TE RATA I TE MAU HEBERA
1 I mutaa iho, i paraparau na te Atua i to tatou mau tupuna na roto i te mau peropheta e rave rahi taime e na roto i te ravea rau.+ 2 E teie nei, ua hope taua mau mahana ra, ua paraparau oia ia tatou na roto i ta ˈna Tamaiti+ ta ˈna i faafatu i te mau mea atoa,+ e na roto ia ˈna i hamani ai oia i te mau faanahoraa o te ao nei.*+ 3 O ˈna te anaana o to te Atua hanahana+ e te hohoˈa o to te Atua huru mau,+ e maoti ta ˈna parau mana e vai noa ˈi te mau mea atoa. E i muri aˈe i to ˈna tamâraa ia tatou i ta tatou mau hara,+ parahi ihora oia i te rima atau o te Atua teitei i te raˈi.+ 4 Ua hau aˈe ïa o ˈna i te mau melahi,+ i te mea e ua noaa ia ˈna te hoê iˈoa maitai roa ˈˈe i to ratou.+
5 O vai atu â te melahi ta te Atua i parau: “O oe ta ˈu tamaiti. I teie mahana ua riro vau ei metua no oe”?+ Oia atoa: “E riro vau ei metua no ˈna e e riro oia ei tamaiti na ˈu”?+ 6 Ia tono faahou mai râ oia i ta ˈna Tamaiti matahiapo+ i te ao nei,* e parau oia: “Ia tipapa te mau melahi atoa a te Atua i mua ia ˈna.”
7 Teie atoa ta ˈna e parau no nia i te mau melahi: “E faariro oia i ta ˈna mau melahi ei varua, e ta ˈna mau tavini+ ei auahi ura.”+ 8 No nia râ i te Tamaiti, e parau oia: “O te Atua to terono+ e a muri noa ˈtu, e te sepeta o ta oe Faatereraa arii,* o te sepeta ïa o te parau-tia. 9 Mea au roa na oe te parau-tia e mea au ore roa na oe te ohipa ino. No reira ïa te Atua, to Atua, i faatavai ai ia oe+ i te monoˈi o te oaoa hau aˈe i to mau hoa.”+ 10 Oia atoa: “E te Fatu, i te haamataraa, ua haamau oe i te niu o te fenua, e te raˈi ra, o te ohipa ïa a to rima. 11 E mou te reira, area oe e vai noa ïa. E marau te reira mai te hoê ahu, 12 e e potaro oe i te reira mai te hoê ahu roa mahanahana, e mai te hoê ahu, e tauihia te reira. Aita râ oe i taui aˈe, e eita to oe mau matahiti e hope.”+
13 O vai atu â hoi te melahi ta ˈna i parau: “A parahi i to ˈu rima atau nei e ia faariro roa vau i to oe mau enemi ei taahiraa avae no oe”?+ 14 E ere anei ratou paatoa i te varua no te hoê taviniraa moˈa,+ tei tonohia ˈtu no te tavini i te feia e faaorahia?
2 No reira, e mea faufaa ˈi ia haapao maite atu â tatou i te mau parau ta tatou i faaroo+ ia ore roa tatou ia hahi ê.+ 2 I te mea e ua tupu iho â te parau i parauhia na roto i te mau melahi+ e ua faautuahia te ofati ture e te faaroo ore atoa ia au i te parau-tia,+ 3 e nafea ïa tatou e ora mai ai ia haafaufaa ore tatou i te hoê faaoraraa+ faahiahia mai teie? Ua parauhia mai te reira na mua na roto i to tatou Fatu+ e ua haapapuhia mai ia tatou na roto i te feia i faaroo ia ˈna, 4 a haapapu atoa mai ai te Atua na roto i te semeio, te ohipa faahiahia mau,*+ te ohipa mana e rave rau e te varua moˈa* i tufahia mai ia au i to ˈna hinaaro.+
5 Aita hoi oia i tuu i raro aˈe i te mau melahi i te ao* e haere mai ra,+ ta tatou e parau ra. 6 I haapapu na te hoê taata: “Eaha te taata nei i manaˈo ai oe ia ˈna, aore ra te tamaiti a te taata nei i haapao ai oe ia ˈna?+ 7 Ua tuu oe ia ˈna i raro iti aˈe i te mau melahi. Ua faahei oe ia ˈna i te hanahana e te tura, e ua faatoroa oe ia ˈna i nia i te mau ohipa a to rima. 8 Ua tuu oe i te mau mea atoa i raro aˈe i to ˈna avae.”+ Ma te tuu i te mau mea atoa i raro aˈe ia ˈna,+ aita hoê aˈe mea i toe i te Atua i te tuu atu i raro aˈe ia ˈna.+ E teie nei râ, aita â tatou i ite atura e ua tuuhia te mau mea atoa i raro aˈe ia ˈna.+ 9 Te ite nei râ tatou ia Iesu, tei tuuhia i raro iti aˈe i te mau melahi,+ e tei faaheihia i teie nei i te hanahana e te tura no to ˈna faaoromairaa i te pohe,+ e maoti te hamani maitai rahi o te Atua i faaruru ai oia i te pohe no te taata atoa.+
10 No te faahanahana e rave rahi tamaiti,+ e mea tano ia vaiiho te Atua, no ˈna e na roto ia ˈna te mau mea atoa e vai ai, i te Aratai rahi o to ratou faaoraraa+ ia tia-roa-hia na roto i te mauiui.+ 11 No roto mai hoi Iesu o te haamoˈa ra e oia atoa te feia e haamoˈahia ra,+ i te hoê â Metua,+ no reira ïa oia e ore ai e haama i te pii ia ratou e taeae,+ 12 mai ta ˈna e parau: “E faaite au i to iˈoa i to ˈu mau taeae. E arue au ia oe ma te himene i rotopu i te amuiraa.”+ 13 Oia atoa: “E tuu vau i to ˈu tiaturiraa ia ˈna.”+ E: “Inaha, teie au e te mau tamarii ta Iehova* i horoa na ˈu.”+
14 I te mea hoi e e taata* te mau “tamarii,” ua riro atoa mai ïa oia ei taata,+ a nehenehe atu ai oia, na roto i to ˈna pohe, e haamou i te Diabolo+ o te faatupu i te pohe,+ 15 e a nehenehe atu ai oia e faatiamâ* i te feia atoa i faatîtîhia na i te roaraa o to ratou oraraa no to ratou mǎtaˈu i te pohe.+ 16 E ere hoi te mau melahi ta ˈna e turu nei. Te turu nei râ oia i te huaai o Aberahama.+ 17 No reira, ia riro oia mai to ˈna ra mau “taeae” i te mau mea atoa e tia ˈi,+ a riro atu ai oia ei tahuˈa rahi aroha* e te haapao maitai i te taviniraa i te Atua, ia pûpû oia i te hoê tusia e tapoˈi i te hara*+ a te mau taata.+ 18 I te mea e ua mauiui oia i to ˈna tamataraahia,+ e nehenehe ïa oia e tauturu i te feia e tamatahia ra.+
3 No reira, to ˈu mau taeae moˈa tei titau-manihini-atoa-hia no te raˈi,+ a feruri maite ia Iesu ta tatou e farii* ra ei aposetolo e ei tahuˈa rahi.+ 2 E haapao maitai to ˈna i te Atua tei faatoroa ia ˈna+ mai ia Mose atoa a tavini ai oia i roto i te fare* taatoa o te Atua.+ 3 E au hoi ia ˈna* te hanahana hau aˈe+ ia Mose, i te mea e e faatura-rahi-hia aˈe te taata e hamani i te fare i te fare iho. 4 E mea hamanihia hoi te fare e te taata, o tei hamani râ i te mau mea atoa, o te Atua ïa. 5 E teie nei, e haapao maitai to Mose ei tavini i roto i te fare taatoa o te Atua, ei haapapuraa* i te mau mea i parauhia e e tupu a muri aˈe, 6 e haapao maitai râ to te Mesia ei tamaiti+ i te tiaauraa i te fare o te Atua. O tatou te fare o te Atua+ ia tamau tatou i te paraparau ma te itoito, e ia mau papu ia tatou te tiaturiraa ta tatou e haapeu ra e tae roa ˈtu i te hopea.
7 No reira, mai tei parauhia na roto i te varua moˈa:+ “I teie mahana, ia faaroo outou i to ˈna reo, 8 eiaha e faaetaeta i to outou aau mai i te mahana ra a tupu ai to ˈu riri rahi, i te mahana o te aaraa i roto i te medebara,+ 9 i te aaraa to outou mau tupuna ia ˈu, noa ˈtu e ua ite noa ratou i ta ˈu mau ohipa e 40 matahiti.+ 10 No reira vau i faufau roa ˈi i teie uˈi e i parau ai: ‘E aau faaroo ore noa to ratou, e aita ratou i ite i to ˈu mau eˈa.’ 11 Tǎpǔ ihora vau no to ˈu riri: ‘Eita ratou e ô i roto i to ˈu faafaaearaa.’”+
12 Taeae ma, a ara eiaha te hoê aau ino o te ere ra i te faaroo e tupu i roto i te hoê o outou no te atea-ê-raa i te Atua ora.+ 13 A tamau noa râ i te faaitoito te tahi i te tahi i tera e tera mahana, mai tei parauhia “i teie mahana,”+ ia ore hoi te aau o te hoê o outou ia etaeta i te puai haavare o te hara. 14 Ei apiti hoi tatou no te Mesia* ia mau papu ia tatou te tiaturiraa i vai na ia tatou i te haamataraa e tae roa ˈtu i te hopea.+ 15 Mai tei parauhia: “I teie mahana, ia faaroo outou i to ˈna reo, eiaha e faaetaeta i to outou aau mai i te mahana ra a tupu ai to ˈu riri rahi.”+
16 O vai hoi tei faaroo i to ˈna reo e tei faatupu râ i to ˈna riri rahi? E ere anei o te feia atoa ta Mose i aratai i rapae i Aiphiti?+ 17 E o vai ta te Atua i faufau e 40 matahiti?+ E ere anei o te feia i hara e i pohe i roto i te medebara?+ 18 E ia vai oia i tǎpǔ ai e eita ratou e ô i roto i to ˈna vahi faafaaearaa? E ere anei i te feia i faaroo ore? 19 Te ite ra ïa tatou e aita ratou i nehenehe e ô atu no to ratou ereraa i te faaroo.+
4 I te mea e te toe ra te parau fafau e ô i roto i to ˈna vahi faafaaearaa, e ara anaˈe ïa* eiaha ia itehia e ua ere te hoê o outou i te reira.+ 2 Ua faaite-atoa-hia mai hoi te parau apî oaoa ia tatou,+ mai ia ratou atoa. Aita râ ratou i faufaahia i te parau ta ratou i faaroo, no te mea e ere hoê â faaroo to ratou e to te feia i auraro. 3 Tatou hoi e faatupu i te faaroo, o tatou te ô i roto i to ˈna vahi faafaaearaa, mai ta ˈna i parau: “Tǎpǔ ihora vau no to ˈu riri: ‘Eita ratou e ô i roto i to ˈu faafaaearaa,’”+ noa ˈtu e ua oti ta ˈna mau ohipa mai te omuaraa mai â o teie nei ao.+ 4 I parau na hoi oia no nia i te hitu o te mahana: “Faafaaea ihora te Atua i ta ˈna mau ohipa atoa i te hitu o te mahana,”+ 5 e te parau faahou ra oia: “Eita ratou e ô i roto i to ˈu faafaaearaa.”+
6 I te mea hoi e aita â vetahi i ô atura, e aita te feia i faaitehia na mua te parau apî oaoa i ô atu no to ratou faaroo ore,+ 7 ua haamau â oia i te tahi mahana ma te parau i muri aˈe i roto i te hoê Salamo a Davida: “I teie mahana.” Mai tei parauhia i nia ˈˈe: “I teie mahana, ia faaroo outou i to ˈna reo, eiaha e faaetaeta i to outou aau.”+ 8 Ahiri hoi Iosua+ i aratai ia ratou i te hoê vahi faafaaearaa, eita ïa te Atua e paraparau i muri aˈe no nia i te tahi atu mahana. 9 No reira, te toe ra te hoê Sabati faafaaearaa no te nunaa o te Atua.+ 10 Te taata hoi i ô i roto i te vahi faafaaearaa o te Atua, ua faafaaea atoa ïa i ta ˈna mau ohipa, mai te Atua atoa i ta ˈna.+
11 E rohi anaˈe ïa no te ô i roto i taua vahi faafaaearaa ra, ia ore te tahi ia pee i te hoê â huru faaroo ore.+ 12 E mea ora hoi te parau a te Atua e te puai rahi,+ e mea oi aˈe i te mau ˈoˈe ua oi na pae e piti.+ E ô te reira i roto roa i te taata, a taa ê atu ai to ˈna rapaeauraa* e to ˈna rotoraa,* e te mau puoiraa ivi e te puo ivi, e e faaite mai te reira i te mau manaˈo e opuaraa o te aau. 13 Aita e mea i poietehia tei hunahia i te aro o te Atua,+ e mea mahora te mau mea atoa e te ite-maitai-hia e ana, ia ˈna hoi tatou e faˈi ai i ta tatou i rave.+
14 I te mea hoi e e tahuˈa rahi hau ê to tatou tei na roto atu i te raˈi, oia hoi o Iesu te Tamaiti a te Atua,+ e faaite noa anaˈe ïa i te taata atoa i to tatou faaroo ia ˈna.+ 15 E ere hoi to tatou i te hoê tahuˈa rahi o te ore e nehenehe e aumauiui i to tatou mau paruparu,+ ua tamatahia râ oia i te mau mea atoa mai ia tatou atoa nei, tera râ, aita roa ta ˈna e hara.+ 16 E faafatata anaˈe ïa i te terono o te hamani maitai rahi, a paraparau roa ˈtu ai i te Atua,+ ia itehia mai ia tatou te aroha* e te hamani maitai rahi ia hinaaro tatou i te tauturu.
5 Te tahuˈa rahi i ravehia no roto mai i te taata, ua faatoroahia ïa no te taviniraa i te Atua no te maitai o te mau taata,+ a pûpû ai oia i te ô e te tusia no te mau hara.+ 2 E nehenehe oia e aumihi* i te feia ite ore e tei hapa,* i te mea e te faaruru atoa ra oia i to ˈna iho mau paruparu,* 3 e no reira, ia pûpû oia i te tusia no ta ˈna iho mau hara e tia ˈi, mai ta ˈna e na reira atoa ra no te mau hara a te nunaa.+
4 E ere na te hoê taata e faaoti e rave i teie toroa hanahana, na te Atua râ tei titau manihini ia ˈna e faatoroa ia ˈna, mai ia Aarona.+ 5 Oia atoa te Mesia, aita oia i faahanahana ia ˈna iho+ ma te faariro ia ˈna ei tahuˈa rahi, ua faahanahanahia râ oia e te Atua tei parau ia ˈna: “O oe ta ˈu tamaiti. I teie mahana ua riro vau ei metua no oe.”+ 6 I parau atoa na oia: “E tahuˈa oe mai ia Melehizedeka ra te huru e a muri noa ˈtu.”+
7 A ora ˈi oia i nia i te fenua,* i pure na te Mesia i te Atua tei nehenehe e faaora ia ˈna i te pohe ma te taparuparu e te aniraa, ma te auê e te roimata,+ e ua faaroohia oia no to ˈna mǎtaˈu i te Atua. 8 E noa ˈtu e tamaiti oia, ua haapii oia i te auraro na roto i te mau mea ta ˈna i faaruru.+ 9 E i muri aˈe i to ˈna auraroraa ma te tia roa,+ ua riro oia ei ravea e noaa ˈi i te feia atoa e auraro ia ˈna te faaoraraa mure ore,+ 10 no te mea ua maitihia oia e te Atua ei tahuˈa rahi mai ia Melehizedeka ra te huru.+
11 Mea rahi hoi ta matou e nehenehe e parau no nia i te Mesia, e mea fifi ia faataa ˈtu no te mea ua turiturihia to outou tariˈa. 12 Ei taata haapii hoi outou i teie nei,* e aita râ, e mea titauhia ia haapii â te hoê taata ia outou i te mau mea rii o te poroi moˈa a te Atua mai te haamataraa mai,+ e ua hiaai faahou outou i te û, eiaha te maa etaeta. 13 Te taata hoi e inu noa i te û, aita ïa i ite i te parau o te parau-tia, e tamarii hoi oia.+ 14 Area te maa etaeta, na te feia paari ïa i te pae varua, te feia o te faaohipa noa i to ratou haroˈaroˈa,* a haapii atu ai ia ratou iho ia faataa ê i te maitai i te ino.
6 E teie nei, ua tiaturi aˈena tatou i te mau haapiiraa+ ta tatou i ite na no nia i te Mesia, e haere ru anaˈe ïa i mua i te paari i te pae varua,+ ma te ore e haamau faahou i te niu, oia hoi te tatarahaparaa i te mau ohipa pohe e te faaroo i te Atua, 2 te haapiiraa o te mau bapetizoraa e te tuuraa rima,+ te tia-faahou-raa o tei pohe+ e te haavaraa mure ore. 3 O ta tatou ïa e rave ia tia i te Atua.
4 Te feia tei haamaramaramahia+ e tei fanaˈo i te ô horoa noa no te raˈi mai e tei apiti i te ohiparaa a te varua moˈa, 5 e tei fanaˈo i te parau maitai roa a te Atua e te mau ohipa mana a te ao* no a muri aˈe, 6 tei taiva râ,+ eita roa ïa e nehenehe e tauturu ia ratou ia tatarahapa, no te mea te patiti faahou ra ratou i te Tamaiti a te Atua i nia i te pou e te faahaama ra ratou ia ˈna i mua i te taata atoa.+ 7 E haamaitairaa no ǒ mai i te Atua te ûa e topa pinepine no te fenua, no te mea e faarari te reira i te fenua, a tupu mai ai te maa hinaaro-mau-hia e te feia faaapu. 8 Ia tupu mai râ te raau taratara, e faaruehia tera fenua, a faainohia ˈtu ai e i te pae hopea, e taninahia.
9 Area outou, taeae here ma, parau noa ˈtu ai matou i teie nei parau, ua papu ia matou e e tupuraa maitai aˈe to outou, e te rave nei outou i te mau mea e faaorahia ˈi outou. 10 E ere hoi te Atua i te Atua parau-tia ore a moˈe ai ia ˈna ta outou ohipa e to outou hinaaro rahi i to ˈna iˈoa+ ma te tavini e ma te tamau i te tavini i te feia moˈa. 11 Te hinaaro nei râ matou ia faaite outou tataitahi i te hoê â itoito rahi ia papu maitai to outou tiaturiraa+ e tae noa ˈtu i te hopea,+ 12 ia ore outou ia faatau,+ ia pee râ i te hiˈoraa o te feia e fatu i te mau parau fafau no to ratou faaroo e to ratou faaoromai.
13 I to te Atua fafauraa i ta ˈna parau ia Aberahama, i te mea e aita hoê i teitei aˈe ia ˈna e tǎpǔ ai oia, ua tǎpǔ ïa oia na nia ia ˈna iho,+ 14 a na ô ai: “E haamaitai iho â vau ia oe e e faarahi mau â vau ia oe.”+ 15 I muri aˈe i to Aberahama faaoromairaa i fafauhia ˈi ia ˈna teie parau. 16 E horeo te taata na nia hoê tei teitei aˈe ia ratou, a ore atu ai te mau mârôraa atoa i ta ratou horeo, i te mea e e haapapuraa mana te reira no ratou.+ 17 Oia atoa, i to te Atua faaotiraa e faaite maitai atu â i te feia e fatu i te parau fafau+ e e ore roa ta ˈna opuaraa* e taui, ua haapapu oia i te reira* na roto i te hoê tǎpǔ, 18 na roto hoi e piti parau o te ore roa e taui, e ore atoa e tia i te Atua ia haavare,+ e faaitoito-mau-hia ïa tatou, o tei horo i te haapuraa a te Atua, ia tapea maite i te tiaturiraa i tuuhia mai i mua ia tatou. 19 Teie tiaturiraa to tatou,+ mai te hoê ïa tutau no to tatou ora,* mea papu e te aueue ore atoa, o te tomo i roto i te vahi i muri mai i te paruru,+ 20 i reira Iesu te matamua i te tomoraa ˈtu no tatou,+ o ˈna hoi tei riro ei tahuˈa rahi mai ia Melehizedeka ra te huru e a muri noa ˈtu.+
7 Ua farerei hoi taua Melehizedeka ra, arii no Salema, tahuˈa na te Atua Teitei Roa ˈˈe, ia Aberahama o te hoˈi mai ra i te pauraa te mau arii ia ˈna e ua haamaitai ia ˈna,+ 2 e ua horoa* Aberahama na ˈna i te tuhaa ahuru o te mau mea atoa ta ˈna i haru. Na mua, “Arii o te parau-tia” te auraa o to ˈna iˈoa, e arii atoa oia no Salema, “Arii o te hau” ïa. 3 Aita e metua tane to ˈna, aita e metua vahine, aita e pǎpǎraa tupuna, aita e haamataraa to to ˈna pue mahana e aita atoa e hopea to to ˈna oraraa, ua faarirohia râ oia mai te Tamaiti a te Atua ra te huru, e vai noa ïa oia ei tahuˈa e a muri noa ˈtu.+
4 A hiˈo na i te rahi o taua taata ra ta Aberahama, te upoo utuafare,* i horoa ˈtu i te ahuru o te mau mea maitai roa ˈˈe ta ˈna i haru mai.+ 5 Parau mau, ia au i te Ture, ua faauehia to te mau tamaiti a Levi+ tei faatoroahia ei tahuˈa, ia rave mai i te ahuru o te mau taoˈa a te nunaa,+ oia hoi to ratou mau taeae, noa ˈtu e e huaai ratou no Aberahama. 6 Area taua taata ra e ere no roto mai i te utuafare o Levi, ua rave mai ïa i te ahuru o ta Aberahama mau taoˈa i haru mai, e ua haamaitai ia ˈna o tei faaitehia ˈtu te mau parau fafau.+ 7 E teie nei, e farii iho â te taata e ua haamaitaihia tei iti aˈe na tei rahi aˈe. 8 Te vai ra te tahi mau taata o te rave mai i te tuhaa ahuru, e pohe hoi ratou, te vai atoa ra râ hoê o tei faaite-papu-hia e e ora noa oia.+ 9 E nehenehe atoa e parau e tae noa ˈtu ia Levi, o te rave mai i te tuhaa ahuru, ua horoa atoa oia i te tuhaa ahuru na roto ia Aberahama, 10 to roto noa â hoi oia* i to ˈna tupuna a farerei ai Melehizedeka ia ˈna.+
11 Ahiri e noaa te tia-roa-raa na roto noa i te mau tahuˈa no te opu o Levi+ (tuhaa faufaa hoi o te Ture tei horoahia i te nunaa), eaha ïa e hinaarohia ˈi te tahi atu tahuˈa tei parauhia e mai ia Melehizedeka ra te huru,+ eiaha râ mai ia Aarona? 12 I te mea hoi e te taui ra te toroa tahuˈa, ia taui-atoa-hia ïa te Ture e tia ˈi.+ 13 E mero hoi oia no te tahi atu opu, aita hoê aˈe i rave i te ohipa i te fata, no ˈna teie mau parau i parauhia.+ 14 Mea papu hoi e no roto mai to tatou Fatu ia Iuda,+ aita râ Mose i faahiti i te tahi noa ˈˈe parau no nia i te mau tahuˈa no roto mai i taua opu ra.
15 E mea papu roa ˈtu â e mai ia Melehizedeka ra te huru+ e tia mai ai te tahi atu tahuˈa.+ 16 E ohipa oia ei tahuˈa, e ere no te opu no reira mai oia mai tei titauhia e te Ture, no te mana râ e fanaˈo ai oia i te ora o te ore roa e mou.+ 17 I parauhia na hoi no ˈna ei haapapuraa: “E tahuˈa oe mai ia Melehizedeka ra te huru e a muri noa ˈtu.”+
18 No reira ïa te faaueraa tahito i faaorehia ˈi, no te mea e faaueraa paruparu e te faufaa ore.+ 19 Aita hoê aˈe mea i tia-roa-hia i te Ture,+ tera râ, ua tia-roa-hia i te faaôraahia mai te hoê tiaturiraa maitai aˈe,+ a nehenehe atu ai tatou e faafatata i te Atua.+ 20 Oia atoa, aita te reira i ravehia ma te tǎpǔ ore 21 (inaha, te vai ra tei riro mai ei tahuˈa ma te tǎpǔ ore, area teie, ua riro mai ïa ei tahuˈa na roto i te hoê tǎpǔ a tei parau mai: “Ua tǎpǔ Iehova,* e eita oia e taui i to ˈna manaˈo:* ‘E tahuˈa oe e a muri noa ˈtu’”),+ 22 ua riro mai ïa Iesu ei haapapuraa no te hoê faufaa maitai aˈe.+ 23 Hau atu â, mea rahi tei riro mai ei tahuˈa te tahi i muri iho i te tahi,+ no te pohe hoi i ore ai ratou e tamau i to ratou toroa, 24 area oia o te ora noa e a muri noa ˈtu,+ eita hoê aˈe e mono ia ˈna ei tahuˈa. 25 No reira e tia atoa ˈi ia ˈna ia faaora roa i te feia e faafatata nei i te Atua na roto ia ˈna, no te mea te ora noa ra oia no te taparuparu i te Atua no ratou.+
26 Tano maitai hoi no tatou taua huru tahuˈa rahi ra, mea taiva ore, te hapa ore, te viivii ore,+ e ere oia mai te feia hara, e ua faateiteihia i nia ˈˈe i te mau raˈi.+ 27 E ere oia mai taua mau tahuˈa rahi ra, eita e titauhia ia pûpû oia i te mau tusia pauroa te mahana,+ na mua no ta ˈna iho mau hara, e i muri iho no ta te nunaa,+ no te mea ua na reira oia hoê roa pûpûraa i to ˈna pûpûraa ia ˈna iho ei tusia.+ 28 I raro aˈe i te Ture, e feia e paruparu to ratou te faatoroahia ei tahuˈa rahi,+ i muri aˈe râ i te Ture e ia au i te parau i tǎpǔhia,+ o te hoê ïa Tamaiti te faatoroahia, oia tei tia-roa-hia+ e a muri noa ˈtu.
8 E teie te manaˈo faufaa roa ta tatou e parau nei: E tahuˈa rahi to tatou mai tera te huru,+ e ua parahi oia i te pae atau o te terono o te Atua teitei i te raˈi,+ 2 te hoê tavini i te vahi moˈa+ e i te tiahapa mau, ta Iehova* i faatia, eiaha te taata. 3 Ua faatoroahia hoi te tahuˈa rahi no te pûpû i te ô e te tusia, e pûpû atoa ïa teie i te tusia.+ 4 Ahiri tei te fenua oia, e ore oia e riro ei tahuˈa,+ te vai ra hoi te tane o te pûpû i te ô ia au i te Ture. 5 Te pûpû nei teie mau tane i te hoê taviniraa moˈa ei taipe e ei ata+ no te mau mea o te raˈi.+ Mai ia Mose a fatata ˈi oia i te faatia i te tiahapa, ua faauehia oia e te Atua: “A haapao maitai ia hamani oe i te mau mea atoa ia au i to ratou hohoˈa i faaitehia ˈtu ia oe i nia i te mouˈa.”+ 6 E teie nei râ, e taviniraa maitai roa ˈtu â tei horoahia na Iesu, a riro atoa ˈi oia ei arai+ no te tahi faufaa maitai aˈe,+ tei niuhia ia au i te ture i nia i te mau parau fafau maitai aˈe.+
7 Ahiri e mea hapa ore taua faufaa matamua ra, e ore ïa e hinaarohia te piti.+ 8 Ua faahapa mau râ te Atua i te nunaa no te mea: “Te parau ra Iehova:* ‘Inaha, te tae mai ra te mau mahana e faaau ai au i te tahi faufaa apî i te nunaa o Iseraela e i te nunaa o Iuda.’ 9 Te parau atoa ra Iehova:* ‘E ere taua faufaa ra mai te faufaa ta ˈu i faaau i to ratou mau tupuna i te mahana i tapea ˈi au i to ratou rima no te aratai mai ia ratou i rapae i te fenua o Aiphiti,+ no te mea aita ratou i vai tamau i roto i ta ˈu faufaa, ua faaea ïa vau i te aupuru ia ratou.’
10 “‘Teie hoi te faufaa ta ˈu e faaau i te nunaa o Iseraela i muri aˈe i taua mau mahana ra,’ ta Iehova* ïa e parau ra. ‘E tuu vau i ta ˈu mau ture i roto i to ratou manaˈo, e i roto i to ratou aau e papai ai au i te reira.+ E riro vau ei Atua no ratou, e e riro ratou ei nunaa no ˈu.+
11 “‘Eita ratou tataitahi e haapii faahou i te taata o to ratou nunaa e i to ratou taeae, a na ô ai: “Ia ite outou o vai Iehova!”* E ite hoi ratou pauroa o vai au, te taata haihai e tae noa ˈtu i te taata tiaraa teitei. 12 E aroha* hoi au ia ratou tei rave i te ohipa parau-tia ore, e e ore roa vau e haamanaˈo faahou i ta ratou mau hara.’”+
13 Ia ˈna i parau “te tahi faufaa apî,” ua faariro ïa oia i te faufaa matamua ei mea tahito.+ E te mea tahito e tei marau, fatata ïa i te mou.+
9 I roto i te faufaa matamua, te vai ra te mau titauraa a te ture no te taviniraa moˈa e te vahi+ moˈa i te fenua nei. 2 I faatiahia na hoi te piha matamua o te tiahapa, to reira te mori*+ e te iri vairaa pane e te mau pane pûpûhia.*+ E parauhia taua vahi ra te Vahi Moˈa.+ 3 I muri mai râ i te piti o te paruru,+ o te piha ïa o te tiahapa parauhia te Vahi Moˈa Roa.+ 4 I reira, te vai ra te hoê vairaa mea noˈanoˈa auro+ e te afata faufaa+ tei tapiri-pauroa-hia i te auro.+ I roto i te afata o te faufaa, e farii auro ïa e mâna to roto,+ e te raau a Aarona tei puahia,+ e na pǎpǎ+ o te faufaa. 5 E i nia iho i te afata o te faufaa, na kerubi hanahana ïa e tamaru ra te vahi o te tapoˈiraa hara*+ i to raua na pererau. Tera râ, e ere teie te taime no te faahiti huˈahuˈa ˈtu i teie mau mea.
6 I te otiraa teie mau mea i te hamanihia mai teie, e tomo te mau tahuˈa i roto i te piha matamua o te tiahapa i te mau mahana atoa no te rave i ta ratou taviniraa moˈa.+ 7 Area te tahuˈa rahi, e tomo ïa o ˈna anaˈe i roto i te piti o te piha hoê taime i te matahiti,+ a hopoi atoa ˈi i te toto+ ta ˈna e pûpû no ˈna iho+ e no te mau hara ta te nunaa+ i rave ma te ite ore. 8 Te faaite maitai ra ïa te varua moˈa* e aita â te eˈa e tae atu ai i te vahi moˈa i faaitehia ˈtura a tia noa ˈi te tiahapa matamua.+ 9 E taipe teie tiahapa no teie nei tau,+ e ia au i teie faanahoraa e pûpûhia ˈi te mau ô e te mau tusia atoa.+ E ere râ na roto i teie mau mea e noaa ˈi i te taata o te rave nei i te taviniraa moˈa te hoê manaˈo haava maitai roa.+ 10 Teie râ mau ô e tusia, e maa anaˈe ïa, e inu e e horoiraa e rave rau* ia au i te Ture.+ E mau titauraa o te ture te reira no nia i te mau mea pae tino+ e tei haamauhia tae noa ˈtu i te tau faataahia e faatitiaifarohia ˈi te mau mea.
11 Teie râ, i to te Mesia haereraa mai ei tahuˈa rahi no te mau mea maitatai tei tupu aˈena, ua na roto atu oia i te tiahapa rahi aˈe e te maitai roa ˈtu â e ere mea hamanihia e te rima taata, oia hoi e ere mea poietehia i te fenua nei. 12 Ua tomo oia i roto i te vahi moˈa, eiaha ma te toto o te puaaniho e to te puaatoro oni apî, ma to ˈna iho râ toto,+ hoê roa tomoraa, e ua noaa mai ia tatou te faaoraraa* mure ore.+ 13 Mai te peu e e moˈa te feia tei viiviihia, a mâ ˈtu ai ratou, i te toto o te puaaniho e to te puaatoro oni+ e te rehu o te puaatoro ufa apî tei pîpîhia i nia ia ratou,+ 14 hau atu â ïa te toto o te Mesia,+ o tei pûpû ia ˈna iho ei tusia tia roa i te Atua maoti te ohiparaa a te varua moˈa mure ore, i te tamâ i to tatou manaˈo haava i te mau ohipa pohe,+ a nehenehe atu ai tatou e pûpû i te hoê taviniraa moˈa i te Atua ora.+
15 No reira, e arai oia no te tahi faufaa apî,+ no te mea ua pohe oia ia tiamâ te feia tei titau-manihini-hia maoti te hoo*+ i te mau hara i ravehia i raro aˈe i te faufaa matamua, a fatu atu ai ratou i te mau haamaitairaa mure ore tei fafauhia.+ 16 Mai te peu e e faufaa, ia pohe ïa te taata tei faaau i te faufaa e tia ˈi, 17 no te mea e mana te hoê faufaa ia pohe te taata tei faaau i te reira, e ore roa hoi te reira e mana a ora noa ˈi oia. 18 No reira, aita atoa te faufaa matamua i haamauhia* ma te ore e ninii i te toto. 19 I te otiraa hoi ia Mose i te faahiti i te mau faaueraa atoa o te Ture i te nunaa taatoa, ua rave oia i te toto o te puaatoro oni apî e to te puaaniho, e te pape, te huruhuru mamoe uteute e te amaa hisopa, e ua pîpî i te buka* e te nunaa taatoa i te reira, 20 a na ô ai: “Teie te toto o te faufaa ta te Atua i faaue ia outou ia haapao.”+ 21 Ua pîpî atoa oia i te tiahapa e te mau farii atoa no te taviniraa moˈa i te toto.+ 22 Oia mau, ua tamâhia te rahiraa o te mau mea i te toto ia au i te Ture,+ aita anaˈe e toto i manii, aita atoa ïa e faaoreraa hara.+
23 No reira, mea titauhia ia tamâhia te mau taipe+ o te mau mea o te raˈi na roto i te mau tusia animara, e titau râ te mau mea+ o te raˈi i te tusia maitai aˈe. 24 Aita hoi te Mesia i tomo i roto i te hoê vahi moˈa hamanihia e te rima taata,+ e hohoˈa hoi teie o te vahi moˈa mau,+ i roto râ i te raˈi,+ a tia ˈtu ai oia i teie nei i mua i* te Atua no tatou.+ 25 E ere no te pûpû ia ˈna ei tusia e rave rahi taime, mai te tahuˈa rahi e tomo i roto i te vahi moˈa i te mau matahiti atoa+ ma te toto eiaha râ to ˈna iho. 26 Ahiri aita ra, ua mauiui ïa oia e rave rahi taime mai te omuaraa mai â o teie nei ao. E teie nei râ, ua faaite mai oia ia ˈna iho hoê roa faaiteraa i te anotau hopea o te mau faanahoraa o te ao nei* no te faaore i te hara na roto i te pûpûraa ia ˈna iho ei tusia.+ 27 E pohe te taata hoê roa poheraa, tera râ, e haavaraa to muri mai, 28 oia atoa te Mesia, ua pûpûhia ei tusia hoê roa pûpûraa no te amo i te mau hara a te taata e rave rahi,+ e i te piti o te taime e haere mai ai oia, e ere ïa no te hopoi ê i te hara,* e itehia râ oia e te feia e tiai maite nei ia ˈna ia faaorahia ratou.+
10 I te mea hoi e e ata te Ture+ no te mau haamaitairaa e tupu a muri aˈe,+ e ere râ te mea mau o teie mau haamaitairaa, e ore roa ïa te feia e faafatata i te Atua e tia-roa-hia i te reira* e i taua â mau tusia ra e pûpû-noa-hia i te mau matahiti atoa.+ 2 Ahiri oia ra, e ore ïa te mau tusia e pûpû-faahou-hia, e ere anei? Ua mâ anaˈe hoi taua mau taata ra o te pûpû ra i te hoê taviniraa moˈa, eita ïa to ratou manaˈo haava e hauti faahou no ta ratou mau hara. 3 Aita râ, e haamanaˈo-noa-hia te mau hara i te mau matahiti atoa na roto i taua mau tusia ra,+ 4 eita hoi e tia i te toto o te puaatoro oni e to te puaaniho ia hopoi ê i te mau hara.
5 No reira, i to ˈna haereraa mai i te ao nei, ua parau oia: “‘Aita oe i hinaaro i te tusia e te ô, ua faaineine râ oe i te hoê tino no ˈu. 6 Aita oe i farii i te tusia taauahi e te tusia no te hara.’+ 7 Na ô atura vau: ‘Inaha, ua haere mai au (no ˈu te parau i papaihia i roto i te otaro*) no te rave i to hinaaro, e te Atua.’”+ 8 I to ˈna parauraa na mua: “Aita oe i hinaaro e aita atoa i farii i te tusia, te ô, te tusia taauahi e te tusia no te hara,” e tusia hoi teie i pûpûhia ia au i te Ture, 9 na ô atura oia: “Inaha, ua haere mai au no te rave i to hinaaro.”+ Ua faaore mau â oia i te faanahoraa matamua no te haamau i te piti o te faanahoraa. 10 No teie “hinaaro”+ i haamoˈahia ˈi tatou na roto i to Iesu Mesia pûpûraa i to ˈna tino hoê roa pûpûraa.+
11 Oia atoa, e tia te tahuˈa tataitahi i ta ˈna ohipa i te mau mahana atoa no te pûpû i te hoê taviniraa moˈa+ e no te pûpû i taua noa mau tusia ra e rave rahi taime,+ o te ore roa e tia ia hopoi ê roa i te mau hara.+ 12 O ˈna râ, ua pûpû ïa i te hoê tusia no te mau hara no te mau tau atoa e ua parahi i te rima atau o te Atua,+ 13 a tiai atu ai e ia faarirohia to ˈna mau enemi ei taahiraa avae no ˈna.+ 14 Na roto hoê noa pûpûraa tusia i tia-roa-hia ˈi ia ˈna+ e a muri noa ˈtu te feia e haamoˈahia ra. 15 Hau atu â, te haapapu atoa mai ra te varua moˈa a na ô ai: 16 “‘Teie te faufaa ta ˈu e faaau ia ratou i muri aˈe i taua mau mahana ra,’ ta Iehova* ïa e parau ra. ‘E tuu vau i ta ˈu mau ture i roto i to ratou aau, e i roto i to ratou manaˈo e papai ai au i te reira,’”+ 17 e na ô atura: “E e ore roa vau e haamanaˈo faahou i ta ratou mau hara e ta ratou mau ohipa iino.”+ 18 Ia faaorehia teie mau hara, eita ïa e hinaaro-faahou-hia te tusia no te hara.
19 No reira, taeae ma, i te mea e te faaohipa nei tatou ma te mǎtaˈu ore* i te ravea e tomo ai i roto i te vahi moˈa*+ maoti te toto o Iesu, 20 ta ˈna i iriti* no tatou ei ravea apî e tae atu ai i te ora na roto atu i te paruru,+ oia hoi to ˈna tino, 21 e i te mea e e tahuˈa rahi to tatou o te haapao ra i te utuafare o te Atua,+ 22 e faafatata anaˈe ïa i te Atua ma to tatou aau atoa e faaroo puai, ua tamâhia hoi to tatou aau i te hoê manaˈo haava ino+ na roto i te pîpîraa i te toto, e ua horoihia to tatou tino i te pape mâ.+ 23 E tamau maite anaˈe i te faaite i te taata atoa i to tatou tiaturiraa ma te aueue ore,+ e nehenehe hoi tatou e tiaturi i tei fafau i taua mau parau ra. 24 E e manaˈo anaˈe te tahi i* te tahi, a turai atu ai te tahi i te tahi ia faaite i te here e ia rave i te ohipa maitai roa,+ 25 eiaha e faarue i ta tatou mau putuputuraa,+ mai ta vetahi i matau, ia faaitoito râ te tahi i te tahi,+ e ia rahi atu â a ite ai outou i taua mahana ra e fatata mai ra.+
26 Ia rave hoi tatou i te hara ma te hinaaro mau e ua noaa ia tatou te ite papu i te parau mau,+ aita faahou ïa e tusia e toe ra no te mau hara,+ 27 te vai nei râ te tahi tiairaa riaria i te faautuaraa e i te riri mai te auahi te huru e pau roa ˈi te feia patoi.+ 28 Te taata o tei haafaufaa ore i te Ture a Mose, e haapohehia ïa ma te ore oia e arohahia na nia i te parau a e piti aore ra e toru ite.+ 29 Eaha râ ïa te rahi o te utua i to outou manaˈo e au i te taata tei taataahi i te Tamaiti a te Atua, tei ore i haafaufaa roa i te toto o te faufaa i moˈa ˈi oia,+ e tei faaino ma te vahavaha i te varua o te Atua tei faaite mai i to ˈna hamani maitai rahi?+ 30 Ua ite hoi tatou i te Atua tei parau: “Na ˈu e tahoo. Na ˈu e faautua.” Oia atoa: “E haava Iehova* i to ˈna nunaa.”+ 31 Mea riaria ia topa i roto i te rima o te Atua ora.
32 Tera râ, a haamanaˈo noa i to mutaa iho mau mahana, i muri aˈe i to outou haamaramaramaraahia,+ ua faaruru outou i te hoê aroraa rahi i roto i te mauiui e rave rahi. 33 I te tahi taime, ua faarirohia outou ei mataitairaa na te taata,* a faaû atu ai i te faainoraa e te ati e rave rahi, e i te tahi atu taime, ua tauturu* outou i te feia o te faaruru ra i te reira. 34 Ua faaite outou i te aumihi no te mau taeae i roto i te tapearaa, e ua farii outou ma te oaoa ia haruhia ta outou mau faufaa,+ ua ite hoi outou e e faufaa maitai aˈe ta outou o te vai noa mai.+
35 No reira, eiaha e faaea i te paraparau ma te mǎtaˈu ore, e haamaitairaa rahi hoi te noaa mai.+ 36 Mea titauhia hoi ia faaoromai tamau outou,+ ua oti anaˈe ia outou te rave i te hinaaro o te Atua, e noaa ïa ia outou ta ˈna i fafau. 37 Noa ˈtu e “taime poto roa”+ te toe ra, e “e tae mai o tei haere mai nei e e ore oia e maoro.”+ 38 “E ora râ to ˈu taata parau-tia i to ˈna faaroo,”+ e “ia otohe oia, eita vau* e mauruuru ia ˈna.”+ 39 E teie nei, e ere tatou i te feia o te otohe a haamouhia ˈtu ai,+ i te feia râ e faaroo to tatou a ora ˈtu ai.*
11 Te faaroo, o te tiairaa papu ïa i te mau mea tiaturihia,+ te haapapuraa maramarama o te mau mea mau aita e itehia ra. 2 Maoti hoi te faaroo i faaite ai te Atua i te feia no tahito ra* e ua mauruuru oia ia ratou.
3 No te faaroo i taa ˈi ia tatou e ua haamauhia te mau faanahoraa o te ao nei* e te parau a te Atua, e ua faaohipa te Atua i te mau mea aita tatou e ite ra no te hamani i te mau mea ta tatou e ite ra.
4 No te faaroo i pûpû ai Abela i te hoê tusia hau aˈe i te faufaa i ta Kaina,+ e na roto i taua faaroo ra i faaitehia ˈi ia ˈna e e taata parau-tia oia, ua farii hoi te Atua i ta ˈna mau ô,+ e noa ˈtu e ua pohe oia, te paraparau noa mai ra oia+ na roto i to ˈna faaroo.
5 No te faaroo i ravehia ˈi Enoha+ ia ore oia ia mauiui ia pohe oia, e aita oia i ite-faahou-hia no te mea i rave na te Atua ia ˈna.+ Hou râ oia a ravehia ˈi, ua faaite te Atua ia ˈna e ua mauruuru oia ia ˈna. 6 Hau atu â, e ore roa te Atua e mauruuru i te taata aita e faaroo to ˈna, ia tiaturi hoi te taata o te faafatata i te Atua e te ora ra* oia e e riro mai oia o te Atua o te haamaitai i te feia e imi maite nei ia ˈna.+
7 No te faaroo i mǎtaˈu ai Noa+ i te Atua i muri aˈe i to te Atua faaararaa ia ˈna i te mau mea aita â i itehia ˈtura,+ e i hamani ai i te hoê araka+ ia ora to ˈna utuafare. E na roto i teie faaroo i faahapa ˈi oia i te ao,+ e i riro ai oia ei fatu no te parau-tia maoti te faaroo.
8 No te faaroo i auraro ai Aberahama+ i ta te Atua parau, a haere ai i te vahi ta ˈna i fafau e horoa no ˈna. Ua reva oia noa ˈtu e aita oia i ite i te vahi ta ˈna e haere ra.+ 9 No te faaroo i ora ˈi oia ei taata ê i te fenua tǎpǔhia mai te hoê fenua ê,+ a ora ˈi i roto i te mau fare ie+ e o Isaaka e o Iakoba, o te fatu atoa e o ˈna i ta te Atua i fafau ia ratou.+ 10 Te tiai ra hoi oia i te oire e niu mau to te reira, na te Atua e opua* e e patu.+
11 No te faaroo atoa i noaa ˈi ia Sara te puai e hapû ai oia, a mairi atoa ˈi to ˈna matahiti no te fanau,+ i te mea e ua papu ia ˈna e e nehenehe e tiaturi i Tei fafau mai ia ˈna ra. 12 No reira ïa i fanauhia mai ai ta te hoê noa tane mai te taata pohe ra te huru,+ te tamarii+ mai te fetia o te raˈi te rahi e mai te one tahatai eita e pau ia taio.+
13 Ua pohe teie mau taata atoa ma te faaroo, noa ˈtu e aita i noaa ia ratou te mau mea i fafauhia.+ Ua ite atu râ ratou na te atea ê+ e ua farii popou atu e ua faaite haere e e taata ěê ratou e e purutia i taua fenua ra. 14 Te faaite maitai ra hoi te feia e faahiti ra i taua mau parau ra e te imi maite nei ratou i te hoê vahi ta ratou e fatu. 15 Tera râ, ahiri ratou i manaˈo noa i te vahi ta ratou i faarue na,+ ua tia noa ia ratou ia hoˈi. 16 E teie nei râ, te tiai ru nei ratou i te hoê vahi maitai aˈe, oia hoi no te raˈi. No reira, aita te Atua i haama ia ratou ia parauhia oia ei Atua no ratou,+ ua faaineine hoi oia i te hoê oire no ratou.+
17 No te faaroo i tae roa ˈi Aberahama i te pûpû ia Isaaka ei tusia i to ˈna tamataraahia.+ Ua ineine oia, o tei farii popou i te mau mea i fafauhia, i te pûpû i ta ˈna tamaiti otahi,+ 18 noa ˈtu tei parauhia ia ˈna: “Na roto mai ia Isaaka te parauhia to huaai.”+ 19 Tera râ, ua tiaturi oia e e nehenehe ta te Atua e faatia mai i ta ˈna tamaiti mai te pohe mai, e ua noaa mai iho â ia ˈna ta ˈna tamaiti mai te huru ra e no roto mai i te pohe, a riro atu ai ei faahohoˈaraa.+
20 No te faaroo atoa i haamaitai ai Isaaka ia Iakoba+ raua Esau+ no nia i te mau mea e tupu a muri aˈe.
21 No te faaroo i haamaitai ai Iakoba i na tamaiti a Iosepha+ e i haamori ai i te Atua a turui ai oia i nia i ta ˈna turutootoo,+ a fatata ˈi oia i te pohe.+
22 No te faaroo i faahiti ai Iosepha i te faarueraa te mau tamarii a Iseraela ia Aiphiti e i horoa ˈi i te faaueraa no nia i to ˈna mau ivi,* a fatata ˈi oia i te pohe.+
23 No te faaroo i hunahia ˈi Mose e to ˈna na metua e toru avaˈe i muri aˈe i to ˈna fanauraahia mai,+ no te mea ua ite atu raua e mea nehenehe te tamaiti,+ e aita raua i mǎtaˈu i te faaueraa a te arii.+ 24 No te faaroo i ore ai Mose i farii, i to ˈna paariraa mai,+ ia parauhia oia te tamaiti a te tamahine a Pharao,+ 25 ua maiti oia ia rave-ino-hia oia e te nunaa atoa o te Atua, eiaha râ ia fanaˈo i te mau mea navenave poto noa o te hara, 26 no te mea ua papu ia ˈna e e faufaa rahi aˈe to te faainoraa ta ˈna e faaruru ei Mesia i te mau taoˈa rahi a Aiphiti, te tiatonu ra hoi oia i te fanaˈoraa i te haamaitairaa. 27 No te faaroo i faarue ai oia ia Aiphiti,+ ma te ore râ e mǎtaˈu i te riri o te arii,+ ua mau papu noa hoi oia mai te huru ra e te ite ra oia i te Atua ite-ore-hia.+ 28 No te faaroo i faatupu ai oia i te Pasa e te pîpîraa toto ia ore te melahi a te Atua ia haapohe* i ta ratou mau tamaiti matahiapo.+
29 No te faaroo i na roto atu ai ratou i te miti Uteute mai i nia i te fenua mǎrô,+ tera râ, i te tamataraa to Aiphiti e na reira atoa, tapoˈihia maira ratou e te miti.+
30 No te faaroo i marua ˈi te mau patu o Ieriko i muri aˈe i to te nunaa Iseraela haaatiraa i te oire e hitu mahana.+ 31 No te faaroo i ore ai Rahaba te vahine taiata i pohe e te feia tei faaroo ore, no te mea ua farii maitai oia i na tane tei tonohia ia hiˈopoa omoˈe i te fenua.+
32 E eaha ˈtu â ta ˈu e parau? Eita hoi e taimehia ia faatia ˈtu vau no Gideona,+ Baraka,+ Samasona,+ Iepheta,+ Davida,+ e Samuela atoa,+ e te tahi atu mau peropheta. 33 No te faaroo i pau ai ia ratou te mau faatereraa arii tei aro mai,+ i tupu ai te parau-tia, i noaa ˈi te mau mea i fafauhia,+ i piri ai te vaha o te mau liona,+ 34 i ore ai i paapaa i te auahi ura,+ i ore ai i pohe i te ˈoˈe,+ i puai mai ai i te paruparuraa ra,+ i aro ai ma te itoito,+ i aˈuaˈu ai i te mau nuu i tomo mai.+ 35 Ua noaa mai i te tahi mau vahine ta ratou mau tamarii tei pohe na roto i te tia-faahou-raa.+ Area te tahi atu mau tane, ua haamauiuihia ïa tae noa ˈtu i te pohe, no te mea aita ratou i farii ia tuuhia ratou na roto i te tahi hoo, ia noaa râ te hoê tia-faahou-raa maitai aˈe. 36 Oia mau, te tamataraa ta te tahi atu i faaruru, te faaoooraa ïa e te huiraa, e hau atu â, te fifi auri+ e te tapearaa.+ 37 Ua pehihia ratou i te ofai,+ ua tamatahia to ratou faaroo, ua ˈeˈehia na ropu,* ua haapohehia i te ˈoˈe,+ ua hahaere noa ma te iri mamoe e te iri puaaniho i nia iho ia ratou,+ a vai ai ratou i roto i te veve e te ati+ e a rave-ino-hia ˈi ratou.+ 38 Aita i au i te ao nei taua mau taata ra. Ua overe haere ratou na te mau medebara e te mau mouˈa e te mau ana+ e te mau vahi apoo o te fenua.
39 Aita râ i noaa i teie mau taata atoa te mea i fafauhia, noa ˈtu e ua faaite atu te Atua e ua mauruuru oia ia ratou no to ratou faaroo, 40 no te mea ua ite atea te Atua i te tahi mea maitai aˈe no tatou,+ ia ore ratou ia tia-roa-hia, aita tatou.
12 No reira, e nahoa rahi ite* te haaati nei ia tatou, e haapae atoa anaˈe ïa i te mau mea teimaha atoa e te hara e faataupupu ohie ia tatou,+ e e horo anaˈe ma te faaoromai tamau i te hororaa i tuuhia i mua ia tatou,+ 2 a tiatonu ai ia Iesu te Aratai rahi e te Faatia roa o to tatou faaroo.+ No te oaoa i tuuhia i mua ia ˈna i faaoromai ai oia i te pou haamauiuiraa* ma te tâuˈa ore i te haama, e i parahi ai i te pae atau o te terono o te Atua.+ 3 Oia mau, a haamanaˈo maite i tei faaoromai rahi i te mau parau patoi a te feia rave hara+ o te faautua ra ia ratou iho, a ore atu ai outou e rohirohi e e toaruaru.+
4 I roto i ta outou taputôraa i taua hara ra, aita outou i aro aˈenei a tahe roa ˈtu ai to outou toto. 5 E ua moˈe roa ia outou te aˈoraa e horoahia ra ia outou ei tamaiti: “Ta ˈu tamaiti, eiaha e haafaufaa ore i te aˈo no ǒ mai ia Iehova,* eiaha atoa e toaruaru ia faaite o ˈna i ta oe hapa. 6 E aˈo hoi Iehova* i te feia ta ˈna e here ra, oia mau, e tairi oia i te taata atoa ta ˈna e farii ei tamaiti.”+
7 A faaoromai tamau, no te mea e aˈo* te reira no outou. Te na reira nei te Atua ia outou ei tamaiti na ˈna.+ O vai hoi te tamaiti e ore e aˈohia e to ˈna metua tane?+ 8 Mai te peu râ e aita outou paatoa i aˈohia, e tamarii ïa outou na te tahi atu, e ere i te tamaiti mau na ˈna. 9 Hau atu â, i aˈo noa na to tatou mau metua tane ia tatou, e ua faatura tatou ia ratou. Eiaha anei ïa tatou e auraro noa ˈtu â i te Metua o to tatou ora pae varua, a ora ˈtu ai?+ 10 Ua aˈo hoi ratou ia tatou no te hoê taime poto ia au i ta ratou i manaˈo e mea maitai, area te Atua, te aˈo ra ïa ia tatou no to tatou maitai ia nehenehe tatou e apiti i to ˈna moˈaraa.+ 11 E ere iho â i te mea oaoa i te taime e aˈohia mai ai, mea mauiui* râ. I muri aˈe râ, e faatupu te aˈo i te parau-tia o te horoa i te hau i te feia tei haapiihia i te reira.
12 No reira, a faaetaeta i te mau rima e tautau ra e te turi paruparu,+ 13 e a haamanina noa i te mau eˈa no to outou avae,+ ia ore te avae o te pirioi e maoi, ia ora râ. 14 A tapi i te parahi hau noa e te taata atoa,+ e i te haamoˈa ia outou,+ aita anaˈe aita ïa e taata e ite i te Fatu. 15 A haapao maitai ia ore te hoê ia ere i te hamani maitai rahi o te Atua, eiaha roa hoi e aˈa taero e oteo mai o te faatupu i te peapea, e mea rahi tei viivii i te reira.+ 16 E a ara eiaha roa ei taata o te rave ra i te mau peu taotoraa tia ore* i rotopu ia outou, eiaha atoa ei taata o te haafaufaa ore ra i te mau mea moˈa, mai ia Esau o tei horoa i ta ˈna tuhaa matahiapo no te hoê noa maa.+ 17 Ua ite hoi outou e i muri aˈe, i to ˈna hinaaroraa e fatu i te haamaitairaa, aita oia i fariihia. Noa ˈtu e ua onoono oia ma te roimata ia taui to ˈna metua tane i te manaˈo, aita oia i manuïa.+
18 Aita hoi outou i faafatata i te mouˈa e nehenehe e fafahia+ e tei ura i te auahi,+ e i te ata ereere e te poiri rahi e te vero,+ 19 e te oto o te pu+ e te reo o te Atua,+ ta te feia o tei faaroo atu i taparu ia Mose eiaha taua reo ra ia paraparau faahou mai ia ratou.+ 20 Ua riaria roa hoi ratou i te faaueraa: “Ia taahi noa ˈtu te tahi animara i nia i te mouˈa, ia pehihia ïa i te ofai.”+ 21 Oia atoa, no te riaria rahi o taua mau mea ra i parau ai Mose: “Te mehameha nei au e te rûrû nei.”+ 22 Tera râ, ua faafatata outou i te mouˈa Ziona,+ te oire o te Atua ora, te Ierusalema i te raˈi,+ e te mau ahuru tausani melahi 23 tei tairuru rahi mai,+ e te amuiraa o te mau tamaiti matahiapo tei papaihia te iˈoa i roto i te raˈi, e te Atua te Haava o te taata atoa,+ e te ora pae varua+ o te feia parau-tia tei tia-roa-hia,+ 24 e ia Iesu te arai+ o te tahi faufaa apî,+ e te toto tei pîpîhia e tei hau aˈe i te maitai i to Abela toto.+
25 A ara aˈunei outou e ore ai e faaroo* i tei paraparau ra. Taua feia ra tei ore i faaroo i te faaararaa a te Atua i te fenua nei, aita ïa i ora mai, hau atu â ïa tatou i te ore e ora mai ia fariu ê mai tatou i tei paraparau ra mai te raˈi mai!+ 26 I taua taime ra, ua faaaueue to te Atua reo i te fenua,+ i teie nei râ, ua fafau oia: “E faaaueue faahou â vau eiaha noa i te fenua, i te raˈi atoa râ.”+ 27 E teie nei, te faaite ra te parau “faahou â” e e mou te mau mea tei faaaueuehia, te mau mea i hamanihia, ia vai noa mai hoi te mau mea aita i faaaueuehia. 28 No reira, i te mea e e noaa ia tatou te hoê Faatereraa arii* e ore e tia ia faaaueuehia, e tamau noa anaˈe i te fanaˈo i te hamani maitai rahi, a nehenehe atu ai tatou e pûpû i te Atua i te hoê taviniraa moˈa ta ˈna e au ma te mǎtaˈu e te faatura. 29 E auahi ura hoi to tatou Atua.+
13 A tamau noa i te here te tahi i te tahi ei taeae.+ 2 Eiaha e haamoˈe i te farii maitai,*+ ma te na reira hoi vetahi i farii ai i te melahi, ore noa ˈi ratou i ite e e melahi.+ 3 A haamanaˈo i te feia i roto i te fare tapearaa,*+ mai te huru ra e ua tapeahia outou e o ratou,+ e te feia e hamani-ino-hia ra, mai te huru ra e te mauiui ra outou e o ratou.* 4 Ia tura te faaipoiporaa no te taata atoa, e ia vai viivii ore te roˈi o te feia faaipoipo,+ e faautua hoi te Atua i te feia e rave ra i te mau peu taotoraa tia ore* e te feia faaturi.+ 5 Eiaha roa ei nounou moni i roto i to outou oraraa,+ ia mauruuru râ i ta outou mau mea e vai nei.+ Ua parau hoi te Atua: “E ore roa vau e vaiiho ia oe, e e ore roa vau e faarue ia oe.”+ 6 Ia itoito roa hoi tatou e ia parau: “O Iehova* to ˈu tauturu. E ore au e mǎtaˈu. Eaha hoi ta te taata e nehenehe e rave i nia ia ˈu?”+
7 A haamanaˈo i te feia e aratai ra i rotopu ia outou,+ o tei parau ia outou i te parau a te Atua, e a hiˈopoa maite ai outou i ta to ratou haerea e faatupu ra, a pee i to ratou faaroo.+
8 Inanahi, i teie mahana e a muri noa ˈtu, e ore roa Iesu Mesia e taui.
9 Eiaha outou e pee hanoa i te mau haapiiraa ěê ua rau te huru, mea maitai aˈe hoi ia itoito to outou aau i te hamani maitai rahi eiaha râ i te maa,* aita hoi e maitai i noaa mai i te feia tei haafaufaa aˈe i te maa.+
10 E fata ta tatou aita e tiaraa to te feia e pûpû i te taviniraa moˈa i te tiahapa ia amu i tei pûpûhia i nia iho.+ 11 Te mau tino hoi o taua mau animara ra tei hopoihia to ratou toto e te tahuˈa rahi i roto i te vahi moˈa ei tusia no te hara, e taninahia ïa i rapae mai i te puhapa.+ 12 No reira Iesu i mauiui atoa ˈi i rapae mai i te uputa oire+ no te haamoˈa i te mau taata i to ˈna iho toto.+ 13 E haere anaˈe ïa ia ˈna ra i rapae mai i te puhapa, a faaruru ai i te faainoraa ta ˈna i faaruru,+ 14 aita hoi to tatou e oire i ǒ nei o te vai noa mai, te tiai ru nei râ tatou i te oire no a muri aˈe.+ 15 Na roto ia Iesu, e pûpû noa anaˈe i te Atua i te hoê tusia arueraa,+ oia hoi te mau parau no roto mai i to tatou vaha+ o te faaite i to ˈna iˈoa i te taata atoa.+ 16 Hau atu â, eiaha e haamoˈe i te rave i te maitai e i te tufa i ta outou mau mea na vetahi ê,+ e mauruuru hoi te Atua i taua mau huru tusia ra.+
17 A faaroo i te feia e aratai ra ia outou+ e a auraro atu,+ te tiai noa ra hoi ratou ia outou* a haavahia ˈtu ai ratou no ta ratou i rave,+ ia nehenehe ratou e na reira ma te oaoa eiaha râ ma te autâ, mea ino hoi no outou ia autâ ratou.
18 A tamau noa i te pure no matou, ua papu hoi ia matou e e manaˈo haava mâ* to matou e te hinaaro ra matou ia afaro noa to matou haerea i te mau mea atoa.+ 19 Tera râ, te faaitoito nei au ia outou ia pure ia hoˈi oioi atu vau ia outou ra.
20 E teie nei, te Atua hau o tei faatia mai te pohe mai i te tiai mamoe rahi,+ to tatou Fatu ra o Iesu, i te toto o te hoê faufaa mure ore, 21 ia horoa ˈtu ïa i te mau mea maitatai atoa no te rave i to ˈna hinaaro, a turai atu ai ia tatou na roto ia Iesu Mesia ia rave i ta ˈna e mauruuru. I te Atua te hanahana e a muri noa ˈtu. Amene.
22 E teie nei, te faaitoito nei au ia outou, taeae ma, ia faaroo maite i teie parau faaitoitoraa, ua papai hoi au i te hoê rata poto na outou. 23 Te hinaaro ra vau ia ite outou e ua tuuhia mai to tatou taeae Timoteo. Ia tae oioi mai oia, o mâua ïa te haere atu e hiˈo ia outou.
24 A aroha ˈtu i te feia atoa e aratai ra ia outou e te feia moˈa atoa. Te aroha ˈtu nei to Italia+ ia outou.
25 Ei ia outou paatoa te hamani maitai rahi o te Atua.
Aore ra “te mau tau.” Hiˈo i te titionare.
Hel: “te fenua parahihia e te taata.”
Aore ra “to oe Basileia.”
Aore ra “tapao.”
Aore ra “puai ohipa o te Atua.”
Hel: “te fenua parahihia e te taata.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hel: “e toto e e iˈo.”
Aore ra “tuu.”
Aore ra “aroha hamani maitai.”
Aore ra “tusia faahau no te hara.”
Aore ra “faˈi.”
Oia hoi te nunaa Iseraela.
Oia hoi Iesu.
Aore ra “faaiteraa.”
Aore ra “e te Mesia.”
Hel: “ia mǎtaˈu ïa tatou.”
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni peneuma. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “aroha hamani maitai.”
Aore ra “faaite i te mǎrû.”
Aore ra “hahi ê.”
Aore ra “e paruparu atoa to ˈna.”
Hel: “I te mau mahana o to ˈna oraraa i roto i te tino nei.”
Hel: “ia hiˈohia te tau.”
Aore ra “feruriraa.”
Aore ra “te tau,” “te faanahoraa o te ao.” Hiˈo i te titionare.
Aore ra “aˈoraa.”
Aore ra “ua ohipa mai oia.” Hel: “ua arai mai oia.”
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Hel: “tufa.”
Aore ra “patereareha.”
Oia hoi aita â oia i fanauhia mai ei huaai no Aberahama.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “eita oia e tatarahapa.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “aroha hamani maitai.”
E vairaa mori auro teie e hitu amaa.
Aore ra “pane o te aro.” Hiˈo i te titionare.
Aore ra “i te tapoˈi faahau.”
Aore ra “puai ohipa o te Atua.”
Hel: “e bapetizoraa e rave rau.”
Hel: “hoo,” “faatiamâraa.”
Hiˈo i te titionare.
Hel: “avarihia.”
Aore ra “otaro.”
Hel: “i mua i te aro o.”
Aore ra “te mau tau.” Hiˈo i te titionare.
Aore ra “e ere ïa no te hara.”
Huri-atoa-hia “te mau tane.”
Hel: “i roto i te otaro o te buka.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “ma te tiaturi.”
Oia hoi te Vahi Moˈa Roa.
Hel: “avari.”
Aore ra “e haapeapea anaˈe no te tahi e,” “e tâuˈa anaˈe te tahi i.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hel: “ua tuuhia outou i mua i te taata i nia i te tahua teata.”
Aore ra “turu.”
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “to tatou mau tupuna.”
Aore ra “te mau tau.” Hiˈo i te titionare.
Aore ra “te vai mau ra.”
Aore ra “e hamani i te hohoˈa o taua oire ra.”
Aore ra “to ˈna hunaraa.”
Hel: “tairi.”
Aore ra “ua ˈeˈehia e taa ê atura.”
Hel: “e ata rahi ite.”
Hiˈo i te titionare.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “haapiiraa.”
Aore ra “oto.”
Hiˈo i te titionare.
Aore ra “e ore ai e tâuˈa.”
Aore ra “Basileia.”
Aore ra “hamani maitai i te mau taata ěê.”
Hel: “te feia i taamuhia.”
Hel: “i te mea e e tino atoa to outou mai to ratou.”
Hiˈo i te titionare.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Oia hoi te mau ture no nia i te maa.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Hel: “maitai.”