OCISELEKO CALIVULU VO INTERNET Colombangi Via Yehova
Olombangi Via Yehova
OCISELEKO CALIVULU VO INTERNET
Umbundu
Ũ
  • Ñ
  • ñ
  • õ
  • Õ
  • ũ
  • Ũ
  • ĩ
  • Ĩ
  • ã
  • Ã
  • ẽ
  • Ẽ
  • EMBIMBILIYA
  • ALIVULU
  • OLOHONGELE
  • bi7 Marko 1:1-16:8
  • Marko

Vonepa eyi ka mu sangiwa ovideo layimue.

Tu ecele, kua pita ocitangi cimue poku lekisa ovideo.

  • Marko
  • Embimbiliya li Kola Lia Kunamẽla Kelavoko Lioluali Luokaliye Mateo-Esituluilo
Embimbiliya li Kola Lia Kunamẽla Kelavoko Lioluali Luokaliye Mateo-Esituluilo
Marko

ESAPULO LIWA LIA LOMBOLUIWA LA MARKO

1 Efetikilo liolondaka viwa viatiamẽla ku Yesu Kristu, Omõla a Suku: 2 Ndeci ca sonehiwa luprofeto Isaya hati: “(Tala! ndi tuma omunga yange kovaso yove, una o ka pongiya onjila yove.) 3 Ondaka ya umue ya kalukila vekalasoko yiti: ‘Pongiyi onjila ya Yehova! Suñamisi elila liaye.’” 4 Yoano Upapatisi wa kala vekalasoko oku kunda epapatiso ndondimbukiso yoku likekembela loku ecela akandu. 5 Omanu vosi vo vaimbo o Yudea lolonungi viosi vio Yerusalãi va enda kokuaye kuenje va papatisiwa* laye Volui Yordão, loku litavela akandu avo. 6 Yoano wa wala uwalo wovonya ongamelo, wa itika uvia wocipa vombunda kuenda wa lia lia apange lowiki wombula. 7 Eye wa kunda hati: “U iya konyima yange, wa mbelapo okuti ame ndi sule kuenda si sesamẽla oku petama loku kutulula olonjita violohaku viaye. 8 Ame ndo papatisi lovava, pole, eye u papatisi lespiritu sandu.”

9 Vokuenda kuoloneke viaco, Yesu weya ko Nasara yo Galilea kuenda wa papatisiwa la Yoano vo Yordão. 10 Noke yoku tunda vovava, wa mola ilu lia yuluka kuenda espiritu sandu lia loka ndopomba kuenje lio wila. 11 Noke kilu kua tunda ondaka yiti: “Ove Vumõlange wa soliwa; nda ku sanjukila.”

12 Haico espiritu lio songuila vekalasoko. 13 Kuenje wa kala vekalasoko 40 koloneke, yu wa yonjiwa la Satana. Eye wa kala kumue lovinyama via tema kuenje ovangelo vo kuatisa.

14 Eci Yoano a kuatiwa, Yesu wa iñila vo Galilea oku kunda olondaka viwa via Suku, 15 loku popia hati: “Otembo ya tukuiwa ya tẽlisiwa kuenda Usoma wa Suku u kasi ocipepi. Likekembeli kuenda koleli kolondaka viwa.”

16 Osimbu a kala oku endela kohulo Yokalunga ko Galilea, wa mola Simono la Andereu manji a Simono va kala oku imba awanda avo vokalunga, momo va kala anyanga volõsi. 17 Yesu wa va sapuila hati: “Ñuami kuenje ndu lingisi anyanga vomanu.” 18 Haico va sia awanda avo, yu vo kuama. 19 Eci amako naito, wa mola Tiago omõla a Sebedeo la manjaye Yoano, va kala vowato wavo oku tonga awanda, 20 vepuluvi liaco haico a va kovonga. Va sia isiavo Sebedeo vowato kumue lolonalavayi viaye, yu vo kuama. 21 Kuenje va enda vo Kafarinau.

Kefetikilo Liesambata, wa iñila vosunangonga yu wa fetika oku longisa. 22 Omanu va komõha oku longisa kuaye, momo wa va longisa ndomunu o vangula lunene, ka ci lingile nda vakuavisonehua. 23 Vepuluvi liaco vosunangonga yavo mua kala ulume umue wa kuatiwile londele, yu wa kaluka hati: 24 “A Yesu u Nasara, o tu sakalasaila nye? Anga weya oku tu nyõla? Ame nda ku kũlĩha ciwa, ove o Kola ku Suku!” 25 Pole, Yesu wo lemẽla hati: “Ũhako, tunda vokuaye!” 26 Eci ondele ya tanyisa ulume, loku kaluka lolukandi, yo weca. 27 Omanu va komõha kuenje va fetika oku lipula pokati vati: “Eci nye? Elongiso liokaliye! Eye o kuete unene woku handeleka olondele kuenje vi pokola kokuaye.” 28 Esapulo liatiamẽla kokuaye lia lisanduila lonjanga kolonepa viosi viovaimbo a lisungue lo Galilea.

29 Eci va tunda vosunangonga, va enda konjo ya Simono la Andereu kumue la Tiago kuenda Yoano. 30 Ndatembo yukãi wa Simono wa kala oku vela ombambi kuenje ovo va sapuilako Yesu. 31 Eci a pitĩlako wa kuata ukãi vokuokuo kuenda wo votola. Noke ombambi yo pita, kuenje ukãi wa fetika oku va poka.

32 Eci ekumbi lia iñila, omanu vo nenela vosi va vela, lava va kuatiwile lolondele; 33 kuenje vosi volupale va liongoluila puvelo. 34 Eye wa sakula valua va kuatiwile lovoveyi aiñi aiñi kuenda wa tundisa olondele vialua, pole ka ecelele okuti olondele vi vangula, momo ovio via kũlĩhĩle okuti eye Kristu.

35 Omẽle ociteketeke, eye wa pasuka wa enda posamua pocitumãlo cimue culika kuenje wa fetika oku likutilila. 36 Simono la vana va kala laye vo landula, 37 eci vo sanga, vo sapuila vati: “Vosi va kasi oku ku sandiliya.” 38 Eye wa va sapuila hati: “Tuendi kocitumãlo cikuavo, kovaimbo a kasi ocipepi, si va kundilavo, momo oco ndeyilila.” 39 Kuenje wa enda, wa kundila volosunangonga viavo vo Galilea yosi loku tundisa olondele.

40 Ulume umue ukuavilundu weya kokuaye, wo livondela poku u kekamẽla loku popia hati: “Nda wa panga, ñayise.” 41 Eye ohenda yo kuata kuenje wolõla eka liaye, wo lamba loku u sapuila hati: “Nda panga! Kaya.” 42 Vonjanja yaco haico ovilundu vio tunda kuenje wa kaya. 43 Noke wo handeleka kuenda wo tuma oku enda, 44 loku u sapuila hati: “Ku ka sapuileko laumue, pole, kuende ka lilekise kocitunda, loku eca ocilumba Mose a handeleka, momo wa kayisua, oco ci linge uvangi kokuavo.” 45 Eci a enda, ulume wa fetika oku ci sapula kuenje ondaka yaco ya li sanduila kolonepa viosi kuenda Yesu ka tẽlele oku iñila lelianjo volupale, pole, wa kala pocitumãlo cimue culika. Kuenje omanu vo kolonepa viosi veya kokuaye.

2 Noke yoloneke vimue, Yesu wa iñila vali vo Kafarinau kuenje kua yevala ondaka yokuti eye o kasi konjo. 2 Omanu valua oko va liongoluila, ka kua kaile evelo ndaño muẽle pepito kuenje wa fetika oku va longisa olondaka viwa. 3 Kuenje vo nenela ulume umue wa fa ovolu, okuti wa ambatiwa lalume vakuãla. 4 Pole, ka va tẽlele oku u tuala ku Yesu omo liowiñi kuenje va yambulula olusoka apa Yesu a kala kuenje pepangu liaco opo va lowila ociyalo culume wa fa ovolu. 5 Eci Yesu a mola ekolelo liavo, wa sapuila ulume wa fa ovolu hati: “Amõlange, akandu ove a ecelua.” 6 Vamue vakuavisonehua haipo va kala, va tumãla loku sokolola vovitima viavo vati: 7 “Momo lie ulume u a vanguila ndoco? U wo popia etonãi. Helie o tẽla oku ecela akandu, nda ha Sukuko lika?” 8 Yesu haico a limbuka ovisimĩlo viavo kuenje wa va pula ndoco: “Momo lie vu simĩla ovina evi vovitima viene? 9 Nye ca leluka vali, oku popia kulume wa fa ovolu okuti, ‘Akandu ove a ecelua,’ ale oku popia hati, ‘Votoka, tikula ociyalo cove, enda’? 10 Oco vu limbuke okuti Mõlomunu o kuete unene palo posi woku ecela akandu—” noke wa sapuila ulume wa fa ovolu hati: 11 “Ndu ku sapuila siti, Votoka, tikula ociyalo cove, kuende konjo yove.” 12 Eye wa votoka kuenje wa tikula ociyalo caye, yu wa pita kovaso yavo. Vosi va komõha kuenje va sivaya Suku, vati: “Ka tua la mola lacimue ca lisoka leci.”

13 Noke Yesu wa enda vali kohulo yokalunga, owiñi weya kokuaye kuenje wa fetika oku va longisa. 14 Eci a kala oku pita kohulo yokalunga, wa mola Lewi omõla a Alfeo, wa tumãla konjo yoku fetela elisimu kuenje wo sapuila hati: “Linga ondonge yange.” Eye wa votoka kuenje wo kuama. 15 Osimbu a kala oku lia* konjo ya Lewi, valua vakuakutambula elisimu la vakuakandu va kala oku lia* la Yesu kumue lolondonge viaye kuenda valua pokati kavo vo kuama. 16 Eci vakuavisonehua la va Fariseo va mola okuti eye o kasi oku lia la vakuakandu kuenda vakuakutambula elisimu, va pula olondonge viaye vati: “Anga hẽ ulongisi wene o kasi oku lia la vakuakutambula elisimu kuenda vakuakandu?” 17 Yesu oku ci yeva, wa va sapuila hati: “Omanu va kuete uhayele ka va sukila ondotolo, te vana va vela. Sieyilile vakuesunga, pole, ndeyilila vakuakandu.”

18 Olondonge via Yoano la va Fariseo via enda oku likandangiya okulia. Kuenje veya ku Yesu loku u pula vati: “Momo lie olondonge via Yoano kuenda oloñame via va Fariseo vi likandangiyila okulia, pole, olondonge viove ka vi likandangiya okulia?” 19 Eye wa va tambulula hati: “Akamba va sandombua va likandangiya hẽ oku lia osimbu va kasi la sandombua? Osimbu va kasi la sandombua, ovo ka va likandangiya okulia. 20 Pole, ku iya oloneke eci sandombua ambatiwa kuenje ovo va ka likandangiya okulia koloneke viaco. 21 Lomue o tongela ocitetele conanga yokaliye kuwalo wosimbu. Nda o ci linga ocitetele cokaliye ci likonya kuenje epangu liaco li li vokiya. 22 Kuenda lomue o kapa ovinyu yokaliye vonjeke yocipa ya kuka. Nda o ci linga, ovinyu yi tuiya onjeke yaco kuenda ovinyu yi peseka kuenje onjeke yaco yi nyõleha. Pole, ovinyu yokaliye yi kapiwa vonjeke yokaliye.”

23 Eci Yesu a pita vepia liotiliku Kesambata, olondonge viaye via fetika oku kalula apunga osimbu via kala oku enda. 24 Va Fariseo vo pula vati: “Tala! Momo lie va lingila eci ka ca sungulukile Kesambata?” 25 Eye wa va kumbulula hati: “Ka wa tangeli hẽ eci Daviti a linga cina a suka oku lia kuenda va yeva onjala eye kumue lalume vaye? 26 Aviyatare ocitunda ca velapo wa iñila ndati vonjo ya Suku loku lia olombolo via tumbikiwa,* okuti ka ca sungulukile umue oku vi lia, te lika ovitunda kuenje eye wa ecavo vimue kalume va kala laye?” 27 Noke eye wa va sapuila hati: “Esambata lia sovuiwilua omanu, pole omanu ka va sovuiluile Esambata. 28 Momo Mõlomunu eye Ñala Yesambata.”

3 Yesu wa iñila vali vosunangonga kuenje ulume umue okuti okuokuo kuaye kua siõsia omo a kala. 2 Va Fariseo va kala oku u lavulula nda eye o sakula ulume waco Kesambata, oco vo pise. 3 Eye wa sapuila ulume ukuakuokuo kua siõsia hati: “Votoka, enju vokati.” 4 Kuenje wa va pula hati: “Ca sunguluka hẽ Kesambata oku linga ovina viwa, ale ovina vĩvi, oku popela ale oku ponda omunu?” Vosi vohãko. 5 Noke yoku va tulukila lonyeño, wa sumua omo lioku tindila kuovitima viavo, yu wa sapuila ulume waco hati: “Olõla okuokuo kuove.” Eye wolõla kuenje okuokuo kuaye kua kaya. 6 Va Fariseo vaco haico va tunda kuenje va tumbika ongombo la vakuacitundo ca Herode, oco vo wipaye.

7 Yesu lolondonge viaye va enda kokalunga kuenje owiñi walua wa tunda ko Galilea lo ko Yudea wo kuama. 8 Lava va tunda ko Yerusalãi ko Indumea kuenda vana va tunda kesinya lio Yordão, ko Turo lo ko Sidono, veya kokuaye eci va yeva ovina vialua a kala oku linga. 9 Kuenje wa sapuila olondonge viaye oco viu angiliyile okawato okuti owiñi ka u sindi. 10 Omo okuti eye wa sakula omanu valua, vosi va kuatele ovevei va lipungikila kokuaye oco vo lambe. 11 Ndaño olondele, eci vio mola vio kekamẽla loku kaluka lolukandi viti: “Ove, Vumõla a Suku.” 12 Olonjanja viosi wa enda oku va handeleka oco ka va ka ci sapule.

13 Eye wa londa komunda, wa laleka vana a nõla, yu va enda kokuaye. 14 Wa sokiya* ocimunga comanu va soka 12 a tukula hati, ovapostolo, vana va enda oku u kuama haivo eye a laikele oku tuma koku kunda, 15 loku kuata omoko yoku tundisa olondele.

16 Vocimunga caco eye a sokiya* comanu 12, mua kala Simono una eye a luka Petulu, 17 la Tiago omõla a Sebedeo kuenda Yoano manji a Tiago (una a luka Boanagre ci lomboloka “Omõla Ocindindimo”), 18 la Andereu, la Filipu, la Bartolomeu, la Mateo, la Tomasi, la Tiago omõla a Alfeo, la Tadeo, la Simono u Kanana,* 19 kuenda Yuda Isikariote una weya oku u pakula.

Kuenje Yesu wa iñila vonjo yimue, 20 owiñi wa liongolola vali, okuti ka va tẽlele oku lia. 21 Eci vangandiaye va ci yeva, va tunda oco vo kuate, momo va popia vati: “Eye wa linga eyui.” 22 Vakuavisonehua va tunda ko Yerusalãi, va popia vati: “Eye o kasi la Belesevulu* kuenda o tundisa olondele vonduko ya soma yolondele.” 23 Noke yoku va vilikiya, wa popia lavo lalusapo hati: “Satana o tundisa ndati Satana? 24 Nda usoma u likatukila owo muẽle, ka wa amamako; 25 kuenda onjo yosi okuti yi likatukila oyo muẽle, ka ya amamako. 26 Cimuamue haico okuti, nda Satana o likatukila eye muẽle kuenda vana va kasi laye va litepa, ka tẽla oku amamako, o nyõliwa. 27 Omunu ka tuiyila onjo yulume umue wa pama loku upa ovina viaye, te wa kuta tete ulume waco wa pama. Oco noke a tẽla oku punda ovina viaye. 28 Ndu sapuili siti, ovina viosi omanu va linga vi ka ecelua, ndaño akandu avo, ale atonãi va popia. 29 Puãi wosi o popia espiritu sandu etonãi, ka ka ecelua, pole o pisiwa ekandu ka li pui.” 30 Yesu wa popia ovina evi omo va kala oku popia vati: “Eye o kuete ondele.”

31 Inaye la vamanjaye veya kuenje va talama posamua, yu va tuma umue oku u vilikiya. 32 Kua kala owiñi wa tumalele konẽle yaye, yu vo sapuila vati: “Tala! Ina yove la vamanjove va kasi posamua, va ku pulisa.” 33 Wa va tambulula hati: “Helie ina yange kuenda velie vamanjange?” 34 Kuenje oku vanja kowiñi wo ñuala wa popia hati: “Tala! Ina yange la vamanjange! 35 Wosi o linga ocipango ca Suku, eye manjange ulume, la manjange ukãi kuenda ina yange.”

4 Yesu wa fetika vali oku longisa konele yokalunga kuenda owiñi walua wa liongoluila kokuaye. Noke wa londa vowato, omo a tumãla okuti wa kala okacinãla longongo, pole, owiñi wosi wa kala konele yokalunga kongongo. 2 Kuenje wa va longisa ovina vialua lalusapo kuenda osimbu a kala oku longisa, wa va sapuila hati: 3 “Yeveleli. Umue ukuakulima wa tunda oku waya. 4 Osimbu a kala oku waya olombuto, vimue via kupukila konele yonjila kuenje olonjila vieya via vi lia. 5 Vikuavo via kupukila pocikakala, pana okuti ka pali osi yalua kuenda via kula lonjanga momo osi yaco ka ya longele. 6 Pole, eci utanya wa tua, via kakuka kuenda via kukuta momo ka via kuatele olombombo. 7 Olombuto vikuavo via kupukila pocambanda kuenje eci ocambanda ca kula, ca totomisa ovikũla viaco kuenda ka via imile apako. 8 Handi vikuavo, via kupukila posi yiwa, noke via kula kuenje via fetika oku ima apako, yimue 30, yikuavo 60, handi yikuavo 100.” 9 Eye wamisako hati: “U o kuete ovatũi, a yevelele.”

10 Eci a siala lika liaye, omanu vamue kumue lolondonge viaye Ekũi la Vavali vio pula eci catiamẽla kalusapo. 11 Eye wa va sapuila hati: “Ene vu kuete elomboloko lielumbu li kola Liusoma wa Suku, pole, vana ka va kuete elomboloko liaco, ndi vangula lavo lalusapo, 12 momo oku mola va mola, pole, ka va ci limbuka, oku yeva, va yeva, pole, ka va kuata elomboloko; kuenda ka va pongoloka okuti Suku o va ecela.” 13 Wa va pula hati: “Nda ene ka wa kũlĩhĩli olusapo olu, vu kuata ndati elomboloko lialusapo akuavo?

14 “Ukuakulima wa waya ondaka ya Suku. 15 Ava, va kupukila konele yonjila pana ondaka ya wayiwa; pole, osimbu va yevelela, Satana iya kuenda upa ondaka ya wayiwa vovitima viavo. 16 Haico ava va wayiwa pocikakala; eci va yeva ondaka va tava lesanju. 17 Ovo ka va kuete olombombo, pole va amamako otembo yimue kuenje eci ku iya ohali lalambalalo omo liondaka ya Suku, va konyõha. 18 Handi kuli vakuavo va wayiwa pocambanda. Ava vana va yeva ondaka, 19 pole, asakalalo lovina violuali lulo,* loku yapuisiwa lukuasi kuenda onjongole yoku kuata ovina viosi, vi iñila vutima wavo, vi totomisa ondaka kuenje ka yimi apako. 20 Oku sulako, vina via wayiwa posi yiwa, vana va yeva ondaka kuenje va tava, haivo va ima apako, yimue 30, yikuavo 60, handi yikuavo 100.”

21 Kuenje wa popia vali lavo hati: “Ondiyelo hẽ yi mĩhiwa loku yi tuvika lekualu,* ale yi kapiwa vemehi liula? Ka yi kapiwa hẽ kilu liociyekelo? 22 Ka kuli lacimue ca salamisua okuti ka ci situluiwa; ale ceci ci kasi vuyombeki okuti ka ci iya kilu. 23 Wosi o kuete ovatũi, a yevelele.”

24 Eye wa va sapuila vali hati: “Kapiko ovina vu kasi oku yeva. Momo onjongo vu yonga layo haiyo vo yongeli kuenje vu vokiyiwi vali calua. 25 Momo wosi o kuete, o tambula vali calua, pole, wosi o kuete citito, citito caco a kuete cu upiwa.”

26 Wa popia vali hati: “Usoma wa Suku u sokisiwa lulume wa waya olombuto posi. 27 Eye luteke o pekela, eci ku ca o pasuka,—ka kũlĩhĩle ndomo olombuto via tunda osongo, yu ya kula. 28 Osi yaco ima apako kamue kamue, tete yi tunda osongo, noke ocisangu, oku sulako olomema. 29 Puãi eci apako a yela, eye o a teta lomila, momo otembo yoku ungula ya pitĩla.”

30 Wa va sapuila vali hati: “Usoma wa Suku tu u sokisa la nye, ale tu u lombolola lolusapo lupi? 31 U sokisiwa lombuto yulemba okuti eci yi wayiwa posi, yitito pokati kolombuto viosi vio kilu lieve. 32 Pole, noke yoku yi kũla, oyo yi kula kuenda yi linga uti unene okuti ovikũla vikuavo vi sule kuenje yi tunda ovianja, okuti olonjila vio kilu vi sanga ocitumãlo kovianja viayo.”

33 Wa va sapuila ondaka ya Suku lalusapo alua nda-a, okuti va kuata elomboloko liayo. 34 Ka va sapuilile cimue te lalusapo, pole kolondonge viaye wa va lomboluila ovina viosi pokolika.

35 Keteke liaco koñolosi, wa va sapuila hati: “Tu yokeli kesinya likuavo.” 36 Noke yoku usika owiñi, va londa la Yesu vowato kuenda konele yaye kua kala awato akuavo. 37 Yu kua katuka ehunguhungu linene, okuti akimba a fetika oku veta vowato; kuenje vowato mua kala oku iñila ovava. 38 Pole, Yesu wa kala oku pekela kocinyulu cowato kuenda wa kunamẽla kopetu. Vo pasula loku popia vati: “Olongisi, ku lete okuti ya tu fa?” 39 Eci a ci yeva wa votoka yu wa lemẽla ofela kuenda wa sapuila okalunga hati: “Uhãko! Tulumuha!” Ofela ya pita kuenje kua kala etulumuho lialua. 40 Eye wa va pula hati: “Momo lie wa kuateli usumba?* Handi ka vu kuete ekolelo?” 41 Ovo va komõha kuenda va li pula pokati vati: “Omunu u-u helie? Ndaño ofela lokalunga vi pokola kokuaye.”

5 Noke va pitĩla kesinya likuavo lio kalunga, kimbo lio Gerasa. 2 Eci Yesu a tunda vowato wa lisanga lulume umue o kuetiwe londele, wa tunda kayambo. 3 Eye wa tungile pokati kayambo, tunde opo, lomue wa tẽla oku u kuta, ndaño lalienge. 4 Eye wa kapiwile kukumbi loku kutiwa lalienge, wa enda oku likutulula kalienge loku li pandulula kukumbi; kuenda lomue wa kuata ongusu yoku u tulumula. 5 Kuenje uteke lutanya wa enda oku kaluka kayambo kuenda kolomunda loku lilemeha lovawe. 6 Eci a muila Yesu ocipãla, wa lupuka kuenda wo kekamẽla. 7 Noke wa kaluka lolukandi hati: “Amõla a Suku Tõlo, nye o yongola okuti ndu ku ci lingila? Hu lisingisa la Suku o kasi lomuenyo oco ku ka ndi yambule.” 8 Momo Yesu wa popele ale layo hati: “A ndele, tunda vulume.” 9 Pole, Yesu wo pula hati: “Onduko yove, ove elie?” Eye wa tambulula hati: “Ame Lohoka, momo tua lua.” 10 Kuenje eye wa livondela ku Yesu olonjanja vialua oco ka ka tundise olondele vofeka.

11 Endo limue liolongulu oko lia kala oku lia komunda. 12 Kuenje olondele vio livondela viti: “Tu tume volongulu, okuti tu iñila vokuavio.” 13 Eye wa vi tava. Olondele viaco vio tunda yu via iñila volongulu kuenje olongulu viosi via kupukila vocingunguma* cokalunga, ci soka 2.000 kolongulu via limbutũila vokalunga. 14 Pole, angombo vaco va tila kuenda va ci sapula volupale lo kovaimbo a sungueko kuenje omanu veya oku tala ovina via pita. 15 Ovo veya ku Yesu kuenje eci va mola ulume wa kala lolondele, haeye wa kuatiwile Lohoka yolondele, yu wa tumãla okuti wa wala kuenda olondunge viaye vieyamo, va kuata usumba walua. 16 Ava va ci mola, va va lomboluila eci ca pita lulume wa kuatiwile lolondele kuenda eci ca pita lolongulu. 17 Kuenje va fetika oku livondela ku Yesu oco a tunde vofeka yavo.

18 Osimbu a kala oku londa vowato, ulume wa kuatiwile lolondele wa livondela oco a ende laye. 19 Yesu ka tavele, pole wo sapuila hati: “Kuende ku vangandiove, va sapuila ovina viosi Yehova a ku lingila kuenda ohenda a lekisa kokuove.” 20 Kuenje eye wa enda, wa sapula vo Dekapoli* ovina viosi Yesu o lingila kuenda omanu vosi va komõha.

21 Eci Yesu a tiukila vali kesinya lowato, owiñi walua wa liongoluila kokuaye kuenje eye wa kala kohulo yokalunga. 22 Usongui umue wosunangonga, o tukuiwa Yairo, weya kuenje eci o mola, wa petamẽla kovolu aye. 23 Eye wo livondela olonjanja vialua hati: “Omõlange ufeko, o vela calua.* Nda wa panga enju oco u kape ovaka, okuti o kaya kuenda o kala lomuenyo.” 24 Noke Yesu wa enda laye kuenje owiñi walua wa kala oku u kuama loku u sinda.

25 Kuenje kua kala ukãi umue wa kala oku pita osonde ci soka 12 kanyamo. 26 Eye wa tala ohali yalua kolondotolo loku pesela olombongo viaye viosi, pole, ka kuatele uhayele, uvei waco wa livokiya vali. 27 Pole, eci a yeva esapulo liatiamẽla ku Yesu, weya konyima yaye powiñi kuenda wa lamba kolunjenje wuwalo waye, 28 loku popia hati: “Nda nda lamba ño kuwalo waye, ñaya.” 29 Vepuluvi liaco haico osonde ya liwekapo oku pita kuenje eye wa limbuka okuti wa sakuiwa kuvei waye.

30 Yesu haico a limbuka okuti unene wo tunda, yu wa ñualila kowiñi loku pula hati: “Helie wa lamba kuwalo wange?” 31 Pole, olondonge viaye vio sapuila viti: “Owiñi walua wa ku ñuala, o pula hoti, ‘Helie wa ndamba?’” 32 Eye wa kala oku sandiliya omunu wo lamba. 33 Ukãi wa luluma omo liusumba kuenje poku limbuka eci ca pita laye, weya yu wo kekamẽla loku u sapuila ocili. 34 Yesu wo sapuila hati: “Amõlange, ekolelo liove lia ku kayisa. Kuende lombembua kuenda kaya kuvei wove, ku yevi vali evalo.”

35 Osimbu a kala oku vangula, alume vamue va tunda konjo yusongui wosunangonga, veya yu vo sapuila vati: “Omõlove ukãi wa fa! Nye o sakalasaila vali Ulongisi?” 36 Yesu poku yeva olondaka viavo, wa sapuila usongui wosunangonga hati: “Ku ka kuate usumba,* kuata ño ekolelo.” 37 Ka tavele okuti umue u kuama, te lika Petulu la Tiago kuenda Yoano manji a Tiago.

38 Eci va pitĩla konjo yusongui wosunangonga, Yesu wa mola ndomo omanu va kala oku linga onjuela loku lisiõsiõla kuenda oku lila lolukandi. 39 Noke yoku iñila, wa va sapuila hati: “Momo lie vu lilila loku linga onjuela? Omõla ka file, o kasi ño oku pekela.” 40 Poku ci yeva, ovo va fetika oku u yola epembe. Pole, noke yoku va tundisa vosi posamua, wambata isia yomõla kuenda inaco lava va kala laye kuenje wa enda apa pa kala omõla. 41 Wa kuata peka liomõla loku u sapuila hati: “Talita kumi,” ci lomboloka: “Ofeko, hu sapuila siti, ‘Votoka!’” 42 Ufeko wa votoka, yu wa fetika oku enda. (Eye wa kuata 12 kanyamo.) Vepuluvi liaco, vosi va kala laye va yeva esanju lialua. 43 Kuenje, wa va handeleka vali* oco ka va ka ci sapule kuenda wa tuma oku u wĩha cimue cokulia.

6 Eye wa tundako wa enda koluse luaye kuenda olondonge viaye vio kuama. 2 Kesambata, eye wa fetika oku longisa vosunangonga kuenje omanu valua va kala oku u yevelela, va komõha loku popia vati: “Pi ulume u opa ovina evi? Momo lie a ĩhiwila olondunge viaco, loku linga ovilimbu evi? 3 U siti kalupindelu omõla a Maria, okuti vamanjaye Tiago, Yosefe, Yuda kuenda Simono? Siti vamanjaye akãi va kasi palo letu?” Ovo va fetika oku konyõha omo liaye. 4 Pole, Yesu wa va sapuila hati: “Uprofeto ka sumbiwile koluse luaye, ku vangandiaye kuenda konjo yaye.” 5 Eye ka lingileko ovilimbu, wa kapa ño ovaka komanu vamue va vela loku va sakula. 6 Pole, wa komõha omo liekambo liavo liekolelo. Kuenje wa ñuala ñuala vovaimbo oku longisa.

7 Eye wa kovonga Ekũi la Vavali kolondonge loku va tuma vavali vavali kuenda wa va ĩha omoko yoku tundisa olondele. 8 Wa va handeleka hati, ko ka ambati cimue kungende te lika ombueti—ko ka ambati olombolo, ale onjeke yoku ambata okulia, pamue olombongo* vocipete— 9 wali olohaku pole, ko ka wali ovowalo avali.* 10 Noke wa va sapuila hati: “Vonjo yosi wiñili, omo vu kala toke eci vu tunda kocitumãlo caco. 11 Wosi ka yongola oku vu yekisi ale oku yeva kesapulo liene, tundi vonjo yaco, litutumuli oneketela kolomãhi viene oco ci linge uvangi kokuavo.” 12 Kuenje wa va tuma oku kunda oco omanu va likekembele, 13 kuenda va tundaisa olondele vialua, oku waveka ulela komanu va vela, loku va sakula.

14 Soma Herode wa ci yeva, momo onduko ya Yesu yeya oku kũlĩhĩwa calua kuenda omanu va kala oku popia vati: “Yoano Upapatisi wa pinduiwa kuava va fa, eli olio esunga lieci ovilimbu vi kasilili oku lingiwila vokuaye.” 15 Pole, vakuavo va popia vati: “U Eliya.” Handi vakuavo vati: “U uprofeto nda vana va kala kosimbu.” 16 Eci Herode a ci yeva wa popia hati: “Yoano una nda tuma oku teta utue, wa pinduiwa.” 17 Herode eye wa tumile oku kuata Yoano, wo kuta kuenda wo wimba vokayike omo lia Herodiya ukãi wa manjaye Filipu, momo eye wa kuela ukãi waco. 18 Yoano wa sapuilile Herode hati: “Ka ca sungulukile okuti o kuela ukãi wa manjove.” 19 Kuenje Herodiya wa kuatela ocikumbiti Yoano kuenda wa yonguile oku u ponda, pole, ka ci tẽlele. 20 Herode wa kuatela usumba Yoano momo wa kũlĩhĩle okuti ukuesunga haeye osandu kuenje wa kala oku u teyuila ku Herodia. Noke yoku u yevelela, wa sakalala, momo ka kũlĩhĩle eci a linga laye, lopo wo yeva lesanju.

21 Kueya eteke Herode a sambiliya oku citiwa kuaye, okuti pocipito caco pa kala omanu va kemãla la va kesongo kolohoka kuenda alume va velapo vo ko Galilea. 22 Omõla ukãi wa Herodiya weya kocipito caco, wa piluka calua kuenda eci ca sanjuisa Herode la vana va kala oku lia laye.* Soma wa sapuila ufeko hati: “Minge cosi o yongola kuenje ndu ku ci ĩha.” 23 Eye wa lisingila kokuaye hati: “Cosi wa ndi pinga ndu ku ci ĩha, ndaño onepa yusoma wange.” 24 Ufeko wa tunda kuenje wa pula ku inaye hati: “Nye ndi pinga?” Inaye hati: “Pinga utue wa Yoano Upapatisi.” 25 Eye haico a enda ku soma loku u pinga hati: “Ndi yongola okuti cilo muẽle, o nyĩha pelonga utue wa Yoano Upapatisi.” 26 Ndaño okuti co sumuisa calua, soma wa tẽlisa epingilo liufeko, omo liohuminyo a linga kuenda akombe vaye.* 27 Soma wa tuma lonjanga omunga loku yi handeleka oku nena utue wa Yoano. Kuenje omunga yaco ya enda vokayike yu ya teta utue waye, 28 wa nena utue waco pelonga. Eye wa weca kufeko kuenje ufeko wa weca ku inaye. 29 Eci olondonge viaye via ci yeva, vieya yu via ambata etimba liaco kuenda va li kenda veyambo.

30 Kuenje ovapostolo va liongoluila ku Yesu loku u lomboluila ovina viosi ovo va linga leci va longisa. 31 Eye wa va sapuila hati: “Enjui, tuendi pocitumãlo cimue culika oco tu puyukipo kamue.” Kua kala omanu valua veya, valua va enda kuenje ovo ka va kuatele otembo yoku lia. 32 Va londa vowato, yu va enda pocitumãlo cimue culika. 33 Pole, eci va enda, omanu va va mola, vana va ci yeva va tunda kalupale osi, va endela posi loku lupuka kuenje va livanga. 34 Eci va pitĩla, eye wa mola owiñi walua kuenda wa va kuatela ohenda, momo va kala ndolomeme ka vi kuete ungombo. Kuenje wa fetika oku va longisa ovina vialua.

35 Eci ekumbi lia iñila, olondonge viaye vieya kokuaye loku u sapuila hati: “Ocitumãlo cilo ocipãla kuenda ekumbi lia enda. 36 Tuma omanu oku enda kalupale lo kovaimbo a lisungue, oco ovo muẽle va ka lande okulia.” 37 Eye wa va sapuila hati: “Ene muẽle vu va ĩha coku lia.” Pole, olondonge vio kumbulula viti: “Tu ka landa hẽ olombolo via soka 200 kolodenariu loku vi eca kowiñi oco va lie?” 38 Eye wa va pula hati: “Olombolo viñami vu kuete? Kuendi ka vi tali!” Eci va vi tala va popia vati: “Tu kuete lika olombolo vitãlo lolõsi vivali.” 39 Noke wa pinga kowiñi oco va liongoluile vovimunga loku tumãla powangu. 40 Ovo va liongolola vovimunga 100 kuenda 50. 41 Eye wa tikula olombolo vitãlo lolõsi vivali, oku vanja kilu, wa likutilila. Noke wa timbula olombolo loku vi eca kolondonge oco va vi avele omanu kuenda eye wa tepisila olõsi vivali ku vosi. 42 Vosi va lia kuenda ve kuta, 43 noke vongolola ovimuanyuila via supapo via tẽla 12 kakualu, okuti ka mua kongelele olõsi. 44 Vana va lia olombolo va soka 5.000 kalume.

45 Vepuluvi liaco, wa handeleka olondonge oco va londe vowato oku enda kohulo yikuavo ko Betesaita, osimbu eye a kala oku liusika lowiñi. 46 Noke yoku liusika lavo, wa enda komunda oku ka likutilila. 47 Koñolosi yaco, owato wa kala vokati kokalunga, pole, eye wa kala lika liaye kongongo. 48 Poku mola okuti va kala oku tatayala oku yoka omo liofela yalua kowola yakũala kuteke,* eye weya oku va kuatisa, wa endela kilu liovava; pole, wa yonguile oku va pitahãla. 49 Eci va mola okuti wa kala oku endela kilu liovava, ovo va popia vati: “Eci ocinjoinjoi!” Kuenje va kaluka. 50 Vosi yavo eci vo mola, va fetika oku luluma. Haico a va sapuila hati: “Kuati utõi! Ame; ko ka kuati usumba.” 51 Noke wa likongela lavo vowato kuenje ofela ya tulumuha. Eci ca va komõhisa calua, 52 ovo ka va kuatele elomboloko liolombolo, pole, va amamako oku tĩlisa ovitima viavo koku kuata elomboloko.

53 Eci va pitĩla kongongo, veya ko Genesarete oko va pandekela owato. 54 Osimbu va kala oku tunda vowato, omanu vo limbuka. 55 Kuenje va sapuilako olonungi vikuavo, yu vambatela omanu vosi va vela poviyalo toke apa Yesu a kala. 56 Kuosi a iñaila, vovaimbo, valupale ale vofeka, va enda oku u nenela pocitanda ava va vela kuenda vo pinga okuti va lamba ño kolunjenje wuwalo waye. Kuenje vosi vana va lambako va sakuiwa.

7 Va Fariseo la vamue vakuavisonehua va tunda ko Yerusalãi va liongoluila ku Yesu. 2 Noke va mola okuti vamue pokati kolondonge viaye via kala oku lia lovoko a vĩhisua, okuti ka va pusile.* 3 (Momo va Fariseo la vosi va Yudea ka va endaile oku lia okuti ka va pusi povaka toke kolohokolua, omo lioku kakatela kovihilahila viomanu tunde osimbu, 4 leci va tunda pocitanda ka va lialile okuti ka va lisukula. Ovo va kakatelele kovihilahila vikuavo ndeci oku sukula olokopo, asanga lovikuata viosipi.) 5 Va Fariseo la vakuavisonehua vo pula vati: “Momo lie olondonge viove ka vi pokuila koviholo violosekulu, puãi va lia lovoko a vĩhisua?” 6 Eye wa va tambulula hati: “A vakuambambe, Isaya wa imba owanji watiamẽla kokuene, ndomo ca sonehiwa citi, ‘Omanu ava va ndi sumbila ño lovimela, pole, ovitima viavo vi kasi ocipãla lame. 7 Ovo va ndi fendela ño olivova, momo va longisa ovisila viomanu.’ 8 Ka wa kapeliko ovihandeleko via Suku, wa kakateli ño kovihilahila viomanu.”

9 Eye wa va sapuila hati: “Vu sanda onjila yoku sepula ovihandeleko via Suku, oco vu kakateli kovihilahila viene. 10 Ndeci, Mose wa popele hati, ‘Sumbila so la nyõho’ kuenda ‘Wosi o tuka* isiaye ale inaye, o fa.’ 11 Pole, ene vu popia vati, ‘Nda umue o sapuila isiaye ale inaye hati: “Cosi ñuete okuti nda ca ku kuatisa, elembe (okuti, ombanjaile yeciwa ku Suku),”’ 12 ene ka weceleli okuti eye o lingila ocina cimue isiaye ale inaye. 13 Ondaka ya Suku wa yi lingisi okuti ka yi kuata esilivilo omo lioviholo wa tumbiki. Ovina vialua ndevi, ovio vu kasi oku linga.” 14 Kuenje wa vilikiya owiñi oku iya vali kokuaye, loku va sapuila hati: “Vosi yene, njeveleli kuenda kuati elomboloko. 15 Lacimue ci tunda kosamua okuti ci vĩhisa omunu; pole, ovina vi tunda vokati ovio viu vĩhisa.” 16 ——

17 Noke yoku sia owiñi, wa iñila vonjo yimue kuenje olondonge viaye vio pula eci ci lomboloka olusapo luaco. 18 Eye wa va sapuila hati: “Lenevo ka vu kuete elomboloko ndovo? Ka wa kũlĩhĩli okuti ovina vi tunda kosamua kuenje vi iñila komunu ovio viu vĩhisa, 19 okuti ka vi endi vutima waye, pole, vi iñila vimo kuenje vi enda kusuafeka?” Puãi eye o tenda ovikulia viosi okuti vi yela. 20 Omo liaco, eye wa popia hati: “Ovina vi tunda komunu ovio viu vĩhisa. 21 Momo vutima womunu mu tunda ovisimĩlo vĩvi ndeci, evĩho liukahonga,* umunu, umondi, 22 ovilinga viukahokolo, ocipululu, ovilinga vĩvi, elimbi, umbondo,* iso lionya, atonãi, oku lituna kuenda ekambo liolondunge. 23 Ovina viosi evi vĩvi vi tunda vokati komunu kuenje viu vĩhisa.”

24 Kuenje eci a tundako, wa enda kovaimbo o ko Turo la-a a kasi ko Sidono. Wa iñila vonjo yimue kuenda ka yonguile okuti omanu va ci kũlĩha, pole, lopo vo mola. 25 Vepuluvi liaco, ukãi umue wa kala lomõla ufeko wa kuatiwile londele, wa yeva eci catiamẽla kokuaye kuenje weya wa petamẽla kolomãhi viaye. 26 Ukãi waco wa kala u Helasi, onungi* yo Surofoinike; kuenje wo pinga oco a tundise ondele komõlaye ufeko. 27 Yesu wo sapuila hati: “Tete omãla ve kute, momo ka ca sungulukile oku upa ombolo yomãla loku yeca kolombua.” 28 Ukãi wo kumbulula hati: “Ocili, a ñala, pole, ndaño olombua vi lia olosisi vi tunda komesa yomãla.” 29 Eye wa sapuila ukãi hati: “Omo wa popia ovina evi, kuende; omõlove ufeko ondele yo tunda.” 30 Ukãi wa enda konjo yaye, yu wa sanga omõla ufeko wa pekela kula kuenje ondele yo tunda.

31 Eci Yesu a tunda kovaimbo o ko Turo, wa pita ko Sidono toke Kokalunga ko Galilea loku enda kovaimbo o ko Dekapoli.* 32 Vo nenela ulume ocisitatũi haeye wa kuata onjanjo kelimi, yu vo livondela oco o kape ovaka. 33 Kuenje wo wambata pokolika, okuti ka muiwa lowiñi. Yu wa kapa ovimuine viaye vatũi wulume waco, noke yoku siya, wa lamba kelimi liaye. 34 Oku imba ovaso kilu, wa tula ocimuenyo loku popia hati: “Efata,” ci lomboloka, “Situluka.” 35 Ovatũi aye a situluka kuenda onjanjo ya kala kelimi liaye yopiwa, noke wa fetika oku vangula ciwa. 36 Eye wa va handeleka oco ka va ka sapuileko umue, pole, ndaño wa va handeleka oco ka va ka ci popie, lopo va ci popia. 37 Ocili, ovo va komõha calua kuenje va popia vati: “Ovina viosi a kasi oku linga, viwa. O situlula ovatũi ovisitatũi kuenda vana va kuete onjanjo kelimi, va vangula ciwa.”

8 Koloneke viaco, kua kala vali owiñi walua kuenda ka va kuatele eci valia. Pole, eye wa vilikiya olondonge loku vi sapuila hati: 2 “Ñuetele ohenda owiñi, momo va kasi ale lame oloneke vitatu, pole, ka va kuete lacimue coku lia. 3 Nda nda va tuma onjala* kolonjo viavo, va ambukila vonjila, momo vamue pokati kavo va tunda kupãla.” 4 Pole, olondonge viaye vio kumbulula viti: “Kocitumãlo kulo kupãla pãla, pi omunu opa olombolo vi tẽla oku tekula omanu ava?” 5 Eye wa va pula hati: “Olombolo viñami vu kuete?” Ovo vati: “Tu kuete epanduvali.” 6 Noke wa pinga owiñi oco va tumãle posi. Kuenje wa tikula olombolo epanduvali, wa eca olopandu ku Suku, wa timbula olombolo viaco yu wa vi eca kolondonge viaye kuenje olondonge via avela owiñi. 7 Va kuatelevo otulõsi tumue, noke yoku likutilila, wa va tuma oku vi ava. 8 Vosi va lia kuenda ve kuta, noke vongolola ovimuanyuila via supapo okuti via tẽla epanduvali kakualu.* 9 Vana va lia va soka 4.000 kalume. Noke wa va tuma oco va ende.

10 Eye haico a londa vowato lolondonge viaye kuenje wa enda vimbo lio Dalamanuta. 11 Va Fariseo veya va fetika oku lipatãla laye loku u pinga ondimbukiso yimue yo kilu, oco vo seteke. 12 Eye wa tula ocimuenyo loku popia hati: “Momo lie ocitumbulukila eci ci sandiliyila ondimbukiso? Ocili, ndi popia siti, ka ku eciwa ondimbukiso layimue kocitumbulukila eci.” 13 Wa va sia, yu wa londa vali vowato kuenje wa enda kesinya likuavo.

14 Pole, olondonge via ivalako oku ambata olombolo kuenda ka via kuatele cimue vowato, te lika ombolo yimosi. 15 Yesu wa va sapuila ocili poku va lungula hati: “Lavululi; lunguki letumbisa lia va Fariseo kuenda etumbisa lia Herode.” 16 Va kala oku lihoyisa pokati omo ka va ambatele olombolo. 17 Eci a ci limbuka, wa va pula hati: “Momo lie vu lihoyisila pokati omo ka vu kuete olombolo? Handi ka vu kuete elomboloko? Anga hẽ lopo wa tĩlisi ovitima viene koku kuata elomboloko? 18 ‘Vu kuete ovaso, pole, ka vu vanji; vu kuete ovatũi, pole, ka vu yevi?’ Ene ka vu ivaluka 19 eci nda avela olombolo kueci ci soka 5.000 kalume, akualu añami ovimuanyuila wongololi?” Ovo vo tambulula vati: “Ekũi la vavali.” 20 “Eci nda avela olombolo epanduvali kueci ci soka 4.000 kalume, akualu* añami ovimuanyuila wongololi?” Ovo vo tambulula vati: “Epanduvali.” 21 Kuenje wa va sapuila hati: “Lopo ka vu kuete elomboloko?”

22 Kuenje va enda ko Betesaita. Omanu vo nenela ulume umue omeke kuenda vo livondela oco o lambe. 23 Eye wa kuata kokuokuo kulume omeke, wo wambata kosamua yolupale. Noke yoku u siyila vovaso, wo kapa ovaka kuenda wo pula hati: “O lete cimue?” 24 Ulume wa petula ovaso loku popia hati: “Ndete omanu, pole, va molẽha ndoviti vi kasi oku enda.” 25 Wa kapa vali ovaka aye vovaso wulume kuenje ulume wa kala oku vanja ciwa. Ovaso aye a patuluka, yu wa fetika oku mola ciwa ovina viosi. 26 Wo tuma konjo loku u sapuila hati: “Ku ka iñile vimbo.”

27 Yesu kumue lolondonge viaye va tunda vovaimbo o Kaisarea ka Filipu kuenda eci va kala vonjila wa pula olondonge viaye hati: “Omanu va popia okuti ame elie?” 28 Ovo vo kumbulula vati: “Yoano Upapatisi, vakuavo vati, Eliya, handi vakuavo vati, umue pokati kovaprofeto.” 29 Eye wa va pula hati: “Ene hẽ vu popia okuti ame elie?” Petulu wo kumbulula hati: “Ove Kristu.” 30 Kuenje wa va handeleka oco ka va ka sapuileko umue catiamẽla kokuaye. 31 Eye wa fetika oku va longisa okuti Mõlomunu o talisiwa ohali, o ka pembuiwa lakulu lovitunda via velapo kuenda vakuavisonehua, loku pondiwa kuenje o pinduiwa keteke liatatu. 32 Eye wa kala oku vangula ocili. Pole, Petulu wo kovongela ponele loku u lemela. 33 Oku amela konyima, wa tulukila kolondonge viaye kuenda wa lemela Petulu hati: “Tunda konyima yange, a Satana! momo ku kuete ovisimĩlo via Suku, pole, viomanu.”

34 Noke eye wa vilikiya owiñi lolondonge viaye loku va sapuila hati: “Nda umue o yongola oku ñuama, ka ka lisokolole vali eye muẽle, a tikule uti waye wekangiso* kuenje a ñuame. 35 Momo wosi o yongola oku popela omuenyo waye, o u pesela, puãi wosi o pesela omuenyo waye vonduko yange kuenda omo liolondaka viwa, o u popela. 36 Ci kuete esilivilo lie omunu oku nganyala oluali luosi, pole, o pesela omuenyo waye? 37 Ale nye omunu a pondola oku eca oco ka ka pesele omuenyo waye? 38 Wosi o ñuetele osõi ame kuenda ondaka yange vocitumbulukila cilo ca vĩha haico vakahokolo,* Mõlomunu u kuatelavo osõi eci eyilila vulamba wa Isiaye kumue lovangelo va kola.”

9 Yesu wa va sapuila hati: “Ocili, ndu sapuili siti, kuli vamue va kasi palo okuti ka va moli oku fa, toke eci va mola tete Usoma wa Suku oku iya lunene.” 2 Noke yoloneke epandu, Yesu wa enda komunda yimue ya lepa calua kumue la Petulu, la Tiago kuenda manjaye Yoano. Kuenje wa pongoluiwa kovaso avo; 3 uwalo waye wa kala oku nina, okuti kilu lieve lomue ukuakusukula o tẽla oku u yelisa ndoco. 4 Kuenje Eliya la Mose va molẽhelavo kokuavo, yu va kala oku sapela la Yesu. 5 Noke Petulu wa sapuila Yesu hati: “A Rambei, kokuetu ciwa oku kala kulo. Nda citava tu tunga olosinge vitatu, yimue yove, yimue ya Mose, yikuavo ya Eliya.” 6 Petulu ka kũlĩhĩle eci a popia, momo ovo va kala lohele. 7 Kuenje kua molẽha elende lia va sitika kuenda velende mua tunda ondaka yiti: “U Omõlange wa soliwa. U yeveleli.” 8 Vocipikipiki va petula ovaso kuenje ka va muile vali laumue, te lika Yesu.

9 Osimbu va kala oku loka komunda, eye wa va handeleka oco ka va ka sapuileko omunu umue eci va mola, toke eci Mõlomunu a pinduiwa kolofa. 10 Ovo va kapako ondaka yaco,* pole, va kala oku lihoyisa pokati catiamẽla kueci ci lomboloka oku pinduiwa. 11 Kuenje olondonge vio pula viti: “Momo lie vakuavisonehua va popela vati Eliya eye iya tete?” 12 Wa va kumbulula hati: “Ocili, Eliya iya kuenda o ka tumbulula ovina viosi; oco hẽ momo lie ca sonehiwila okuti, Mõlomunu o talisiwa ohali kuenda o suvukiwa? 13 Pole, ndu sapuili siti, Eliya weya ale, puãi va linga laye ovina viosi va panga, ndomo ca sonehiwa catiamẽla kokuaye.”

14 Eci va kala ocipepi lolondonge vikuavo, va limbuka okuti owiñi walua wa va ñuala kuenda vakuavisonehua va kala oku lihoyisa lavo. 15 Pole, eci owiñi wo mola, va komõha kuenje va lupukila kokuaye oco vo lame. 16 Eye wa va pula hati: “Nye wa kali oku lihoyisa lavo?” 17 Umue wa kala pokati kowiñi wo tambulula hati: “Olongisi, nda nena omõlange kokuove, momo o kuetiwe londele yu tateka oku vangula. 18 Kuenje eci ondele yu kuata, yu wimba posi, vomela mu tunda efelefele, o likeleketa ovayo kuenda ka kuata ongusu. Nda pinga kolondonge viove oco va tundise ondele yaco, pole, ka va tẽlele oku ci linga.” 19 Yesu wa va sapuila hati: “Acitumbulukila ca kamba ekolelo haico ca vĩha, toke otembo yipi ñala lene? Toke pi ndi pandikisa lene? U neni kokuange.” 20 Vo nenela kakuenje kaco, kuenje eci ondele ya mola Yesu ya fetika oku tanyisa okamõla. Noke yoku wimba posi wa tiñoloha loku tunda efelefele vomela. 21 Noke wa pula isiaco hati: “Eye o kasi laco tunde otembo yipi?” Eye hati: “Tunde vutila, 22 pamue yu wimba vondalu ale vovava, oco yu ponde. Pole, nda wa panga, tu kuatele ohenda kuenda tu kuatise.” 23 Yesu wo sapuila hati: “Wa popia hoti, ‘Nda wa panga’! Ku una o kuete ekolelo ovina viosi vi tẽliwa.” 24 Haico isia yomõla a kaluka lolukandi hati: “Ñuete ekolelo! Nda nda kamba ekolelo ñuatise!”

25 Yesu eci a mola okuti owiñi wa kala oku lupukila kokuavo, wa lemela ondele loku yi sapuila hati: “A ndele yi lingisa omunu ocitende loku kuata ocitangi coku vangula, hu handeleka siti, tunda vokuaye kuenda ku ka iñile vali vokuaye!” 26 Noke yoku kaluka loku u tanyisa, ondele yo tunda kuenda okamõla kambuka kuenje omanu va popia vati: “Eye wa fa!” 27 Yesu wo kuata vokuokuo loku u votola kuenje eye wa talama. 28 Eci va iñila vonjo, olondonge viaye vio pula pokolika viti: “Momo lie ka tua tẽlelele oku yi tundisa?” 29 Eye wa va tambulula hati: “Ondele eyi yi tunda lika lohutililo.”

30 Ovo va tundako, va enda ko Galilea, pole, eye ka yonguile okuti umue o kũlĩha eci a linga. 31 Yesu wa kala oku longisa olondonge viaye loku vi sapuila hati: “Mõlomunu o laika oku pakuiwa peka liomanu kuenda va ko ponda, pole, ndaño o pondiwa, keteke liatatu o pinduiwa.” 32 Puãi ovo ka va kuatele elomboloko lieci eye a popia kuenje va kala lohele yoku u pula.

33 Noke va pitĩla vo Kafarinau. Eci va iñila vonjo, eye wa va pula hati: “Nye wa kali oku lihoyisa vonjila?” 34 Vosi võha, momo vonjila va kala oku lihoyisa nda pokati kavo helie wa velapo. 35 Eye wa tumãla, yu wa vilikiya olondonge Ekũi la Vivali loku vi sapuila hati: “Nda umue o yongola oku velapo, o sukila oku likapa kutito kuenda oku vumba vosi.” 36 Kuenje wa kuata okamõla wa ka talamisa pokati kavo; yu wo kuata kapepe loku va sapuila hati: 37 “Wosi o yekisa umue pokati komãla ava vonduko yange, o njekisavo ame; kuenda wosi o njekisa, ka njekisa lika ame, o yekisavo U wa numa.”

38 Yoano wo sapuila hati: “Olongisi, tua mola omunu umue wa kala oku tundisa olondele vonduko yove kuenda tua yonguile oku u tateka, momo ka endaenda letu.” 39 Yesu wa popia hati: “Ku ko tateki, momo ka kuli omunu o linga ovilimbu vonduko yange okuti o popia cĩvi catiamẽla kokuange. 40 Momo wosi ka tamalala letu, o kasi letu. 41 Wosi eca kuava va sule okopo yovava a talala omo a tiamẽla ku Kristu, ndu sapuili siti, eye ka ka pumba onima yaye. 42 Pole, una o kapela ocilondokua umue pokati kava vatito okuti va ñolela, hĩse nda o kapiwa ewe liombambo posingo yaye lina li ñualisiwa locimbulu, loku imbiwa vokalunga.

43 “Nda eka liove li ku kokela ocilondokua, li tetako. Ca velapo oku tambula omuenyo lulema, oku imbiwa lovaka avali Vongehena* okuti vondalu ka imi, hacoko. 44 —— 45 Nda omãhi yove yu ku kokela ocilondokua, yi tetako. Ca velapo oku tambula omuenyo lulema, oku nyõleha Vongehena* lolomãhi vivali, hacoko. 46 —— 47 Kuenda nda iso liove liu ku kokela ocilondokua, li tofolamo. Ca velapo oku iñila Vusoma wa Suku liso limosi, oku nyõleha Vongehena* lovaso avali, hacoko, 48 muna okuti enyo ka li fi kuenda ondalu yaco ka imi.

49 “Momo vosi va singiwa londalu. 50 Omongua uwa, pole, nda omongua wa sava, vu u savulula la nye? Kali lomongua vokati kene, loku likuatela ombembua pokati.”

10 Oku tundako Yesu wa enda ocipepi* lo Yudea oku yoka o Yordão kuenje owiñi wa liongoluila kokuaye. Ndeci a lingainga ale, wa fetika oku va longisa. 2 Kuenje va Fariseo veya kokuaye locisimĩlo coku u seteka loku u pula nda ca sunguluka ulume oku nyala ukãi waye. 3 Eye wa va tambulula hati: “Nye Mose o handeleki?” 4 Ovo vati: “Mose wa ecelela oku eca ukanda woku litepa kuenda woku nyala ukãi.” 5 Pole, Yesu wa va sapuila hati: “Omo lioku tĩlisa ovitima viene, oco eye o soneheleli ocihandeleko caco. 6 Puãi tunde kefetikilo, ‘Eye wa va lulika ulume lukãi. 7 Omo liaco, ulume o sia isiaye la inaye, 8 kuenje kavali kavo va linga etimba limuamue,’ ka va lingi vali vavali, puãi va linga etimba limuamue. 9 Omo liaco, ca tokekisa Suku, lomue ka ka ci tepe.” 10 Eci ovo va iñila vali vonjo, olondonge viaye vio pula eci catiamẽla kondaka yaco. 11 Eye wa va sapuila hati: “Wosi o nyala ukãi waye kuenje o kuela ukuavo, o linga ukahokolo kuenda o lueyela ukãi waye, 12 ukãi wosi okuti noke yoku nyala ulume waye o kuela ulume ukuavo, o linga ukahokolo.”

13 Noke omanu vo nenela omãla vatito oco a va lambe, pole, olondonge via va tateka. 14 Yesu eci a ci mola, wa tema yu wa va sapuila hati: “Omãla va kale, ko ka va tateki oku iya kokuange; momo Usoma wa Suku wa tiamẽla komãla ava. 15 Ocili, ndu sapuili siti, wosi ka tambula Usoma wa Suku ndomãla ava, ka ka iñilamo.” 16 Kuenje wa kuata omãla lovoko aye, yu wa va sumũlũisa poku va kapa ovaka.

17 Osimbu a kala vonjila, ulume umue wa lupukila kokuaye kuenda wa petamẽla kolomãi viaye loku u pula hati: “Olongisi Uwa, ocina cipi ndi sukila oku linga oco ndi piñale omuenyo ko pui?” 18 Yesu wo tambulula hati: “Momo lie o nukuila hati, uwa? Lomue uwa, te lika umosi okuti, Suku. 19 Ove wa kũlĩha ovihandeleko viokuti: ‘Ku ka ponde, ku ka linge ukahokolo, ku ka nyane, ku ka imbe uvangi wesanda, ku ka kembe, sumbila so la nyõho.’” 20 Ulume wo sapuila hati: “Olongisi, ndi lingainga ale ovina evi viosi tunde vutila.” 21 Yesu oku vanja kokuaye, wo kuatela ocisola loku u sapuila hati, “Kuli cimue ca ku kambela: Kuende ka landise ovina o kuete, vi eca kolohukũi kuenje o kuata ukuasi kilu; noke enju, linga ondonge yange.” 22 Ulume wa nyumãla omo lietambululo a yeva, noke wa enda lesumuo, momo wa kuatele ovokuasi alua.

23 Noke yoku vanja konele, Yesu wa sapuila olondonge viaye hati: “Ci tĩla vakualombongo oku iñila Vusoma wa Suku!” 24 Olondonge viaye via komõha omo liolondaka evi. Noke Yesu wa va sapuila hati: “Amãla, ca tĩla oku iñila Vusoma wa Suku! 25 Ci leluka ongamelo oku iñila venyulu lionguya, ohuasi oku iñila Vusoma wa Suku, ca tĩla.” 26 Ovo va komõha loku u* pula viti: “Helie o pondola oku popeliwa?” 27 Yesu oku luluvalela kokuavo, wa popia hati: “Eci ka ci tẽliwa lomanu, pole ku Suku hacoko, momo ku Suku ovina viosi vi tẽliwa.” 28 Noke Petulu wo sapuila hati: “Tua sia ovina viosi kuenje tua ku kuama.” 29 Yesu wa popia hati: “Ocili, ndu sapuili siti, ka kuli omunu o sia onjo, ale vamanjaye alume la vamanjaye akãi, pamue isia ale ina, pamue omãla ale epia omo lionduko yange kuenda olondaka viwa, 30 okuti cilo ka tambula ci soka 100 kolonjanja, onjo ale vamanjaye alume la vamanjaye akãi, pamue ina ale omãla ale epia lalambalalo kuenda voluali lu laika oku iya,* omuenyo ko pui. 31 Momo valua va livanga, ovo va ka sulako kuenda vana va sulako, ovo va livanga.”

32 Eci va kala vonjila yoku enda ko Yerusalãi, Yesu wa kala kovaso yavo kuenda ovo va komõha, pole, vana va kala oku va kuama va kuata usumba. Eye wa vilikiya vali olondonge Ekũi la Vavali pokolika, loku va sapuila ovina a laikele oku pita lavio, hati: 33 “Tu kasi oku enda ko Yerusalãi, Mõlomunu ambatiwa kovitunda via velapo kuenda ku vakuavisonehua. Kuenje va ko pisila oku fa, loku u weca ku vakualofeka, 34 kuenda va ko sepula loku u siyila, o tipuiwa kuenda o pondiwa, pole noke yoloneke vitatu o pinduiwa.”

35 Tiago la Yoano omãla vavali va Sebedeo, va amela kokuaye loku u sapuila vati: “Olongisi, tu yongola okuti o tu lingila cosi tu ku pinga.” 36 Eye wa va sapuila hati: “Nye vu yongola okuti oco ndu lingili?” 37 Ovo vo tambulula vati: “Tu ecelele okuti umue o tumãla kondio yove ukuavo kepĩli vulamba wove.” 38 Yesu wa va sapuila hati: “Ka wa kũlĩhĩli eci vu kasi oku pinga. Vu pondola hẽ oku nyua okopo ame ndi kasi oku nyua, ale oku papatisiwa lepapatiso ndi kasi oku papatisiwa lalio?” 39 Vo tambulula vati: “Tu pondola.” Kuenje Yesu wa va sapuila hati: “Vu ka nyua okopo ndi kasi oku nyua kuenda vu papatisiwa lepapatiso ñasi oku papatisiwa lalio. 40 Pole, si kuete omoko yoku tuma omunu oku tumãla kondio yange ale kepĩli liange, eci ca sokiyiwila vana Isiange a pongiya.”

41 Eci olondonge ekũi via ci yeva, via funguila Tiago la Yoano. 42 Yesu wa va vilikiya loku va sapuila hati: “Ene wa kũlĩhi okuti vana va sima* oku kala olombiali viofeka vi viala pokati kavo kuenda omanu va kemãla va kuete unene pokati kavo. 43 Puãi eci hacoko ci pita pokati kene, pole, wosi o yongola oku kala unene pokati kene, a linge ukuenje wene, 44 kuenda wosi o yongola oku linga omunu watete pokati kene, a linge upika wa vosi. 45 Ndeci Mõlomunu keyilile oku vumbiwa, te oku vumba loku eca omuenyo waye ndocisembi coku yovola omanu valua.”

46 Noke va pitĩla vo Yeriko. Osimbu eye lolondonge viaye kuenda owiñi walua va kala oku tunda ko Yeriko, Bartimeo, (omõla ulume wa Timeo) okuti omeke haeye ukuakupinga osimola, wa tumãla konele yonjila. 47 Eci a yeva okuti Yesu u Nasara wa kala oku pita, wa kaluka hati: “A Yesu, amõla a Daviti, ñuatele ohenda!” 48 Valua vo lemẽla loku u sapuila oco õhe, pole, eye wa kaluka vali lolukandi hati: “Amõla a Daviti, ñuatele ohenda!” 49 Yesu wa talama loku popia hati: “U vilikiyi.” Ovo va vilikiya ulume omeke loku u sapuila hati: “Kuata utõi! Votoka; eye wa ku vilikiya.” 50 Wa imba uwalo waye, wa votoka yu wa enda ku Yesu. 51 Kuenje Yesu wo pula hati: “Nye o yongola okuti oco ndu ku lingila?” Ulume omeke wo tambulula hati: “A Ramboni,* patulula ovaso ange.” 52 Yesu wo sapuila hati: “Kuende. Ekolelo liove lia ku kayisa.” Vonjanja yaco haico ovaso aye a patuluka kuenje wa kuama Yesu vonjila.

11 Eci va kala ocipepi lo ko Yerusalãi, lo ko Betefage kuenda lo ko Betania Komunda yo Oliveira, Yesu wa tuma olondonge vivali 2 kuenda wa vi sapuila hati: “Kuendi vimbo li kasi kovaso yene, eci vu iñilimo, vu sanga okacimbulu kamue ka kutiwa okuti lomue wa londeleko handi. Ka kutululi kuenda ka neni kulo. 3 Nda umue wo puli hoti, ‘Nye vu kasi oku linga?’ popi hoti, ‘Ñala o ka sukila, noke o ka tiula lonjanga palo.’” 4 Va enda yu va sanga okacimbulu ka kutiwila pepito, konele yonjila kuenje va ka kutulula. 5 Pole, vamue va kalako, va va pula vati: “Nye vu kutuluila okacimbulu?” 6 Va kumbulula eci Yesu a va sapuila kuenje va va ecelela oku enda.

7 Kuenje ovo va nena okacimbulu ku Yesu, yu va yala ovowalo avo kilu liako kuenda eye wa tumãlako. 8 Omanu valua va yala ovowalo avo vonjila, osimbu vakuavo va kala oku teta ovianja vovapia. 9 Vana va kala kovaso, lava va kala oku iya konyima, va kaluka vati: “Tu ku pinga tuti, yovoka Amõla a Daviti! U iyilila vonduko ya Yehova wa sumũlũha! 10 Usoma wa isietu Daviti u kasi oku iya, wa sumũlũha! Tu pinga tuti, u yovola, a Suku o kasi kilu!” 11 Eci a pitĩla vo Yerusalãi, wa iñila vonembele kuenje wa mola ovina viosi via kalako, pole, omo okuti ekumbi lia kala oku iñila, wa enda ko Betania lolondonge viaye Ekũi la Vavali.

12 Keteke lia kuamamo, eci va tunda ko Betania, eye wa yeva onjala. 13 Noke wa muila ocipãla uti ukuyu okuti wa yova amẽla kuenje wa endako nda o sangamo cimue. Pole, eci a pitĩlako, ka sangelemo epako, te lika amẽla, momo ka ca kaile otembo yakuyu. 14 Eye wa sapuila uti waco hati: “Lalimue eteke umue a ka lia vali epako li tunda vokuove.” Kuenje olondonge viaye via ci yeva.

15 Noke va pitĩla ko Yerusalãi. Yesu wa iñila vonembele yu wa tundisa vosi vakuakulandisa la vakuakulanda vonembele kuenje wa kupula olomesa via vakuakutolokala olombongo lolomangu via vakuakulandisa olopomba, 16 kuenda ka ecelele okuti umue ambata ocikuata conembele. 17 Wa kala oku longisa loku va sapuila hati: “Siti ca sonehiwa citi, ‘Onjo yange yi tukuiwa onjo yohutililo yolofeka viosi’? Pole, ene wa yi lingisi ocilala covimunu.” 18 Ovitunda via velapo la vakuavisonehua va ci yeva kuenje va fetika oku sanda onjila yoku u ponda; momo vo kuatela usumba omo owiñi wa komõha oku longisa kuaye.

19 Kuenje koñolosi, va tunda volupale. 20 Komẽle, osimbu va kala oku enda, va mola okuti uti ukuyu wa kukuta toke kolombombo. 21 Petulu eci a ci ivaluka wo sapuila hati: “A Rambei, tala! uti ukuyu una wa siñalele wa kukuta.” 22 Yesu wa va tambulula hati: “Koleli Suku. 23 Ocili, ndu sapuili siti, wosi o popia lomunda eyi hati, ‘Tunda palo kuenda limba vokalunga,’ okuti ka kuata atatahãi vutima waye, pole, o kolela okuti eci a popia ci lingiwa, o mola okuti ci tẽlisiwa. 24 Eli olio esunga lieci ndo sapuilili siti: Ovina viosi vu pinga vohutililo, koleli okuti vu vi tambula kuenje vu vi kuata. 25 Eci o likutilila, ecela wosi wa ku lueyela, oco Isiove o kasi kilu a ecelevo akulueya ove.” 26 ——

27 Ovo veya vali ko Yerusalãi. Kuenje osimbu va kala oku enda konembele, ovitunda via velapo la vakuavisonehua kuenda akulu veya kokuaye 28 loku u pula hati: “Lomoko yipi o linga ovina evi? Kuenda wa ku ĩha omoko yoku linga ovina evi elie?” 29 Yesu wa va tambulula hati: “Ame ndu pulivo cimue. Nambululi, oco ndu sapuilivo nda lomoko yipi ndinga ovina evi. 30 Epapatiso lia Yoano, lia tunda kilu, ale komanu?* Nambululi.” 31 Ovo va fetika oku sokolola loku popia vati: “Nda tua popia tuti, ‘Lia tunda kilu,’ eye o tu pula hati, ‘Momo lie ka wa koleleli kokuaye?’ 32 Anga tu popia tuti, ‘Lia tunda komanu’?” Ovo va kuatela ohele owiñi, momo vosi yavo va tendele Yoano okuti uprofeto. 33 Ovo va tambulula Yesu vati: “Ka tu cĩ.” Yesu wa va tambulula hati: “Ame siu sapuilivo lomoko yipi ndinga ovina evi.”

12 Yesu wa fetika oku vangula lavo lalusapo hati: “Ulume umue wa kũla ocumbo cayuva, kolonele viaco wa ñualisako ongumbu kuenje wa fẽla ocitunu coku kosela ayuva, noke wa tunga utala; kuenda wa ci sia kolongunja, yu wa linga ungende. 2 Eci otembo yoku ungula ya pitĩla, wa tuma ukuenje waye kolongunja oco vongolole apako amue vocumbo cayuva. 3 Pole, olongunja via kuata ukuenje waco, vo tipula, vo tiuwiya ño ovoko. 4 Eye wa tuma vali ukuenje ukuavo, pole, vo veta kutue kuenda vo sepula. 5 Kuenje wa tuma ukuenje ukuavo, yu vo ponda, noke wa tuma vali vakuavo, vamue va vetiwa kuenda vakuavo, va va ponda. 6 Eye wa kuatele omõla umue ulume a solele calua. Oku sulako wo tuma kokuavo kuenje wa popia hati: ‘Va ka sumbila omõlange.’ 7 Pole, olongunja via livangula pokati viti, ‘U eye kapiñala kaco. Enjui, tu u pondi oco tu kale locipiñalo caco.’ 8 Vo kuata, yu vo ponda kuenje vo wimba kosamua yocumbo cayuva. 9 Nye muẽleacumbo cayuva a ka linga? Eye o ka ponda olongunja viaco kuenda o ka eca ocumbo cayuva kolongunja vikuavo. 10 Ka wa la tangi ocisonehua citi: ‘Ewe lia nyehuiwa lolonungi olio lia linga ewe lia velapo lievindi.* 11 Ewe liaco lia tunda ku Yehova kuenda eci siti ocikomo kovaso etu’?”

12 Ovo va yonguile oku u kuata, pole, va kuatela usumba owiñi momo va limbuka okuti olusapo a ta wa lu tiamisila kokuavo. Vo siapo kuenje va enda.

13 Va tuma kokuaye va Fariseo la vamue vakuacitundo ca Herode oco vo pise lolondaka viaye. 14 Eci va pitĩla vo sapuila vati: “Olongisi, tua kũlĩha okuti ove wa koleliwa haive ku sandiliya ohenda yomunu laumue kuenda ku vanji kocipala comunu, pole, o longaisa onjila ya Suku locili. Ca sunguluka hẽ oku feta elisimu ku Kaisare, ale sio? 15 Tu feta ale ka tu feti?” Omo a limbuka ombambe yavo, wa va pula hati: “Momo lie vu nyikila? Neneli o denariu yimosi oco ndi yi tale.” 16 Vo wĩha o denariu yimosi kuenje wa va pula hati: “Ocipala locisonehua eci celie?” Ovo vati: “Ca Kaisare.” 17 Yesu hati: “Eci ku Kaisare ovina via Kaisare, ovina via Suku, ku Suku.” Kuenje vo komõha.

18 Va Sadukeo vana va popaile okuti ka kuli epinduko, veya kuenje vo pula vati: 19 “Olongisi, Mose wa tu sonehelele hati, nda ulume umue o fa okuti ka sile omãla, manjaye citava okuti o kuela ukãi waco oco a citile omãla manjaye. 20 Kua kala alume epanduvali va tunda vimo limosi. Watete wa kuela ukãi pole eci a fa, ka sile omãla. 21 Wavali wa kuela ukãi waco, pole wa fa okuti ka sile omãla, cimuamue haico lu watatu. 22 Wepanduvali layevo ka sile omãla. Oku sulako ukãi waco layevo wa fa. 23 Oco hẽ kepinduko, helie pokati kavo o ka kala lukãi waco? Momo vosi yavo epanduvali va kuelele ukãi waco.” 24 Yesu wa va tambulula hati: “Siti wa lueyi, omo ka wa kũlĩhĩli Ovisonehua ndaño unene wa Suku? 25 Momo kepinduko, alume ka va kuela kuenda akãi ka va eciwa kolohuela, pole, va kala ndovangelo kilu. 26 Catiamẽla kuava va fa okuti va ka pinduiwa, ka wa tangeli velivulu lia Mose vulandu wocisapa eci Suku o sapuila hati: ‘Ame ndi Suku ya Avirahama, ndi Suku ya Isake kuenda ndi Suku ya Yakoba’? 27 Eye ha Sukuko yava va fa, te yava va kasi lomuenyo. Ene wa lueyi calua.”

28 Umue ukuavisonehua okuti wa yeva eci va kala oku lihoyisa, poku limbuka okuti wa va tambulula ciwa, wo pula hati: “Kovihandeleko viosi, cipi ocihandeleko catete?”* 29 Yesu wo kumbulula hati: “Catete citi, ‘Yevelela, A Isareli, Yehova Suku yetu, umosi lika Yehova, 30 kuenda sola Yehova Suku yove lutima wove wosi, lomuenyo wove wosi, lolondunge viove viosi kuenda longusu yove yosi.’ 31 Cavali citi, ‘Sola ukuẽle ndeci o lisole ove muẽle.’ Ka kuli ocihandeleko ca velapo okuti evi vi sule.” 32 Ulume ukuavisonehua wo sapuila hati: “Olongisi, wa vangula ocili, ‘Eye Umosi lika, ka kuli u wo velapo’; 33 loku u sola lutima wosi, lovisimĩlo viosi, longusu yosi kuenda oku sola ukuẽle ndeci o lisole ove muẽle, ovina viosi evi via velapo okuti ovilumba vi sule.” 34 Yesu poku limbuka okuti ulume wa tambulula ciwa, wo sapuila hati: “Ku kasi ocipãla Lusoma wa Suku.” Kuenje lomue wa kuata vali utõi woku u pula cimue.

35 Yesu eci a kala oku longisa vonembele, wa pula hati: “Vakuavisonehua va popia ndati okuti Kristu omõla a Daviti? 36 Daviti lekuatiso liespiritu sandu wa popia hati, ‘Yehova wa sapuila Ñala yange hati: “Tumãla kondio yange toke eci ñapa ovanyãli vove ndociliatelo colomãhi viove.”’ 37 Nda Daviti wo tukula hati, Ñala, eye o kala ndati omõlaye?”

Kuenje owiñi walua wo yevelela lesanju. 38 Poku longisa wa popia hati: “Lunguki la vakuavisonehua va sole oku ñuala ñuala lovowalo a lepa kuenda oku lamiwa lomanu povitanda, 39 oku tumãla kolomangu vio kovaso* volosunangonga kuenda povitumãlo via velapo kovipito. 40 Ovo va punda ovina viovimbumba kuenda va likutilila ocilañela oco va muiwe lomanu. Va ka tambula esombiso lia piãla.”*

41 Eye wa tumãla okacinãla kamue lolokasia* violombongo kuenje wa mola ndomo owiñi wa kala oku kapa olombongo volokasia viaco kuenda olohuasi via kapamo ovingangu vialua. 42 Noke kueya ukãi umue ocimbumba, wa kapamo ovingangu vivali via kuata esilivilo litito.* 43 Kuenje eye wa vilikiya olondonge viaye loku vi sapuila hati: “Ocili, ndu sapuili siti, ocimbumba eci ohukũi, ca kapamo calua okuti vakuavo va kapa olombongo volokasia ci sule. 44 Momo vosi va kapamo ovisupe viavo, pole, ukãi kusuke* waye wa kapamo cosi a kuatele, haico eteku liaye.”

13 Osimbu eye a kala oku enda konembele, ondonge yimue yo sapuila hati: “Olongisi, tala ovawe a-a a fina ndeti kuenda olonjo evi!” 2 Yesu wo pula hati: “O lete olonjo evi vinene? Ovawe osi a-a a inasiwa, ka pa siala ewe lalimue okuti ka li nyõliwa.”

3 Osimbu eye a tumãla Komunda yo Oliveira ocipepi lonembele, Petulu, la Tiago, la Yoano kuenda Andereu veya kokuaye pulika loku u pula vati: 4 “Tu sapuile, ovina evi vi pita otembo yipi kuenda yipi yi kala ondimbukiso eci ovina evi vi lingiwa?” 5 Yesu wa fetika oku va sapuila hati: “Lunguki oco lomue ka ko kembi. 6 Valua veya vonduko yange vati, ‘Ame Kristu’ kuenje va kemba valua. 7 Eci vu yeva ovita kuenda asapulo ovita, ko ka yokoki; ovina viaco te vi lingiwa, puãi handi hesuliloko.

8 “Ofeka yi katukila ofeka kuenda usoma u katukila usoma; ku kala ovilemawe kocitumãlo locitumãlo; ku kalavo onjala. Ovina evi efetikilo ño liolongembia.

9 “Kuati utate. Momo omanu vo tuali kekanga, vu kangisiwa volosunangonga kuenda wambatiwi kolombiali lo kolosoma omo lionduko yange oco ci linge uvangi kokuavo. 10 Kolofeka viosi, tete ku kundiwa olondaka viwa. 11 Eci vo wambati, ko ka sakalali leci vu popia; pole, kowola yaco cosi cu wĩhiwi oco vu popia, momo haeneko vu popia, te espiritu sandu. 12 Handi vali, omunu o tuala manjaye koku pondiwa, isia, omõlaye kuenda omãla va katukila olonjali viavo loku va tuala koku pondiwa. 13 Kuenje vu suvukiwa lomanu vosi vonduko yange. Pole, wosi o pandikisa toke kesulilo o popeliwa.

14 “Eci vu mola ocina ca vĩha ci koka enyõleho ci tãi pocitumãlo ka ca sesamẽlele oku kala, (u o tanga a kuate elomboloko liaco) kuenje vana va kasi vo Yudea va tilile kolomunda. 15 Omunu o kasi kilu lionjo ka ka loke, oco a iñile vonjo oku ambata ovina vi kasimo; 16 kuenda u o kasi vepia ka ka tiuke kovina via siala konyima oco ambate uwalo waye. 17 Ngongo yakãi vamisi la vana va nyamisa oloñaña koloneke viaco! 18 Likutilili okuti ovina viaco ka vi piti kotembo yombambi; 19 momo oloneke viaco vi kala viohali ya piãla okuti ka ya la pita tunde kefetikilo lioluali luna Suku a lulika, toke cilo kuenda ka yi ka pitako vali. 20 Nda Yehova ka tepuluile oloneke viaco, lomue omunu nda wa popeliwa. Pole, omo lia vana va nõliwa, eye wa tepulula oloneke viaco.

21 “Nda umue o popia lene hati, ‘Tali! Kristu yu,’ ale ‘Tali! Yo!’ ko ka tavi. 22 Momo ku molẽha va Kristu vesanda kuenda ovaprofeto vesanda kuenje va ka linga olondimbukiso kuenda ovilimbu oco va yapuise ndaño muẽle vana va nõliwa. 23 Ene puãi lavululi. Momo ndo sapuili ale ovina viosi osimbu ka via lingiwile.

24 “Koloneke viaco, noke yohali, ekumbi li vumbula kuenda osãi ka yeci owi wayo, 25 olombungululu vi loluka kilu, lovonene o kilu a sengiwa. 26 Kuenje va ka mola Mõlomunu iyilila valende o kilu lunene walua kuenda ulamba. 27 Eye o ka tuma ovangelo kuenda va kongolola kavindi akuãla oluali vana eye a nõla, tunde kesukiyo lio kilu lieve toke kesukiyo lilu.

28 “Lilongisi olusapo olu kuti ukuyu: Eci ovianja viaco vi fetika oku kula kuenda amẽla a yova, vu limbuka okuti ondombo yi kasi ocipepi. 29 Cimuamue haico, eci vu mola okuti ovina evi viosi vi lingiwa, limbuki okuti eye o kasi ocipepi, pivelo. 30 Ocili, ndu sapuili siti, ocitumbulukila cilo ka ci piti toke eci ovina evi viosi vi lingiwa. 31 Ilu losi vi takata, puãi olondaka viange lalimue eteke vi takata.

32 “Catiamẽla keteke lowola yaco, lomue wa yi kũlĩha, ndaño ovangelo vo kilu, ndaño Omõla, te lika Isia. 33 Lunguki, lavululi, momo ka wa kũlĩhĩli eteke lia sokiyiwa. 34 Ci kasi ndulume umue wa liangiliyila oku linga ungende okuti o sia onjo yaye kuenje eca kapika omunu lomunu lupange waye kuenda o handeleka ukuakulava ombundi oco a lavulule. 35 Lavululi, momo ka wa kũlĩhĩli eteke muẽleanjo eya, nda iya luteke, nda vokati kuteke, ale kociteketeke,* pamue komẽle, 36 oco okuti eci eye a pitĩla, ko sangi okuti wa pekeli. 37 Pole eci ndu sapuili, ndu ci sapuili vosi: Okuti lavululi.”

14 Kua kambele oloneke vivali oco ku lingiwe o Paskoa kuenda Ocipito Colombolo ka vi Kuete Etumbisa. Ovitunda via velapo kuenda vakuavisonehua va kala oku sanda onjila yoku u kuata latutu loku wipa; 2 momo va enda oku popia vati: “Ka tu ka ci lingi pocipito, sanga pokati komanu pa kala ema.”

3 Osimbu Yesu a kala ko Betania oku lia* konjo ya Simono ukuavilundu, kueya ukãi umue locipupu culela welemba liwa haiwo wa tĩla calua. Kuenje wa yulula ocipupu caco, wa fetika oku u sieketa vutue waye. 4 Vamue va fetika oku popia omunu lukuavo loku tema vati: “Momo lie ku lingiwila epese eli kulela welemba liwa? 5 Ulela waco nda wa landisiwa londando yi pitahãla 300 kolodenariu loku eca olombongo viaco kolohukũi!” Kuenje va temela* calua ukãi waco. 6 Yesu wa popia hati: “Ukãi a kale. Momo lie vu sakalasaila? Eye wa ndingila eci ciwa. 7 Otembo yosi ene vu kasi lolohukũi, eci vu yongola vu pondola oku va lingila eci ciwa otembo yosi, pole, ka vu kala lame otembo yosi. 8 Ukãi wa linga eci a tẽla; wa ndi sieketa ulela welemba liwa vetimba omo lioku kendiwa. 9 Ocili, ndu sapuili siti, kolonepa viosi violuali ku kundiwila olondaka viwa, eci ukãi u a linga, ci ka sapuiwa ndonjivaluko yaye.”

10 Noke Yuda Isikariote umue pokati Kekũi la Vavali, wa enda kovitunda via velapo oco o pakuile kokuavo. 11 Eci va ci yeva, va ci sanjukila kuenda vo likuminya oku u wĩha olombongo. Kuenje wa sandiliya epuluvi lioku u pakula.

12 Keteke liatete Liolombolo ka vi Kuete Etumbisa, hailio eteke lioku lumba ocinyama co Paskoa ndeci va enda oku linga, olondonge viaye vio pula viti: “Pi o yongola okuti oko tu enda haiko tu ku pongiyila o Paskoa?” 13 Eye wa tuma olondonge vivali loku vi sapuila hati: “Kuendi volupale kuenda vu sanga ulume umue wa ambata esanga liovava. U kuami, 14 kuenje vonjo yosi eye a iñila, sapuili muẽleanjo yaco hoti, ‘Ulongisi hati: “Ohondo yakombe yi kasi pi oco ndi lie o Paskoa lolondonge viange?”’ 15 Eye o ka vu lekisi ohondo yimue yinene kosapalalo, ya pongiyiwa ale. Omo vu tu pongiyila ondalelo.” 16 Olondonge via enda, yu via iñila volupale kuenje via sanga ovina viosi ndeci Yesu a va sapuila kuenda via pongiya o Paskoa.

17 Eci ca kala oñolosi, eye weya kumue lolondonge Ekũi la Vavali. 18 Osimbu va tumãla komesa oku lia, Yesu wa popia hati: “Ocili, ndu sapuili siti: Umue pokati kene o lia lame, o makula.” 19 Ovo va fetika oku sumua kuenje omunu lomunu wo pula hati: “A Ñala, hameko, siti?” 20 Eye wa va tambulula hati: “Umue pokati Kekũi la Vavali, okuti una o lia pamosi lame pelonga. 21 Momo Mõlomunu o fa ndeci ca sonehiwa catiamẽla kokuaye, pole, una o pakula Mõlomunu ngongo yaye! Hĩse nda ka citiwile.”

22 Osimbu va kala oku lia, eye wa tikula ombolo, wa eca olopandu, wa yi timbula kuenda wa yeca kokuavo loku popia hati: “Tambuli; eci ci lomboloka etimba liange.” 23 Wa tikulavo okopo, noke wa eca olopandu loku yeca kokuavo kuenje vosi va nyuako. 24 Eye wa va sapuila hati: “Eci ci lomboloka ‘osonde yange yocisila,’ yi pesiwila omanu valua. 25 Ocili, ndu sapuili siti, lalimue eteke ndi nyua vali ovinyu eyi toke keteke ndi nyua yokaliye Vusoma wa Suku.” 26 Noke yoku imba ovisungo viesivayo,* va enda Komunda yo Oliveira.

27 Kuenje Yesu wa va sapuila hati: “Vosi yene vu njanduluka, momo ca sonehiwa citi: ‘Ndi ponda ungombo kuenje olomeme vi lisandula.’ 28 Noke eci ndi pinduiwa, ho livangeli ko Galilea.” 29 Pole, Petulu wo sapuila hati: “Ndaño vosi va ku yanduluka, ame lalimue eteke hu yanduluka.” 30 Yesu wo sapuila hati: “Ocili, hu sapuila siti, etaili, uteke ulo, osimbu ekondombolo ka lia lilile olonjanja vivali, o ndi likala olonjanja vitatu.” 31 Petulu wa tamalala hati: “Ndaño oku fa love, lalimue eteke hu likala.” Cimuamue haico vakuavo va popia.

32 Ovo va pitĩla pocitumãlo ci tukuiwa Gesemane kuenda wa sapuila olondonge viaye hati: “Tumãli palo osimbu ndi likutilila.” 33 Wa ambata Petulu, la Tiago kuenda Yoano kuenje wa fetika oku sakalala* calua loku tokotelua. 34 Eye wa va sapuila hati: “Utima* wange wa tokotelua, toke koku fa. Siali palo kuenda lavululi.” 35 Eci amela naito kovaso, wa nyoñamisa ocipala loku likutilila oco okuti nda citava, ohali eyi yu pita. 36 Eye wa popia hati: “Aba,* a Tate, kokuove ovina viosi vi tẽliwa; njupe okopo eyi. Handeciko nda panga, puãi ndeci ove wa panga.” 37 Kuenje weya, wa va sanga okuti va pekela, yu wa popia la Petulu hati: “A Simono, o kasi oku pekela? Kua tẽlele oku lavulula ndaño owola yimosi? 38 Lavululi kuenda likutilili olonjanja viosi okuti, ka vu kupukila veyonjo. Utima wa pama,* pole etimba lia hongua.” 39 Noke wa enda vali oku likutilila loku popia ovina vimuamue. 40 Eci a tiuka vali wa va sanga okuti va pekela, momo va kala lotulo tualua, pole, ka va kũlĩhĩle eci vo tambulula. 41 Noke wa tiuka onjanja yatatu loku va sapuila hati: “Vepuluvi eli ene vu kasi oku pekela loku puyuka! Ci tẽla! Owola ya pitĩla! Mõlomunu o pakuiwa la vakuakandu. 42 Pasuki, tuendi. U o makula o kasi ocipepi.”

43 Osimbu a kala oku vangula, Yuda umue pokati kolondonge Ekũi la Vavali, weya lowiñi walua wa ambata olosipata lolombueti, va tumiwa lovitunda via velapo la vakuavisonehua kuenda akulu. 44 Omakuli yaye ya eca ondimbukiso kokuavo yokuti: “U ndi sipula, eye; u kuati oco ka ka tile.” 45 Kuenje wa amela kokuaye loku popia hati, “A Rambei!” kuenda wo sipula. 46 Ovo vo kuata yu vo wambata. 47 Umue pokati ka vana va kala laye, wa pola osipata kuenje wa lemeha ukuenje wocitunda cinene kuenda wo sonja etũi. 48 Yesu wa va sapuila hati: “Ene weyi lolosipata kuenda olombueti oco vu ñuati ndocingumba? 49 Eteke leteke nda kala lene oku longisa vonembele, pole ka wa ñuateli. Ovina evi via lingiwila oku tẽlisa Ovisonehua.”

50 Kuenje olondonge viosi vio siapo kuenda via tila. 51 Ukuenje umue wa lisikilĩla ño onanga yovalatanya wo kuama ocituanyima kuenda ovo va seteka oku u kuata, 52 pole, eye wa sia onanga yaye yovalatanya kuenje wa tila ño ndoto.*

53 Ovo vambata Yesu kocitunda cinene kuenda ovitunda via velapo lakulu kumue la vakuavisonehua va liongoluile. 54 Pole, Petulu wo kuama ocituanyima toke kocitali cocitunda cinene; kuenda wa tumãlele kumue lapika oku yota ondalu. 55 Noke ovitunda via velapo la vosi Vakuekanga Linene va sanda uvangi wuhembi oco va ponde Yesu, pole ka va sangele cimue. 56 Ndaño valua vo wimbila uvangi wuhembi, pole, uvangi wavo ka wa taviwile. 57 Kua molẽha vamue va talama kuenje vo wimbila uvangi wesanda poku popia vati: 58 “Ulume u, wa popele okuti, ‘Nẽla oku nyõla onembele eyi ya tungiwa lomanu kuenda voloneke vitatu nunga yikuavo ka yi tungiwa lomanu.’” 59 Pole, catiamẽla kondaka eyi, uvangi wavo ka wa taviwile.

60 Noke ocitunda cinene ca votoka yu ca pula Yesu hati: “Ku tambulula lacimue? Momo lie omanu ava va ku pindikila?” 61 Eye ka tambuluile cimue. Kuenje ocitunda cinene co pula citi: “Ove Kristu Omõla a Suku o Kola?” 62 Kuenje Yesu wa tambulula hati: “Ame; kuenda vu mola Mõlomunu wa tumãla kondio yukuonene wosi kuenda iyilila valende o kilu.” 63 Noke ocitunda cinene ca tola uwalo waye loku popia hati: “Uvangi upi tu yongola vali? 64 Wa yevi etonãi. Cipi ocisimĩlo cene?”* Vosi vo pisa okuti o sesamẽla oku fa. 65 Vamue va fetika oku u siyila, loku u sitika kocipala kuenda vo veta olonuku, loku u sapuila vati: “Imba owanji!” Kuenje vo veta ocikusi kocipala noke akuenje vekanga vo wambata.

66 Osimbu Petulu a kala kocitali, upika umue ufeko wocitunda cinene weya. 67 Eci a mola Petulu oku yota ondalu, wo vandekela loku popia hati: “Ove wa kala kalavo lu Nasara, Yesu.” 68 Eye wa likala hati: “Ulume u sio kũlĩhĩle kuenda eci o kasi oku popia si cĩ,” kuenje wa enda pombundi. 69 Ufeko upika eci o mola, wa sapuila vali vana va kalako hati: “Ulume u wa tiamẽlavo kokuavo.” 70 Eye wa likala vali. Noke yokatembo kamue, vana va kalako, va sapuila vali Petulu vati: “Ove wa kalavo kumue lavo, momo ove u Galilea.” 71 Eye wa fetika oku lisinga hati: “Ulume u vu kasi oku tukula, sio kũlĩhĩle!” 72 Vepuluvi liaco haico ekondombolo lia lila onjanja yavali kuenje Petulu wa ivaluka eci Yesu o sapuilile hati: “Osimbu ekondombolo ka lia lilile onjanja yavali, o ndi likala olonjanja vitatu.” Wa sumua kuenje wa fetika oku lila calua.

15 Vepuluvi liaco, haico ovitunda via velapo lakulu kuenda vakuavisonehua la vosi Vakuekanga Linene va likunda pokati kuenje va kuta Yesu, vo wambata loku weca ku Pilato. 2 Kuenje Pilato wo pula hati: “Ove Soma ya va Yudea?” Yesu wa tambulula hati: “Ove wa ci popia.” 3 Pole, ovitunda via velapo vio lundila ovina vialua. 4 Pilato wo pula vali hati: “Ku tambulula cimue? Tala ndomo va kasi oku ku pindikila ovina vialua.” 5 Yesu ka tambuluile cimue kuenje Pilato wa komõha.

6 Ca kala ocituwa okuti kocipito locipito, eye wa enda oku yovuila owiñi omandekua yina ovo va pingile. 7 Kepuluvi liaco, vokayike mua kala ulume umue o tukuiwa Baraba wa kuatiwile kumue la vakuosuanji okuti kusuanji wavo va ponda omunu. 8 Kuenje owiñi weya wa fetika oku pinga ku Pilato, ndeci a va lingaila. 9 Eye wa va tambulula hati: “Vu yongola okuti ndu yovuili Soma ya va Yudea?” 10 Pilato wa limbuka okuti ovitunda via velapo vo nena kokuaye omo lionya. 11 Puãi ovitunda via velapo via vetiya owiñi oku pinga oco a va yovuile Baraba. 12 Pilato wa va pula vali hati: “Nye ndi linga la una vu tukula hati, Soma ya va Yudea?” 13 Ovo va kaluka vati: “A valeliwe kuti!”* 14 Pilato wa va pula hati: “Momo lie? Ocina cipi cĩvi a linga?” Vosi va kaluka vali vati: “A valeliwe kuti!”* 15 Oco Pilato a sanjuise owiñi, wa va yovuila Baraba; pole, noke yoku tuma oku tipula Yesu wo weca oco a pondiwile kuti.

16 Asualali vo wambata kocitali, kelombe lia nguluvulu kuenda va kovonga asualali vosi. 17 Vo walisa onanga yohusu kuenda va pata ekolowa liolosongo, vo li walisa; 18 kuenje va fetika oku u kalukila vati: “Kalunga,* a Soma ya va Yudea!” 19 Vo veta loluneva vutue, vo siyila kuenda va petama loku u kekamẽla kolongolo. 20 Osimbu va kala oku u yola epembe, vo upa onanga yohusu, yu vo walisa uwalo waye. Kuenje vo wambata oco a pondiwile kuti. 21 Ovo va eca upange woku ambata uti wekangiso* wa Yesu ku Simono ulume umue u Kurene wa kala oku tunda kepia haeye isia ya Alexandro la Rufu.

22 Vo wambata kocitumãlo ci tukuiwa Gongota, ci lomboloka “Ocitumãlo Cekõlokõlo.” 23 Va seteka oku wĩha ovinyu ya tengiwa lo mura, pole, wa likala oku nyua. 24 Noke yoku u valela kuti, va litepela uwalo waye loku u limbila ocela, oco va tale u o kala lawo. 25 Eci ca kala kowola yatatu* kuenje vo valela kuti. 26 Kua kapiwa ocisonehua ceko liaye, citi: “U Soma ya va Yudea.” 27 Kuenje ovo va kapa konele yaye ovingumba vivali, okuti umue kondio yaye ukuavo kepĩli. 28 —— 29 Vana va kala oku pita onjila, va fetika oku u sepula, loku puka puka ovitue vati: “Okuakunyõla onembele loku yi tunga voloneke vitatu, 30 lipopela ove muẽle, loka kuti wekangiso.”* 31 Ovitunda via velapo la vakuavisonehua, va kalavo oku u yola epembe loku vangula omunu lukuavo vati: “Wa popela vakuavo; eye muẽle ka tẽla oku lipopela! 32 Kristu, Soma ya Isareli; a loke kuti wekangiso,* oco tu mole kuenje tu tava kokuaye.” Vana va kapiwile kumue laye kuti lavovo va fetika oku u savula.

33 Oku upisa kowola yepandu,* owelema wa wila kilu lieve toke kowola yecea.* 34 Kowola yecea, Yesu wa kaluka lolukandi hati: “Eli, Eli, lama sabakatani?” ci lomboloka okuti, “A Suku yange, a Suku yange, wa njandulukila nye?” 35 Vamue va kala ocipepi poku ci yeva, va popia vati: “Tali! Eye wo vilikiya Eliya.” 36 Ulume umue wa lupuka, wa kuata onjavi kuenda wa yi yuvika vindangele, wa yi kapa koluneva kuenje wo ĩha oco a nyue, loku popia hati: “A kale! Tu tala nda Eliya iya oku u popela.” 37 Yesu wa kaluka lolukandi kuenje wa tula omuenyo. 38 Ongumbo yocitumãlo ci kola ya toka volonepa vivali, tunde kilu toke kombuelo. 39 Kesongo kolohoka una wa kala ponele yaye eci a mola ndeci eye a tula omuenyo, wa popia hati: “Ocili, u wa kala Omõla a Suku.”

40 Kua kalavo akãi vamue vo lavuluila ocipãla, pokati kavo Maria Magadala, la Maria ina ya Tiago Umalẽhe la Yose kuenda Salome, 41 okuti vana va enda oku u kuama loku u vumba eci a kala ko Galilea kuenda akãi vakuavo va kala kumue laye ko Yerusalãi.

42 Osimbu ekumbi lia kala oku iñila eci kua kambele eteke koku Pongiya Esambata, 43 kueya Yosefe u Arimateya ulume umue wa kemãla Ukuekanga Linene, okuti wa kalavo oku lavoka Usoma wa Suku. Wa kuata utõi woku enda ku Pilato oku pinga etimba lia Yesu. 44 Pole, Pilato wa yonguile oku kũlĩha nda eye wa fa ale kuenje wa kovonga kesongo kolohoka loku u pula nda Yesu wa fa muẽle. 45 Noke yoku ci kũlĩhĩsa ku kesongo kolohoka, wa eca etimba liaco ku Yosefe. 46 Kuenje wa landa onanga yovalatanya, wo tikula, wo muñila ponanga yaco yovalatanya kuenda wo langeka veyambo lia songiwa vesenje; noke wa tiñuluila ewe puvelo weyambo. 47 Pole, Maria Magadala la Maria ina ya Yose va kala oku luluvala apa eye a langekiwile.

16 Noke Yesambata, Maria Magadala la Maria ina ya Tiago kuenda Salome, va landa amẽla velemba liwa oco va siekete etimba lia Yesu. 2 Komẽle ociteketeke yeteke liatete liosemana, osimbu ekumbi lia kala oku tunda, ovo va pitĩla keyambo. 3 Va kala oku lipula pokati vati: “Helie o tu tiñuluilako ewe puvelo weyambo?” 4 Eci va vanjako, va limbuka okuti ewe va li tiñululako, ndaño okuti lia kala linene. 5 Eci va iñila veyambo va sangamo umalẽhe umue wa tumãla konele yondio luwalo u yela kuenje va saluka. 6 Eye wa va sapuila hati: “Ko ka saluki. Vu kasi oku sandiliya Yesu u Nasara wa pondiwila kuti. Eye wa pinduiwa. Eye ka kasi palo. Tali, apa opo vo langekele. 7 Kuendi, ka sapuili olondonge viaye kuenda Petulu okuti, ‘Eye o ko livangeli ko Galilea. Oko vu ko muila, ndeci a vu sapuilile.’” 8 Eci va tunda veyambo, va tila lalupesi, loku luluma omo liocinjoko va kuata. Pole, ka va sapuilileko laumue, momo va kala lusumba.*

Ale, “oku iñisiwa kosi yovava; oku yuvikiwa vovava.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “ombolo yoku taliwa.”

Ale, “oku nõla.”

Ale, “oku nõla.”

Ale, “ukuambili.”

Onduko ya eciwa ku Satana.

Ale, “koloneke vilo.” Tala Elomboluilo.

Ale, “ekualu lioku yonga.”

Ale, “oku yokoka?”

Ale, “kongenge.”

Ale, “Alupale Ekũi.”

Ale, “o panda koku fa.”

Ale, “oku liwekapo oku yokoka.”

Ale, “wa handeleka olonjanja vialua.”

Lit., “osipi.”

Ale, “uwalo ukuavo.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “la vana va tumãlele komesa.”

Okuti kowola 3 kociteketeke toke eci ekumbi li tunda kowola 6 komẽle.

Okuti, ka ca lombolokele oku liyelisa keliño.

Ale, “oku popia lãvi.”

Kelimi lio Helasi porneia. Tala Elomboluilo.

Ale, “ovilinga vi kutisa osõi.” Kelimi lio Helasi, aselgeia. Tala Elomboluilo.

Ale, “onyitiwe.”

Ale, “Alupale Ekũi.”

Ale, “oku likandangiya oku lia.”

Ale, “akualu oku kapa okulia.”

Ale, “akualu oku kapa okulia.”

Tala Elomboluilo.

Ale, “ka va kolelele Suku.”

Ale, “vohĩla ondaka yaco.”

Tala Elomboluilo.

Tala Elomboluilo.

Tala Elomboluilo.

Ale, “volongave.”

Ale pamue, “omunu lukuavo.”

Ale, “oloneke viya.” Tala Elomboluilo.

Ale, “vana va limbukiwa okuti.”

Ci lomboloka “Ulongisi.”

Ale, “lia sovuiwa lomanu?”

Lit., “utue wevindi.”

Ale, “ca velapo vali.”

Ale, “via velapo.”

Ale, “lia kãla.”

Ale, “oviwala.”

Lit., “ololepta vivali, okuti o kuadrante yimosi.”

Ale, “uhukũi.”

Lit., “ceci ekondombolo li lila.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “ovo va vangula loku fungula; vo pisa.”

Ale, “olosamo.”

Ale, “oku yokoka.”

Ale, “Omuenyo wange.”

Ondaka yimue okuti kelimi lio Aramaiku yi lomboloka “A Tate!”

Ale, “onjongole.”

Ale, “ka walele ciwa; uwalo wokosi.”

Ale, “Ene vu sima nye?”

Ale, “A pondiwile kuti!”

Ale, “A pondiwile kuti!”

Ale, “Oku lama.”

Tala Elomboluilo..

Okuti kowola 9 komẽle.

Tala Elomboluilo.

Tala Elomboluilo.

Okuti kowola 12.

Okuti kowola 3 kekumbi.

Vovisonehua vimue vio kosimbu havio via koleliwa, Evangeliu lia Marko li malusula lolondaka vi sangiwa kocinimbu 8.

    Alivulu Wumbundu (1993-2026)
    Tunda
    Iñila
    • Umbundu
    • Tumisa o link
    • Ceci o yongola
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Alungulo Onumbi
    • Onumbi Yoku Liteyuila
    • Ndomo o Liteyuila
    • JW.ORG
    • Iñila
    Tumisa o link