ESAPULO LIWA LIA LOMBOLUIWA LA MATEO

1 Elivulu liulandu* womuenyo wa Yesu Kristu,* omõla a Daviti, omõla a Avirahama:

2 Avirahama wa linga isia ya Isake;

Isake wa linga isia ya Yakoba;

Yakoba wa linga isia ya Yuda kuenda ya vamanjaye;

3 Yuda wa linga isia ya Peresi kuenda Sera una a cita la Tamare;

Peresi wa linga isia ya Hesirone;

Hesirone wa linga isia ya Arama;

4 Arama wa linga isia ya Aminadava;

Aminadava wa linga isia ya Nasone;

Nasone wa linga isia ya Salimone;

5 Salimone wa linga isia ya Boasi una a cita la Rahava;

Boasi wa linga isia ya Ovede una a cita la Ruti;

Ovede wa linga isia ya Jese;

6 Jese wa linga isia ya Soma Daviti.

Daviti wa linga isia ya Salomone una a cita lukãi wa Uriya;

7 Salomone wa linga isia ya Rehovama;

Rehovama wa linga isia ya Aviya;

Aviya wa linga isia ya Asa;

8 Asa wa linga isia ya Yehosafata;

Yehosafata wa linga isia ya Yehorama;

Yehorama wa linga isia ya Usiya;

9 Usiya wa linga isia ya Yotama;

Yotama wa linga isia ya Ahasi;

Ahasi wa linga isia ya Hesekiya;

10 Hesekiya wa linga isia ya Manase;

Manase wa linga isia ya Amoni;

Amoni wa linga isia ya Yosiya;

11 Yosiya wa linga isia ya Yekoniya kuenda ya vamanjaye eci va ambatiwa kumandekua ko Bavulono.

12 Noke yoku ambatiwa kumandekua ko Bavulono, Yekoniya wa linga isia ya Sialitiyele;

Sialitiyele wa linga isia ya Seruvavele;

13 Seruvavele wa linga isia ya Avihudi;

Avihudi wa linga isia ya Eliakimi;

Eliakimi wa linga isia ya Asoro;

14 Asoro wa linga isia ya Sadoke;

Sadoke wa linga isia ya Ahemi;

Ahemi wa linga isia ya Eliudu;

15 Eliudu wa linga isia ya Eleasa;

Eleasa wa linga isia ya Matana;

Matana wa linga isia ya Yakoba;

16 Yakoba wa linga isia ya Yosefe, ulume wa Maria una wa cita Yesu, o tukuiwa Kristu.

17 Ovitumbulukila viosi oku upisa ku Avirahama toke ku Daviti, via tẽla 14 kovitumbulukila kuenda oku upisa ku Daviti toke koku tualiwa kumandekua ko Bavulono, pa pita 14 kovitumbulukila kuenda oku upisa koku tualiwa kumandekua ko Bavulono toke ku Kristu, pa pita 14 kovitumbulukila.

18 Oku citiwa kua Yesu Kristu, kua kala ndomo. Eci inaye Maria wa likuminyiwa oku kueliwa la Yosefe, vo sanga okuti we mina lunene wespiritu sandu,* osimbu ka va kuelele. 19 Omo okuti ulume waye Yosefe wa kala ukuesunga, ka yonguile okuti ci kũlĩhĩwa lomanu kuenje wa sima oku u nyãla vuyombeki. 20 Yosefe noke yoku sokolola ovina evi, ungelo wa Yehova* wa molẽha kokuaye vonjoi, yu wa popia hati: “A Yosefe amõla a Daviti, ku ka kuate ohele yoku kuela Maria, momo we mina lunene wespiritu sandu. 21 Eye o cita omõla ulume kuenje u luka Yesu,* momo eye o ka yovola omanu vaye kakandu avo.” 22 Ovina viosi evi, via lingiwila oku tẽlisa eci Yehova a popele vonduko yuprofeto waye hati: 23 “Tala! Ufeko wosombo o ka mina, noke o cita omõla ulume kuenje vo luka Emanuele,” ca lomboloka okuti “Suku o Kasi Letu.”

24 Noke Yosefe wa pasuka kotulo kuenda wa linga ndeci ungelo wa Yehova o handeleka, yu wa ambata ukãi waye konjo. 25 Pole, ka litokekele laye toke eci a cita omõla ulume kuenje wo luka Yesu.

2 Noke yoku citiwa kua Yesu ko Beteleme yo ko Yudea koloneke via Soma Herode,* tala! vakuakukũlĩhĩsa olombungululu* vo Kutundilo veya ko Yerusalãi, 2 va popia vati: “Osoma ya va Yudea ya citiwa, yi kasi pi? Eci tua kala Kutundilo tua mola olumbungululu luaye kuenje tueya oku u kekamẽla.” 3 Soma Herode eci a ci yeva, eye kumue lomanu vosi vo Yerusalãi va yokoka. 4 Wongolola ovitunda via velapo viosi la vakuavisonehua kuenje wa va pulisa oku Kristu* a citiwila. 5 Vo tambulula vati: “Ko Beteleme yo ko Yudea, ndomo ca sonehiwile lovaprofeto: 6 ‘Kuenda Ove a Beteleme afeka yo Yuda, ku sule pokati kolombiali vio Yuda, kokuove ku tunda ombiali yi ka kala ungombo womanu vange, va Isareli.’”

7 Herode wa vilikiya vuyombeki vakuakukũlĩhĩsa olombungululu, yu wa va pulisa otembo olumbungululu lua molẽha. 8 Eci a va tuma ko Beteleme, wa popia hati: “Kuendi ka sandiliyi oñaña yaco kuenje eci vu yi sanga, sapuiliko oco ndi yi kekamẽlevo.” 9 Noke yoku yeva soma, ovo va enda lonjila yavo kuenje olumbungululu va muile eci va kala Kutundilo lua molẽhela kovaso avo, yu lua va songuila toke oku kua kala oñaña. 10 Eci va mola olumbungululu, va kuata esanju lialua. 11 Kuenje eci va iñila vonjo, va sanga okamõla la inaye Maria, yu vo kekamẽla. Va yikula akolombele avo kuenda vo wĩha olombanjaile—viulu longuendu kuenda o mura. 12 Pole, omo Suku wa va lungula vonjoi oco ka va ka tiukile ku Herode, va enda lonjila yikuavo kofeka yavo.

13 Noke eci va enda, ungelo wa Yehova wa molẽhela ku Yosefe vonjoi, hati: “Votoka, ambata okamõla la inaco kuendi Kegito, oko vu kala toke eci ndu sapuili cimue, momo Herode o kasi oku sandiliya okamõla oco a ka ponde.” 14 Kuenje Yosefe wa votoka luteke, wa ambata okamõla la inaco, yu va enda Kegito. 15 Oko a kala toke eci Herode a fa. Ovina evi, via lingiwila oku tẽlisa eci Yehova a popele vonduko yuprofeto hati: “Kegito oko nda vilikiyila omõlange.”

16 Herode eci a limbuka okuti wa kembiwa la vakuakukũlĩhĩsa olombungululu, wa tema calua kuenje wa tuma oku ponda omãla vosi valume oku upisa koloñaña toke vana va kuete anyamo avali vo vo Beteleme kuenda vovaimbo a kala ocipepi. Eye wa sokisa otembo yaco leci vakuakukũlĩhĩsa olombungululu vo sapuilile. 17 Kuenje kua tẽlisiwa eci uprofeto Yeremiya a popele, hati: 18 “Vo Rama mua yevala ondaka yoku litetela loku lisiõsiõla. Rahele eye wa kala oku lila omãla vaye kuenda ka tava oku lembiwa, momo ka va kasiko vali.”

19 Eci Herode a fa, oco, ungelo wa Yehova wa molẽhela ku Yosefe vonjoi Kegito, 20 loku popia hati: “Votoka, ambata okamõla la inaco, kuendi kofeka yo Isareli, momo u wa kala oku sanda omuenyo wokamõla, wa fa.” 21 Kuenje wa votoka, wa ambata okamõla la inaco, yu va tiukila kofeka yo Isareli. 22 Eci Yosefe a yeva okuti Arkelau eye o kasi oku viala vo Yudea pomangu ya isiaye Herode, wa kuata ohele yoku endako. Pole, noke yoku tambula elungulo lia Suku vonjoi, wa tiukila ko Galilea. 23 Kuenje weya yu va tunga vimbo lia tukuiwa hati, Nasara, oco ku tẽlisiwe eci ovaprofeto va popele vati: “Eye o ka tukuiwa okuti u Nasara.”*

3 Koloneke viaco, Yoano Upapatisi wa fetika oku kundila vekalasoko lio Yudea, 2 loku popia hati: “Likekembeli, momo Usoma wo kilu u kasi ocipepi.” 3 U eye una wa tukuiwa luprofeto Isaya lolondaka viti: “Ondaka ya umue ya kalukila vekalasoko yiti: ‘Pongiyi onjila ya Yehova! Suñamisi elila liaye.’” 4 Yoano wa walele uwalo wovonya ongamelo kuenda wa itika uvia wocipa vombunda. Okulia kuaye apange lowiki wombula. 5 Kuenje omanu vo vo Yerusalãi la vosi va Yudea kuenda ovaimbo osi a kala ocipepi lo Yordão, va enda kokuaye, 6 kuenje va papatisiwa* laye Volui Yordão, loku litavela akandu avo.

7 Eci a mola va Fariseo valua la va Sadukeo veya kokuaye oco va papatisiwe, wa va sapuila hati: “Ambuto yolonyõha, helie wo sapuili okuti vu puluka konyeño yi laika oku iya? 8 Omo liaco, imi apako o kuatisi oku likekembela. 9 Ko ka popi hoti, ‘Tu kuete isietu Avirahama.’ Momo ndu sapuili siti, Suku o pondola oku votola ovawe a-a oco a linge omãla va Avirahama. 10 Ondiaviti yi kasi ale kolombombo vioviti. Uti wosi ka wimi apako awa, u tetiwa kuenje wimbiwa vondalu. 11 Ame ndu vu papatisi lovava omo lioku likekembela kuene, pole, u iya konyima yange, wa mbelapo okuti ame ndi sule kuenda si sesamẽla oku upa olohaku kolomãhi viaye. Eye o ko papatisi lespiritu sandu kuenda ondalu. 12 Ocipekulo caye ci kasi peka liaye kuenda o ka yelisa ocimbandi, ongolola otiliku loku yi kapa vosila, ovinene o vi imba vondalu okuti ka vi nõliwa vali.”

13 Noke Yesu wa tunda ko Galilea oku enda ko Yordão ku Yoano oco a papatisiwe laye. 14 Pole, Yoano wa seteka oku u tateka hati: “Ove, ove o sesamẽla oku ndi papatisa, cilo iya kokuange?” 15 Yesu wo tambulula hati: “Ci lingiwe, yilo oyo otembo yoku linga eci ca tu sungulukila.” Kuenje wa liwekapo oku u tateka. 16 Noke yoku papatisiwa, Yesu wa tunda vovava; ilu lia yuluka yu wa mola espiritu sandu lia Suku lia loka ndopomba kuenje lio wila. 17 Tala! Kilu kua tunda ondaka yiti: “U Omõlange wa soliwa, ndo sanjukila.”

4 Kuenje Yesu wa songuiwa lespiritu lia Suku vekalasoko, yu wa yonjiwa Leliapu. 2 Noke yoku likandangiya okulia 40 kovotanya kuenda 40 kovoteke, wa yeva onjala. 3 Kuenje Uyonji weya, yu wo sapuila hati: “Nda vumõla a Suku, sapuila ovawe a-a oco a pongoloke olombolo.” 4 Puãi eye wo kumbulula hati: “Ca sonehiwa citi: ‘Omunu ka muila lika omuenyo kombolo, te kolondaka viosi vi tunda vomẽla wa Yehova.’”

5 Noke Eliapu lio tuala volupale lu kola kuenje lio talamisa kocimbaka co kilu lionembele, 6 kuenje lio sapuila hati: “Nda vumõla a Suku, tehẽla posi, momo ca sonehiwa citi: ‘Eye o tuma ovangelo vaye kokuove’ kuenda ‘Ovo va ku kuata lovaka avo okuti omãhi yove ka yi veta kewe.’” 7 Yesu wo kumbulula hati: “Ca sonehiwa vali ndoco: ‘Ku ka seteke Yehova Suku yove.’”

8 Eliapu lio tuala vali komunda yisõvi kuenje lio lekisa ovosoma osi oluali lulamba walio. 9 Kuenje lio sapuila ndoco: “Ndu ku ĩha ovina evi viosi nda wa ñekamẽla loku ndi fendela.” 10 Yesu wo tambulula hati: “A Satana, nunde! Momo ca sonehiwa citi: ‘Fendela Yehova, Suku yove, eye lika o vumba.’” 11 Noke Eliapu lio siapo kuenje ovangelo veya oku u kuatisa.

12 Eci a yeva okuti Yoano wa kuatiwa, wa enda ko Galilea. 13 Noke yoku tunda ko Nasara, wa kala ko Kafarinau ocipepi lokalunga kofeka ya Sevulono la Nafitali, 14 oco ku tẽlisiwe olondaka viuprofeto Isaya wa popele hati: 15 “Afeka ya Sevulono kuenda afeka ya Nafitali, kumue lonjila yokalunga, lo kesinya likuavo lia Yordão kuenda o Galilea yolofeka! 16 Omanu va kala vowelema va mola ocinyi calua kuenda vana va kala vulembo u koka oku fa, ocinyi ca va tuila.” 17 Oku upisa opo, Yesu wa fetika oku kunda hati: “Likekembeli, momo Usoma wo kilu u kasi ocipepi.”

18 Osimbu a kala oku endela kohulo Yokalunga ko Galilea, wa mola Simono o tukuiwa hati Petulu la manjaye Andereu va kala oku imba owanda vokalunga, momo va kala anyanga volõsi. 19 Kuenje wa va sapuila hati: “Ñuami, ndu lingisi anyanga vomanu.” 20 Haico va sia awanda avo kuenje vo kuama. 21 Oku tundako, wa mola vamanji vavali okuti, Tiago omõla a Sebedeo la manjaye Yoano. Ovo va kala vowato la isiavo Sebedeo oku tonga awanda avo kuenje wa va kovonga. 22 Vepuluvi liaco, haico va sia owato kuenda isiavo, yu vo kuama.

23 Noke wa enda vo Galilea yosi oku longisa volosunangonga viavo kuenda oku kunda olondaka viwa Viusoma loku sakula omanu va kuatiwile lovovei aiñi aiñi. 24 Esapulo liatiamẽla kokuaye lia lisanduila ko Suria yosi kuenje vo nenela vosi va talisiwa ohali omo liovovei aiñi aiñi, la vana va kuatiwile lolondele, locinonya, lava va fa ovolu kuenje wa va sakula. 25 Owiñi walua wo kuama, vamue va tunda ko Galilea, vakuavo ko Dekapoli,* ko Yerusalãi, ko Yudea kuenda kesinya likuavo lia Yordão.

5 Oco, eci a mola owiñi wa londa komunda; kuenje osimbu a tumãla, olondonge viaye vieya kokuaye. 2 Noke wa fetika oku va longisa hati:

3 “Va sumũlũha vana va kũlĩha okuti va sukila oku lilongisa ovina via tiamẽla ku Suku, momo Usoma wo kilu wavo.

4 “Va sumũlũha vana va sumua, momo va ka lembelekiwa.

5 “Va sumũlũha vana vomboka,* momo va ka piñala oluali.

6 “Va sumũlũha vana va kasi onjala lenyona liesunga, momo va ka tekuiwa.*

7 “Va sumũlũha vakuahenda, momo va ka lekisiwa ohenda.

8 “Va sumũlũha vana va yela kutima, momo va ka mola Suku.

9 “Va sumũlũha vakuakulinga ombembua,* momo va ka tukuiwa hati, omãla va Suku.

10 “Va sumũlũha vana va lambalaliwa omo liesunga, momo Usoma wo kilu wavo.

11 “Wa sumũlũhi eci omanu vo sepuli loku vu lambalali kuenda oku vu lundila ovina viosi vĩvi vonduko yange. 12 Sanjuki kuenda yoleli, momo vu kuete onima yinene kilu, ovaprofeto va lambalaliwilevo ndene.

13 “Ene vumongua woluali; oco hẽ nda omongua wa sava, u kuata vali ndati ongusu? Owo ka u silivila, te oku winasi kuenje omanu va u liataila.

14 “Ene vucinyi coluali. Ka citava okuti olupale lu vundisua konyima yomunda. 15 Omanu ka va mĩha ondiyelo loku yi tuvika lekualu,* pole, yi kapiwa kilu liociyekelo kuenje yi mĩhila onjo yosi. 16 Cimuamue haico, ocinyi cene ci tuile komanu, oco va mole ovilinga viene viwa kuenje va sivaya Isiene o kasi kilu.

17 “Ko ka simi hoti ndeya oku imula Ocihandeleko ale Ovaprofeto. Sieyilile oku ci imula, te oku ci tẽlisa. 18 Ocili, mopia lene siti, osimbu ilu losi ka via pitile, lacimue ocisonehua Cocihandeleko cupiwapo, toke eci ovina evi vi tẽlisiwa. 19 Omunu wosi upa kocihandeleko eci, ale o longisa vakuavo oku ci lingavo, o tukuiwa okuti utito Kusoma wo kilu. Wosi o ci pokola loku ci longisa, o tukuiwa okuti unene Kusoma wo kilu. 20 Hu sapuili siti, nda ovilinga viene viesunga ka via velelepo via vakuavisonehua la va Fariseo, ka wiñili Vusoma wo kilu.

21 “Wa yevi eci ca popiwa ku vakukululu yene citi: ‘Ku ka ponde, wosi o ponda ukuavo o tualiwa kekanga.’ 22 Pole ndu sapuili siti, wosi o funguila manjaye o tualiwa kekanga; kuenda wosi o sapuila manjaye olondaka vietombo o tualiwa Kekanga Linene; lu o popia ukuavo hati, ‘Vucitumbafe!’ o sesamẽla oku imbiwa Vongehena.*

23 “Nda wa nena ombanjaile yove kutala kuenje wa ivaluka okuti manjove u kuetele ondaka yimue, 24 sia ombanjaile yove ocipepi lutala, kuende. Tete ka lisunguluise la manjove kuenje tiuka, oco ece ombanjaile yove.

25 “Tetulula lonjanga ovitangi lu wa ku sapula kekanga osimbu vu kasi vonjila, sanga eci vu pitĩla konganji, oyo yi ku eca kakuenje vekanga kuenje o kapiwa vokayike. 26 Ndu sapuili siti, ku tundimo toke eci o feta ovingangu* viove via sulako.

27 “Wa yevi eci ca popiwa citi: ‘Ku ka linge ukahokolo.’ 28 Pole, ndu sapuili siti, wosi o vanja kukãi loñeyi yĩvi, wa linga ale laye ukahokolo vutima waye. 29 Nda iso liove liondio li ku kokela ocilondokua, litofolamo kuenje linasi. Hĩse oku pumba ocimatamata cimosi cetimba, oku imbiwa etimba liosi Vongehena* hacoko. 30 Nda eka liove liondio li ku kokela ocilondokua, li teta kuenje linasi. Hĩse oku pumba ocimatamata cimosi cetimba, oku imbiwa etimba liosi Vongehena* hacoko.

31 “Ca popiwa citi: ‘Wosi o nyãla ukãi waye, o wĩhe ukanda woku u nyãla.’ 32 Pole, ndu sapuili siti, wosi o linyãla lukãi waye nda halevĩhoko liukahonga,* u kokela oku linga ukahokolo, lu o kuela ukãi va nyãla, o linga ukahokolo.

33 “Wa yevi vali eci ca popiwa ku vakukululu yene citi: ‘Ku ka lisinge eci ku pondola oku tẽlisa, te o tẽlisa ohuminyo wa lingila Yehova.’ 34 Kuenje ndu sapuili siti: Ku ka lisingile ilu, momo ocalo ca Suku; 35 ndaño osi, momo ociliatelo colomãhi viaye, ndaño o Yerusalãi, momo olupale lua Soma. 36 Ku ka lisingile utue wove, momo ku tẽla oku pongolola esinga li yela ale li tekãva. 37 Ondaka yove yi kale okuti nda ‘Oco,’ oco, nda ‘Hacoko,’ hacoko, pole, cikuavo condingaĩvi.

38 “Wa yevi eci ca popiwa citi: ‘Iso liso kuenda eyo leyo.’ 39 Pole, mopia lene siti: Ko ka tamalali londingaĩvi, u o ku veta ocikusi konele yondio u wĩhavo epĩli. 40 Nda umue o yongola oku ku tuali kekanga loku kala luwalo wene, u wĩhivo ocikutu cene; 41 nda ombiali yi ku kisika oku linga upange umue vowola yimosi, u lingila olowola vivali. 42 U o ku pinga cimue u wĩha, u o yongola oku ku undila* ku ko limĩle.

43 “Wa yevi eci ca popiwa citi: ‘Sola ukuẽle kuenda suvuka unyãli wove.’ 44 Pole, mopia lene siti: Soli ovanyãli vene kuenda likutililiko ava vo lambalali, 45 oco vu lekisi okuti vumãla va Isiene o kasi kilu, momo eye o tundaisaila ekumbi kolondingaĩvi kuenda komanu vawa, o lokaisaila ombela ku vakuesunga lava havakuesungako. 46 Nda vu sola lika ava vo soli, onima yipi vu kuata? Vakuakutambula elisimu ka va lingaingavo ovina viaco? 47 Nda vu lama lika vamanjene, nye vu linga okuti ca velapo? Vakualofeka hẽ ka va lingaingavo ovina viaco? 48 Kali omanu va lipua* ndeci Isiene o kasi kilu a lipua.

6 “Li lavi okuti ovilinga viene viesunga ka vu vi lekisa komanu oco vu muiwe lavo; sanga ka vu tambula onima layimue ku Isiene o kasi kilu. 2 Poku eca oviali viove viohenda,* ku ka sike olumbeta ndeci vakuambambe va lingainga volosunangonga lo volokololo, oco va sivayiwe lomanu. Ocili, mopia lene siti, va kuete ale onima yavo. 3 Pole, poku eca oviali viove viohenda, ku ka ecelele okuti eka liove liepĩli li kũlĩha eci eka liove liondio li kasi oku linga, 4 oviali viove viohenda vi eciwe vuyombeki. Kuenje Isiove o lete ovina viuyombeki o ku ĩha onima.

5 “Eci vu likutilila, ko ka lingi nda vakuambambe, momo va sole oku talama vilu poku likutilila volosunangonga kuenda panyaha olonjila oco va muiwe lomanu. Ocili, mopia lene siti, va kuete ale onima yavo. 6 Puãi eci o likutilila, iñila vohondo yove, noke yoku yika epito likutilila ku Isiove una o lete ovina viosi. Kuenje Isiove o lete ovina viosi oku ĩha onima. 7 Poku likutilila ko ka tukole ovina vimuamue olonjanja viosi, ndeci vakualofeka va lingainga, momo va sima okuti va yeviwa omo lioku tukola olondaka vialua. 8 Ko ka lisokisi lavo, momo Isiene wa kũlĩha ovina vu sukila osimbu ka wo vi pingili.

9 “Likutilili ndoco:

“‘A Isietu o kasi kilu, onduko yove yi sumbiwe.* 10 Usoma wove wiye. Ocipango cove ci lingiwe palo posi, ndeci ci lingiwa kilu. 11 Tu ĩhe okulia kuetaili; 12 kuenda tu ecele akandu etu, ndeci tu ecaila ava va tu lueyela. 13 Ku ka ecelele okuti tu yonjiwa, puãi tu popele* kondingaĩvi.’

14 “Nda ene weceli akandu omanu va ku lueyeli, Isiene wo kilu ecelavo akandu ene; 15 pole, nda ka weceli akandu omanu, Isiene ka ecelavo akandu ene.

16 “Eci vu likandangiya okulia, ko ka sumui ndeci vakuambambe va lingainga, momo va nyumalisa ovipala viavo* oco va muiwe lomanu okuti va kasi oku likandangiya okulia. Ocili, mopia lene siti, va kuete ale onima yavo. 17 Pole, eci o likandangiya okulia, likapa ulela kutue* kuenda pusa kocipala, 18 oco omanu ka va ka limbuke okuti o kasi oku likandangiya okulia, te lika Isiove una o lete ovina viosi. Kuenje Isiove o lete ovina viosi, oku ĩha onima.

19 “Ko ka lisolekeli ukuasi wa palo posi, una u liwa lombunji kuenda onguyu, haiwo ovimunu vi pondola oku iva. 20 Puãi lisolekeli ukuasi wo kilu, una ka u liwa lombunji kuenda onguyu, haiwo ovimunu ka vi pondola oku iva. 21 Momo oku ku kasi ukuasi wove haiko ku kala utima wove.

22 “Ondiyelo yetimba iso. Nda iso liove li lete ciwa,* etimba liove liosi li kala locinyi.* 23 Nda iso liove lia wuvala,* etimba liove liosi li tekãva. Pole, nda ocinyi ci kasi vokuove ca wuvala, owelema waco u piãla enene!

24 “Lomue o tẽla oku vumba vacime vavali; pamue o suvuka umue kuenda o sola ukuavo, ale o kakatela umue kuenje o pembula ukuavo. Ka vu tẽla oku vumba Suku kuenda Ovokuasi.

25 “Ndu sapuili siti: Ko ka sakalali lomuenyo wene okuti vu lia nye ale vu nyua nye, pamue oku sakalala latimba ene okuti vu wala nye. Omuenyo wene latimba ene, ka via velelepo hẽ okuti okulia luwalo vi sule? 26 Tali olonjila kilu, ovio ka vi limi, ka vi ungula kuenda ka vi kuete olosila, haimo lumue, Isiene kilu o vi tekola. Ene ka wa velelipo hẽ okuti ovio vi sule? 27 Helie pokati kene okuti omo lioku sakalala o tẽla oku vokiya ekukutu limosi komuenyo waye? 28 Handi vali, momo lie vu sakalalela leci vu wala? Lilongisili kolonelẽho vio vusenge ndomo ovio vi kula; ka vi talavaya, ndaño oku pota; 29 pole, ndu sapuili siti, ndaño Salomone vulamba waye, ka la liposuisa ndovio. 30 Nda Suku o walisa ndoco olonelẽho vio vusenge, okuti etaili vi kasiko hẽla vi imbiwa vofolono, ko walisi hẽ ca velapo a vakuekolelo litito? 31 Ko ka sakalali loku popia hoti, ‘Tu lia nye?’ ale, ‘Tu nyua nye?’ pamue ‘Tu wala nye?’ 32 Momo ovina evi viosi ovio vakualofeka va sakalala lavio oku vi sanda. Isiene wo kilu wa kũlĩha okuti vu sukila ovina evi.

33 “Tete sandiliyi Usoma lesunga liaye kuenje ovina evi viosi viu vokiyiwi. 34 Omo liaco, ko ka sakalali leteke likuavo, momo eteke liya li kuete esakalalo liayo. Eteke leteke li kuete ohali yalio.

7 “Ko ka pisi, oco ka vu ka pisiwi; 2 oku pisa vu pisa lakuo, hakuo vo pisili, onjongo vu yonga layo haiyo vo yongeli. 3 Momo lie o vanjela okacinene ka kasi viso lia manjove, puãi ku limbuka ohangalo yi kasi viso liove? 4 O sapuila ndati manjove hoti, ‘Linga hupe okacinene viso liove,’ osimbu okuti viso liove muẽle muli ohangalo? 5 Okuambambe! Tete upa ohangalo viso liove, noke o mola ciwa ndomo upa okacinene viso lia manjove.

6 “Ko ka eci ovina vi kola kolombua, ale oku imba olomota viene viondongo kolongulu, okuti va vi liataila kuenje eci vi ñualapo viu kundumũhili.

7 “Lipiliki oku pinga kuenje vo wĩhi; lipiliki oku sandiliya kuenje vu sanga; kuenda lipiliki oku totola kuenje vo yuluili; 8 momo wosi o lipilika oku pinga o tambula, wosi o lipilika oku sandiliya o sanga, wosi o lipilika oku totola vo yuluilako. 9 Omunu upi pokati kene okuti nda omõlaye u pinga ombolo u wĩha ewe? 10 Ale nda u pinga ombisi u wĩha onyõha? 11 Nda ene vulondingaĩvi vu tẽla oku eca oviali viwa komãla vene, ca piãla enene Isiene o kasi kilu okuti eca ovina viwa kuava vo pinga!

12 “Ovina viosi vu yongola okuti omanu vo vi lingili, haivio vu linga kokuavo. Eci oco Ocihandeleko kuenda Ovaprofeto va popia.

13 “Likolisili oku iñila vombundi ya sukatela, momo ombundi ya sanjavala haiyo ya tanda yi tuala kenyõleho kuenje valua va endelamo; 14 osimbu okuti ombundi ya sukatela haiyo ya likupika oyo onjila yi tuala komuenyo kuenje vañami ñami va yi sanga.

15 “Lilavi kovaprofeto vesanda veya kokuene locipa comeme, pole vokati olombinji via tema. 16 Vu va limbukila kapako avo. Omanu va yunga hẽ ayuva kolosongo, ale akuyu kocambanda? 17 Cimuamue haico, uti uwa wima epako liwa, puãi uti wosi ũvi, wima epako lĩvi. 18 Uti uwa ka wimi epako lĩvi kuenda uti ũvi ka wimi epako liwa. 19 Uti wosi ka wimi epako liwa u tetiwa kuenje wimbiwa vondalu. 20 Ocili okuti omanu vaco, vu va limbukila kapako avo.

21 “Havosiko va nukula vati, a ‘Ñala, a Ñala,’ va iñila Vusoma wo kilu, te lika una o linga ocipango ca Isiange o kasi kilu. 22 Keteke liaco, valua va ka nukula vati: ‘A Ñala, a Ñala, ka tua imbile owanji vonduko yove, ka tua tundasaile olondele vonduko yove kuenda ka tua lingaile hẽ ovilimbu vialua vonduko yove?’ 23 Kuenje mopia lavo siti: ‘Sia lo kũlĩhi! Nundi, alondingakandu!’

24 “Omunu wosi o yeva olondaka evi kuenje o vi kapako, o sokisiwa lulume wa lunguka wa tungila onjo yaye vohanda. 25 Kuenje ombela lofela yalua via veta onjo yaco, pole ka ya kupukile, momo ya sevetiwa vohanda. 26 Puãi, wosi o yeva olondaka evi kuenje ka vi kapiko, o sokisiwa lulume eveke okuti wa tungila onjo yaye veseke. 27 Eci ombela lofela yalua via veta onjo yaco, ya kupuka kuenje ekundu liaco lia piãla.”

28 Eci Yesu a mala oku popia olondaka evi, owiñi wa komõha oku longisa kuaye, 29 momo eye wa va longisa ndomunu o vangula lunene wa tunda ku Suku, ka ci lingile nda vakuavisonehua.

8 Eci a tunda komunda, owiñi walua wo kuama. 2 Kuenje umue ukuavilundu weya, yu wo kekamẽla loku popia hati: “A Ñala, nda wa panga, ñayise.” 3 Oku olõla eka, wo lamba loku popia hati: “Nda panga! Kaya.” Vonjanja yaco haico ovilundu vio tunda. 4 Noke Yesu wo handeleka hati: “Ku ka sapuileko laumue, pole kuende ka lilekise kocitunda kuenda eca ocilumba Mose a handeleka oco ci linge uvangi kokuavo.”

5 Eci a iñila vo Kafarinau, kesongo umue wolohoka weya kokuaye oku u livondela, 6 loku popia hati: “A Ñala ukuenje wange o kasi konjo wa fa ovolu, wo tala ohali yalua.” 7 Eye wo sapuila hati: “Eci ngedako ho sakula.” 8 Kesongo kolohoka wo kumbulula hati: “A Ñala, si sesamẽla okuti ove iñila vonjo yange, pole, popia ño ondaka yimue oco ukuenje wange a kaye. 9 Ame numiliwavo kuenda ñuete asualali va pokola kokuange, eci ndi sapuila umue hati, ‘Kuende!’ eye enda, leci ndi sapuila ukuavo, ‘Enju!’ eye iya kuenda eci ndi sapuila ukuenje wange hati, ‘Linga eci!’ eye o ci linga.” 10 Poku yeva ondaka yaco, Yesu wa komõha kuenda wa sapuila ava va kala oku u kuama hati: “Ndu sapuili ocili, vo Isareli yosi sia la mola ekolelo ndeli. 11 Pole, ndu sapuili siti omanu valua va tunda kutundilo lo kutakelo va ka tumãla komesa la Avirahama la Isake kuenda Yakoba Vusoma wo kilu; 12 osimbu okuti omãla Vusoma va ka imbiwa posamua vowelema. Oko ku kala oku lila kuavo loku likeleketa ovayo.” 13 Noke Yesu wa sapuila kesongo hati: “Kuende. Ndeci ca soka lekolelo wa lekisa, ci lingiwa.” Vowola yaco, haico ukuenje a kaya.

14 Eci Yesu a pitĩla konjo ya Petulu, wa sanga okuti ndatembo yaye yukãi wa kala oku vela ombambi. 15 Pole, eye eci o lamba kokuokuo ombambi yo pita, ukãi yu wa votoka kuenje wa fetika oku u poka. 16 Eci ekumbi lia iñila, omanu va fetika oku u nenela valua va kuatiwa lolondele; kuenje wa tundisa olondele viaco londaka, yu wa sakula vosi va kala oku tala ohali, 17 oco ku tẽlisiwe eci ca popiwa luprofeto Isaya hati: “Eye wambata ovovei etu kuenda wa tu sakula.”

18 Eci Yesu a mola owiñi wo ñuala, wa va handeleka oku enda kocitumãlo cikuavo. 19 Kuenje umue ukuavisonehua weya yu wo sapuila hati: “Olongisi, ame hu kuama kuosi wenda.” 20 Yesu wo kumbulula hati: “Olombulu vi kuete alungi kuenda olonjila vi kuete ovianju, pole Mõlomunu ka kuete apa a kapa utue waye.” 21 Noke ondonge yikuavo ya popia laye hati: “A Ñala tete ngecelele oco ngende oku ka kenda isiange.” 22 Yesu wo kumbulula hati: “Ñuame kuenda ecelela okuti ovivimbi vi likenda ovio muẽle.”

23 Eci a wila vowato, olondonge viaye vio kuama. 24 Kuenje tala! vokalunga mua katuka ehunguhungu linene, okuti akimba a fetika oku veta vowato; pole, eye wa kala oku pekela. 25 Ovo vo pasula loku popia vati: “A Ñala tu popele, tu laika oku fa!” 26 Eye wa va kumbulula hati: “Avakuekolelo litito, momo lie vu kueteli usumba?”* Noke wa votoka wa lemela ofela lokalunga kuenje kua kala etulumuho lialua. 27 Alume va komõha loku popia vati: “Omunu u-u helie? Ndaño ofela lokalunga vi pokola kokuaye.”

28 Eci a enda kesinya likuavo, vimbo lio Gadara, wa lisanga lalume vavali va kuetiwe lolondele va kala oku tunda kayambo. Ovo va tema calua, okuti lomue wa kuata utõi woku pita vonjila yaco. 29 Kuenje va kaluka vati: “Amõla a Suku, nye o yongola okuti tu ku ci lingila? Anga weya oku tu yambula osimbu eteke liaco ka lia pitililepo?” 30 Pole, ponele yavo pa kala ocunda colongulu via kala oku lia. 31 Kuenje olondele via fetika oku u livondela viti: “Nda o yongola oku tu tundisa, tu tumise kocunda colongulu.” 32 Noke wa popia lavio hati: “Kuendi!” Kuenje via tunda, via enda, yu via iñila volongulu kuenda olongulu viosi via kupukila vocingunguma* cokalunga kuenda via fila vovava. 33 Pole, angombo va tila, yu va iñila volupale kuenje va sapula cosi, oku kongelamo eci ca pita lalume va kuatiwile lolondele. 34 Kuenda tala! vosi volupale veya oco va lisange la Yesu kuenje eci vo mola, vo handeleka oco a tunde vofeka yavo.

9 Eci a londa vowato, wa yoka yu wa enda vimbo liaye. 2 Kuenje vo nenela ulume umue wambatiwa pociyalo okuti wa fa ovolu. Yesu poku mola ekolelo liavo, wa sapuila ulume waco wa fa ovolu hati: “Amõlange, tula utima! Akandu ove a ecelua.” 3 Kuenje vamue vakuavisonehua va livangula pokati vati: “Undeti wo vangula atonãi.” 4 Yesu poku limbuka ovisimĩlo viavo, wa popia hati: “Momo lie vu simila ovina vĩvi vovitima viene? 5 Nye ca leluka vali, oku popia okuti ‘akandu ove a ecelua,’ ale oku popia hati, ‘Votoka, enda’? 6 Oco vu limbuke okuti Mõlomunu o kuete unene palo posi woku ecela akandu—” noke wa sapuila ulume wa fa ovolu hati: “Votoka, tikula ociyalo cove, kuende konjo yove.” 7 Eye wa votoka kuenje wa enda konjo yaye. 8 Eci owiñi wa ci mola, wa kuata usumba kuenda wa sivaya Suku, una wa eca unene waco komunu.

9 Noke, eci Yesu a kala oku pita kesinya likuavo, wa mola ulume umue o tukuiwa Mateo wa tumãla ponjo yoku fetela elisimu kuenje wo sapuila hati: “Linga ondonge yange.” Eye wa votoka kuenje wo kuama. 10 Osimbu a kala oku lia* vonjo, valua vakuakutambula elisimu la vakuakandu veya kuenje va fetika oku lia* kumue la Yesu kuenda olondonge viaye. 11 Puãi va Fariseo eci va ci mola va pula olondonge viaye vati: “Momo lie ulongisi wene a lila la vakuakutambula elisimu kuenda vakuakandu?” 12 Eci Yesu a ci yeva, wa va tambulula hati: “Omanu va kuete uhayele ka va sukila ondotolo, te vana va vela. 13 Kuendi, lilongisi eci ci lomboloka: ‘Ndi yongola ohenda ovilumba havioko.’ Momo sieyilile vakuesunga, pole, ndeyilila vakuakandu.”

14 Noke olondonge via Yoano vieya kokuaye yu vio pula viti: “Momo lie etu la va Fariseo tu likandangiyila okulia, pole, olondonge viove ka vi likandangiya okulia?” 15 Yesu wa va pula hati: “Akamba va sandombua va sumua hẽ osimbu va kasi la sandombua? Ku iya oloneke eci sandombua ambatiwa kuenje ovo va ka likandangiya okulia. 16 Lomue o tongela ocitetele conanga yokaliye kuwalo wosimbu, momo ocitetele cokaliye ci likonya kuenje epangu liaco li li vokiya. 17 Kuenda omanu ka va kapi ovinyu yokaliye vonjeke yocipa ya kuka. Nda va ci linga, onjeke yaco yi tuika kuenda ovinyu yi peseka kuenje onjeke yaco yi nyõleha. Pole, omanu va kapa ovinyu yokaliye vonjeke yokaliye kuenje vivali viaco vi laviwa.”

18 Osimbu a kala oku va sapuila ovina evi, usongui umue wa amela kokuaye kuenje wo kekamẽla loku popia hati: “Omõlange ufeko toke owola eyi, wa fa, enju, oco olũile eka liove kokuaye kuenje o kala vali lomuenyo.”

19 Noke Yesu wa votoka kuenda wo kuama kumue lolondonge viaye. 20 Kuenje ukãi umue wa kala oku pita osonde 12 kanyamo, wamẽla konyima yaye kuenda wa lamba kolunjenje yuwalo waye, 21 yu ukãi wa vangula likaliaye hati: “Nda nda lamba ño kuwalo waye, ñaya.” 22 Eci Yesu a ñualila konyima, wo mola kuenje wo sapuila hati: “Amõlange, tula utima! Ekolelo liove lia ku kayisa.” Vowola yaco haico ukãi a kaya.

23 Eci Yesu a pitĩla konjo yusongui waco, wa sanga vakuakusika olombendo lonjuela yowiñi walua, 24 kuenje eye wa popia hati: “Tundi posamua, ufeko ka file, eye wa pekela.” Ovo va fetika oku u yola epembe. 25 Pana okuti owiñi wa tunda, eye wa iñila, yu wo kuata peka kuenje ufeko wa votoka. 26 Ondaka yaco ya lisanduila kofeka yosi.

27 Eci Yesu amela konele yikuavo, alume vavali olomeke vo kuama, va kaluka lolukandi vati: “Tu kuatele ohenda, Amõla a Daviti.” 28 Eci a iñila vonjo, olomeke viaco vio kuama kuenje Yesu wa va pula hati: “Wa koleli okuti ndi tẽla oku ci linga?” Ovo va kumbulula vati: “Tua ci kolela a Ñala.” 29 Kuenje wa lamba vovaso avo loku popia hati: “Ci lingiwe ndeci ca soka lekolelo liene.” 30 Yu ovaso avo a patuluka. Pole, Yesu wa va handeleka hati: “Lomue ka ka ci kũlĩhe.” 31 Eci va tunda, va vangula eci catiamẽla kokuaye vofeka yosi.

32 Eci va kala oku tunda, tala! omanu vo nenela ulume umue ocitende haeye o kuetiwe londele; 33 noke yoku tundisa ondele yaco, ocitende ca fetika oku vangula. Owiñi wa komõha kuenda wa popia hati: “Ka tua la mola ocina cimue ndeci vo Isareli.” 34 Pole, va Fariseo va popia vati: “Eye o tundisa olondele lunene wa soma yolondele.”

35 Yesu wa linga ungende valupale lo vovaimbo osi, oku longisa volosunangonga viavo kuenda oku kunda olondaka viwa Viusoma, loku sakula ovovei aiñi aiñi. 36 Oku mola owiñi, wa va kuatela ohenda, momo va kala oku talisiwa ohali loku sakalaisua ndolomeme ka vi kuete ungombo. 37 Kuenje wa sapuila olondonge viaye hati: “Ocili, oku ungula kualua, pole, olonalavayi vitito. 38 Omo liaco, pingi ku Cime coku ungula oco a tume olonalavayi koku ungula kuaye.”

10 Eye wa nõla 12 kolondonge kuenje wa va ĩha unene woku tundisa olondele kuenda oku sakula ovovei aiñi aiñi.

2 Olonduko viovapostolo 12 vievi: Tete, Simono o tukuiwa Petulu, la manjaye Andereu; kuenda Tiago la manjaye Yoano omãla va Sebedeo; 3 Filipu, Bartolomeu, Tomasi kuenda Mateo ukuakutambula elisimu, Tiago omõla a Alfeo; kuenda Tadeo; 4 Simono u Kanana;* kuenda Yuda Isikariote una weya oku pakula Yesu.

5 Yesu wa tuma olondonge viaco 12 loku vi handeleka hati: “Ko ka endi konjila ya vakualofeka kuenda ko ka iñili volupale laumue luo Samaria; 6 pole, kuendi kolomeme via nyelela vionjo ya Isareli. 7 Osimbu wendi kundi ndoco: ‘Usoma wo kilu u kasi ocipepi.’ 8 Sakuli ava va vela, pinduli ava va fa, yelisi vakuavilundu, tundisi olondele. Omo wa tambuli ocali, ecivo ocali. 9 Ko ka sandi oku kuata ulu ale opalata pamue osipi ndaño olombongo vovipete viene, 10 ale onjeke yoku ambata okulia kungende, ovowalo avali,* olohaku, pamue ombueti, momo onalavayi yi sesamẽla okulia kuayo.

11 “Volupale luosi ale vimbo wiñili, sandi ava va sesamẽla oku yeva esapulo kuenda omo vu kala toke eci vu tunda. 12 Eci wiñili vonjo yimue, lami vakuanjo yaco. 13 Nda va tava kesapulo, ombembua yene yi siale lavo; pole nda ka va tava, tiukili lombembua yene. 14 Wosi ka yongola oku vu yekisi ale oku yeva kesapulo liene, tundi vonjo yaco ale vimbo liaco kuenje litutumuli oneketela kolomãhi viene. 15 Ocili, ndu sapuili siti, Keteke Liekanga ci leluka vali oku lekisa ohenda kofeka yo Sodoma lo Gomora, okuti olupale luaco lu sule.

16 “Ndu tumi ndolomeme pokati kolombinji; pole, lunguki ndolonyõha kuenda unjuki ndolopomba. 17 Kuati utate lomanu, momo vo tuali kekanga kuenda vu kangisiwa volosunangonga viavo. 18 Vu ambatiwa kolombiali lo kolosoma omo lionduko yange oco ci linge uvangi kokuavo kuenda kolofeka. 19 Pole, eci wambatiwi, ko ka sakalali ndomo vu popia ale ceci vu popia, momo kowola yaco eci vu ka popia cu wĩhiwi; 20 momo heneko vu popia, pole espiritu lia Isiene olio li popia vonduko yene. 21 Handi vali, omunu o tuala manjaye koku pondiwa, isia, omõlaye kuenda omãla va katukila olonjali viavo loku va tuala koku pondiwa. 22 Kuenje vu suvukiwa lomanu vosi vonduko yange, pole, wosi o pandikisa toke kesulilo o popeliwa. 23 Eci vu lambalaliwa volupale lumue, tilili kolupale lukuavo; ocili ndu sapuili siti, ka vu tẽla oku tokeka alupale osi a Isareli toke eci Mõlomunu a pitĩla.

24 “Ondonge ka ya velelepo ulongisi waye kuenda upika ka velelepo cime caye. 25 Ondonge yi sanjukila oku kala ndulongisi waye kuenda upika nda cime caye. Nda omanu va tukula muẽleanjo hati, Belesevulu,* vakuanjo yaye hẽ, va tukuiwa ndati? 26 Omo liaco, ko ka va kuateli usumba, momo ka kuli lacimue ca salamisua okuti ka ci situluiwa, ale lacimue ci kasi vuyombeki okuti ka ci kũlĩhĩwa. 27 Eci ndu sapuili vowelema, ci sapuli vocinyi kuenda eci vu yeva loku loñola, ci kundili kilu liolonjo. 28 Ko ka kuateli usumba ava vo wipayi, pole, ka va tẽla oku vu tateki oku kuata vali omuenyo kovaso yoloneke, puãi kuateli usumba una o tẽla oku vu nyõli Vongehena.* 29 Olongungu vivali ka vi landisiwa hẽ locingangu ci kuete esilivilo litito?* Haimo lumue, layimue pokati kavio yi kupukila posi okuti Isiene ka ci kũlĩha. 30 Kuenda esinga liovitue viene liosi lia tendiwa. 31 Omo liaco, ko ka sakalali; ene wa velipo okuti olongungu vialua vi sule.

32 “Wosi o njimbila uvangi kovaso omanu, ndu wimbilavo uvangi kovaso a Isiange o kasi kilu. 33 Pole, wosi o ndi likalela kovaso omanu, ndu likalelavo kovaso a Isiange o kasi kilu. 34 Ko ka simi hoti, ndeya oku nena ombembua palo posi; sia nenele ombembua, puãi nda nena osipata. 35 Ndeya oku nena ukuse pokati kulume la isiaye, omõla ukãi la inaye kuenda ndatembo yukãi, lukãi womõlaye. 36 Ocili, ovanyali vomunu vakuepata liaye. 37 Wosi o sole calua isiaye ale inaye okuti ame ci sule, ka sesamẽla oku kala ondonge yange; ale wosi o sole calua omõlaye ulume pamue omõlaye ukãi okuti ame ci sule, ka sesamẽla oku kala ondonge yange. 38 Wosi ka tava oku ambata uti waye wekangiso* oco a ñuame, ka sesamẽla oku kala ondonge yange. 39 Wosi o popela omuenyo waye, o pesela omuenyo waco kuenda wosi o pesela omuenyo waye vonduko yange, o u sanga.

40 “Wosi o vu yekisi, o njekisavo kuenda wosi o ndi yekisa o yekisavo U wa numa. 41 Wosi o yekisa uprofeto omo okuti uprofeto, o tambula onima yuprofeto kuenda wosi o yekisa ukuesunga omo okuti ukuesunga, o tambula onima yukuesunga. 42 Wosi eca kuava va sule okopo yovava a talala omo okuti ondonge, ocili, ndu sapuili siti, eye ka ka pumba onima yaye.”

11 Kuenje, eci Yesu a mala oku eca olonumbi kolondonge viaye 12, wa tundako yu wa enda oku ka longisa kuenda oku kundila valupale avo.

2 Pole, Yoano poku yeva ovilinga via Kristu osimbu a kala vokayike, wa tuma olondonge viaye, 3 oku u pula hati: “Ove Una o laika oku iya, ale tu lavoka ukuavo?” 4 Yesu wa va tambulula hati: “Kuendi, ka sapuili Yoano eci wa yevi leci wa moli okuti: 5 Olomeke cilo vi kasi oku vanja, ovilema vi kasi oku enda, vakuavilundu va yelisua, ovisitatũi vi kasi oku yeva, vana va fa va pinduiwa kuenda olondaka viwa vi kasi oku kundiwila kolohukũi. 6 Wa sumũlũha una ka tinduka vekolelo vonduko yange.”

7 Osimbu ovo va kala loku enda, Yesu wa fetika oku sapuila owiñi catiamẽla ku Yoano hati: “Nye wa ka taleli vekalasoko? Anga oluneva lu tuñunyiwa lofela? 8 Nye wa ka taleli? Wa ka taleli ulume wa wala uwalo wa kemãla?* Momo vana va kasi kolonjo violosoma ovo lika va wala uwalo wa kemãla. 9 Momo lie wa endeleliko? Wa ka taleli uprofeto? Ndu sapuili siti, eye wa velapo ovaprofeto vosi. 10 U una ca sonehiwila hati: ‘Tala! ndi tuma omunga yange kovaso yove, una o ka pongiya onjila yove!’ 11 Ocili, ndu sapuili siti, pokati ka vana va citiwa lakãi, ka kua la kala umue wa velapo Yoano Upapatisi, pole, u o sule Vusoma wo kilu, wo velapo. 12 Tunde koloneke via Yoano Upapatisi toke cilo, Usoma wo kilu oco ocimãho omanu va likolisilako oku kuata kuenda vana va ci sanda va ci kuata. 13 Handi vali, Ovaprofeto kuenda Ocihandeleko via imba owanji toke ku Yoano; 14 nda vu yongola oku tava kondaka eyi, eye, eye ‘Eliya una o laika oku iya.’ 15 U o kuete ovatũi, a yevelele.

16 “Ocitumbulukila eci ndi ci sokisa lelie? Ci sokisiwa lomãla va tumãla pocitanda va kalukila akamba vavo, 17 vati: ‘Tuo sikili olombendo, puãi ka wa pilukili; tua lila, pole, ka wa liteteleli omo liesumuo.’ 18 Cimuamue haico okuti, Yoano ka lile ndaño oku nyua, pole, omanu va popia vati, ‘Eye o kuete ondele.’ 19 Mõlomunu wa lia, wa nyua, pole, omanu va popia vati, ‘Tala! U ocisapanu, ukuakunyua ovinyu, haeye ekamba lia vakuakutambula elisimu kuenda vakuakandu.’ Haimo lumue, olondunge vi limbukiwa okuti viesunga* omo liovilinga vialuo.”*

20 Noke wa fetika oku pisa alupale ana a lingila ovilimbu vialua, momo ka va likekembelele kuenje wa popia hati: 21 “Ngongo yove, a Korasene! Ngongo yove, a Betesaita! momo ovilimbu via lingiwa ko Turo lo ko Sidono via lingiwavo kokuene, pole, ovo va likekembela ale osimbu lovikelẽyi kuenda etiko. 22 Pole, ndu sapuili siti, Keteke Liekanga ci leluka vali oku lekisa ohenda kofeka yo Turo lo Sidono, okuti ene ci sule. 23 Ove a Kafarinau, o ka kemalisua hẽ kilu? O kupukila Veyambo;* momo ovilimbu via lingiwa vokuove via lingiwavo vo Sodoma kuenje vi kasi oku amamako toke etaili lilo. 24 Puãi ndu sapuili siti, Keteke Liekanga ci leluka vali oku lekisa ohenda kofeka yo Sodoma okuti ene ci sule.”

25 Vepuluvi liaco, Yesu wa tambulula hati: “A Tate, a Ñala yo kilu kuenda osi, hu sivayaila pokati komanu, momo kua situluile ovina evi ku vakualondunge lava va lilongisa, pole, wa vi situluila vana vomboka ndomãla. 26 A Tate, eyi oyo onjila wa tava. 27 Ovina viosi via nyĩhiwa la Isiange kuenda lomue wa kũlĩha ciwa Omõla, te Isia; lomue wa kũlĩha ciwa Isia te Omõla kuenda una Omõla a panga oku u situluila. 28 Enjui kokuange, ene vosi wa kavi haene vu kuete ovilemo kuenje ndu kavuluisi. 29 Tambuli okanga yange kuenda lilongisili kokuange, momo ame ndomboka haime ndonjuka vutima kuenje vu sanga ekavuluko kovimuenyo viene. 30 Okanga yange ya sunguluka* kuenda ocitele cange ca lela.”

12 Vepuluvi liaco Yesu wa pita vepia liotiliku, ca kala Kesambata. Olondonge viaye via kala lonjala, yu via fetika oku kalula apunga kuenje via lia. 2 Va Fariseo eci va ci mola vo sapuila vati: “Tala! eci olondonge viove vi kasi oku linga, ka ca sungulukile oku ci linga Kesambata.” 3 Eye wa va kumbulula hati: “Ka wa tangeli hẽ eci Daviti lalume vaye va linga eci va yeva onjala? 4 Wa iñila ndati vonjo ya Suku loku lia olombolo via tumbikiwa,* okuti kokuaye ndaño kalume vaye ka ca sungulukile oku lia, pole, ca sungulukilile lika kovitunda? 5 Ale ka wa tangelivo Vocihandeleko okuti Kesambata ovitunda vonembele vi tomba Esambata kuenje ka vi pisiwa? 6 Ndu sapuili siti, palo, pali eci ca velapo okuti onembele yi sule. 7 Pole, nda wa kuateli elomboloko liokuti, ‘ndi yongola ohenda, ocilumba hacoko,’ nda ka wa pisili ava ka va kuete eko. 8 Momo Mõlomunu eye Ñala Yesambata.”

9 Noke yoku tunda pocitumãlo caco wa enda kolosunangonga viavo, 10 kuenje vo nenela ulume umue okuti okuokuo kuaye kua siõsia!* Kuenje vo pula vati: “Ca sunguluka hẽ oku sakula Kesambata?” va ci lingila oku u pindika. 11 Eye wa va kumbulula hati: “Nda o kuete omeme kuenje omeme yaco ya kupukila vocitunu Kesambata, kuli hẽ umue pokati kene okuti ka yupimo? 12 Cimuamue haico, omunu wa velapo, omeme yi sule! Omo liaco, ca sunguluka oku linga eci ciwa Kesambata.” 13 Noke wa sapuila ulume hati: “Olõla okuokuo kuove.” Eye wolõla okuokuo kuenje kua kaya ndokuokuo kukuavo. 14 Pole, va Fariseo va tunda, yu va tumbika ongombo oco vo wipaye. 15 Yesu eci a ci limbuka, wa tunda pocitumãlo caco. Omanu valua vo kuama kuenje wa va sakula vosi, 16 pole, wa va handeleka oco ka va ka ci sapule, 17 oco ku tẽlisiwe olondaka viuprofeto Isaya wa popia hati:

18 “Tala! Ukuenje wange nda nõla, wa soliwa, haeye nda sanjukila! ndu wĩha espiritu liange kuenda o ka lekisa kolofeka eci ci lomboloka esunga. 19 Eye ka ka hoya, ndaño oku kaluka, lomue o ka yeva ondaka yaye volokololo. 20 Eye ka ka teya oluneva lua penga, ale oku ima ondiyelo yi tuima, toke eci esunga li yula. 21 Olofeka vi kuata elavoko vonduko yaye.”

22 Noke vo nenela ulume umue o kuetiwe londele okuti wa kala omeke, haeye ocitende, yu wo sakula kuenje ulume ocitende wa fetika oku vangula loku leta. 23 Owiñi wosi wa komõha kuenda va popia vati: “U siti Omõla a Daviti?” 24 Va Fariseo eci va ci yeva va popia vati: “U o tundisa lika olondele vonduko ya Belesevulu,* soma yolondele.” 25 Poku limbuka ovisimĩlo viavo, wa va sapuila hati: “Ovosoma osi okuti a likatukila pokati, a nyõleha kuenda alupale osi ale onjo yosi okuti yi likatukila pokati, ka ya amamako. 26 Cimuamue haico okuti, nda Satana o tundisa Satana, o likatukila eye muẽle, oco hẽ usoma waye wamamako ndati? 27 Oco puãi, nda ndi tundisa olondele vonduko ya Belesevulu, oloñame viene vi tundisa vonduko yelie? Eli olio esunga lieci oloñame viene vi ko sombisili. 28 Pole, nda ndi tundisa olondele vonduko yespiritu lia Suku, Usoma wa Suku wa pitĩla osimbu ka wa ci lavokaili. 29 Omunu o tuiyila ndati onjo yulume umue wa pama loku upa ovina viaye osimbu ka kutile ulume waco wa pama? Noke citava oku punda ovina viaye. 30 Wosi ka kasi konele yange, ka tiamẽlele kokuange kuenda wosi ka kongela lame, o sandula.

31 “Omo liaco ndu sapuili siti, akandu osi latonãi a ka ecelua lomanu, pole oku popia etonãi espiritu, ekandu liaco ka li ecelua. 32 Ndeci, wosi o popia ondaka yĩvi Mõlomunu, o ka ecelua; pole, u o popia etonãi espiritu sandu, ka ka ecelua, ndaño voluali lulo* kuenda voluali lu laika oku iya.

33 “Ene vumanu vu pondola oku kũla uti umue uwa okuti wima apako awa, ale uti umue ũvi wima apako ãvi, uti waco u limbukiwila kapako ao. 34 Ambuto yolonyõha, vu popia ndati ovina viwa osimbu ene vulondingaĩvi? Eci ci kasi vutima, oco omela u popia. 35 Omunu uwa, o vangula ovina viwa momo vutima waye muli ovina viwa, omunu ũvi o vangula ovina vĩvi momo vutima waye muli ovina vĩvi. 36 Ndu sapuili siti, ondaka yosi yĩvi omunu a vangula, o ka sombisiwa Keteke Liekanga; 37 ove o ka tendiwa ndukuesunga omo liolondaka viove kuenda o ka pisiwa omo liolondaka viove.”

38 Kuenje vakuavisonehua la va Fariseo vo tambulula vati: “Olongisi, tu yongola oku mola ondimbukiso yimue.” 39 Eye wa va tambulula hati: “Ocitumbulukila colondingaĩvi haico vakahokolo* ci sandiliya ondimbukiso, pole, ka ku eciwa ondimbukiso layimue, te lika ondimbukiso yuprofeto Yona. 40 Ndeci Yona a kala vimo liombisi yinene ovotanya atatu lovoteke atatu, Mõlomunu o ka kala vutima wongongo ovotanya atatu lovoteke atatu. 41 Omanu vo ko Ninivei va ka pinduiwa kumue locitumbulukila cilo Keteke Liekanga kuenda va ka ci pisa, momo ovo va likekembela omo liovina Yona a kunda. Pole, palo pali eci ca velapo okuti Yona o sule. 42 Nasoma yo kutakelo o ka pinduiwa kumue locitumbulukila cilo Keteke Liekanga kuenda o ka ci pisa, momo wa tundile kupãla oco a yevelele olondunge via Salomone. Pole, palo pali eci ca velapo okuti Salomone o sule.

43 “Eci ondele ya tundisiwa kulume, oyo ya enda vekalasoko oku sandiliya ocitumãlo coku puyuka, pole, ka ya sangele. 44 Noke ya popia hati, ‘Niukila konjo yange oku nda tunda’ kuenda eci ya pitĩla, ya sanga okuti vonjo ka muli omanu, pole ya yela kuenda ya posuisua ciwa. 45 Eci ya enda lonjila yaye, ya ambata epanduvali kolondele via vĩhapo vali, okuti oyo yi sule kuenje noke yoku iñila, via kala vonjo yaco; oku sulako ekalo liulume waco, lia vĩha okuti eci a kala tete ci sule. Cimuamue haico ci ka pita locitumbulukila eci ca vĩha.”

46 Osimbu a kala oku vangula lowiñi, inaye la vamanjaye va talama posamua kuenje va yonguile oku sapela laye. 47 Kuenje umue wo sapuila hati: “Tala! Ina yove la vamanjove va kasi posamua, va yongola oku sapela love.” 48 Wa tambulula omunu wa vangula laye, hati: “Helie ina yange kuenda velie vamanjange?” 49 Eci olõla eka loku ilika olondonge viaye wa popia hati: “Tala! Ina yange la vamanjange! 50 Wosi o linga ocipango ca Isiange o kasi kilu, eye manjange ulume, la manjange ukãi kuenda ina yange.”

13 Keteke liaco, Yesu wa tunda konjo, wa tumãla konele yokalunga. 2 Kuenje owiñi walua wa liongoluila kokuaye, yu wa londa vowato, wa tumãla kuenda owiñi wosi wa talama kohulo yokalunga. 3 Noke wa lombolola ovina vialua lalusapo, loku popia hati: “Tala! Umue ukuakulima wa tunda oku waya. 4 Osimbu a kala oku waya, olombuto vimue via kupukila konele yonjila kuenje olonjila vieya via vi lia. 5 Olombuto vikuavo via kupukila pocikakala, pana okuti ka pali osi yalua kuenda via kula lonjanga momo osi yaco ka ya longele. 6 Pole, eci utanya wa tua, via kakuka kuenda via kukuta momo ka via kuatele olombombo. 7 Vikuavo via kupukila pocambanda kuenje eci ocambanda ca kula ca totomisa ovikũla viaco. 8 Handi vikuavo, via kupukila posi yiwa kuenje via fetika oku ima apako, yimue 100, yikuavo 60, handi yikuavo 30. 9 U o kuete ovatũi, a yevelele.”

10 Olondonge vieya yu vio pula viti: “Momo lie o vanguila lavo lalusapo?” 11 Eye wa tambulula hati: “Ene wa sumũlũhi omo vu kuete elomboloko lielumbu li kola Liusoma wo kilu, pole, ovo ka va kuete esumũlũho liaco. 12 U o kuete, o tambula vali kuenda o kuata calua; pole, una o kuete citito, citito caco a kuete cu upiwa. 13 Eli olio esunga lieci ndi vanguila lavo lalusapo; okuti va mola, ka va ci limbuka, va yeva, ka va kuata elomboloko, ndaño va ci linga, pole, ka ci va lomboloka. 14 Kokuavo ku tẽlisiwa ocitumasuku ca Isaya. Oco ci popia citi: ‘Oku yeva, vu yeva pole, ka vu kuata elomboloko liaco kuenda oku mola vu mola, pole, ka vu ci limbuka. 15 Utima womanu ava wa tindila, ovatũi avo a yeva, pole ka va kuata elomboloko, va pata ovaso oco ka va ka vanje lovaso avo, ndaño va yeva lovatũi avo ka va kuata elomboloko lutima wavo, okuti va tiuka kuenje ndi va sakula.’

16 “Ene wa sumũlũhi momo vu kuete ovaso a vanja lovatũi a yeva. 17 Ocili, ndu sapuili siti, ovaprofeto valua la vakuesunga va yonguile oku mola ovina vu lete, pole, ka va vi muile kuenda va yonguile oku yeva ovina vu kasi oku yeva, pole, ka va vi yevele.

18 “Kaliye, yeveleli olusapo wulume wa tunda oku waya. 19 Eci omunu umue a yeva esapulo Liusoma, pole, ka kuata elomboloko lialio kuenje ondingaĩvi iya, yi nyõla eci ca kũliwa vutima waye, o sokisiwa lombuto ya wayiwa konele yonjila. 20 Yina ya wayiwa pocikakala, yuna o yeva ondaka kuenje tuli a yi yeva, o tava lesanju. 21 Omo okuti ka yi kuete olombombo yamamako okatembo kamue, pole, eci ku iya ohali lalambalalo omo liondaka, o konyoha. 22 Haico lombuto ya wayiwa pocambanda, okuti yuna o yeva ondaka, pole, asakalalo lovina violuali lulo* loku yapuisiwa lovokuasi a totomisa ondaka kuenje eye ka imi apako. 23 Yina ya kũliwa posi yiwa, yuna o yeva ondaka kuenje o kuata elomboloko liayo, haeye ima apako, yimue 100, yikuavo 60, handi yikuavo 30.”

24 Wa va sapuila olusapo lukuavo hati: “Usoma wo kilu u sokisiwa lulume wa waya ombuto yiwa vepia liaye. 25 Osimbu alume va pekela, unyali waye weya, wa waya osoka pokati kotiliku kuenje wa enda. 26 Eci osongo ya tunda kuenda ya ima apako, osoka layovo ya tunda. 27 Kuenje olonalavayi via enda ku cime cavo kuenda vio pula viti: ‘A Cime kua wayele ombuto yiwa vepia liove? Momo lie mua tundila osoka?’ 28 Eye wa va kumbulula hati: ‘Ulume umue unyali, eye wa ci linga.’ Olonalavayi vio pula vali viti: ‘O yongola okuti tu endako oku yi tukũla?’ 29 Eye wa va sapuila hati: ‘Sio, sanga eci vu tukũla osoka, vu yi tukũila kumosi lotiliku. 30 Eceleli okuti ovio vi kulila kumosi toke koku ungula kuenje kotembo yoku ungula ndi sapuila vakuakungula siti: Tete tukũli osoka loku yi kuta kuenda yi imbi vondalu, oco vu ongolola noke otiliku vosila yange.’”

31 Wa va sapuila olusapo lukuavo hati: “Usoma wo kilu u sokisiwa lombuto yulemba yina ulume a kũla vepia liaye. 32 Oyo yititopo vali pokati kolombuto viosi, pole eci yi kula, yi kala ocikũla cinene kuenje ci linga uti, okuti olonjila vio kilu vi sanga ocitumãlo kovianja viayo.”

33 Wa va sapuila vali olusapo lukuavo hati: “Usoma wo kilu u sokisiwa letumbisa ukãi a tenga loviyongelo vitatu viosema toke eci osema ya tamiwa ya tumba.”

34 Yesu wa sapuila owiñi ovina evi viosi lalusapo. Ocili, ka va sapuilile cimue te lalusapo, 35 oco ku tẽlisiwe eci uprofeto a popele hati: “Ndi vangula lalusapo, ndi lombolola ovina vi kasi vuyombeki tunde osimbu.”*

36 Noke yoku usika owiñi, eye wa enda konjo. Olondonge viaye vieya kokuaye viti: “Tu lomboluile olusapo luosoka ya wayiwa vepia.” 37 Eye wa kumbulula hati: “Ulume wa waya ombuto yiwa, Mõlomunu; 38 epia, oluali. Ombuto yiwa, omãla Vusoma, pole, osoka omãla vondingaĩvi, 39 kuenda unyali wa waya osoka, Eliapu. Oku ungula, esulilo lioluali,* vakuakungula, ovangelo. 40 Ndeci osoka yongoluiwa kuenda yi imbiwa vondalu, haico ci lingiwa kesulilo lioluali.* 41 Mõlomunu o ka tuma ovangelo vaye kuenda va kongoluila Vusoma waye ovina viosi vi koka ocilondokua la vana vakuakutomba ovihandeleko, 42 kuenda ovo va ka va imba velungulungu liondalu. Oko ku kala oku lila kuavo loku likeleketa ovayo. 43 Kotembo yaco vakuesunga va ka nina ndekumbi Vusoma wa Isiavo. U o kuete ovatũi, a yevelele.

44 “Usoma wo kilu u sokisiwa lukuasi wa solekiwa vepia, okuti ulume umue eci a u sanga, o u soleka, omo liesanju a kuete, wa enda yu wa landisa ovina viaye viosi kuenje wa landa epia liaco.

45 “Handi vali, Usoma wo kilu u sokisiwa lulume ongende ukualomĩlu o sandiliya olomota viondongo. 46 Noke yoku sanga omota yimue yondongo ya tĩla calua, wa enda oku ka landisa ovina viosi a kuata kuenje wa yi landa.

47 “Usoma wo kilu u sokisiwavo lowanda wa imbiwa vokalunga kuenje wa kuata apata olõsi via litepa. 48 Eci owo weyuka, ovo va u kokela kohulo yokalunga kuenje va tumãla, vongolola olõsi viwa loku vi kapa vovikuata, pole, evi ka vi silivila vi inasiwa. 49 Cimuamue haico ci lingiwa kesulilo lioluali.* Ovangelo va ka tepisa pokati kolondingaĩvi la vakuesunga, 50 kuenda olondingaĩvi vi ka imbiwa velungulungu liondalu. Oko ku kala oku lila kuavo loku likeleketa ovayo.

51 “Ovina viosi evi via ku lomboloki hẽ?” Ovo vo tambulula vati: “Oco.” 52 Kuenje eye wa va sapuila hati: “Ulongisi wosi womanu, eci a longisa catiamẽla Kusoma wo kilu, o sokisiwa lulume umue muẽleanjo, okuti vukuasi waye upamo ovina viokaliye levi viosimbu.”

53 Eci Yesu a mala oku lombolola olusapo olu, wa tunda kocitumãlo caco. 54 Noke yoku pitĩla koluse luaye, wa fetika oku va longisa volosunangonga viavo kuenje ovo va komõha loku popia vati: “Ulume u, olondunge lovilimbu viaye, via tunda pi?” 55 U siti omõla a kalupindelu? Siti inaye Maria kuenda vamanjaye Tiago, Yosefe, Simono la Yuda? 56 Kuenda vamanjaye akãi siti vosi va kasi letu palo? Ulume u, ovina evi viosi wa vi upa pi?” 57 Kuenje ovo va fetika oku konyõha omo liaye. Pole, Yesu wa va sapuila hati: “Uprofeto ka sumbiwile koluse luaye kuenda kepata liaye.” 58 Kuenje eye ka lingileko ovilimbu vialua omo liekambo liavo liekolelo.

14 Koloneke viaco, Herode ombiali,* wa yeva ulandu watiamẽla ku Yesu, 2 kuenje wa sapuila akuenje vaye hati: “U Yoano Upapatisi. Wa pinduiwa kuava va fa, eli olio esunga lieci ovilimbu evi vi kasilili oku lingiwila vokuaye.” 3 Herode* wa kuata Yoano, wo kuta kuenda wo wimba vokayike omo lia Herodiya ukãi wa manjaye Filipu. 4 Yoano wo sapuilile hati: “Ka ca sungulukile okuti Herodiya o kala ukãi wove.” 5 Ndaño wa yonguile oku ponda Yoano, pole wa kuatela usumba owiñi, momo vo tendele okuti uprofeto. 6 Eci Herode a sambiliya eteke liaye lioku citiwa, pocipito caco, omõla ukãi wa Herodiya wa piluka kuenda eci ca sanjuisa calua Herode, 7 kuenje eye wa likuminya oku eca cosi ufeko o pinga. 8 Omo lionumbi ufeko a tambula ku inaye, wa popia hati: “Nyĩhe pelonga utue wa Yoano Upapatisi.” 9 Ndaño eci ca sumuisa soma, pole wa tẽlisa ohuminyo yaye, momo wa yi lingila kovaso yakombe vaye.* 10 Kuenje wa tuma omunga vokayike oco utue wa Yoano u tetiwe. 11 Utue waco va u nenela pelonga loku weca kufeko kuenje ufeko wa weca ku inaye. 12 Noke olondonge via Yoano vieya, yu via ambata ocivimbi caco, va ci kenda kuenje va sapuilako Yesu. 13 Yesu oku ci yeva, wa tundako kuenje wa enda lowato lika liaye pocitumãlo cimue culika. Pole, eci omanu va ci yeva, va tunda kovaimbo avo, va endela posi oku u kuama.

14 Eci a pitĩla kongongo, wa mola owiñi walua kuenje wa va kuatela ohenda, yu wa sakula ava va vela. 15 Pole, eci ca kala oñolosi, olondonge viaye vieya kokuaye loku u sapuila hati: “Ocitumãlo cilo ocipãla kuenda ekumbi lia enda, tuma omanu oku enda kovaimbo oco ovo muẽle va ka lande okulia.” 16 Yesu wa va sapuila hati: “Ka va ka ende; ene vu va ĩha eci va lia.” 17 Ovo va tambulula vati: “Tu kuete lika olombolo vitãlo lolõsi vivali.” 18 Eye wa popia hati: “Vi neni kulo.” 19 Noke wa tuma owiñi oku tumãla powangu. Kuenje wa tikula olombolo vitãlo, lolõsi vivali, oku vanja vilu, wa likutilila, yu wa timbula olombolo, wa vi eca kolondonge kuenda olondonge via avela owiñi. 20 Vosi va lia kuenda ve kuta, noke vongolola ovimuanyuila via supapo okuti va yukisa 12 kakualu. 21 Vana va lia va soka 5.000 kalume, kumue lakãi kuenda omãla. 22 Noke vepuluvi liaco, wa pinga kolondonge viaye oku londa vowato oco va livange oku enda kesinya likuavo, osimbu eye a kala oku usika owiñi.

23 Noke yoku usika owiñi, wa londa komunda likaliaye oku likutilila. Eci ekumbi lia iñila, oko a kala lika liaye. 24 Omo okuti owato wa kala ale ocipãla longongo,* wa fetika oku pungua pungua lakimba omo liofela yalua. 25 Kociteketeke,* eye weya kokuavo loku endela kilu liovava. 26 Eci olondonge via mola okuti eye o kasi oku endela kilu liovava, via luluma loku popia viti: “Eci ocinjoinjoi!” Kuenje va kaluka omo liusumba. 27 Pole, Yesu wa va sapuila hati: “Kuati utõi! Ame; ko ka kuati usumba.” 28 Petulu wo kumbulula hati: “A Ñala, nda ove muẽle, mañinye oku endela kilu liovava toke kokuove.” 29 Eye hati: “Enju!” Kuenje Petulu wa loka vowato, yu wa fetika oku endela kilu liovava oku loña ku Yesu. 30 Oku mola ehunguhungu liofela, usumba wo kuata. Kuenje wa fetika oku vomba, loku kaluka hati: “A Ñala, mopele!” 31 Yesu haico olõla eka liaye loku u kuata kuenda wo sapuila hati: “Okuekolelo litito, momo lie wa kuatela atatahãi?” 32 Noke yoku londa vowato, ehunguhungu lia tulumũha. 33 Kuenje vosi va kala vowato vo kekamẽla loku popia hati: “Ocili, ove Vumõla a Suku.” 34 Eci va yoka, va pitĩla vofeka yo Genesarete.

35 Eci omanu vo pocitumãlo caco vo limbuka, va tuma esapulo liaco vofeka yosi kuenda vo nenela vosi va vela. 36 Kuenje vo pinga okuti va lamba ño kolunjenje wuwalo waye kuenda vosi vana va lambako va sakuiwa.

15 Va Fariseo la vakuavisonehua va tunda ko Yerusalãi, veya ku Yesu yu vo pula vati: 2 “Momo lie olondonge viove via tombela oviholo violosekulu? Ndeci, ovo ka va sukula ovaka* poku lia.”

3 Eye wa va kumbulula hati: “Momo lie wa tombeli ocihandeleko ca Suku omo lioviholo viene? 4 Ndeci, Suku wa popia hati: ‘Sumbila so la nyõho’ kuenda ‘Wosi o tuka* isiaye la inaye, o fa.’ 5 Pole, ene vu popia vati: ‘Wosi o sapuila isiaye ale inaye hati: “Cosi ñuete okuti nda ca ku kuatisa, ombanjaile yeciwa ku Suku,” 6 eye ka sukila vali oku sumbila isiaye.’ Ondaka ya Suku wa yi lingisi okuti ka yi kuata esilivilo omo lioviholo viene. 7 Ene vukuambambe, Isaya wa imba owanji watiamẽla kokuene poku popia hati: 8 ‘Omanu ava va ndi sumbila ño lovimẽla, pole, ovitima viavo vi kasi ocipãla lame. 9 Ovo va ndi fendela ño olivova, momo va longisa ovisila viomanu.’” 10 Noke wa vilikiya omanu oco va amele kokuaye loku va sapuila hati: “Yeveleli kuenda kuati elomboloko liaco: 11 Eci ci iñila vomela hacoko ci vĩhisa omunu, eci ci tunda vomela oco ci vĩhisa omunu.”

12 Kuenje olondonge vieya yu vio pula viti: “Kua kũlĩhĩle okuti ovina wa popia vi kasi oku kokela ocilondokua va Fariseo?” 13 Eye wa kumbulula hati: “Ocikũla cosi ka ca kũliwile la Isiange, ci tukũiwapo. 14 Va kale. Ovo asongui olomeke. Nda omeke yi songuila omeke yikuavo, vosi yavo va kupukila vocitunu.” 15 Petulu wa tambulula hati: “Tu lomboluile olusapo olu.” 16 Eye wa kumbulula hati: “Lenevo handi ka vu kuete elomboloko?” 17 Ka wa kũlĩhĩli okuti ovina viosi vi iñila vomela, vi enda vimo, noke vi imbiwa kusuafeka? 18 Omo liaco, ovina vi popiwa lomela vi tunda vutima kuenda ovina viaco vi vĩhisa omunu. 19 Ndeci, vutima mu tunda ovisimĩlo vĩvi, umondi, ukahokolo, evĩho liukahonga,* umunu, uvangi wuhembi kuenda atonãi. 20 Ovina evi ovio vi vĩhisa omunu, pole okulia okuti omunu ka pusi peka, ka ci vĩhisa.”

21 Yesu eci a tundako, wa enda ko Turo kuenda ko Sidono. 22 Kuenje tala! ukãi umue wo ko Foinike weya, yu wa kaluka hati: “A Ñala, Amõla a Daviti, ñuatele ohenda. Omõlange ukãi o kuetiwe londele.” 23 Eye ko tambuluile. Pole, olondonge viaye vio pinga viti: “U sapuila oco a ende, momo o kasi oku tu sakalaisa.” 24 Eye wa va tambulula hati: “Sia tumiwile kumue kuiñi, te kolomeme via nyẽlela vionjo ya Isareli.” 25 Eci ukãi amela kokuaye, wo kekamẽla loku popia hati: “A Ñala, ñuatise!” 26 Wo tambulula hati: “Ka ca sungulukile oku upa ombolo yomãla loku yeca kolombua.” 27 Ukãi wa popia hati: “Ocili, a Ñala, pole olombua vi lia olosisi vi tunda komesa ya va cime cavo.” 28 Yesu wo tambulula hati: “Okãi, ekolelo liove linene, ci lingiwe ndeci o yongola.” Kuenje omõlaye ukãi vowola yaco haico a kaya.

29 Yesu eci a tundako, wa enda ocipepi Lokalunga ko Galilea, noke wa londa komunda kuenje oko a tumãla. 30 Owiñi wakahandangala weya kokuaye, wa nena ovilema, olomeke, ovitende, lomanu vakuavo kuenda va va kapa kolomãhi viaye kuenje wa va sakula. 31 Kuenje owiñi wa komõha eci wa mola okuti ocitende ca fetika oku vangula, ocilema ci kasi oku enda, omeke yi kasi oku vanja kuenje va sivaya Suku ya Isareli.

32 Pole, Yesu wa vilikiya olondonge viaye kuenje wa popia hati: “Ñuetele ohenda owiñi, momo va kasi ale lame oloneke vitatu, pole, ka va kuete lacimue coku lia. Si yongola oku va tuma ño onjala,* sanga va ambukila vonjila.” 33 Puãi olondonge viaye via pula viti: “Kocitumãlo kulo kupãla pãla, tu upa pi olombolo vi tẽla owiñi owu?” 34 Yesu wa va kumbulula hati: “Olombolo viñami vu kuete?” Ovo vati: “Tu kuete epanduvali kolombolo kuenda otulõsi tumue.” 35 Noke yoku pinga kowiñi oco va tumãle posi, 36 wa tikula olombolo epanduvali kuenda olõsi, wa eca olopandu ku Suku, wa timbula olombolo viaco yu wa vi eca kolondonge kuenje olondonge via avela owiñi. 37 Kuenje vosi va lia kuenda ve kuta, noke vongolola ovimuanyuila via supapo okuti via tẽla epanduvali kakualu.* 38 Ava va lia va soka 4.000 kalume kuenda akãi lomãla. 39 Noke yoku usika owiñi, eye wa londa vowato kuenje wa enda vimbo lio Magadana.

16 Va Fariseo la va Sadukeo veya kokuaye oku u seteka, loku u pinga oco a va lekise ondimbukiso yimue yo kilu. 2 Eye wa va tambulula hati: “Koñolosi vu popia hoti, ‘ku kala otembo yiwa, momo kilu kua kusuka,’ 3 komẽle hoti, ‘kutalala, ombela etaili yi loka, momo kilu kua kusuka kuenda kua uvala.’ Ene vu tẽla oku limbuka ndomo kilu ku kasi, pole, ka vu tẽla oku limbuka ondimbukiso yolotembo. 4 Ocitumbulukila colondingaĩvi haico vakahokolo* ci sandiliya ondimbukiso, pole, ka ku eciwa ondimbukiso layimue, te lika ondimbukiso ya Yona.” Kuenje eye wa enda, wa va siapo.

5 Noke olondonge via yokila kesinya likuavo, pole via ivalako oku ambata olombolo. 6 Yesu wa va sapuila hati: “Lavululi kuenda lunguki letumbisa lia va Fariseo la va Sadukeo.” 7 Kuenje va fetika oku lihoyisa pokati, loku popia vati: “Ka tu ambatele ombolo layimue.” 8 Yesu eci a ci limbuka, wa popia hati: “Momo lie vu lihoyisila pokati omo ka vu kuete olombolo, ene avakuekolelo litito? 9 Ka wa limbukili handi loku ivaluka olombolo vitãlo okuti 5.000 va liako kuenda akualu añami ovisupe wongololi? 10 Kuenda olombolo epanduvali okuti 4.000 va liako kuenda akualu* añami ovisupe wongololi? 11 Ndamupi ka wa limbukili okuti sia kale oku vangula catiamẽla kolombolo? Pole, lunguki letumbisa lia va Fariseo la va Sadukeo.” 12 Noke ovo va limbuka okuti eye ka kaile oku popia catiamẽla koku lunguka ketumbisa liolombolo, pole, kalongiso a va Fariseo la va Sadukeo.

13 Eci Yesu a pitĩla kolupale luo Kaisarea ka Filipu, wa pula olondonge viaye hati: “Omanu va popia okuti Mõlomunu helie?” 14 Ovio via kumbulula viti: “Vamue va popia vati, Yoano Upapatisi, vakuavo vati, Eliya, handi vakuavo vati, Yeremiya, ale umue uprofeto.” 15 Eye wa va pula vali hati: “Ene hẽ vu popia okuti ame elie?” 16 Simono Petulu wa kumbulula hati: “Ove u Kristu Omõla a Suku o kasi lomuenyo.” 17 Yesu wo sapuila hati: “Ove wa sumũlũha a Simono omõla a Yona, momo hamanuko va ku ci situluila, pole, Isia o kasi kilu eye wa ku ci situluila. 18 Kuenda hu sapuila siti: Ove u Petulu, pohanda eyi nungilapo ekongelo liange kuenje ka li ka yuliwa lolombundi Vieyambo.* 19 Ndu ku ĩha olosapi Viusoma wo kilu kuenda ovina viosi o kuta palo posi, vi kutiwavo kilu, cosi o kutuluila posi ci kutuluiwavo kilu.” 20 Kuenje wa lungula olondonge oco ka vi ka sapuileko omanu okuti eye Kristu.

21 Oku upisa opo, Yesu wa fetika oku lomboluila olondonge viaye okuti eye enda ko Yerusalãi, o talisiwa ohali peka liakulu lovitunda via velapo kuenda ku vakuavisonehua, loku pondiwa kuenje keteke liatatu o pinduiwa. 22 Petulu wo kovongela ponele loku u lemela hati: “A Ñala, likuatela ohenda, eci ka ci ka pita love.” 23 Oku amela konyima, wa sapuila Petulu hati: “Tunda konyima yange, a Satana! O kasi oku ñapela ocilondokua, momo ku kuete ovisimĩlo via Suku, pole, viomanu.”

24 Noke Yesu wa sapuila olondonge viaye hati: “Nda umue o yongola oku ñuama, ka ka lisokolole vali eye muẽle a tikule uti waye wekangiso* kuenje a ñuame. 25 Wosi o yongola oku popela omuenyo waye o u pesela, puãi wosi o pesela omuenyo waye vonduko yange, o u sanga. 26 Ci kuete esilivilo lie omunu oku nganyala oluali luosi, pole, o pesela omuenyo waye? Ale nye omunu a pondola oku eca oco ka ka pesele omuenyo waye? 27 Mõlomunu iyilila vulamba wa Isiaye kumue lovangelo vaye kuenje eca onima komunu lomunu ndeci ci likuata lovilinga viaye. 28 Ocili, ndu sapuili siti, kuli vamue va kasi palo okuti ka va moli oku fa, toke eci va mola tete Mõlomunu oku iyilila Vusoma waye.”

17 Noke yoloneke epandu, Yesu wa enda komunda yimue ya lepa calua kumue la Petulu, la Tiago kuenda manjaye Yoano. 2 Kuenje wa pongoluiwa kovaso avo; ocipala caye ca tua ndekumbi kuenda uwalo waye wa kala oku nina* ndocinyi. 3 Kuenje Mose la Eliya va molẽhela kokuavo, yu va kala oku sapela la Yesu. 4 Noke Petulu wa sapuila Yesu hati: “A Ñala, kokuetu ciwa oku kala kulo. Nda wa panga, nunga olosinge vitatu, yimue yove, yimue ya Mose, yikuavo ya Eliya.” 5 Osimbu a kala oku vangula elende lia va sitika kuenje velende mua tunda ondaka yiti: “U Omõlange wa soliwa, ndo sanjukila. U yeveleli.” 6 Oku ci yeva, olondonge via petamisa ovipala viavo kuenje via kuata usumba walua. 7 Yesu wa amela kokuavo, wa va lamba loku popia hati: “Votoki. Ko ka kuati usumba.” 8 Eci va petula ovaso, ka va muile vali laumue, te lika Yesu. 9 Osimbu va kala oku loka komunda, Yesu wa va handeleka hati: “Ko ka sapuili umue ocinjonde eci, toke eci Mõlomunu a pinduiwa kolofa.”

10 Kuenje olondonge vio pula viti: “Momo lie vakuavisonehua va popela vati Eliya eye iya tete?” 11 Wa va kumbulula hati: “Ocili, Eliya iya kuenda o ka tumbulula ovina viosi. 12 Pole, ndu sapuili siti, Eliya weya ale, puãi ovo ka vo limbukile kuenda va linga laye ovina viosi va panga. Cimuamue haico, okuti Mõlomunu o laika oku talisiwa ohali peka liavo.” 13 Noke olondonge via limbuka okuti eye wa kala oku vangula catiamẽla ku Yoano Upapatisi.

14 Eci va amela kowiñi, ulume umue weya kokuaye, wo kekamela loku popia hati: 15 “A Ñala, kuatela ohenda omõlange ulume, momo o vela kuenda o kuete ocinonya. Pamue eye o kupokaila vondalu ale vovava. 16 Kuenje ndo nena kolondonge viove, pole, ka vio sakuile.” 17 Yesu wa kumbulula hati: “Acitumbulukila ca kamba ekolelo haico ca vĩha, toke otembo yipi ñala lene? Toke pi ndi pandikisa lene? U neni kokuange.” 18 Noke Yesu wa lemela ondele kuenje ondele ya tunda vu kakuenje kuenda kowola yaco haico a kaya. 19 Kuenje olondonge vieya ku Yesu pokolika, loku u pula viti: “Momo lie ka tua tẽlelele oku tundisa ondele?” 20 Wa va tambulula hati: “Ka wa ci tẽleli omo liekolelo liene litito. Ocili, ndu sapuili siti: Nda wa kuateli ekolelo ndolumema wulemba, nda vu popia lomunda eyi, ‘Tunda palo sondolokela oko’ kuenda oyo yi sondoloka kuenje vu ka tẽla oku linga ovina viosi.” 21 ——

22 Eci va liongoluila ko Galilea, Yesu wa va sapuila hati: “Mõlomunu o laika oku pakuiwa peka liomanu, 23 kuenda va ko ponda kuenje keteke liatatu o pinduiwa.” Eci ca sumuisa calua olondonge.

24 Eci va pitĩla ko Kafarinau, ulume umue wa kuata olopalata vivali* vielisimu kuenje wa amela ku Petulu yu wo pula hati: “Ulongisi wene hẽ ka feti elisimu?” 25 Eye hati: “O feta.” Pole, eci a iñila vonjo, Yesu tete wa vangula laye, loku u pula hati: “Nye o sima a Simono? Kulie olosoma violuali vi tambula ulambu ale elisimu? Komãla vavo, ale komanu vaiñi?” 26 Eci a tambulula hati: “Komanu vaiñi,” Yesu wo sapuila hati: “Ocili, puãi omãla ka va sukila oku feta elisimu. 27 Pole, oco ka tu ka va kokele ocilondokua, kuende kokalunga, imba onjolo, kuata ombisi yatete, asamisa omela yayo kuenje o sangamo ocingangu cimosi copalata.* Noke ceca kokuavo oco o fete elisimu liange leli liove.”

18 Kowola yaco olondonge via amela ku Yesu loku u pula viti: “Helie wa velapo Vusoma wo kilu?” 2 Kuenje wa vilikiya okamõla, wa ka talamisa pokati kavo, 3 kuenda wa popia hati: “Ocili, ndu sapuili siti, nda ka wa pongoluili ovisimĩlo viene loku kala ndomãla, ka vu iñila Vusoma wo kilu. 4 Omo liaco, wosi o liketisa ndokamõla aka, eye wa velapo Vusoma wo kilu; 5 kuenda wosi o yekisa umue pokati komãla ava vonduko yange, o njekisavo ame. 6 Pole, wosi o kapela ocilondokua umue pokati kava vatito okuti va ñolela, hĩse nda o kapiwa ewe liombambo posingo yaye lina li ñualisiwa locimbulu, loku imbiwa vokalunga.

7 “Oluali ngongo yaluo omo lioku kapela ocilondokua omanu! Ocilondokua ciya muẽle, pole, ngongo yomunu o koka ocilondokua caco! 8 Nda eka liove pamue omãhi yove viu ku kokela ocilondokua, vi tetako kuenda vi inasi. Ca velapo oku tambula omuenyo lulema, oku nyõleha elisi lovaka avali kuenda olomãhi vivali hacoko. 9 Kuendavo nda iso liove liu ku kokela ocilondokua, li tofolamo, li inasi. Ca velapo ove oku tambula omuenyo liso limosi, oku nyõleha Vongehena* lovaso avali hacoko. 10 Lunguki oco ka vu ka sepuli umue pokati kava vatito, ndu sapuili siti, ovangelo vavo kilu otembo yosi va mola ocipala ca Isiange o kasi kilu. 11 ——

12 “Nye vu sima? Nda ulume umue o kuete 100 kolomeme kuenje pa nyelela yimosi, ka si hẽ 99 vemehi liomunda kuenda o ka sandiliya yimosi ya nyelela? 13 Kuenda nda wa yi sanga, ndu sapuili siti, eye o sanjukila vali yimosi okuti 99 ka via nyelile ci sule. 14 Cimuamue haico okuti Isiange* o kasi kilu ka sanjuka eci pokati kava vatito pa nyelela umue.

15 “Nda manjove wa linga ekandu limue, vangula laye catiamẽla kekandu* liaco. Nda wa ku yeva, wa kuatisa manjove. 16 Pole, nda ka ku yevele ambata omunu umosi ale vavali, okuti vuvangi* wolombangi vivali ale vitatu ovitangi viosi vi potoluiwa. 17 Nda eye ka va yevele, ci sapuila ekongelo. Nda lopo ka yevele ekongelo, u tenda ndukualofeka ale ndukuakutambula elisimu.

18 “Ocili, ndu sapuili siti, ovina viosi vu kuta palo posi vi kutiwavo kilu kuenda cosi vu kutuluila posi ci kutuluiwavo kilu. 19 Ndu sapuili vali siti, nda vavali pokati kene palo posi va pinga cimue ci kuete esilivilo, Isiange o kasi kilu o va ĩha. 20 Momo apa pa liongoluila vavali ale vatatu vonduko yange, ñala pokati kavo.”

21 Petulu weya kokuaye loku u pula hati: “A Ñala, olonjanja viñami ngecela manjange eci a ndi lueyela? Olonjanja epanduvali?” 22 Yesu wo tambulula hati: “Si ku sapuila okuti olonjanja epanduvali, pole, 77 kolonjanja.

23 “Eli olio esunga lieci Usoma wo kilu u sokisiwila la soma umue o yongola okuti akuenje vaye va feta olofuka viavo. 24 Poku va pinga olofuka viaco, kua kala ulume umue wo levalele 10.000 kolotalendo.* 25 Omo okuti ka kuatele epondolo lioku feta ofuka yaco, cime caye wa tuma okuti eye lukãi waye, lomãla vaye, lovina viosi a kuatele vi landisiwa oco ku fetiwe ofuka. 26 Kuenje ulume waco wa wila posi oku u kekamẽla loku popia hati, ‘Pandikisa ño lame, ndi ka ku feta ovina viosi.’ 27 Omo liohenda cime a kuatela ukuenje waye, wo weca kuenje wa ecela ofuka yaye. 28 Pole, eci ukuenje a tunda, wa sanga upika ukuavo wo levalelevo 100 kolodenariu, yu wo kuata wa fetika oku u leka ekõle kuenje wo sapuila hati, ‘Feta eci wa levala.’ 29 Kuenje upika waco wa wila posi, wo livondela hati, ‘Pandikisa ño lame, ndi ka ku feta ofuka yange.’ 30 Pole, ukuenje ka yonguile, wa ambata upika waco, wo kapa vokayike toke eci a feta ovina a levalele. 31 Eci apika vakuavo va ci mola, va sumua calua kuenje va enda va sapuilako cime cavo ovina viosi via pita. 32 Cime cavo wa handeleka ukuenje loku u sapuila hati: ‘Wukuenje umue ũvi, nda ecela olofuka viove viosi eci wa livondelele kokuange. 33 Ku pondola hẽ oku kuatelavo ohenda upika lukuele ndeci nda ku kuatelavo ohenda?’ 34 Kuenje cime caye wa temele calua, yu wo kapa vokayike toke eci a feta ovina viosi a levalele. 35 Cimuamue haico Isiange o kasi kilu a ka linga lene nda omunu lomunu pokati kene ka ecela manjaye lutima wosi.”

19 Eci Yesu a mãla oku vangula ovina evi, wa tunda ko Galilea yu wa enda ocipepi* lo Yudea oku yoka o Yordão. 2 Owiñi walua wo kuama kuenje oko a va sakuila.

3 Noke va Fariseo veya kokuaye locisimĩlo coku u seteka kuenje vo pula vati: “Ca sunguluka ulume oku nyala ukãi waye omo liovina viaño?” 4 Eye wa tambulula hati: “Ka wa tangeli hẽ okuti una wa va lulika tunde kefetikilo wa va lulika ulume lukãi, 5 kuenda hati: ‘Omo liaco, ulume o sia isiaye la inaye, o likakatela kukãi waye kuenje kavali kavo va linga etimba limuamue’? 6 Ovo ka va lingi vali vavali, pole, va linga etimba limuamue. Omo liaco, ca tokekisa Suku, lomue ka ka ci tepe.” 7 Vo pula vati: “Momo lie Mose a handelekela oku eca ukanda woku litepa kuenda woku nyala ukãi?” 8 Eye wa va tambulula hati: “Omo lioku tĩlisa ovitima viene, Mose wa ecelela okuti vu linyala lakãi vene, pole, haicoko ca kala tunde kefetikilo. 9 Ndu sapuili siti, wosi o nyala ukãi waye okuti halevĩhoko liukahonga* kuenje o kuela ukuavo, o linga ukahokolo.”

10 Olondonge vio sapuila viti: “Nda eci oco ocitangi culume lukãi waye, hĩse okuti omunu ka ka kuele.” 11 Eye wa va sapuila hati: “Havosiko va pokola kolondaka evi, te lika vana va kuete ongavelo yaco. 12 Kuli vamue okuti ka va kuela omo va citiwa ndoco, vakuavo ka va kuela omo va vetiwa lomanu, handi vakuavo ka va kuela omo Liusoma wo kilu. U o yongola oku kala ndoco, a ci linge.”

13 Noke vo nenela omãla vatito oco a va kape ovaka loku likutilila, pole, olondonge via va tateka. 14 Yesu wa va sapuila hati: “Omãla va kale, ko ka va tateki oku iya kokuange, momo Usoma wo kilu wa tiamẽla komãla ava.” 15 Kuenje wa va kapa ovaka, yu wa tunda kocitumãlo caco.

16 Tala! umue weya kokuaye yu wo pula hati: “Olongisi, ocina cipi ciwa ndi sukila oku linga oco ñuate omuenyo ko pui?” 17 Eye wo tambulula hati: “Momo lie o mulisila catiamẽla kueci ciwa? Kuli lika umosi okuti eye uwa. Nda o yongola oku kuata omuenyo, amamako oku pokola kovihandeleko.” 18 Eye wo pula hati: “Ovihandeleko vipi?” Yesu wo sapuila hati: “Ku ka ponde, ku ka linge ukahokolo, ku ka nyane kuenda ku ka imbe uvangi wesanda, 19 sumbila so la nyõho kuenda sola ukuẽle ndeci o lisole ove muẽle.” 20 Ukuenje wo sapuila hati: “Ndi lingainga ale ovina evi viosi; nye ndi sukila vali oku linga?” 21 Yesu wo kumbulula hati: “Nda o yongola oku kuata omuenyo ko pui, kuende ka landise ovikuata viove, vi eca kolohukũi kuenje o kuata ukuasi kilu; noke enju, linga ondonge yange.” 22 Eci ukuenje a ci yeva, wa enda lesumuo, momo wa kuatele ovokuasi alua. 23 Noke Yesu wa sapuila olondonge viaye hati: “Ocili, ndu sapuili siti, ci tĩla ohuasi oku iñila Vusoma wo kilu. 24 Ndu sapuili vali siti, ci leluka ongamelo oku iñila venyulu lionguya, ohuasi oku iñila Vusoma wa Suku, ca tĩla.”

25 Eci olondonge via ci yeva, via komõha calua loku pula viti: “Helie o pondola oku popeliwa?” 26 Yesu oku luluvalela kokuavo, wa tambulula hati: “Eci ka ci tẽliwa lomanu, pole, ku Suku ovina viosi vi tẽliwa.”

27 Noke Petulu wa kumbulula hati: “Tua sia ovina viosi kuenje tua ku kuama; oco hẽ nye tu tambula?” 28 Yesu wa va sapuila hati: “Ocili, ndu sapuili siti, eci ovina vi lingiwa viokaliye, okuti Mõlomunu o tumãla kocalo caye culamba, ene wa siati oku ndi kuama vu ka tumãlavo kovialo 12 kuenje vu sombisa apata 12 a va Isareli. 29 Wosi o sia onjo, ale vamanjaye alume la vamanjaye akãi, pamue isia ale ina, pamue omãla ale epia omo lionduko yange, o tambula ocita kolonjanja kuenda o piñala omuenyo ko pui.

30 “Pole, valua va livanga, ovo va ka sulako kuenda vana va sulako, ovo va livanga.

20 “Usoma wo kilu u sokisiwa la muẽleanjo wa tunda omẽle oku sandiliya olonalavayi oco vi talavaye vocumbo caye cayuva. 2 Noke yoku likunda lolonalavayi okuti vi tambula o denariu yimosi veteke, wa va tuma vocumbo caye cayuva. 3 Kuenje wa tundavo kowola yatatu,* yu wa mola vakuavo vatãi pocitanda okuti ka va kuete upange; 4 eye wa va sapuila hati, ‘Kuendivo vocumbo cayuva kuenda ndu wĩhi ofeto ya sunguluka.’ 5 Noke ovo va enda. Eye wa tunda vali kowola yepandu* lo kowola yecea* kuenda cimuamue haico a linga. 6 Oku sulako kowola 11,* wa tunda kuenje wa sanga vakuavo vatãi, yu wa va sapuila hati, ‘Momo lie vu tãilili palo eteke liosi okuti ka vu kuete upange?’ 7 Ovo va tambulula hati, ‘Momo lomue wa tu laleka.’ Eye wa va sapuila hati, ‘Kuendivo vocumbo cayuva.’

8 “Eci ca linga oñolosi, muẽleacumbo cayuva wa sapuila kalei kaye hati, ‘Vilikiya olonalavayi, eca ofeto yavo, fetikila kuava va sulako toke kuava vatete.’ 9 Eci vana va lalekiwa kowola yekũi lamosi veya, omunu lomunu wa tambula o denariu yimosi. 10 Eci watete eya, ovo va sima okuti va ka tambula olombongo vialua, pole, ofeto yavo ya kalavo o denariu yimosi. 11 Poku yi tambula va fetika oku ñuñunila muẽleanjo, 12 vati, ‘Ava va sulako va talavaya lika owola yimosi; o kasi oku va ĩhavo ofeto yimuamue ndetu tua talavaya vemẽhi liutanya eteke liosi!’ 13 Pole, eye wa tambulula umue pokati kavo hati, ‘Okuetu, ndi cĩ okuti o kuete esunga. Siti tua likunda oco o tambule o denariu yimosi? 14 Tambula ofeto yove kuende. Ndi yongola oku eca ku wa sulako ofeto yimuamue ndeyi yove. 15 Si kuete hẽ omoko yoku linga eci nda panga lovina viange? Ale iso liove li kuete ocipululu* omo ndimunu umue uwa?’* 16 Omo liaco, ava va livanga, ovo va sulako kuenda ava va sulako, ovo va livanga.”

17 Eci Yesu a kala oku enda ko Yerusalãi, wa vilikiya olondonge 12 pokolika, yu vonjila wa va sapuila hati: 18 “Tu kasi oku enda ko Yerusalãi, Mõlomunu ambatiwa kovitunda via velapo kuenda ku vakuavisonehua. Kuenje va ko pisila oku fa, 19 kuenda va ko weca ku vakualofeka oco a sepuiwe loku talisiwa ohali, o pondiwila kuti; kuenje keteke liatatu o pinduiwa.”

20 Noke ina yomãla va Sebedeo, wa amela kokuaye lomãla vaye, wo kekamẽla loku u pinga ocina cimue. 21 Eye wa pulisa ukãi hati: “Nye o yongola?” Ukãi wo tambulula hati: “Tuma okuti omãla vange vavali va tumãla umue konele yondio yove ukuavo konele yepĩli Vusoma wove.” 22 Yesu wa tambulula hati: “Ka wa kũlĩhĩli eci vu kasi oku pinga. Vu pondola hẽ oku nyua okopo ame ndi laika oku nyua?” Vo tambulula vati: “Tu pondola.” 23 Eye wa va sapuila hati: “Vu ka nyua okopo yange, pole, si kuete omoko yoku tuma omunu oku tumãla kondio yange ale kepĩli liange, pole, eci ca sokiyiwila vana Isiange a pongiya.”

24 Eci olondonge ekũi via ci yeva, via funguila vamanjaco vavali. 25 Pole, Yesu wa va vilikiya loku va sapuila hati: “Ene wa kũlĩhi okuti olombiali viofeka vi viala pokati kavo kuenda omanu va kemãla va kuete unene pokati kavo. 26 Puãi eci hacoko ci pita pokati kene; pole, wosi o yongola oku kala unene pokati kene, a linge ukuenje wene, 27 kuenda wosi o yongola oku linga omunu watete pokati kene, a linge upika wene. 28 Ndeci Mõlomunu keyilile oku vumbiwa, te oku vumba loku eca omuenyo waye ndocisembi coku yovola omanu valua.”

29 Osimbu va kala oku enda ko Yeriko, owiñi walua wo kuama. 30 Kuenje alume vavali olomeke va tumãlele konele yonjila, eci va yeva okuti Yesu wa kala oku pita ocipepi, va kaluka vati: “A Ñala, tu kuatele ohenda, Amõla a Daviti!” 31 Owiñi wa va lemẽla loku va sapuila oco võhe; pole, olomeke via kaluka vali lolukandi viti: “A Ñala, tu kuatele ohenda, Amõla a Daviti!” 32 Yesu wa talama, yu wa va vilikiya loku popia hati: “Nye vu yongola okuti oco ndu lingili?” 33 Ovo va popia vati: “A Ñala, patulula ovaso etu.” 34 Yesu wa va kuatela ohenda, wa lamba vovaso avo, vonjanja yaco haico ovaso avo a patuluka kuenje vo kuama.

21 Eci va kala ocipepi lo Yerusalãi kuenje va pitĩla ko Betefage Komunda yo Oliveira, Yesu wa tuma olondonge vivali, 2 loku vi sapuila hati: “Kuendi vimbo li kasi kovaso yene kuenje vu sanga ocimbulu cimue ca kutiwa lokamõla kaco. Vi kutululi kuenda vi neni kokuange. 3 Nda umue wo puli cimue, popi hoti, ‘Ñala o vi sukila.’ Noke o vi tiula lonjanga.”

4 Ca lingiwila oku tẽlisa eci uprofeto a popele hati: 5 “Sapuila omõla ukãi a Siono hati: ‘Soma yove o kasi oku iya kokuove, womboka kuenda endela kokamõla kocimbulu okuti, inaco ocinyama coku ambatela ovilemo.’”

6 Olondonge via enda kuenje via linga ndeci Yesu a va handeleka. 7 Ovio via nena ocimbulu lokamõla kaco kuenda va yala ovowalo avo kilu liavio kuenje eye wa tumãla kokamõla kocimbulu. 8 Owiñi walua wa yala ovowalo avo vonjila, osimbu vakuavo va kala oku teta ovianja vioviti loku vi yala vonjila. 9 Kuenje owiñi wa kala kovaso, lava va kala oku u kuama va kaluka vati: “A Suku tu ku pinga tuti, yovola Omõla a Daviti! U iyilila vonduko ya Yehova wa sumũlũha! Tu pinga tuti, u yovola, a Suku o kasi kilu!”

10 Eci a iñila vo Yerusalãi, volupale luosi mua yuva, vati: “U helie?” 11 Owiñi wa tambulula hati: “U, uprofeto Yesu u Nasara yo Galilea!”

12 Noke Yesu wa iñila vonembele yu wa tundisa vosi vakuakulandisa la vakuakulanda vonembele kuenje wa kupula olomesa via vakuakutolokala olombongo kuenda olomangu via vakuakulandisa olopomba. 13 Wa va sapuila hati: “Ca sonehiwa citi, ‘Onjo yange yi tukuiwa onjo yohutililo,’ pole, ene wa yi lingisi ocilala covimunu.” 14 Olomeke lovilema, vieya kokuaye vonembele kuenje wa vi sakula.

15 Eci ovitunda via velapo la vakuavisonehua va mola ovikomo eye a kala oku linga kuenda ndomo omãla va kala oku kaluka vonembele vati: “A Suku tu ku pinga tuti, yovola Omõla a Daviti!” ovo va tema 16 kuenda va pulisa Yesu vati: “Ku yevite eci ava va kasi oku popia?” Eye wa va kumbulula hati: “Ndi ci yevite. Ka wa la tangi okuti, ‘Vomẽla womãla kuenda woloñaña mu tunda esivayo’?” 17 Kuenje eci a tunda pokati kavo wa enda vimbo lio Betania, omo a pita uteke.

18 Osimbu eye a kala oku tiukila volupale komẽle, wa yeva onjala. 19 Kuenje wa mola uti ukuyu ocipepi lonjila, noke wa amelako, pole ka sangelemo epako, te lika amẽla, yu wa sapuila uti waco hati: “Lalimue eteke o ka ima vali epako.” Vonjanja yaco haico uti ukuyu wa kukuta. 20 Eci olondonge via ci mola via komõha loku popia viti: “Ndamupi okuti uti ukuyu haico wa kukuta vonjanja yaco?” 21 Yesu wa va tambulula hati: “Ocili, ndu sapuili siti, nda vu kuete ekolelo okuti ka vu kuata atatahãi, ka vu ka linga lika eci nda linga luti ukuyu, pole, nda vu sapuila omunda hoti, ‘Tunda palo kuenda limba vokalunga,’ ci lingiwa. 22 Ovina viosi vu pinga vohutililo lekolelo, vu vi tambula.”

23 Noke yoku iñila vonembele, ovitunda via velapo lakulu, veya ku Yesu osimbu a kala oku longisa kuenje vo pula vati: “Lomoko yipi o linga ovina evi? Kuenda helie wa ku ĩha omoko yaco?” 24 Yesu wa va tambulula hati: “Ame ndupulivo cimue. Nda wa ci ndi sapuili ndu sapuilivo nda lomoko yipi ndinga ovina evi: 25 Epapatiso lia Yoano, lia tunda pi? Kilu, ale komanu?”* Ovo va fetika oku sokolola loku popia vati: “Nda tua popia tuti, ‘Lia tunda kilu,’ eye o tu pula hati, ‘Momo lie ka wa koleleli kokuaye?’ 26 Pole, nda tua popia tuti, ‘Lia tunda komanu,’ tu kuetele ohele owiñi, momo vosi yavo va tenda Yoano okuti uprofeto.” 27 Va tambulula Yesu vati: “Ka tu cĩ.” Eye wa va tambulula hati: “Ame siu sapuilivo lomoko yipi ndinga ovina evi.

28 “Nye vu sima? Ulume umue o kuete omãla vavali. Wa sapuila watete hati, ‘Amõlange, etaili kuende ka talavaye kocumbo cayuva.’ 29 Eye wa tambulula hati, ‘Si endi,’ pole, wa li tiukamo kuenje wa enda. 30 Cimuamue haico a sapuila komõla wavali. Omõlaco wa tambulula hati, ‘A tate ngenda,’ pole, ka endele. 31 Pokati komãla vaco vavali helie wa pokola ku isiaye?” Ovo vati: “Yu watete.” Yesu wa va sapuila hati: “Ocili, ndu sapuili siti vakuakutambula elisimu lovipuepue, ovo va ko livangeli oku iñila Vusoma wa Suku. 32 Yoano weya kokuene lesunga, ene ka wo taveli. Pole, vakuakutambula elisimu lovipuepue va tava kokuaye kuenda ene ndaño wa moli ovina evi, lopo ka wa likekembeleli loku tava kokuaye.

33 “Yeveleli olusapo lukuavo: Kua kala ulume umue wa kuatele epia okuti wa kũlamo ocumbo cayuva, kolonele viaco wa ñualisako ongumbu kuenje wa fẽla ocikoselo cayuva, noke wa tunga utala; kuenda wa ci sia kolongunja, yu wa linga ungende. 34 Eci otembo yoku ungula apako ya pitĩla, wa tuma akuenje vaye kolongunja oco vongolole apako aye. 35 Pole olongunja via kuata akuenje vaco, umue vo tipula, ukuavo vo ponda, handi ukuavo vo sosola lovawe. 36 Eye wa tuma vali akuenje vakuavo, okuti ocimunga catete ci sule, pole, cimuamue haico va linga lakuenje vaco. 37 Oku sulako eye wa tuma omõlaye kokuavo, loku popia hati: ‘Va ka sumbila omõlange.’ 38 Eci va mola omõla, olongunja via livangula pokati viti, ‘U eye kapiñala kaco. Enjui, tu u pondi oco tu kale locipiñalo caye!’ 39 Vo kuata, yu vo wimba kosamua yocumbo cayuva kuenje vo ponda. 40 Nda muẽleacumbo cayuva weya, nye a ka linga lolongunja viaco?” 41 Vo tambulula vati: “Omo okuti omanu vaco olondingaĩvi, eye o ka va kundula pe kuenda o ka eca ocumbo cayuva kolongunja vikuavo, vana va ko wĩha apako votembo yaco.”

42 Yesu wa va sapuila hati: “Ka wa la tangi Vovisonehua okuti, ‘Ewe lia nyehuiwa lolonungi olio lia linga ewe lia velapo lievindi.* Ewe liaco lia tunda ku Yehova kuenda eci siti ocikomo kovaso etu’? 43 Eli olio esunga lieci ndo sapuili siti, Usoma wa Suku u upiwi, loku weca kofeka yikuavo ima apako. 44 Omunu o kupukila kilu liewe eli, o nyõliwa. Kuenje una okuti ewe liaco lio kupukila, liu sasõla.”

45 Eci ovitunda via velapo la va Fariseo via yeva olusapo olu, va limbuka okuti eye wa kala oku vangula catiamẽla kokuavo. 46 Ndaño va yonguile oku u kuata, va kuatela usumba owiñi, momo vo tendele okuti uprofeto.

22 Yesu wa vangula vali lavo lalusapo, hati: 2 “Usoma wo kilu u sokisiwa la soma umue wa pongiyila omõlaye ulume ocipito cuvala. 3 Eye wa tuma akuenje vaye oku vilikiya ava va lalekiwa kocipito cuvala, pole, omanu vaco ka va yonguile oku iya. 4 Noke wa tuma vali akuenje vakuavo hati, ‘Sapuili vana va lalekiwa okuti: “Nda pongiya ale ondalelo, olongombe lovinyama via lẽla vi kasi oku pondiwa kuenda ovina viosi via suapo. Enjui kocipito cuvala.”’ 5 Pole, ovo ka va ci kapeleko, umue wa enda kepia liaye, ukuavo kolomĩlu viaye; 6 vakuavo va kuata akuenje vaye, va va tata lãvi kuenda va va ipa.

7 “Soma wa tema kuenda wa tuma asualali vaye kuenje va ponda olomondi viaco loku yoka olupale luavo. 8 Noke wa sapuila akuenje vaye hati, ‘Ocipito cuvala ca pongiyiwa ale, pole, omanu va lalekiwa ka va sesamẽla oku kalako. 9 Omo liaco tundi volupale, kuendi volokololo kuenda laleki vosi vu sanga oco veye kocipito cuvala.’ 10 Akuenje vaco va enda volokololo, va laleka vosi va sanga, ci kale omanu vawa, ci kale olondingaĩvi; kuenje ohondo yocipito cuvala yeyuka lomanu va kala oku lia.*

11 “Eci soma a kulĩhĩsa akombe, wa mola ulume umue okuti ka walele uwalo wuvala. 12 Wo pula hati, ‘Okuetu, wa iñila ndati nda kua walele uwalo wuvala?’ Eye ka tẽlele oku tambulula. 13 Noke soma wa sapuila akuenje vaye hati, ‘U kuti kovoko lokovolu, loku wimba posamua vowelema. Oko ku kala oku lila kuaye loku likeleketa ovayo.’

14 “Kuli omanu valua va lalekiwa, pole vatito va nõliwa.”

15 Noke va Fariseo va enda kuenje va livangula pokati oco vo pise lolondaka viaye. 16 Va tuma kokuaye oloñame viavo, kumue la vakuacitundo ca Herode vati: “Olongisi, tua kũlĩha okuti ove wa koleliwa kuenda o longaisa onjila ya Suku locili, haive ku sandiliya ohenda yomunu laumue kuenda ku vanji kocipala comanu. 17 Tu sapuile, nye o sima? Ca sunguluka hẽ oku feta elisimu ku Kaisare, ale sio?” 18 Yesu omo a kũlĩhĩle ovisimĩlo viavo vĩvi, wa va pulavo hati: “Ene avakuambambe, momo lie vu nyikila? 19 Ndekisi ocingangu cimue.” Vo wĩha o denariu yimosi. 20 Eye wa va pula hati: “Ocipala locisonehua eci celie?” 21 Ovo vati: “Ca Kaisare.” Eye wa va sapuila hati: “Eci ku Kaisare ovina via Kaisare, ovina via Suku, ku Suku.” 22 Eci va ci yeva va komõha, yu vo siapo kuenje va enda lonjila yavo.

23 Keteke liaco va Sadukeo vana va popaile okuti ka kuli epinduko, veya kuenje vo pula vati: 24 “Olongisi, Mose wa popele hati: ‘Nda ulume umue o fa okuti ka sile omãla, manjaye citava okuti o kuela ukãi waco oco a citile omãla manjaye.’ 25 Tua kuatele alume epanduvali va tunda vimo limosi. Watete wa kuela noke wa fa, pole ka sile omãla kuenje wa sia ukãi waye la manjaye. 26 Cimuamue haico ca pita lu wavali, watatu, toke ku wepanduvali. 27 Oku sulako, ukãi waco layevo wa fa. 28 Oco hẽ kepinduko, pokati kalume epanduvali, ukãi waco o kala lelie? Momo vosi yavo va kuelele ukãi waco.”

29 Yesu wa va tambulula hati: “Ene wa lueyi, omo ka wa kũlĩhĩli Ovisonehua ndaño unene wa Suku; 30 momo kepinduko, alume ka va kuela kuenda akãi ka va eciwa kolohuela, pole, va kala ndovangelo kilu. 31 Catiamẽla kepinduko liava va fa, ka wa tangeli eci Suku a ku sapuili poku popia hati: 32 ‘Ame ndi Suku ya Avirahama, ndi Suku ya Isake kuenda ndi Suku ya Yakoba’? Eye ha Sukuko yava va fa, te yava va kasi lomuenyo.” 33 Eci owiñi wa ci yeva, wa komõha oku longisa kuaye.

34 Va Fariseo eci va yeva okuti va Sadukeo ka va tẽlele vali oku u tambulula, va liongolola. 35 Umue pokati kavo okuti Ukuavihandeleko, wo seteka poku u pula hati: 36 “Olongisi, pokati kovihandeleko viosi, Ocihandeleko cipi ca velapo?” 37 Eye wo kumbulula hati: “‘Sola Yehova Suku yove lutima wove wosi, lomuenyo wove wosi kuenda lolondunge viove viosi.’ 38 Eci oco ocihandeleko catete haico ca velapo. 39 Cavali ca lisoka leci, citi: ‘Sola ukuẽle ndeci o lisole ove muẽle.’ 40 Kovihandeleko evi vivali, oko kua tunda Ovihandeleko viosi kuenda olondaka Viovaprofeto.”

41 Osimbu va Fariseo va liongolola, Yesu wa va pula hati: 42 “Nye vu sima catiamẽla ku Kristu? Eye omõla welie?” Ovo va tambulula vati: “Wa Daviti.” 43 Eye wa va pula hati: “Momo lie Daviti lekuatiso liespiritu sandu o tukuila okuti Ñala loku popia hati, 44 ‘Yehova wa sapuila Ñala yange hati: “Tumãla kondio yange toke eci ñapa ovanyãli vove ndociliatelo colomãhi viove”’? 45 Nda Daviti wo tukula hati, Ñala, o kala ndati omõlaye?” 46 Kuenje lomue wa tẽla oku u tambulula kuenda tunde keteke liaco lomue wo pula vali cimue.

23 Noke Yesu wa sapuila owiñi kuenda olondonge viaye hati: 2 “Vakuavisonehua la va Fariseo va likapa pomangu ya Mose. 3 Omo liaco, cosi vo sapuili, ci lingi, pole, ko ka setukuli ovilinga viavo, momo va vangula ño, puãi ka va lingi eci va popia. 4 Va tuika ovitele vi lema kapepe a vakuavo, pole, ovo muẽle ka va lambiko ndaño lovimuine viavo. 5 Ovina viosi va linga, va vi lingila oku muiwa lomanu, va vokiya otukasia muli ovisonehua povipolo lokovoko loku tu wala ndociteyuilo kuenda va luisa olonjenje viuwalo wavo. 6 Va sole ovitumãlo via velapo kovipito kuenda oku tumãla kolomangu vio kovaso* volosunangonga, 7 va solevo oku lamiwa lomanu povitanda kuenda oku tukuiwa hati, Rambei.* 8 Pole, ko ka tukuiwi hoti, Rambei, momo Ulongisi wene umosi lika kuenda vosi yene vu vamanji. 9 Ko ka tukuli laumue palo posi hoti, Isiene, momo Isiene umosi lika, Una o kasi kilu. 10 Kuenda ko ka tukuiwi vati asongui, momo Usongui wene umosi lika, Kristu. 11 Pole, u wa velapo pokati kene, a linge ukuenje wene. 12 Wosi o likapa kunene, amisua kutito kuenda wosi o likapa kutito, amisua kunene.

13 “Ene avakuavisonehua la va Fariseo, ngongo yene, wakuambambe! momo vu kasi oku yikila omanu apito Vusoma wo kilu; puãi ene muẽle ka vu iñilamo kuenda vana va yongola oku iñilamo, vu va tateka. 14 ——

15 “Ene avakuavisonehua la va Fariseo, ngongo yene, wakuambambe! vu yoka okalunga lofeka oco vu linge omongoloke* kuenda eci omunu a linga omongoloke, vu u lingisa omunu o sesamẽla oku nyõliwa Vongehena* okuti wo velipo luvali.

16 “Ene asongui olomeke, ngongo yene eci vu popia vati, ‘Umue nda wa lisinga lonembele, hacimueko; pole, nda umue o lisingila ulu wonembele, o kisikiwa oku tẽlisa ohuminyo yaco.’ 17 Ene waveke kuenda vulomeke! Nye ca velapo vali, ulu ale onembele okuti yi kolisa ulu? 18 Handi vali, ‘Nda umue wa lisinga lutala, hacimueko; pole, nda umue o lisingila ombanjaile yi kasi kutala, o kisikiwa oku tẽlisa ohuminyo yaco.’ 19 Ene vulomeke! Nye ca velapo vali, ombanjaile ale utala okuti u kolisa ombanjaile? 20 Omunu wosi o lisinga lutala, o lisingila utala lovina viosi vi kasimo; 21 kuenda wosi o lisinga lonembele, o lisingila Una wa tungamo; 22 wosi o lisinga lilu, o lisingila ocalo ca Suku kuenda Una wa tumãlako.

23 “Ene avakuavisonehua la va Fariseo, ngongo yene, wakuambambe! momo weca onepa yekũi yocimbumba, locelo kuenda onjikãu, pole ka wa sumbili ovina via velapo Viocihandeleko, ndeci esunga, ohenda kuenda ekolelo. Ovina evi ovio vi sesamẽla oku vi linga, okuti oku tomba ovina vikuavo hacoko. 24 Ene wasongui olomeke, momo vu kenja oweñelele pole vu ina ongamelo!

25 “Ene avakuavisonehua la va Fariseo, ngongo yene, wakuambambe! momo vu yelisa koñoño yokopo kuenda yelonga, pole, vokati mueyuka eliño kuenda umbondo. 26 A va Fariseo vulomeke, tete yelisi vokati kokopo kuenda kelonga, oco koñoño yavio ku yelevo.

27 “Ene avakuavisonehua la va Fariseo, ngongo yene, wakuambambe! momo wa lisoki layambo a lañiwa ohala, okuti kilu kua fina, pole, vokati kavio mueyuka akepa kuenda ovina viosi via vĩha. 28 Haico ene okuti, kilu vu molẽha komanu nda vakuesunga, pole vokati weyuki ombambe kuenda evĩho.

29 “Ene avakuavisonehua la va Fariseo, ngongo yene, wakuambambe! momo vu tunga ayambo ovaprofeto kuenda vu posuisa ayambo a vakuesunga, 30 loku popia vati, ‘Nda tua kaile kotembo ya vakukululu yetu, nda ka tua likongelele lavo koku pesela osonde yovaprofeto.’ 31 Ene vu limbila uvangi wokuti vumãla a vana va ponda ovaprofeto. 32 Vu yukisi onjongo yakandu ya vakukululu yene.

33 “Alonyõha, ambuto yolombuta, vu puluka ndati kesombiso Liongehena?* 34 Eli olio esunga lieci nda tumila kokuene ovaprofeto, alume va loñoloha kuenda alongisi vomanu. Vamue pokati kavo vu ka va ponda, loku va valela kuti kuenda vakuavo vu va tipuila volosunangonga viene loku va lambalala valupale, 35 kuenje vu kala longole yosonde ya vosi vakuesunga ya pesiwa kilu lieve, oku upisa kosonde yukuesunga Abele toke kosonde ya Sakariya omõla a Barakiya, una wa pondeli pokati kocitumãlo ci kola lutala. 36 Ocili, ndu sapuili siti, ovina viosi evi, viya kocitumbulukila cilo.

37 “A Yerusalãi, a Yerusalãi, ukuakuponda ovaprofeto loku sosola vana va tumiwa kokuove—nda yonguile calua oku ongolola omãla vove ndeci osanji yi vundisa omãla vaye vemehi liavava ayo! Pole, ene ka wa ci yonguili. 38 Kuenje onjo yene yu siali upolokoso. 39 Ndu sapuili siti, lalimue eteke vu ka ndi mola vali toke eci vu popia hoti, ‘U iyilila vonduko ya Yehova, wa sumũlũha!’”

24 Eci Yesu a tundako, wa enda konembele kuenje olondonge via amela kokuaye loku u lekisa olonjo vionembele. 2 Eye wa va pula hati: “Vu lete ovina evi viosi? Ocili, ndu sapuili siti, ovawe osi a-a a inasiwa, ka ku siala ewe lalimue okuti ka li nyõliwa.”

3 Osimbu eye a tumãla Komunda yo Oliveira, olondonge vieya kokuaye pulika, vio pula viti: “Tu sapuile, ovina evi vi pita otembo yipi kuenda yipi yi kala ondimbukiso yoku tukuluka* kuove kuenda yesulilo liovina vi kasi voluali?”*

4 Yesu wa va tambulula hati: “Lunguki oco lomue ka ko kembi, 5 momo valua veya vonduko yange vati, ‘Ame Kristu’ kuenje va kemba valua. 6 Vu yeva ovita kuenda asapulo ovita. Puãi, ko ka yokoki, momo ovina viaco te vi lingiwa, pole, handi hesuliloko.

7 “Ofeka yi katukila ofeka kuenda usoma u katukila usoma, ku kala onjala lovilemawe kocitumãlo locitumãlo. 8 Ovina evi viosi efetikilo ño liolongembia.

9 “Omanu vo talisi ohali loku vu ipa kuenda vu suvukiwa lolofeka viosi omo lionduko yange. 10 Kuenje valua va konyõha kuenda va lipakula pokati, vakuavo va lisuvuka omunu lukuavo. 11 Ku ka molẽha ovaprofeto valua vesanda kuenje va yapuisa valua; 12 omo lioku livokiya kuevĩho, ocisola comanu valua ci pola. 13 Pole, wosi o pandikisa toke kesulilo, o popeliwa. 14 Olondaka evi viwa Viusoma vi kundilua koluali luosi ha vi lingi uvangi kolofeka viosi, oco esulilo liya noke.

15 “Eci vu mola ocina ca vĩha ci koka enyõleho ci tãi pocitumãlo ci kola ndeci ca popiwa luprofeto Daniele, (u o tanga a kuate elomboloko liaco), 16 kuenje vana va kasi vo Yudea va tilile kolomunda. 17 Omunu o kasi kilu lionjo, ka ka loke oco ambate ovina viwa vi kasi vonjo yaye, 18 kuenda u o kasi vepia ka ka tiukile oco ambate uwalo waye. 19 Ngongo yakãi vamisi la vana va nyamisa oloñaña koloneke viaco! 20 Likutilili okuti ka vu tila kotembo yombambi, ndaño keteke Liesambata; 21 momo ku iya ohali ya piãla okuti ka ya la pita tunde kefetikilo lioluali toke cilo kuenda ka yi ka pitako vali. 22 Kuenje nda oloneke viaco ka via tepuluiwile, lomue omunu nda wa popeliwa; pole, omo lia vana va nõliwa, oloneke viaco vi tepuluiwa.

23 “Nda umue o popia lene hati, ‘Tali! Kristu yu,’ ale ‘Yo!’ ko ka tavi. 24 Ku ka molẽha va Kristu vesanda kuenda ovaprofeto vesanda kuenje va ka linga olondimbukiso vinene lovilimbu vi komõhisa oco va kembe omanu, ndaño muẽle vana va nõliwa. 25 Ivaluki okuti ndo lunguili ale. 26 Pole, nda omanu vo sapuili okuti, ‘Eye o kasi vekalasoko,’ ko ka endiko; ale ‘O kasi vohondo,’ ko ka tavi. 27 Ndeci ociliakulo ci tunda kutundilo kuenda ci molẽhela kutakelo, haico ci kala oku tukuluka* Kuomõlomunu. 28 Apa pali ocivimbi,* opo olongonga vi liongoluila.

29 “Noke yohali yoloneke viaco, ekumbi li vumbula, osãi ka yeci owi wayo kuenda olombungululu vi loluka kilu, lovonene o kilu a sengiwa. 30 Kuenje ondimbukiso ya Mõlomunu yi ka molẽha kilu kuenda apata osi o kilu lieve va ka lila loku litetela omo liesumuo, noke va ka mola Mõlomunu iyilila valende o kilu lunene kuenda ulamba walua. 31 Eye o ka tuma ovangelo vaye locileñi cinene columbeta kuenda va kongolola kavindi akuãla oluali vana va nõliwa, tunde kesukiyo lilu toke kesukiyo likuavo lilu.

32 “Lilongisi olusapo olu kuti ukuyu: Eci ovianja viaco vi fetika oku kula kuenda amẽla a yova, vu limbuka okuti ondombo yi kasi ocipepi. 33 Cimuamue haico okuti, eci vu mola ovina evi viosi, limbuki okuti eye o kasi ocipepi pivelo. 34 Ocili, ndu sapuili siti, ocitumbulukila cilo ka ci piti toke eci ovina evi viosi vi lingiwa. 35 Ilu losi vi takata, puãi olondaka viange lalimue eteke vi takata.

36 “Catiamẽla keteke lowola yaco, lomue wa yi kũlĩha, ndaño ovangelo kilu, ndaño Omõla, te lika Isia. 37 Ndeci ca kala koloneke via Noha, haico ci kala ketukuluko* lia Mõlomunu. 38 Momo koloneke viaco osimbu Etande ka lieyile, omanu va lia lia, va nyua nyua, alume va kuela kuenda akãi va kueliwa toke keteke Noha a iñila vocimbaluku, 39 ka va limbukile cimue toke eci Etande lieya kuenje lia va nyõla vosi, haico ci kala ketukuluko lia Mõlomunu. 40 Alume vavali va kala vepia; umue upiwapo kuenje ukuavo o siala. 41 Ku kala akãi vavali va fula pohanda; umue upiwapo kuenje ukuavo o siala. 42 Lavululi, momo ka wa kũlĩhĩli eteke Ñala yene eya.

43 “Limbuki okuti: Nda muẽleanjo wa kũlĩhĩle elivala* ocimunu ciya, eye nda wa lavulula kuenda nda ka ecelelele okuti onjo yaye yi pundiwa. 44 Lenevo lavululi, momo owola vu sima okuti Mõlomunu keya, eye iya.

45 “Helie ukuenje wa kolelua haeye wa lunguka,* okuti cime caye wo kundika vakuanjo yaye oku va ĩha okulia votembo ya sokiyiwa? 46 Ukuenje waco wa sumũlũha nda cime caye eci a pitĩla u sanga oku linga ndeci a kundikiwa! 47 Ocili, ndu sapuili siti, eye o ko kundika ovina viaye viosi.

48 “Nda ukuenje waco ũvi o popia vutima waye okuti, ‘Cime cange wo cilua oku pitĩla,’ 49 kuenje o fetika oku tipula akuenje vakuavo loku lia kuenda oku nyuila kumosi loloholua, 50 cime cukuenje waco iya keteke eye ka lavokaile kuenda kowola ka kũlĩhĩle, 51 kuenje u kangisa calua loku u kapa pamosi la vakuambambe. Oko ku kala oku lila kuaye loku likeleketa ovayo.

25 “Usoma wo kilu u sokisiwa lafeko ekũi va ambata olondiyelo viavo kuenje va enda oco va ka lisange la sandombua. 2 Vatãlo pokati kavo va wulua kuenda vakuavo vatãlo va lunguka.* 3 Vana va wulua va ambata lika ulela volondiyelo viavo, 4 pole, vana va lunguka va ambata ulela ukuavo volongalafa kumue lolondiyelo viavo. 5 Osimbu sandombua a cilua, vosi yavo va suñila kuenje va pekela. 6 Noke vokati kuteke kua yevala ondaka yiti: ‘Sandombua o kasi oku iya! Kuendi ka lisangi laye.’ 7 Afeko vaco vosi va votoka kuenje va pongiya olondiyelo viavo. 8 Afeko va wulua va sapuila vana va lunguka vati, ‘Tu ĩhiko kamue okolela momo olondiyelo vietu vi kasi oku ima.’ 9 Afeko va lunguka va tambulula vati: ‘Ulela tu kuete oku litepela lene ka u tẽla. Hĩse u ka landi wene ku vana va landisa.’ 10 Osimbu va ka landa, sandombua wa pitĩla. Afeko vana va li pongiya ale va enda kumue laye kocipito cuvala kuenje epito lia yikiwa. 11 Noke afeko vakuavo veya loku popia vati, ‘A Ñala, a Ñala, tu yuluileko!’ 12 Eye wa tambulula hati, ‘Ocili, ndu sapuili siti, sio kũlĩhĩli.’

13 “Lavululi, momo ka wa kũlĩhĩli eteke ndaño owola.

14 “Ci kasi ndulume umue wa liangiliyila oku linga ungende kuenje o vilikiya akuenje vaye loku va kundika ovipako viaye. 15 Ku umue wa eca olotalendo vitãlo,* ukuavo vivali, handi ukuavo yimosi, omunu lomunu wa tambula eci a soka laco kuenje wa enda kungende waye. 16 Una wa tambula olotalendo vitãlo haico a enda, wa linga lavio omĩlu kuenje wa nganyala vali vitãlo. 17 Cimuamue haico la una wa tambula olotalendo vivali okuti wa nganyala vali vivali. 18 Pole, ukuenje una wa tambula otalendo yimosi wa enda, wa fẽla ocitunu kuenje wa lembika olombongo via cime caye.*

19 “Noke yotembo yalua cime cakuenje vaco wa tiuka kuenje wa kũlĩhĩsa eci omunu lomunu a linga. 20 Una wa tambuile olokondu vitãlo weya, yu wa nena olokondu vikuavo vitãlo kuenje wa popia hati, ‘A cime, wa ñundikile olokondu vitãlo; tala, nda nganyala vali olokondu vitãlo.’ 21 Cime caye wo sapuila hati: ‘Wa linga ciwa, vukuenje wocili haive wa koleliwa! Wa lekisa okuti ukuacili kovina vitito. Hu kundika ovina vialua. Sanjukila kumue la cime cove.’ 22 Noke una wa tambuile olokondu vivali weya kuenje wa popia hati, ‘A cime, wa ñundikile olokondu vivali; tala, nda nganyala vali olokondu vivali.’ 23 Cime caye wo sapuila hati: ‘Wa linga ciwa, vukuenje wocili haive wa koleliwa! Wa lekisa okuti ukuacili kovina vitito. Hu kundika ovina vialua. Sanjukila kumue la cime cove.’

24 “Oku sulako ukuenje una wa tambuile otalendo yimosi weya, yu wa popia hati: ‘A cime, nda kũlĩha okuti ove ulume umue wa kãla, momo ungula apa kua kũlile kuenda o pekola apa kua saselele. 25 Nda kuata ohele kuenje nda lembika otalendo yove posi. Tambula eci cove.’ 26 Cime caye wo kumbulula hati: ‘Ove ukuenje ũvi haive u cisiãi, wa kũlĩha ndati okuti ame ndi ungula apa sia kũlile kuenda ndi pekola apa sia saselele? 27 Nda hĩse nda wa ka tuale olombongo* viange ku vakuambango, okuti poku tiuka nda nda vi tambula losindike yaco.

28 “‘U tambuli okondu yaye, yeci ku una o kuete olotalendo ekũi. 29 Momo u o kuete ale, o tambula vali kuenda o kuata calua. Puãi una o kuete citito, citito caco a kuete cu upiwa. 30 Ukuenje ka silivila a imbiwe posamua vowelema. Oko ku kala oku lila kuaye loku likeleketa ovayo.’

31 “Eci Mõlomunu eyilila vulamba waye lovangelo vosi, o ka tumãla kocalo culamba waye. 32 Olofeka viosi vi liongoluila kokuaye kuenje eye o ka tepisa omanu ndeci ungombo a tepisa olomeme lolohombo. 33 Olomeme o vi kapa kondio yaye, olohombo kepĩli.

34 “Kuenje Soma o ka sapuila vana va kasi kondio yaye hati: ‘Enjui, ene wa sumũlũisui la Isiange, piñali Usoma wo pongiyilui tunde koku sevetiwa kuoluali. 35 Momo nda kala onjala kuenje wa nyĩhi cokulia; nda kala lenyona kuenje wa nyĩhi coku nyua. Nda kala ocingendeleyi kuenje wa njekisi; 36 nda kala epẽle* kuenje wa mbualisi. Nda vela kuenje wa ndi tati. Nda kala vokayike kuenje wa masuisi.’ 37 Noke vakuesunga va ka tambulula vati: ‘A Ñala, eteke lipi tua ku sanga onjala kuenje tua ku ĩha cokulia, ale lenyona kuenje tua ku ĩha cokunyua? 38 Eteke lipi wa kala ndocingendeleyi kuenje tua ku yekisa, ale wa kala epẽle kuenje tua ku walisa? 39 Eteke lipi tua ku mola okuti o vela, ale wa kala vokayike kuenje tua ku pasuisa?’ 40 Soma o va tambulula hati, ‘Ocili, ndu sapuili siti, eci wa lingili ku vamanjange va sule, wa ci lingilivo ame.’

41 “Eye o ka sapuila ava va kasi kepĩli liaye hati: ‘Nundi, ene wa siñaliwi. Vu wili vondalu ka yi pui ya pongiyiwila Eliapu lovangelo vaye. 42 Momo nda kala onjala kuenje ka wa nyĩhili cokulia; nda kala lenyona kuenje ka wa nyĩhili coku nyua. 43 Nda kala ocingendeleyi kuenje ka wa njekisili; nda kala epẽle kuenje ka wa mbualisili; nda vela kuenda nda kala vokayike kuenje ka wa ndi tateli.’ 44 Kuenje ovo va ka tambulula vati: ‘A Ñala, eteke lipi tua ku sanga onjala, lenyona kuenda wa kala ocingendeleyi, epẽle, oku vela pamue vokayike kuenje ka tua ku kuatisile?’ 45 Eye o ka va tambulula hati, ‘Ocili, ndu sapuili siti, eci ka wa lingili ku vamanjange va sule, ka wa ci ndingilivo ame.’ 46 Kuenje ava va ka kuata olofa ka vi pui,* pole, vakuesunga va ka tambula omuenyo ko pui.”

26 Eci Yesu a mala oku popia ovina evi viosi, wa sapuila olondonge viaye hati: 2 “Ene wa kũlĩhi okuti pa kamba lika oloneke vivali oco ku lingiwe o Paskoa kuenje Mõlomunu ambatiwa loku pondiwila kuti.”

3 Ovitunda via velapo lakulu, va liongoluila kocitali cocitunda cinene ca tukuiwa Kayafa, 4 kuenje va tumbika ongombo yoku kuata Yesu latutu oco vo wipaye. 5 Va popia vati: “Ka tu ka ci lingi pocipito, sanga pokati komanu pa kala ema.”

6 Eci Yesu a kala ko Betania konjo ya Simono ukuavilundu, 7 ukãi umue wa amela kokuaye locipupu culela welemba liwa haiwo wa tĩla calua kuenje wa fetika oku u sieketa vutue osimbu eye a kala oku lia.* 8 Olondonge poku ci mola via tema kuenda via popia viti: “Momo lie ku lingiwila epese eli? 9 Ulela waco nda tua u landisile londando yalua loku eca olombongo viaco kolohukũi.” 10 Yesu eci a ci yeva, wa va sapuila hati: “Momo lie vu sakalasaila ukãi? Eye wa ndingila eci ciwa. 11 Otembo yosi ene vu kasi lolohukũi, pole, ka vu kala lame otembo yosi. 12 Eci ukãi a linga poku ndi sieketa ulela welemba liwa vetimba, wa ci lingila oku pongiya etimba liange koku kendiwa. 13 Ocili, ndu sapuili siti, kolonepa viosi violuali ku kundiwila olondaka evi viwa, eci ukãi u a ndingila, ci ka sapuiwa ndonjivaluko yaye.”

14 Noke umue pokati Kekũi la Vavali una wa tukuiwa Yuda Isikariote, wa enda kovitunda via velapo, 15 loku popia hati: “Nye vu nyĩha oco ndi pakule Yesu?” Va likunda oku u wĩha 30 kolopalata. 16 Oku upisa opo, eye wa sandiliya epuluvi liwa lioku u pakula.

17 Keteke liatete Liolombolo ka vi kuete Etumbisa, olondonge vieya ku Yesu kuenje vio pula viti: “Pi o yongola okuti oko tu ku pongiyila o Paskoa?” 18 Eye wa tambulula hati: “Kuendi volupale kulume umue kuenje u sapuili ndoco, ‘Ulongisi hati: “Eteke liange lioku fa lili ocipepi; njongola oku lila o Paskoa konjo yove kumue lolondonge viange.”’” 19 Olondonge via linga ndeci Yesu a va handeleka kuenda via pongiya o Paskoa.

20 Eci kua linga oñolosi, eye wa tumãla komesa kumue lolondonge viaye 12. 21 Osimbu va kala oku lia, eye wa popia hati: “Ocili, ndu sapuili siti, umue pokati kene o makula.” 22 Lesumuo lialua, omunu lomunu wo pula hati: “A Ñala, hameko, siti?” 23 Eye wa va tambulula hati: “U o lia pamosi lame pelonga, eye o makula. 24 Mõlomunu o fa ndeci ca sonehiwa catiamẽla kokuaye, pole, una o pakula Mõlomunu ngongo yaye! Hĩse nda ka citiwile.” 25 Yuda una wa laikele oku u pakula, wa popia hati: “A Rambei, anga ame?” Yesu wo tambulula hati: “Ove wa ci popia.”

26 Osimbu va kala oku lia, Yesu wa tikula ombolo, noke yoku eca olopandu wa yi timbula kuenda wa yeca kolondonge hati: “Tambuli, li. Eci ci lomboloka etimba liange.” 27 Wa tikulavo okopo, noke yoku eca olopandu wa yeca kokuavo hati: “Nyuiko vosi yene, 28 eci ci lomboloka ‘osonde yange yocisila,’ yi pesiwila oku ecela akandu omanu valua. 29 Pole, ndu sapuili siti: Lalimue eteke ndi nyua vali ovinyu eyi toke keteke ndi nyua yokaliye kumue lene Vusoma wa Isiange.” 30 Noke yoku imba ovisungo viesivayo,* va tunda, va enda Komunda yo Oliveira.

31 Yesu wa va sapuila hati: “Vosi yene uteke ulo vu ka njanduluka, momo ca sonehiwa citi: ‘Ndi ponda ungombo kuenje olomeme viosi vio vocunda vi lisandula.’ 32 Pole, eci ndi pinduiwa, ho livangeli ko Galilea.” 33 Petulu wo tambulula hati: “Ndaño vosi va ku yanduluka, ame lalimue eteke hu yanduluka!” 34 Yesu wo sapuila hati: “Ocili, hu sapuila siti, uteke ulo osimbu ekondombolo ka lia lilile, o ndi likala olonjanja vitatu.” 35 Petulu wo sapuila hati: “Ndaño oku fa love, lalimue eteke hu likala.” Cimuamue haico olondonge viosi vikuavo via popia.

36 Noke Yesu wa pitĩla lavo pocitumãlo ci tukuiwa Gesemane kuenda wa sapuila olondonge hati: “Tumãli palo osimbu ngenda oko oku ka likutilila.” 37 Wa ambata Petulu lomãla vavali va Sebedeo kuenje wa fetika oku sumua loku tokotelua. 38 Yu wa va sapuila hati: “Utima wange wa tokotelua, toke koku fa. Siali palo kuenda lavululi kumue lame.” 39 Oku amela naito kovaso, wa nyoñamisa ocipala loku likutilila hati: “A Tate, nda citava, njupe okopo eyi. Handeciko nda panga, puãi ndeci ove wa panga.”

40 Weya kolondonge kuenje wa vi sanga okuti via pekela, yu wa sapuila Petulu hati: “Ene ka wa tẽleli oku lavulula ndaño owola yimosi? 41 Lavululi kuenda likutilili olonjanja viosi okuti ka vu kupukila veyonjo. Utima wa pama,* pole, etimba lia hongua.” 42 Noke wa enda onjanja yavali oku ka likutilila hati: “A Tate, nda ka citava okuti okopo eyi o yi njupa, te ndi yi nyua, oco ocipango cove ci lingiwe.” 43 Eci a tiuka vali wa va sanga okuti va pekela, momo va kala lotulo tualua. 44 Wa va sia kuenje wa enda onjanja yatatu oku ka likutilila, loku popia ovina vimuamue. 45 Noke yoku tiuka kolondonge, wa vi sapuila hati: “Vepuluvi eli ene vu kasi oku pekela loku puyuka! Owola yi kasi ocipepi okuti Mõlomunu o pakuiwa la vakuakandu. 46 Pasuki, tuendi. U o makula o kasi ocipepi.” 47 Osimbu a kala oku vangula, Yuda umue pokati kolondonge Ekũi la Vavali, weya lowiñi walua wa ambata olosipata lolombueti, va tumiwa lovitunda via velapo kuenda akulu.

48 Omakuli yaye ya eca ondimbukiso kokuavo yokuti: “U ndi sipula, eye, u kuati.” 49 Kuenje wa amela ku Yesu loku popia hati: “Kalunga, a Rambei!” kuenda wo sipula. 50 Pole, Yesu wo pula hati: “Okuetu, momo lie o kasilili palo?” Ovo va amela ku Yesu yu vo kuata kuenje vo wambata. 51 Umue pokati ka vana va kala la Yesu, wolõla eka liaye, wa pola osipata kuenje wa lemeha ukuenje wocitunda cinene kuenda wo sonja etũi. 52 Yesu wo sapuila hati: “Someha osipata vocilalo cayo, momo wosi o yaka losipata o nyõleha losipata. 53 Ale o sima hoti si tẽla oku pinga ku Isiange oco vepuluvi lilo a tume 12 kolohoka viovangelo? 54 Nda oco, Ovisonehua vi tẽlisiwa ndati kueci ci laika oku pita?” 55 Yesu wa sapuila owiñi hati: “Ene weyi lolosipata kuenda olombueti oco vu ñuati ndocingumba? Eteke leteke nda longaisa vonembele pole, ka wa ñuateli. 56 Ovina evi viosi via lingiwila oku tẽlisa eci ca sonehiwa* lovaprofeto.” Kuenje olondonge viosi vio siapo kuenda via tila.

57 Vana va kuata Yesu vo wambata kocitunda cinene Kayafa, kuna vakuavisonehua lakulu va liongoluila. 58 Pole, Petulu wo kuama ocituanyima toke kocitali cocitunda cinene, noke wa iñila, wa tumãla lapika oco a mole eci ca laikele oku pita.

59 Noke ovitunda via velapo la vosi Vakuekanga Linene va sanda uvangi wuhembi oco va ponde Yesu. 60 Pole, ka va sangele cimue, ndaño okuti valua vo wimbila uvangi wuhembi. Noke kueya omanu vavali, 61 va popia vati: “Ulume u, wa popele okuti, ‘Nẽla oku nyõla onembele ya Suku, loku yi tumbulula voloneke vitatu.’” 62 Poku yeva olondaka evi, ocitunda cinene ca votoka yu co pula hati: “Ku tambulula cimue? Momo lie omanu ava va ku pindikila?” 63 Pole, Yesu ka tambuluile cimue. Kuenje ocitunda cinene ca popia citi: “Hu lisingisa la Suku o kasi lomuenyo siti, nda ove Kristu Omõla a Suku, tu ci sapuile!” 64 Yesu wo kumbulula hati: “Ove wa ci popia. Pole, hu sapuila siti: Oku upisa cilo vu mola Mõlomunu wa tumãla kondio yukuonene wosi kuenda iyilila valende o kilu.” 65 Noke ocitunda cinene ca tola uwalo waye loku popia hati: “Wa popia etonãi! Uvangi upi tu yongola vali? Tali ño! Cilo wa yevi etonãi. 66 Ene vu sima nye?” Ovo va tambulula vati: “Eye o sesamẽla oku fa.” 67 Vo siyila kocipala, loku u veta olonuku. Vakuavo vo patũla kocipala, 68 loku popia vati: “A Kristu tu sapuile, nda ove uprofeto. Helie wa ku veta?”

69 Petulu wa tumãla posamua yocitali kuenda upika umue ufeko weya kokuaye, yu wa popia hati: “Ove wa kala kalavo la Yesu u Galilea!” 70 Eye wa likalela kovaso a vosi, hati: “Eci o kasi oku popia si ci.” 71 Eci a tunda pombundi, ufeko ukuavo wo limbuka yu wa sapuila vana va kalako hati: “Ulume u wa kala kala la Yesu u Nasara.” 72 Eye wa likala vali loku lisinga hati: “Ulume u sio kũlĩhĩle!” 73 Noke yokatembo kamue, vana va kala ocipepi veya kuenda va sapuila Petulu vati: “Ove wa kalavo kumue lavo, momo elimi* liove li ku imbila uvangi.” 74 Eye wa fetika oku lisinga hati: “Ulume u sio kũlĩhĩle!” Vonjanja yaco haico ekondombolo lia lila. 75 Petulu wa ivaluka eci Yesu a popele okuti: “Osimbu ekondombolo ka lia lilile, o ndi likala olonjanja vitatu.” Kuenje wa tunda posamua loku lila calua.

27 Eci kua ca omẽle, ovitunda via velapo viosi kuenda akulu va tumbika ongombo yoku ponda Yesu. 2 Noke yoku u kuta, vo wambata kuenje vo weca ku nguluvulu Pilato.

3 Yuda una wo pakula, eci a limbuka okuti Yesu wa pisiwila oku fa, wa livela kuenje wa ambata 30 kolopalata oco a vi tiule kovitunda via velapo kuenda kakulu, 4 loku popia hati: “Nda linga ekandu poku pakula osonde ya pua eko.” Ovo vati: “Tu kueteko nye? Eci ocitangi cove!” 5 Olopalata viaco wa vi imba vonembele kuenje wa enda. Noke yoku tundamo wa liponda. 6 Pole, ovitunda via velapo via nõla olopalata viaco loku popia viti: “Ka ca sungulukile oku vi kapa vohondo yoku seleka olombongo, momo ondando yosonde.” 7 Noke yoku livangula pokati, va landa usenge wukuakutunga olombia lolombongo viaco oco u kale woku kenda ovingendeleyi. 8 Usenge waco u tukuiwa hati, Usenge Wosonde, toke koloneke vilo. 9 Kua tẽlisiwa eci ca popele uprofeto Yeremiya hati: “Kuenje vopa 30 kolopalata, haiyo ondando ya sokiyiwila ulume una omãla vamue va Isareli va sokiyila ondando, 10 kuenda va landa lavio usenge wukuakutunga olombia, ndeci Yehova a ndi handelekele.”

11 Yesu wa talama kovaso ya nguluvulu kuenje nguluvulu wo pula hati: “Ove Soma ya va Yudea?” Yesu wo tambulula hati: “Ove wa ci popia.” 12 Osimbu ovitunda via velapo kuenda akulu va kala loku u pindika, eye ka tambuluile cimue. 13 Kuenje Pilato wo pula hati: “Ku yevite ovina va kasi oku ku pindika?” 14 Pole, ko tambuluile ondaka layimue kuenje nguluvulu wa komõha calua.

15 Ca kala ocituwa okuti kocipito locipito, nguluvulu wa enda oku yovola omandekua yina owiñi wa yonguile. 16 Kepuluvi liaco, kua kala omandekua yimue ya kũlĩhĩwile calua o tukuiwa Baraba. 17 Eci va liongoluila pamosi, Pilato wa va pula hati: “Helie vu yongola okuti ndu u yovuili, Baraba, ale Yesu wa tukuiwa Kristu?” 18 Pilato wa limbuka okuti vo nena kokuaye omo lionya. 19 Pole, osimbu eye a tumãla komangu yekanga, ukãi waye wa tuma esapulo kokuaye hati: “Ku ka linge cimue cĩvi kulume u ukuesunga, momo etaili nda tala ohali yalua vonjoi omo ndo lota.” 20 Puãi ovitunda via velapo kuenda akulu via tutuminya owiñi oku pinga Baraba, oco Yesu a pondiwe. 21 Nguluvulu wa va pula hati: “Pokati kava vavali, helie vu yongola okuti eye njovola?” Ovo vati: “Baraba.” 22 Pilato wa va pula vali hati: “Nye ndi linga la Yesu wa tukuiwa Kristu?” Vosi va tambulula vati: “A valeliwe kuti!”* 23 Eye wa pula hati: “Momo lie? Ocina cipi cĩvi a linga?” Vosi va kaluka vali vati: “A valeliwe kuti!”

24 Eci a limbuka okuti ka ca sungulukile kuenje kua wenguka ema, Pilato wa tikula ovava yu wa pusila ovaka aye kovaso owiñi, loku popia hati: “Nda yela osonde yulume u. Cosi ci kasi peka liene.” 25 Omanu vosi va tambulula vati: “Osonde yaye yi tu wile etu kuenda omãla vetu.” 26 Eye wa va yovuila Baraba, pole, wa tuma oku tipula Yesu loku u weca oco a pondiwile kuti.

27 Kuenje asualali va nguluvulu va ambata Yesu kelombe lia nguluvulu kuenda vongoluila asualali osi kokuaye. 28 Vo upa uwalo waye, vo walisa onanga yohusu, 29 kuenda va pata ekolowa liolosongo, vo li walisa kutue kuenda vo kapa oluneva peka liaye liondio. Vo kekamẽla loku u yola epembe vati: “Kalunga,* a Soma ya va Yudea!” 30 Vo siyila kuenda vo tambula oluneva loku u veta laluo kutue. 31 Osimbu va kala oku u yola epembe, vo upa ekolowa, yu vo walisa uwalo waye kuenje vo wambata oco a pondiwile kuti.

32 Osimbu va kala loku enda, va sanga ulume umue u Kurene o tukuiwa Simono. Ulume waco vo wĩha upange woku ambata uti* wekangiso lia Yesu. 33 Eci va pitĩla kocitumãlo ci tukuiwa Gongota, ci lomboloka Ocitumãlo Cekõlokõlo, 34 vo wĩha ovinyu ya tengiwa londulu* oco a yi nyue kuenje eci a yi maha, wa likala oku nyua. 35 Noke yoku u valela kuti, va litepela uwalo waye loku u limbila ocela, 36 kuenda oko va tumãla oku u lavulula. 37 Kilu liutue waye va kapako ocisonehua ceko liaye, citi: “U Yesu Soma ya va Yudea.”

38 Kuenje wa valeliwa kumue lovingumba vivali, okuti umue kondio yaye ukuavo kepĩli. 39 Vana va kala oku pita onjila, va fetika oku u sepula, loku puka puka ovitue viavo, 40 vati: “Okuakunyõla onembele loku yi tunga voloneke vitatu, lipopela ove muẽle! Nda Vumõla a Suku, loka kuti wekangiso!”* 41 Haicovo ovitunda via velapo, la vakuavisonehua kuenda akulu va fetika oku u yola epembe loku popia vati: 42 “Wa popela vakuavo; eye muẽle ka tẽla oku lipopela! Eye Soma ya Isareli; a loke kuti* wekangiso kuenje tu tava kokuaye. 43 Wa kolelele Suku; kaliye Suku o popele nda Eye u yongola, momo wa popaile hati, ‘Ndi Mõla a Suku.’” 44 Ovingumba vina via kapiwile kumue laye kuti laviovo via fetika oku u savula.

45 Oku upisa kowola yepandu,* owelema wa wila kilu lieve toke kowola yecea.* 46 Kowola yecea, Yesu wa kaluka lolukandi hati: “Eli, Eli, lama sabakatani?” ci lomboloka okuti, “A Suku yange, a Suku yange, wa njandulukila nye?” 47 Vamue va kalako, poku ci yeva va popia vati: “Ulume u, wo vilikiya Eliya.” 48 Umue pokati kavo wa kuata onjavi kuenda wa yi yuvika vindangele loku vi kapa koluneva kuenje wo ĩha oco a nyue. 49 Pole vakuavo vati: “A kale! Tu tala nda Eliya iya oku u popela.” 50 Yesu wa kaluka vali lolukandi kuenje wa tula omuenyo.

51 Kuenje tala! ongumbo yocitumãlo ci kola ya toka volonepa vivali, tunde kilu toke kombuelo kuenda osi ya luluma lovawe anene a toka. 52 Ayambo a yuluka kuenda atimba alua olosandu via pekelele kolofa, a pinduka 53 (kuenda omanu va tunda vayambo noke liepinduko liaye, va iñila volupale lu kola,) kuenje va tukulukila komanu valua. 54 Eci kesongo kolohoka kumue la vana va kala oku lavulula Yesu va mola okuti osi ya luluma kuenda ovina vikuavo via pitako, va kuata usumba loku popia vati: “Ocili, u wa kala Omõla a Suku.”

55 Kuenje akãi valua va kala oku lavulula ocipãla, vana okuti va enda oku kuama Yesu loku u vumba tunde ko Galilea; 56 pokati kavo, pa kala Maria Magadala, la Maria ina ya Tiago la Yose kuenda ina yomãla va Sebedeo.

57 Osimbu ekumbi lia kala oku iñila, kueya ulume umue ohuasi u Arimateya o tukuiwa Yosefe, okuti wa kalavo ondonge ya Yesu. 58 Ulume waco wa enda ku Pilato oku pinga etimba lia Yesu. Kuenje Pilato wa handeleka oco vo lĩhe. 59 Yosefe wa ambata etimba kuenje wa li muñila ponanga yovalatanya, 60 kuenda wa li langeka veyambo liaye liokaliye lia songiwa vesenje. Noke yoku tiñuluila ewe linene puvelo weyambo, wa tundako. 61 Pole, Maria Magadala la Maria ukuavo haipo va siala, va tumãla ponele yeyambo.

62 Keteke lia kuamamo, okuti lioku pongiya Esambata, ovitunda via velapo la va Fariseo va liongoluila kovaso a Pilato, 63 vati: “A Ñala, tua ivaluka eci ondimbiki yaco ya enda oku popia osimbu a kala lomuenyo okuti, ‘Noke yoloneke vitatu ndi pinduiwa.’ 64 Omo liaco, handeleka oco eyambo li laviwe ciwa toke keteke liatatu, okuti olondonge viaye ka viya oku u nyana loku sapuila omanu okuti, ‘Wa pinduiwa kuava va fa!’ Kuenje elimbi liaco li piãla okuti liatete li sule.” 65 Pilato wa va sapuila hati: “Ene vu kuete olondavululi. Kuendi, lavi eyambo ndomo wa pangi.” 66 Kuenje va enda oku lava eyambo loku kapako ewe kuenda olondavululi.

28 Noke Yesambata, komẽle yeteke liatete liosemana, Maria Magadala kuenda Maria ukuavo veya oku tala veyambo.

2 Kuenje kua pita ocilemawe cinene, momo ungelo wa Yehova wa tunda kilu, wa tiñulula ewe kuenje wa tumãlako. 3 Emolẽho liaye lia kala ndocinyi kuenda uwalo waye wa yela ndocikokoto. 4 Olondavululi vio kuatela usumba, via luluma kuenda via linga ndovivimbi.

5 Pole, ungelo wa sapuila akãi hati: “Ko ka kuati usumba, momo nda kũlĩha okuti vu kasi oku sandiliya Yesu una wa pondiwila kuti. 6 Eye ka kasi palo, wa pinduiwa, ndomo a ci popele. Enjui, ndo tali apa a langekiwile. 7 Kuendi lonjanga ka sapuili olondonge viaye okuti eye wa pinduiwa kuava va fa kuenje o ko livangeli ko Galilea. Oko vu ko muila. Eci oco ndu sapuili.”

8 Lusumba kuenda esanju lialua, va tunda lonjanga keyambo, va lupuka oku ka sapuilako olondonge viaye. 9 Kuenje Yesu wa lisanga lavo yu wa popia hati: “Kalungi!” Ovo va amela kokuaye, vo kuata kolomãhi kuenda vo kekamẽla. 10 Yesu wa va sapuila hati: “Ko ka kuati usumba! Kuendi ka sapuili vamanjange oco va ende ko Galilea, oko va ka ndi muila.”

11 Osimbu akãi va kala vonjila, olondavululi vimue via enda volupale kuenje via lomboluila ovitunda via velapo ovina viosi via pita. 12 Noke yoku liongolola lakulu loku lisapela pokati, va eca olopalata vialua kasualali, 13 loku popia vati: “Vanguli hoti, ‘Olondonge viaye vieya luteke kuenda vio nyanapo osimbu tua pekela.’ 14 Kuenje, nda nguluvulu wa ci yeva, tu ko lomboluila ondaka yaco* kuenda ka vu sukila oku sakalala.” 15 Ovo va tambula olopalata, va linga ndeci va handelekiwa kuenda esapulo liaco lia lisanduila ku va Yudea toke keteke lietaili.

16 Noke olondonge 11 via enda ko Galilea komunda yina Yesu a va tukuila. 17 Eci vo mola, vo kekamẽla, pole, vamue va tatãla. 18 Yesu wa amela kokuavo kuenje wa va sapuila hati: “Unene wosi wo kilu lowu wo posi, wa nyĩhiwa. 19 Kuendi, ka longisi omanu vo kolofeka viosi oco va linge olondonge, va papatisili vonduko ya Tate la Mõla kuenda espiritu sandu, 20 va longisi oku linga ovina viosi ndo kundiki. Kuenje ñasi kumue lene oloneke viosi, toke kesulilo liovina vi kasi voluali.”*

Ale, “ulala wovikoti.”

Ale, “Mesiya; Una wa Nõliwa.”

Ale, “ongusu ya pama.”

Onduko ya Yehova yi molẽha Kovipama Viovisonehua vio Helasi ci soka 237 kolonjanja, eyi oyo onjanja yatete yi molẽha.

Kelimi lio Heveru ci likuata londuko Jeshua, ale Joshua, yi lomboloka “Yehova Eye Upopeli.”

Tala Elomboluilo.

Ale, “vakualumbu.”

Ale, “Mesiya; Una wa Nõliwa.”

Pamue kelimi lio Heveru ondaka yaco yi lomboloka “oku yova.”

Ale, “oku iñisiwa kosi yovava; oku yuvikiwa vovava.”

Ale, “Alupale Ekũi.”

Ale, “embombe.”

Ale, “oku kuta.”

Ale, “vakuambembua.”

Ale, “ekualu lioku yonga.”

Ocitumãlo coku timĩhila ovinene kosamua yo Yerusalãi. Tala Elomboluilo..

Lit., “o kuadrante ya sulako.”

Tala Elomboluilo.

Kelimi lio Helasi porneia. Tala Elomboluilo.

Okuti, oku levalisa okuti ku lavoka oku tambula cimue.

Ale, “va sokapo.”

Ale, “olombanjaile kolohukũi.” Tala Elomboluilo.

Ale, “oku yi kolisa; oku yi tenda okuti yi kola.”

Ale, “oku yovola.”

Ale, “oku vĩhisa ovipala viavo.”

Va Yudea va enda oku li sieketa ulela kutue oco va molẽhe okuti va liposuisa.

Ale “oku yela.” Lit., “oku luluvala ciwa.”

Ale, “ocinyi calua.”

Lit., “lĩvi; ocipululu.”

Ale, “oku yokoka.”

Ale, “kongenge.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “ukuambili.”

Ale “uwalo ukuavo.”

Onduko yeciwa ku Satana, osoma, ale ombiali yolondele.

Tala Elomboluilo.

Lit., “lo asario yimosi.”

Tala Elomboluilo.

Ale, “uwalo wa posoka?”

Ale, “vi teyuila.”

Ale, “omo lionima yaluo.”

Okuti, ocitumãlo mu kendiwa omanu va fa. Tala Elomboluilo.

Ale, “ya leluka oku yambata.”

Ale, “ombolo yoku taliwa.”

Ale, “ka ku kuete ongusu.”

Onduko ya eciwa ku Satana.

Ale, “koloneke vilo.” Tala Elomboluilo.

Ale, “ka va kolelele Suku.”

Ale, “koloneke vilo.” Tala Elomboluilo.

Ale pamue, “koku sevetiwa kuoluali.”

Ale, “otembo.” Tala Elomboluilo.

Lit., “ombiali yonepa yakuãla yoluvumba lumue.”

Okuti, Herode Antipasi. Tala Elomboluilo.

Ale, “oku tumãla komesa.”

Lit., “ovila vialua violomapalo.” Ocila cimosi colomapalo ci kuete ci soka 185 kolometulu.

Okuti, oku upisa kowola 3 komẽle toke eci ekumbi li tunda kowola 6.

Okuti, oku liyelisa omo liocihandeleko.

Ale, “oku popia lãvi.”

Kelimi lio Helasi porneia. Tala Elomboluilo.

Ale, “ka va lile.”

Ale, “akualu oku kapa okulia.”

Ale, “ka va kolelele Suku.”

Ale, “akualu oku kapa okulia.”

Okuti, ocitumãlo mu kendiwa omanu va fa. Tala Elomboluilo.

Tala Elomboluilo.

Ale, “u yela.”

Lit., “olodracma vivali.”

Lit., “ocingangu copalata,” ci tẽla olotetradracma vikuãla.

Tala Elomboluilo.

Ale pamue, “yene.”

Lit., “kuenda oku u pisa.”

Lit., “vomẽla.”

10.000 kolotalendo vi tẽla 60.000.000 kolodenariu.

Ale, “volongave.”

Kelimi lio Helasi porneia. Tala Elomboluilo.

Okuti, kowola 9 komẽle.

Okuti, kowola 12.

Okuti, kowola 3 kekumbi.

Okuti, kowola 5 kekumbi.

Lit., “lĩvi; lia vĩha.”

Ale, “ukuacali.”

Ale, “lia sovuiwa lomanu?”

Lit., “utue wevindi.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “via velapo.”

Ale, “Ulongisi.”

“Ale, ‘vana va tavisiwa oco va tiamẽle ketavo lia va Yudea.’”

Tala Elomboluilo.

Ale, “otembo.” Tala Elomboluilo.

Tala Elomboluilo.

Kelimi lio Helasi ci tiamisiwila komanu kuenda kovinyama.

Tala Elomboluilo.

Ale, “kelivala lipi liuteke.”

Ale, “ukualondunge.”

Ale, “vakualondunge.”

Otalendo yimosi yo ko Helasi ya kuata ci soka 20,4 kolokilu.

Lit., “opalata.”

Ale, “ka walele ciwa.”

Ale, “oku kunduiwa; oku nyõliwa.”

Ale, “oku tumãla komesa.”

Ale, “olosamo.”

Ale, “onjongole.”

Ale, “ovisonehua.”

Ale, “elaka.”

Ale, “oku pondiwila kuti.”

Ale, “oku lama.”

Tala Elomboluilo.

Ovava a lula.

Tala Elomboluilo.

Okuti, kowola 12.

Okuti, kowola 3 kekumbi.

Lit., “oku livondela oco a tave.”

Ale, “otembo.” Tala Elomboluilo.