Te hoê tere i Belize

NOA ˈTU e fenua iti o Belize, e rave rau ohipa te itehia i ǒ. Te vai ra te mau uru raau e tae noa ˈtu e rave rahi motu i te pae tahatai tei haaatihia e te miti ninamu. Taa ê atu râ i to ˈna hohoˈa fenua, te vai ra ˈtu â te tahi atu mau mea nehenehe i Belize.

E hanere hohoˈa manu e animara te itehia i tera fenua. I rotopu ia ratou, te vai ra te manu toucan (Ramphastos sulfuratus), mea nehenehe roa te û o to ˈna utu. E ite-atoa-hia te tahi atu animara no roto mai i te opu o te mau reema parauhia tapir (Tapirus bairdii), mea mǎrû râ to ˈna ihu. Mea vitiviti roa oia i te horo i nia i te fenua e te ǎu i roto i te pape! I ǒ, te vai atoa ra te mimi rahi taehae parauhia jaguar (Panthera onca). Tei Belize te pu parururaa matamua i te ao nei no te mimi rahi taehae.

Na mua ˈˈe, e tuhaa fenua Belize na te nunaa taata Maya. Ua tae atu te feia haru fenua Paniora i te senekele 16, ua patoi noa ˈtu râ te mau Maya ia ratou. I muri aˈe, ua haruhia Belize e te mau Beretane e i 1862 piihia ˈtura tera fenua Honduras Britannique. Ua fanaˈo te fenua Belize i te tiamâraa i 1981.

E rave rau atoa nunaa taata i Belize. Ua faaea hoi vetahi Paniora e taata no Afirika i te feia no te mau motu Antilles. No Initia hitia o te râ e no Marite no ropu atoa vetahi taata e te tahi atu, no te mau nunaa rau ïa. Mea farii maitai e te faatura atoa te mau taata no Belize. Ia paraparau te tamarii i te taata paari, e pinepine ratou i te pii atu “Mama” aore ra “Papa” e e pahono atoa ma te parau, “E, mama” aore ra “Aita, papa.”

I Belize, e amuiraa ta te mau Ite no Iehova na roto i te reo apǎraa rima Beretane, te reo Belize Kriol, Beretane, Bas allemand, Tinito Mandarin, Maya (Mopan) e Paniora. I 2013, hoê taata i nia 40 i Belize tei putuputu e te mau Ite no Iehova no te Oroa haamanaˈoraa i te pohe o te Mesia.