kuenda wo langeka veyambo lia songiwa vesenje, muna okuti lomue wa langekiwilemo. 54 Ca kala eteke lioku Pongiya o paskoa kuenda Esambata lia kala oku fetika. 55 Pole, akãi vana va tunda laye ko Galilea, vo kuama okacinãla kamue loku vandekela keyambo kuenje va mola ndomo etimba liaye lia langekiwa, 56 kuenje va tiukila oku ka pongiya ulela welemba liwa. Pole, va puyuka Kesambata ndomo ca kala ocihandeleko.

24 Keteke liatete liosemana, akãi veya omẽle ociteketeke keyambo, va ambata ulela welemba liwa va pongiyile. 2 Pole, va sanga okuti ewe lia kala keyambo va li tiñululapo, 3 kuenje eci va iñila ka va sangele etimba lia Ñala Yesu. 4 Osimbu va saluka omo lieci va mola, tala! alume vavali luwalo u nina va talama kovaso yavo. 5 Akãi va kala lusumba va petamisa ovipala viavo posi kuenje alume va va pula vati: “Momo lie vu sandela u o kasi lomuenyo pokati kava va fa? 6 Eye ka kasi palo, wa pinduiwa. Ivaluki eci eye a vu sapuilile eci a kala ko Galilea, 7 okuti Mõlomunu eciwa peka lia vakuakandu, o pondiwila kuti kuenda keteke liatatu o pinduiwa.” 8 Kuenje va ivaluka olondaka viaye, 9 yu va tunda keyambo, va enda oku ka sapula ovina evi viosi kolondonge Ekũi Lamosi kuenda ku vakuavo. 10 Akãi vaco Maria Magadala, Yoana kuenda Maria ina ya Tiago. Akãi vakuavo va kala lavo, va sapuila ovina viaco kovapostolo. 11 Pole, olondaka viaco kokuavo via kala nduveke kuenda ka va tavele kakãi vaco.

12 Petulu wa votoka yu wa lupukila keyambo, wa lengelelamo kuenje wa mola lika uwalo wovalatanya. Oku tundamo, wa komõha leci ca pitako.

13 Keteke liaco, vavali pokati kavo va kala oku enda kimbo li tukuiwa Emausi okuti upãla waco u soka ekũi lamosi kolokilometulu* lo Yerusalãi, 14 va kala oku vangula catiamẽla kovina viosi via pita.

15 Osimbu va kala oku sapela ovina evi, Yesu wa amẽla kokuavo wa fetika oku enda lavo, 16 ovaso avo a kala oku va tateka oku u limbuka. 17 Eye wa va pula hati: “Nye wa vanguli eci wa kali vonjila?” Kuenje va talama loku nyumãla. 18 Umue o tukuiwa Keliyopa wo tambulula hati: “Pokati kovingendeleyi via tunga vo Yerusalãi, ove lika kua kũlĩhĩle* ovina via pitamo oloneke vilo?” 19 Eye wa va pula hati: “Ovina vipi?” Vo tambulula vati: “Ovina viatiamẽla ku Yesu u Nasara, una wa linga uprofeto unene kovilinga lo kolondaka kovaso a Suku lo komanu; 20 ndomo ovitunda via velapo lakulu vetu vo pisila oku fa kuenda vo valela kuti. 21 Pole, tua lavokaile okuti ulume u, wa laikele oku yovola Isareli. Handi vali, tunde eci ovina viaco via lingiwa pa pita ale oloneke vitatu. 22 Akãi vamue pokati ketu va tu saluisa, momo va endele selo keyambo, 23 pole, omo okuti ka va sangele etimba liaye, ovo veya yu va lombolola okuti va mola ovangelo va popia okuti, eye o kasi lomuenyo. 24 Kuenje vamue va kala letu va endele keyambo yu va ci sanga ndeci akãi va popia, pole, ka vo muile.”

25 Eye wa va sapuila hati: “Wakuanumbi haene wakuavitima via tindila okuti ka vu tava kovina viosi ovaprofeto va popia! 26 Siti Kristu wa sesamẽlele oku tala ohali yaco kuenda oku iñila vulamba waye?” 27 Oku upisa ku Mose toke Kovaprofeto vosi, wa va situluila Ovisonehua viosi viatiamẽla kokuaye.

28 Noke va pitĩla ocipepi limbo kuna va loñele kuenje eye wa linga ndu a pitahãla. 29 Vo lipilikila oco ka ka ende, vati: “Siala letu momo ekumbi lia enda ale kuenda kua tekãva.” Kuenje wa siala lavo. 30 Osimbu a kala oku lia* lavo, wa tikula ombolo, wa likutilila,* noke wa yi timbula yu wa yeca kokuavo. 31 Ovaso avo a situluka kuenje vo limbuka; pole, wa takata pokati kavo. 32 Ovo va lipula pokati vati: “Ovitima vietu ka via tokotele hẽ eci a vangula letu vonjila, leci a tu situluila* Ovisonehua?” 33 Kowola yaco, va votoka kuenda va tiukila ko Yerusalãi kuenje va sanga olondonge Ekũi Lamosi kumue la vakuavo va liongoluila kumosi lavo, 34 va popia vati: “Ocili okuti Ñala wa pinduka kuenda wa molẽhela ku Simono!” 35 Kuenje va lombolola ovina via pita vonjila kuenda ndomo vo limbuka poku timbula ombolo.

36 Osimbu va kala oku lombolola ovina evi, weya pokati kavo, yu wa va sapuila hati: “Ombembua yi kale lene.” 37 Puãi omo okuti va lisalukako kuenda va kuata usumba, va sima okuti va kala oku mola ondele. 38 Eye wa va pula hati: “Momo lie wa yokokeli loku kuata atatahãi vovitima viene? 39 Tali ovaka ange lolomãhi viange, okuti ame muẽle; ndi lambi oco vu tale, momo ondele ka yi kuete etimba pamue akepa ndeci vu ndete okuti ñasi lao.” 40 Kuenje osimbu a kala oku vangula ovina evi, wa va lekisa ovaka aye lolomãhi viaye. 41 Omo okuti ka va ci kolelele omo lionjolela loku komõha, eye wa va pula hati: “Vu kuete cimue cokulia?” 42 Ovo vo wĩha ocinimbu combisi ya yokiwa, 43 kuenje wa ci tambula kuenda wa ci lila kovaso avo.

44 Eye wa popia lavo hati: “Evi ovio olondaka viange ndo sapuili osimbu nda kala lene, okuti ovina viosi via sonehiwa Vocihandeleko ca Mose Lovaprofeto kuenda Olosamo viatiamẽla kokuange vi tẽlisiwa.” 45 Kuenje wa situlula ovitima viavo okuti va limbuka Ovisonehua, 46 loku va sapuila hati: “Eci oco ca sonehiwa okuti: Kristu o talisiwa ohali kuenda keteke liatatu o pinduiwa, 47 kuenje vonduko yaye, ku kundiwa oku likekembela loku ecela akandu kolofeka viosi—oku fetikila ko Yerusalãi. 48 Ene vulombangi viovina viaco. 49 Oco, ñasi oku vu tumisi eci Isiange a likuminya. Kuenje vu kala volupale toke eci vu yukisua lunene u tunda kilu.”

50 Eye wa enda lavo toke ko Betania, yu wa tulika ovoko aye kuenje wa va sumũlũisa. 51 Osimbu a kala oku va sumũlũisa, wopiwa pokati kavo yu wa ambatiwa kilu. 52 Vo kekamẽla kuenda va tiukila ko Yerusalãi lesanju lialua. 53 Kuenje oloneke viosi va kala kala vonembele oku sivaya Suku.

Ale, “oku kolela.”

Tala Elomboluilo.

Ale, “tunde vimo lia inaye.”

Ale, “ocinjonde.”

Ale, “oku lingila omanu upange.”

Ale, “oku namulãla.”

Lit., “ombuto.”

Ale, “onjovoli ya pama.” Tala Elomboluilo, “Ombinga.”

Lit., “Ulume wosi o citiwa tete.”

Lit., “tunde vovofeko aye.”

Okuti Herode Antipasi. Tala Elomboluilo.

Lit., “ombiali yonepa yakuãla yoluvumba lumue.”

Ale, “eyovo li tunda ku Suku.”

Ale, “uwalo ukuavo.”

Ale, “oku kongola.”

Ale, “oku punda.”

Ale, “ofeto.”

Ale, “oku sakuiwa.”

Okuti, Okalunga ko Galilea.

Lit., “oku ñualiwa.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “ombolo yoku taliwa.”

Okuti, ka vu tambula osindike.

Ale, “oku yovola.”

Ale, “oku yovuiwa.”

Ale, “ociyalo coku ambatela ovivimbi.”

Ale, “uwalo wa posoka calua?”

Ale, “onumbi.”

Ale, “vi teyuila.”

Ale, “konima yaco.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale pamue, “Ya enda oku u kuata vokuenda kuotembo yalua.”

Ale, “kongenge.”

Lit., “opalata.”

Ale, “uwalo ukuavo.”

Okuti Herode Antipasi. Tala Elomboluilo.

Lit., “ombiali yonepa yakuãla yoluvumba lumue.”

Tala Elomboluilo.

Lit., “oku pitĩla kesulilo.”

Ale, “oku pupola umue kapepe poku lilama.”

Okuti, ocitumãlo mu kendiwa omanu va fa. Tala Elomboluilo.

Lit., “ondaka yaye.”

Ale, “oku yi kolisa; oku yi tenda okuti yi kola.”

Onduko ya eciwa ku Satana.

Ale, “ekualu lioku yonga.”

Ale, “oku yela.” Lit., “oku luluvala ciwa.”

Ale, “oku nina calua.”

Lit., “lĩvi; ocipululu.”

Okuti, oku liyelisa omo liocihandeleko.

Ale, “olombanjaile kolohukũi.” Tala Elomboluilo.

Ale, “via velapo.”

Ale, “ayambo ana ka a kuete ondimbukiso.”

Ale, “oku kisikiwa.”

Ale, “onembele.”

Ale, “oku kisikiwa.”

Tala Elomboluilo.

Lit., “loloasario vivali.”

Ale, “kolosunangoga.”

Ale, “olombanjaile kolohukũi.” Tala Elomboluilo.

Lit., “Itiki pimo.”

Ale “oku itika.”

Oku upisa kowola 9 koñolosi toke vokati kuteke.

Oku upisa vokati kuteke toke kowola 3 komẽle.

Ale, “ukualondunge.”

Ale, “oku linga ndomo ci kasi ocipango caye.”

Lit., “o lepton ya sulako.”

Ale, “ondele yi honguisa.”

Lit., “onjongo yolosea.” O sea yimosi yi tẽla 7, 33 kalitulu.

Ale, “ka ciwako.”

Ale, “ovava alua vetimba.”

Lit., “oku lia ombolo.”

Ale, “olokanga vitãlo violongombe.”

Ale, “oku sola citito.”

Tala Elomboluilo.

Ale, “usambinja; ekambo liolondunge.”

Lit., “wa li imba kapepe aye.”

Ale, “oku kolapo.”

Ale, “ombatu yoku yonga.” Ombatu yimosi yi tẽla 22 kalitulu.

Ale, “Ocita koviyongelo.” Ociyongelo cimosi ci tẽla eci ci soka 220 kalitulu.

Ale, “oku lekisa atutu; oku lunguka.”

Ale, “koloneke vilo.” Tala Elomboluilo.

Lit., “ponete ya Avirahama.”

Okuti, ocitumãlo mu kendiwa omanu va fa. Tala Elomboluilo.

Lit., “ponete yaye.”

Ale, “kuenda oku nipula calua.”

Ale, “ekolelo ndeli.” Lit., “ekolelo.”

Ale, “oloneke viya.” Tala Elomboluilo.

Ale, “oku punda omo lioku pindikiwa.”

Omina yimosi yo ko Helasi ya kuata ocilemo ci soka 340 kolograma, kuenda ya tendiwile okuti yi kuata ondando 100 kolodracma.

Ale, “usoma.”

Lit., “opalata.”

Lit., “opalata yange.”

Ale, “oku sakalaisa.”

Lit., “utue wevindi.”

Lit., “lomoko ya nguluvulu.”

Ale, “koloneke vilo.” Tala Elomboluilo.

Ale, “vocisimĩlo caye.”

Ale, “via velapo.”

Ale, “ovina.”

Ale, “oco va muiwe lomanu.”

Ale, “lia kãla.”

Ale, “oviwala.”

Lit., “ololepta vivali.”

Ale, “uhukũi.”

Ale, “ombuanja.”

Ale, “oku tambula ovimuenyo viene.”

Ale, “oloneke viefetuluinyo.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “A pondiwile kuti! A pondiwile kuti!”

Ale, “oku pondiwila kuti.”

Tala Elomboluilo.

Okuti kowola 12.

Okuti kowola 3 kekumbi.

Lit., “60 kovila violomapalo.” Ocila cimosi ci kuete 185 kolometulu.

Ale pamue, “Anga ove lika ukombe o kasi vo Yerusalãi kua ci kũlĩhĩle?”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Lit., “wa yi sumũlũisa.”

Ale, “oku lombolola ciwa.”

    Alivulu Wumbundu (1993-2026)
    Tunda
    Iñila
    • Umbundu
    • Tumisa o link
    • Ceci o yongola
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Alungulo Onumbi
    • Onumbi Yoku Liteyuila
    • Ndomo o Liteyuila
    • JW.ORG
    • Iñila
    Tumisa o link