Te parau mau o te Evanelia
UA FATUHIA e toru tuhaa iti o te hoê parau papai-rima-hia o te Evanelia a Mataio, piihia P64, e te Haapiiraa tuatoru Magdalen no Oxford, i Beretane, mai te matahiti 1901 mai â. I te hoê area taime, ua tiaturi te feia ite e no ǒ mai te reira i te pae hopea o te senekele piti o to tatou nei tau.
Aita i maoro aˈenei, ua aratai o Carsten P. Thiede, hoê taata aravihi i te pae o te tuatapaparaa i te mau papai gima no Paderborn, i Helemani, i te hoê hiˈopoa-maite-raa i te P64, tei tatuhaahia e e 10 irava no roto mai i te Mataio pene 26. Te faahopearaa? Ma te papai i roto i te Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik (Vea no te tuatapaparaa i te mau papai gima e te tuatapaparaa i te mau papairaa), te faataa ra o Thiede i te mau tuhaa no Oxford ei “tuhaa o te buka tahito kerisetiano no te senekele matamua, peneiaˈe (noa ˈtu e aita i titauhia) hou te matahiti 70.”
Ua haamaere te mau hiˈopoaraa a Thiede i te mau vea e te pǔpǔ feia ite. No te aha? No te mea te tuhaa i farii-rahi-hia mai te tuhaa papai tahito roa ˈˈe e toe ra o te mau Evanelia o te P52 ïa, hoê tuhaa o te Evanelia a Ioane no te matahiti 125 mai â, aore ra na mua ˈtu i te senekele piti.
E tia noâ ia tiai ahiri e e farii-rahi-hia te area tau apî o tei horoahia no te mau tuhaa gima P64. Atira noa ˈtu, eita te area tau na mua ˈtu e faariro noa i te P64 mai te mau tuhaa tahito roa ˈˈe o te Evanelia e vai ra; e horoa atoa te reira i te tahi atu haapapuraa e ua papai-mau-hia te Evanelia a Mataio i te senekele matamua, peneiaˈe atoa hou te matahiti 70 o to tatou nei tau, a ora noa ˈi e rave rahi mau taata tei ite mata roa i te mau huru tupuraa o te oraraa o Iesu no te haapapu i te parau mau o te Evanelia.
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 32]
Ma te parau faatia a te President and Fellows of Magdalen College, Oxford.